Brandelore, tay đội nằm cùng nhà thương với tôi, như tôi đã kể, rất ư là được lòng của đám nữ y tá. Cậu ta, băng bó khắp người nhưng lại tràn đầy lạc quan. Mọi người trong nhà thương đều ganh tị và bắt chước các cách cậu ta cư xử. Trở thành dễ coi và không còn gớm ghiếc về mặt tinh thần, đến lượt chúng tôi bắt đầu được đón tiếp những khách thăm thuộc loại có danh vọng trong xã hội và chức vụ cao trong chính quyền thành phố Paris. Người ta kháo nhau trong các xa lông rằng cái trung tâm y tế - thần kinh của giáo sư Bestombes đã thật sự trở thành một nơi nâng cao nhiệt tình yêu nước, nếu không muốn nói đấy là một cái lò tôi luyện lòng yêu nước. Từ đấy, chúng tôi ngày ngày đón tiếp chẳng những các vị giám mục mà cả một bà công tước người Ý, một nhà thầu lớn cho quân đội, và rồi đến cả Nhà hát Opéra và các diễn viên của Nhà hát Quốc gia Pháp. Người ta đến ca tụng chúng tôi tại chỗ. Một phụ nữ xinh đẹp ăn lương của Hý viện, ngâm thơ khó ai bằng, đã đến tận đầu giường tôi để đọc những bài thơ đặc biệt anh hùng. Trong lúc đó, mái tóc hung tai quái của cô ta (với làn da đi kèm) như có những làn sóng điện kỳ lạ lướt qua rồi truyền thẳng sang tôi làm tôi bủn rủn cả tay chân. Khi trang tuyệt thế ấy hỏi tôi về những hành động chiến đấu của mình, tôi đã phịa chuyện kể cho cô nghe với bao nhiêu là tình tiết, thật là gợi cảm và thống thiết, khiến cô cứ nhìn tôi hau háu. Xúc động lắng sâu, cô xin phép tôi để cho một nhà thơ vốn là một trong những người hằng ngưỡng mộ cô được phổ thơ những đoạn mãnh liệt nhất trong các câu chuyện kể của tôi. Tôi bằng lòng ngay lập tức. Giáo sư Bestombes được báo cáo về việc này, đã tuyên bố đặc biệt tán thành. Nhân dịp, ông còn cho các đặc phái viên của tờ báo lớn “Họa báo quốc gia”, ngay ngày hôm ấy, đến phỏng vấn và chụp hình chung cả ông với chúng tôi và cô nghệ sĩ xinh đẹp đó ở trước bậc thềm nhà thương. Giáo sư Bestombes tuyên bố: “Nghĩa vụ cao cả nhất của các nhà thơ, trong những giờ phút bi hùng mà chúng ta đang trải qua đây, là phải khôi phục cho mọi người cái thị hiếu Sử thi, thích thú những sự tích anh hùng. Không còn phải lúc để mà nghĩ đến những mưu đồ nhỏ nhặt tầm thường nữa. Hãy vượt lên khỏi những thứ văn chương chai cứng! Một tâm hồn mới đã ló ra trước mắt chúng ta giữa tiếng ầm vang to lớn và cao quý của những trận đánh! Sự bay bổng của đổi mới lớn lao trong tinh thần yêu nước đòi hỏi cái đó từ đây! Những đỉnh cao hứa hẹn đối với Vinh quang của chúng ta!... Chúng ta đòi hỏi một hơi thở lớn trong nền thơ ca anh hùng!... Về phần tôi, tôi tuyên bố thật đáng mến phục là tại nhà thương mà tôi điều khiển này, vừa tạo được dưới mắt chúng ta, không thể nào quên, một trong những sự cộng tác mang tính sáng tạo tuyệt vời giữa một Nhà Thơ và một trong những anh hùng của chúng ta!”
Brandelore, người bạn cùng phòng với tôi, mà trí tưởng tượng của cậu ta trong tình huống này hơi chậm hơn tôi, lại còn vắng mặt cả trong bức hình, hẳn là đang ủ trong lòng một nỗi tị hiềm mạnh mẽ và dai dẳng. Ngay từ đó, cậu ta lao vào cuộc tranh đua man dại với tôi để giành cái giải anh hùng. Cậu ta phịa ra thêm nhiều chuyện mới, vượt qua cả chính bản thân cậu ta, không còn ai kìm nổi cậu ta lại, những chiến công của cậu ta hệt những chuyện hoang tưởng.
Tôi khó mà làm hơn được, khó mà thêm thắt những chuyện quá xá như thế. Tuy nhiên có ai ở cái nhà thương này lại cam chịu một bề đâu. Anh nào cũng muốn nhân cuộc ganh đua mà mạnh ai nấy bịa càng lắm “những trang chiến công đặc sắc” để được nở mày nở mặt. Chúng tôi sống trong một cuốn tiểu thuyết lớn toàn những kỳ tích anh hùng, trong cái vỏ của những nhân vật hư ảo, mà bản thân họ thực tế cũng chẳng có nghĩa lý gì, còn chúng tôi thì run sợ cho toàn bô cái được chứa trong cả phần xác lẫn phần hồn mình. Có lẽ người ta sẽ phải khổ sở nếu bắt gặp chúng tôi trong đời thực. Chiến tranh đã chín muồi.
Ngài Bestombes vĩ đại của chúng tôi còn tiếp thêm nhiều khách đến thăm gồm những thân sĩ nước ngoài, các ngài khoa học gia, người thì lừng chừng, người hoài nghi, người tò mò. Các vị của Tổng cục Thanh tra của Bộ, gươm giáo ra dáng, lượn đi lượn lại các phòng của chúng tôi, cuộc đời binh nghiệp của họ kéo dài thêm nhờ vào những chuyện đó, có nghĩa là họ được trẻ ra và được bơm thêm nhiều khoản phụ cấp mới. Các ngài Thanh tra cũng chẳng dè sẻn những lời ngợi khen, tán tụng. Mọi cái đều tốt đẹp. Bestombes và các thương binh của mình trở thành niềm vinh dự cho ngành Y tế.
Người nữ bảo trợ xinh đẹp cho cái “Pháp tính” của tôi còn đích thân đến thăm tôi một lần nữa, trong lúc nhà thơ quen thuộc của cô ta đang hoàn thành vần điệu cho câu chuyện chiến tích của tôi. Cuối cùng thì tôi cũng bắt gặp anh chàng trẻ tuổi ấy ở một góc hành lang nhà thương, gương mặt anh ta xanh xao, tư lự. Anh ta tâm sự: Những sợi tơ lòng mảnh dẻ của anh ta tự nó đã chứa đựng những điều kỳ lạ, như ý kiến của chính các thầy thuốc ở đây. Họ là những người rất quan tâm đến những ai có tâm hồn mảnh dẻ nên họ cũng có ý giữ anh ta lánh xa các đội quân. Bù lại, nhà thơ trữ tình bé nhỏ ấy, không tiếc sức mình, quyết mang hết tâm lực ra để hun đúc cho chúng tôi cái “Tinh thần sắt thép vì Chiến thắng của chúng ta”. Một công cụ tốt đẹp làm bằng những vần thơ dĩ nhiên không thể nào quên như tất cả mọi cái còn lại.
Tôi chẳng có gì phải phàn nàn trong chuyện đó, vì trong số bao nhiêu cậu khác dũng cảm không ai chối cãi được, anh ta lại chọn tôi làm nhân vật chính trong tác phẩm của mình. Hơn nữa, cũng phải thừa nhận rằng tôi đã được đối xử ra trò để làm việc này. Quả là tuyệt diệu, phải nói thật thế. Buổi độc tấu được xem như một sự kiện diễn ra ở ngay Nhà hát kịch quốc gia Pháp, trong một buổi chiều được gọi là “chiều thơ”. Cánh nhà thương được mời đi dự tất cả. Khi nữ nghệ sĩ độc tấu tóc hung run rẩy của tôi, quanh người quấn những nếp cờ ba sắc trông thật gợi cảm, với dáng điệu hùng tráng bước ra sân khấu y như một hiệu lệnh khiến cả rạp đứng cả dậy, ước ao thèm khát trước người đẹp, vỗ tay hò reo không dứt. Mặc dầu tôi đã được chuẩn bị sẵn mà vẫn thật sự sững sờ, không còn giấu được những người ngồi cạnh mình nỗi ngạc nhiên khi nghe giọng ngâm của cô bạn tuyệt vời rung vang, khích lệ và có lúc rền rĩ càng làm cho cái tấn kịch thêm xúc động lòng người trước những chiến tích mà tôi đã phịa ra để cô sử dụng. Nhà thơ của cô ró ràng đã phải chấp tôi về mặt tưởng tượng, anh ta lại còn đôn nó lên đến mức kinh khủng bằng những vần thơ chói chang, những tính từ phát sợ, trịnh trọng rót vào cái yên lặng của công chúng thán phục. Khi màn kịch đến cao trào nóng bỏng nhất, hướng về cái lô dành cho bọn chúng tôi, gồm có Brandelore, tôi và mấy cậu thương binh khác, nàng nghệ sĩ dang rộng hai cánh tay lộng lẫy, như muốn hiến dâng cho người nào anh hùng nhất trong bọn chúng tôi. Nhà thơ đã bằng một nét hư ảo minh họa cái tính gan dạ được gán cho tôi. Tôi không còn nhớ rõ những gì đã xảy ra, nhưng cái gì chứ chuyện thất bại thì chắc chắn là không phải rồi. Về mặt anh hùng chủ nghĩa thì thật may mắn là chẳng có gì mà không tin được. Công chúng đoán biết được ý nghĩa món quà nghệ thuật này, và thế là cả rạp hướng về phía chúng tôi, vui vẻ hò la, hoan hỉ giậm chân thình thịch đòi xem cho được mặt người anh hùng.
Cậu Brandelore đứng phắt dậy choán cả cái mặt tiền lô chúng tôi ngồi, vượt lên tất cả; mấy anh em chúng tôi gần như bị che khuất sau cái thân hình băng bó to đùng của cậu ta. Hắn cố tình làm thế, thằng xỏ lá.
Nhưng hai cậu bạn tôi đã leo được lên hàng ghế phía sau, vượt hẳn qua đầu và hai vai hắn. Họ cũng giành được sự thán phục của đám đông. Người ta hoan hô các cậu này không dứt.
Lúc ấy, suýt nữa thì tôi gào lên: “Cái đó dành cho tôi chứ! Chỉ mình tôi thôi!” Tôi biết cái thằng Brandelore ấy lắm, hai đứa sẽ có thể chửi nhau thậm chí đánh nhau trước mặt mọi người đấy. Cuối cùng đành để cho nó giành phần thắng. Nó lên mặt dương dương tự đắc, chỉ có mình nó, thỏa lòng nhận lấy sự cảm phục quá đáng. Thua cuộc, mấy đứa chúng tôi chỉ còn nước đánh bài chuồn vào hậu trường, coi như xong phận sự và ở đó chúng tôi được khoản đãi vui vẻ. Niềm an ủi. Tuy nhiên cô nàng diễn viên lĩnh xướng của tôi thì không ngồi một mình trong lô của cô. Bên cạnh cô là chàng thi sĩ, của cô, của chúng ta. Anh ta cũng như cô, thật là tử tế, cũng thích những người lính trẻ. Hai người đã làm cho tôi hiểu điều đó một cách rất nghệ sĩ. Người ta nhắc tôi chuyện ấy nhưng tôi chẳng bận tâm làm gì những dấu hiệu tử tế của họ. Kệ xác tôi, mọi việc rồi sẽ thu xếp đâu vào đó. Họ có lắm thế lực mà. Tôi đùng đùng bỏ đi, vùng vằng một cách ngu ngốc. Khi ấy tôi còn trẻ.
Ta hãy ôn lại: các cậu phi công đã nẫng Lola, mấy gã Ác-giăng-tin chiếm Musyne và cái cậu đồng tính du dương này, cuối cùng, lại giành mất cô diễn viên lộng lẫy của tôi. Lúng ta lúng túng, tôi rời Nhà hát trong khi người ta tắt những ngọn đuốc cuối cùng trên hành lang, và trong đêm khuya, chẳng còn xe điện, tôi cuốc bộ một mình tìm về nhà thương, cái bẫy chuột nằm sâu trong vũng bùn lép nhép và trong vùng ngoại ô bất phục.
