Chúng tôi duy trì những thói quen trong các bữa ăn từ thời Baryton, nghĩa là ăn chung một bàn, nhưng bây giờ thường ăn trong phòng chơi bi-a ở tầng trên phòng thường trực. Như thế đầm ấm hơn là ngồi ăn ngay tại phòng ăn chính, nơi còn vương vất những kỷ niệm không đến nỗi kỳ cục về những cuộc đàm thoại bằng tiếng Anh. Hơn nữa trong phòng ăn chính lại bầy biện nhiều đồ gỗ quá đẹp đối với chúng tôi, những thứ theo kiểu “năm 1900” chính cống với những tấm kính ghép mầu loại mờ trắng sữa ở nhà thờ.

Từ trên phòng bi-a, có thể nhìn thấy những gì diễn ra dưới phố. Như vậy cũng có lợi. Nhiều hôm chủ nhật, chúng tôi ở trên đó suốt ngày. Đôi khi chúng tôi mời các thầy thuốc vùng lân cận đến ăn cơm tối, nhưng người khách quen thuộc nhất lại là Gustave, một cảnh sát giao thông. Có thể nói anh ta là người đúng giờ giấc. Chúng tôi biết nhau là do nhìn qua cửa sổ thấy anh ta thực hành nhiệm vụ ngày chủ nhật ở ngã ba đường vào thị xã. Anh ta rất vất vả vì xe ô tô qua lại đông. Mới đầu cũng chỉ là chuyện trò vài câu, dần dà quen thân. Tôi có dịp ra phố lần lượt chữa trị cho hai đứa con trai anh ta, một đứa lên sởi, một đứa quai bị. Tên anh ta là Gustave Mandamour, quê ở Cantal [146*]. Anh ta nói năng hơi khó khăn, tìm được ra chứ đấy nhưng lời thì cứ lúng búng trong miệng.

Một tối, Robinson rủ anh ta chơi bi-a, cũng là nhân tiện thế thôi. Nhưng bản tính Gustave là đã làm gì là làm tới, thế là ngày nào anh ta cũng đến chơi, đúng tám giờ tối. Chính anh ta nói ra miệng là thích đến với chúng tôi hơn là la cà các quán cà phê, ở đó thường hay nổ ra những cuộc tranh luận chính trị. Còn chúng tôi thì không bao giờ nói chuyện chính trị. Với Gustave, chính trị là chuyện khá tế nhị. Ở quán cà phê, anh ta đã bị phiền phức về chuyện này. Về nguyên tắc, anh không nên nói chuyện chính trị, nhất là khi rượu vào, mà việc rượu chè lại thường xẩy ra. Còn đến với chúng tôi, anh cảm thấy yên tâm về mọi mặt, chính anh thừa nhận. Chúng tôi không uống rượu, không sợ hậu quả. Vì thế anh yên lòng lui tới.

Mỗi khi nghĩ đến cái tình thế trước và sau khi Baryton ra đi. Parapine và tôi không thấy có gì phải phàn nàn, mà thật ra thì một sự may mắn thần kỳ đã đem lại cho chúng tôi đủ mọi thứ, từ sự trọng thị về tinh thần đến tiện nghi vật chất.

Riêng tôi thì tôi chưa tin được rằng sự thần kỳ ấy sẽ lâu dài. Quá khứ của tôi chẳng sạch sẽ gì và nó đã ảnh hưởng đến tôi như những tín hiệu của Định mệnh. Ngay thời gian đầu tôi ở Vigny, đã có ba lá thư nặc danh gửi đến với nội dung mờ ám, đe dọa. Rồi tiếp sau đó, những lá thư khác ác độc không kém. Thực ra ở Vigny chúng tôi thường nhận được những thư nặc danh, nên cũng chẳng mấy để ý. Phần lớn là của những bệnh nhân cũ nay về nhà thỉnh thoảng lại lên cơn.

Nhưng những lá thư này có nội dung khác hẳn, với giọng điệu khiến tôi lo ngại. Những lời tố cáo rất cụ thể, và luôn luôn nhằm vào tôi và Robinson. Nói trắng ra, những bức thư ấy kết tội hai chúng tôi đã ăn nằm với nhau. Thật tồi tệ. Thoạt đầu tôi ngại không muốn nói cho Robinson biết, nhưng rồi thư cứ gửi đến liên tục nên tôi đành phải nói. Hai chúng tôi cùng nhau suy nghĩ xem kẻ nào viết những bức thư ấy! Lần lượt điểm tên những người quen biết mà vẫn không tìm ra. Mà những lời tố cáo ấy cũng chẳng có cơ sở gì. Tôi không phải loại người lệch lạc tình dục, mà Robinson lại càng không để ý gì về khoản ấy. Phải là một con mụ cả ghen nào đó mới bịa ra được những chuyện như thế.

Tóm lại là ngoài Madelon ra thì không còn ai khác có thể đến tận Vigny này để quấy nhiễu chúng tôi bằng những trò điên đảo ấy. Nếu cô ta chỉ có viết thư thì có viết mãi cũng chẳng sao, nhưng tôi ngại rằng, không thấy kết quả gì, cô ta sẽ đích thân đến đây một hôm nào đó để gây chuyện ầm ĩ. Phải sẵn sàng đón đợi chuyện tồi tệ nhất.

Chúng tôi trải qua mấy tuần lễ như thế, mỗi lần nghe tiếng bấm chuông là lại giật mình. Tôi rất sợ Madelon lại đến, thậm chí cả người của Viện Công tố nữa.

Mỗi lần tay cảnh sát Madamour đến chơi bài hơi sớm hơn thường lệ là tôi cứ lo nơm nớp anh ta sẽ rút ra một cái trát đòi. Song hồi ấy anh ta còn là người rất thoải mái, dễ chịu. Ngày nào đánh bài cũng thua nhưng vẫn bình thản. Chỉ sau này tính nết mới thay đổi rõ rệt. Mà cái này thì quả là lỗi ở chúng tôi.

Một buổi tối, tôi tò mò hỏi Mandamour tại sao mà đánh bạc chỉ thua là thua. Đúng ra thì tôi cũng chẳng có lý do sâu xa gì, chẳng qua hỏi để mà hỏi thế thôi. Nhất là đánh bài ở đây đâu phải để ăn tiền. Trong khi hỏi han, tôi ngồi sát gần anh ta, nhìn kỹ mới biết là bị viễn thị nặng. Hóa ra trong ánh sáng lờ mờ, anh ta rất khó phân biệt con nhép với con rô. Không thể để mãi như vậy. Tôi liền khuyên anh ta đeo kính. Thoạt đầu anh ta rất hài lòng. Nhờ đeo kính, anh ta chơi bài tốt hơn, ít thua hơn trước, và bắt đầu ham ăn thua hơn. Muốn thế, anh ta giở trò ăn gian. Và khi đã chơi gian mà vẫn thua thì bực mình giận dỗi hàng giờ liền. Tóm lại, anh ta làm cho mọi người đâm ra khó chịu. Tôi lấy làm buồn: nói ừ thì anh ta giận, nói không cũng vặc. Gustave còn kiếm chuyện để chọc tức, để gây lo lắng cho chúng tôi nữa. Vì thua nên anh ta trả hận... Mà tôi xin nhắc lại, chúng tôi chơi bài không nhằm ăn tiền, chỉ cốt giải trí, thỏa mãn thích thú... Nhưng anh ta cứ hậm hực.

Và thế là một tối, gặp vận đen, anh ta vùng vằng, vừa bỏ đi vừa có vẻ chất vấn chúng tôi:

-Thưa các ngài, tôi xin báo để các ngài liệu coi chừng! Ở địa vị các ngài thì tôi ắt phải cảnh giác hơn với những kẻ lui tới chỗ mình!... Từ nhiều ngày nay có một phụ nữ tóc nâu thường len lỏi cùng những người khác lảng vảng trước cửa bệnh viện... Lảng vảng hơi nhiều đấy! ... Hẳn cô ta có lý do!... Cô ta có việc gì mắc mớ với một trong số các ngài thì tôi nghĩ chẳng có gì đáng ngạc nhiên!...

Đó, Mandamour, trước khi ra về đã nói toẹt với chúng tôi điều nguy hại thế đó. Và anh ta đã đạt được cái hiệu quả nho nhỏ!... Dù sao tôi vẫn trấn tĩnh được và trả lời anh ta:

-Cảm ơn Gustavè! Tôi không biết pgười phụ nữ tóc nâu mà anh nói đó là ai cả. Theo tôi biết, không có người nào trong số các nữ bệnh nhân cũ của chúng tôi tỏ ý phàn nàn về sự chăm sóc của bệnh viện... Có thể đó chỉ là một cô gái nghèo cơ nhỡ nào đó... Chúng tôi sẽ tìm ra... Dẫu sao thì anh nói đúng, cần phải tìm hiểu... Một lần nữa cảm ơn anh Gustave đã báo trước... Xin chào!

Chính vì thế, Robinson không đứng dậy được khỏi ghế. Tay cảnh sát đi rồi, chúng tôi ngẫm nghĩ về lời cảnh báo của anh ta, lật đi lật lại mọi khía cạnh. Cũng vẫn có thể là một người đàn bà nào khác không phải Madelon... Người lảng vảng quanh bênh viện thì có thiếu gì... Tuy nhiên cũng có những dấu hiệu nghiêm túc chứng tỏ chính là cô ta, điều ấy đủ làm chúng tôi lo sợ. Nếu đúng cô ta, thì hẳn lại có âm mưu gì mới đây? Và từ nhiều tháng nay cô sống ở Paris bằng gì? Nếu quả cô đích thân tới đây, phải coi chừng, phải chuẩn bị đối phó ngay. Tôi nói với Robinson:

-Này Robinson, đã đến lúc cậu phải quyết định đi... Cậu định làm gì? Cậu có định trở lại Toulouse với cô ấy không?

-Không! tớ đã nói với cậu rồi. Không và không!

Cậu ta trả lời, rất kiên quyết.

-Được thôi! tôi liền nói. Trong trường hợp ấy, nếu quả thật là cậu không còn muốn trở lại với cô ấy, thì tốt nhất, theo ý tớ, là cậu nên đi kiếm sống ở nước ngoài một thời gian. Như vậy cậu sẽ gỡ bỏ hẳn được chuyện ấy. Cô ta sẽ không còn theo đuổi cậu sang tận đó, hiểu chưa? Cậu vẫn còn trẻ... Sức khỏe đã hồi phục... Chúng tớ cấp cho cậu một ít tiền, chúc cậu lên đường may mắn! Ý kiến tớ là thế. Hơn nữa, cậu cũng nên biết rằng ở đây bất lợi cho cậu... Không thể kéo dài mãi...

Hắn chịu nghe tôi mà đi luôn lúc đó thì tôi được ổn hơn và tôi rất mừng. Nhưng hắn nào có chịu.

-Cậu định tống khứ tớ đi chứ gì, Ferdinand! - hắn nói. Như thế không hay với tuổi tớ đâu... Nhìn kỹ tớ đây này!

Hắn không chịu đi, vì đã quá mệt mỏi với những chuyến giang hồ rồi. Hắn tiếp:

-Tớ không muốn đi xa nữa đâu... Cậu tha hồ nói... Tha hồ làm gì thì làm... Tớ chẳng đi đâu cả...

Đó, hắn trả lời tình bạn của tôi thế đó. Tuy vậy tôi vẫn nhấn thêm:

-Nhưng giả thử Madelon tố giác cậu về vụ bà cụ Henrouille thì sao? Cậu đã chẳng nói là cô ta dám làm việc đó mà...

-Thì tớ cũng cóc cần! hắn đáp. Cô ta cứ làm việc gì cô ta muốn...

Mồm hắn lại phun ra những lời lẽ ấy. Bởi trước đó hắn vốn tự coi không thuộc loại người khuất phục Định mệnh.

-Vậy thì ít nhất cậu cũng tìm lấy một việc gì đó ở gần đây, trong một xưởng máy, để cậu khỏi phải ở luôn với chúng mình... Nếu có kẻ nào đến lùng kiếm cậu thì chúng tớ cũng có thì giờ báo tin cho cậu.

Về việc này, Parapine hoàn toàn tán thành ý kiến của tôi và còn bàn bạc thêm với chúng tôi nữa. Hẳn ông ta thấy chuyện giữa chúng tôi là rất nghiêm trọng và khẩn trương. Cần tìm cách thu xếp cho cậu ta lánh vào đâu đó. Điểm trong số những người quen trong vùng, có một nhà doanh nghiệp sản xuất khung xe ô tô, đã từng chịu ơn chúng tôi vì một vài sự giúp đỡ tế nhị, đúng lúc. Ông ta đồng ý nhận Robinson vào làm thử ở bộ phận sơn. Công việc không vất vả, thu nhập khá.

Buổi sáng hôm hắn bắt đầu đi nhận việc, chúng tôi ngỏ lời khuyên:

- Léon này, đến nơi mới, chớ có lười biếng, đừng để mọi người để ý vì những lời nói hàm hồ... Đi làm cho đúng giờ và không về sớm... Gặp ai cũng chào hỏi tử tế... Tóm lại cần cư xử đàng hoàng. Xưởng máy ấy là nơi đáng tin cậy, và cậu đã được chúng mình giới thiệu...

Vậy mà hắn đã làm cho người ta phải để ý ngay lập tức. Tuy không phải lỗi tại hắn. Một tên chỉ điểm ở phân xưởng bên cạnh theo dõi thấy hắn thậm thụt ra vào văn phòng riêng của chủ. Thế là xong. Báo cáo. Phần tử xấu. Sa thải.

Mấy hôm sau, một lần nữa Robinson lại trở về với chúng tôi, thất nghiệp. Ôi Định mệnh!

Rồi liền hôm ấy hắn lại húng hắng ho. Chúng tôi chẩn trị, phát hiện thấy phía trên phổi bên phải bị rám. Hắn phải nằm bẹp trong phòng.

Việc xẩy ra một buổi tối thứ bẩy, ngay trước bữa ăn. Có người muốn gặp đích thân tôi ở phòng tiếp bệnh nhân.

Người ta báo cho tôi biết đó là một người phụ nữ.

Chính cô ta với chiếc mũ mềm, tay đeo găng. Tôi nhớ rất kỹ. Không rào đón gì, cô nói luôn, nhưng tôi cũng chặn lại luôn:

-Madelon, nếu cô đến để tìm gặp Léon thì tôi khuyên cô nên về đi, đừng cố nữa làm gì... Cậu ta đã bị bệnh cả trong đầu, cả trong phổi rồi... Khá trầm trọng là đằng khác... Cô không gặp được đâu... Hơn nữa cậu ta cũng chẳng còn gì mà nói...

-Không có gì để nói với cả em hay sao? cô hỏi.

-Đúng, với cả cô... Nhất là với cô...

Tưởng cô ta sẽ nổi xung lên ngay. Không, cô chỉ lắc lư cái đầu trước mặt tôi, môi mím chặt, còn đôi mắt như đang tìm tôi ở một xó nào đó trong ký ức. Tôi không còn đó nữa, đã dịch chuyển đi rồi. Trong trường hợp này, nếu đối diện với một người đàn ông vạm vỡ, có lẽ tôi phải sợ đấy, nhưng với cô ta thì tôi chẳng sợ gì. Cô không khỏe bằng tôi. Từ lâu tôi đã khát khao được gõ vào một cái đầu bị giận hờn chi phối để xem những cái đầu giận hờn ấy phản ứng ra sao. Với cái đầu ấy như một tấm ngân phiếu lớn, phải làm sao chỉ một cú chuyển phắt được tất cả mọi dục vọng lẩn quất trong đầu. Từ ít nhất cũng đã hai chục năm nay, ý muốn ấy cứ lởn vởn trong tôi. Ngoài đường phố, trong quán rượu, ở mọi nơi mà người ta thường hung hăng cãi vã. Nhưng tôi không dám, vì sợ bị choảng lại và bị như thế thì xấu hổ lắm. Nhưng lúc này, thời cơ đã đến, thật tuyệt.

-Cô có cút ngay không? tôi quát cốt chọc cho cô ta tức thêm, tức đến cao điểm.

Nghe tôi quát, cô không còn nhận ra tôi nữa. Cô nở nụ cười khinh bỉ, tức tối hết mức, coi tôi như một kẻ lố bịch và không đáng kể... “Đốp! Đốp!” Tôi tát cô ta liền hai cái nổ đom đóm.

Cô ngã ngồi xuống cái đi văng mầu hồng kê sát tường, hai tay ôm mặt, miệng thở dốc, rên hừ hừ như con chó bị đánh đập quá tay. Thế rồi như nghĩ lại, đột nhiên cô đứng phắt dậy, lẹ làng và uyển chuyển đi ra khỏi cửa không thèm ngoái cổ lại. Tôi không thấy gì nữa. Mọi cái lại trở lại từ đầu.