Học Vấn Nhân Sinh

Lượt đọc: 563 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Thi Tiên Đường

❊ ❊ ❊

Tôi chưa từng nghe đến cái tên Thi Tiên Đường, và trong lịch trình của chúng tôi cũng không có địa điểm này. Trên đường từ Kyoto đến Arashiyama, xe đột nhiên dừng lại trước cổng một khu vườn, chủ xe nói, đây là Thi Tiên Đường nổi tiếng.

Cổng chính được kết bằng những cọc tre, bên cạnh cổng dựng một tấm bia đá, trên đó khắc ba chữ Hán: "Thi Tiên Đường". Trên cổng có treo một tấm biển, viết ngang ba chữ Hán: "Tiểu Hữu Động". Thoáng chốc, chúng tôi ngỡ như đang trở về quê hương, đang thăm thú một danh viên nào đó ở vùng Tô Châu, Giang Nam. Kể từ khi đến Nhật Bản, chưa bao giờ tôi có cảm giác mình đang đặt chân đến nơi đất khách quê người. Hôm nay đến đây, khoảng cách tâm lý ấy lại càng tan biến không dấu vết.

Qua cổng là bậc thang đá, nơi cuối bậc thang là căn nhà làm bằng gỗ, cũng giống như bao ngôi nhà khác ở Nhật Bản. Toàn bộ khu vườn không lớn, nhưng nhà cửa ngăn nắp, kết cấu nhỏ gọn; trong sân vườn có cầu nhỏ nước chảy, lối đi khúc chiết dẫn đến nơi yên tĩnh, hoa thơm trên cành, gợn sóng dưới nước, chim hót trong rừng, tiếng ve trong rặng trúc, tất cả như đưa chúng tôi lạc vào một chốn tiên cảnh thanh u.

Mọi thứ trong khu vườn nhỏ càng khắc sâu thêm ấn tượng mà chúng tôi có được ngay từ trước cổng: cả khu vườn tràn ngập phong vị đậm đà của Trung Quốc. Chúng tôi nhìn thấy khắp nơi những tấm biển đề chữ Hán, tên đường, tên hiên, tên lầu, không cái nào không phải chữ Hán, nào là Tiếu Nguyệt Lâu, nào là Tàn Nguyệt Hiên, nào là Dược Hiên, nào là Lão Mai Quan, đối với chúng tôi mà nói, tất cả đều vô cùng thân thiết, gần gũi, trong lòng tự nhiên dâng lên nỗi niềm hoài hương.

Người tạo nên khu vườn này là Ishikawa Jozan, sinh năm Thiên Chính thứ 11, tức năm 1583 dương lịch, cách đây hơn bốn trăm năm. Ông là một văn nhân và thư pháp gia nổi tiếng, chịu ảnh hưởng sâu sắc của văn hóa Trung Quốc, có thể làm thơ chữ Hán. Đây là nơi ông ẩn cư khi về già. Theo "Thi Tiên Đường Ký" do Hayashi Razan soạn vào năm Khoan Vĩnh thứ 20, tức năm 1643 dương lịch, Ishikawa thời trẻ làm quan, đến năm năm mươi sáu tuổi thì từ quan xây dựng Thi Tiên Đường, "Sau đó trượng phu không bước chân ra ngoài, phụng dưỡng mẹ già, ngao du cùng thi họa đã nhiều năm. Đến khi hơi ấm còn vương trên chén rượu, ném bỏ sớ tấu của Mao Nghĩa, bèn đến Lạc Dương (Kyoto), chọn nơi bên cạnh chùa Ichijoji dưới chân núi, chặt cây hoang, dọn cỏ rậm, khơi thông chỗ bùn lầy, tìm tòi dưới chân núi, dựng nhà mới, treo chân dung của ba mươi sáu vị thi nhân Trung Hoa lên tường, viết mỗi người một bài thơ bên cạnh, đặt tên là Thi Tiên Đường." Đó chính là nguồn gốc của Thi Tiên Đường. Ba mươi sáu vị thi nhân đứng đầu là Trần Dữ Nghĩa thời Tống, tiếp đó là Hoàng Đình Kiên, Âu Dương Tu, Mai Nghiêu Thần, Lâm Bô thời Tống; Hàn Sơn, Đỗ Mục, Lý Hạ, Lưu Vũ Tích, Hàn Dũ, Vi Ứng Vật, Trữ Quang Hy, Cao Thích, Vương Duy, Lý Bạch, Đỗ Thẩm Ngôn thời Đường; Tạ Linh Vận thời Tấn, Tô Vũ thời Hán, Đào Tiềm thời Tấn, Bào Chiếu thời Tống, Trần Tử Ngang thời Đường, Đỗ Phủ thời Đường, Mạnh Hạo Nhiên thời Đường, Sầm Tham thời Đường, Vương Xương Linh thời Đường, Lưu Trường Khanh thời Đường, Liễu Tông Nguyên thời Đường, Bạch Cư Dị thời Đường, Lư Đồng thời Đường, Lý Thương Ẩn thời Đường, Linh Triệt thời Đường, Thiệu Ung thời Tống, Tô Thuấn Khâm thời Tống, Tô Thức thời Tống, Trần Sư Đạo thời Tống, Tăng Củng thời Tống. Tiêu chuẩn lựa chọn xem ra không thật rõ ràng, trong đó có thơ ẩn dật, thơ của tăng nhân, thơ của nho gia, thơ của quan lại, đủ loại phong phú, xu hướng chung là phù hợp với tâm tình ẩn dật của Ishikawa. Ba mươi sáu vị thi tiên đều là những thi nhân nổi tiếng của Trung Quốc, đủ thấy văn hóa Trung Quốc ảnh hưởng đến ông lớn nhường nào, cũng thấy ông đắm chìm trong văn hóa Trung Quốc sâu sắc biết bao. Trong các hiên đường khác ở Thi Tiên Đường, còn có thể thấy "Chu Tử Gia Huấn" do chính tay Ishikawa viết, ba chữ lớn "Phúc Lộc Thọ", và hai chữ Hán lớn "Ký Bão". Ishikawa tinh thông thơ chữ Hán, vô cùng yêu thích tư tưởng Nho gia Trung Quốc. Từ toàn bộ bầu không khí của Thi Tiên Đường, có thể thấy ông hiểu biết sâu sắc và yêu mến văn hóa Trung Quốc đến nhường nào. Tôi tin rằng, bất cứ người Trung Quốc nào đến tham quan nơi đây hôm nay đều sẽ nảy sinh cảm giác thân thiết ấm áp, tự nhiên mà nghĩ đến mối quan hệ văn hóa lâu đời giữa hai nước Trung - Nhật, tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước vốn dĩ sâu dày. Không thể quay ngược thời gian, nhưng lại có thuật thu hẹp khoảng cách, Thi Tiên Đường dường như đã đưa tôi trở về quê hương ngay tức khắc, không kìm lòng được mà dâng lên nỗi niềm hoài cổ.

Thế nhưng, trong thoáng chốc, tôi lại phát hiện ra, bất kể Thi Tiên Đường có chạm đến trái tim tôi như thế nào đi nữa, điều thực sự làm rung động linh hồn tôi không phải bản thân Thi Tiên Đường, mà là một nhóm nữ sinh trung học chỉ mới mười bốn, mười lăm tuổi, các em đều mặc đồng phục học sinh chỉnh tề, giản dị tự nhiên, thần thái điềm tĩnh. Tôi không hiểu rõ lắm về tình hình học sinh trung học Nhật Bản. Nghe nói hễ đến kỳ nghỉ hè, học sinh nam nữ các cấp đều đồng loạt đi du lịch, đến thăm thú khắp nơi trên đất nước mình để tìm hiểu về Tổ quốc. Lần này tôi thăm Nhật Bản, có lẽ đúng vào kỳ nghỉ hè, nên ở tất cả các nhà ga tôi đi qua, đều thấy từng tốp học sinh tiểu học, ngồi dưới đất hoặc đứng đó chờ tàu, hoạt bát mà không ồn ào, trật tự mà không cứng nhắc, để lại ấn tượng vô cùng sâu sắc. Ở Thi Tiên Đường, chúng tôi cũng gặp họ. Vì đã quen rồi nên lúc đầu tôi cũng không để ý lắm. Nhưng khi ngẩng đầu lên, tôi lại thấy một cô bé đang mỉm cười với chúng tôi. Tôi cũng mỉm cười đáp lại. Không ngờ em ấy tiến lại gần và bắt tay tôi. Tôi không biết tiếng Nhật; tôi đoán học sinh trung học Nhật Bản đều học tiếng Anh, nên thử bắt chuyện với em bằng tiếng Anh:

"DoyouspeakEnglish?"

"Yes,Ido."

"Howdoyoudo?"

"Well,thankyou!"

"Whatareyoudoinghere?"

"Wearetravellingduringsummervacation."

"MayIask,whatisyourname?"

"Mynameis—"

Em nói một cái tên Nhật Bản, tôi không nghe rõ, cũng không hỏi lại. Bởi vì tôi cảm thấy, người ta quen biết nhau, quý ở chỗ thấu hiểu tâm hồn, còn tên tuổi là chuyện nhỏ không đáng bận tâm. Chỉ cần tôi biết, người đang đứng trước mặt mình là một thiếu nữ Nhật Bản, vậy là quá đủ rồi.

Chúng tôi đứng đó trò chuyện vài câu, cô bé này và nhóm bạn của em, ai nấy đều nở nụ cười rạng rỡ, tự nhiên phóng khoáng, trong mắt toát lên tia sáng ngây thơ trong sáng, dường như không chút sợ hãi, không chút nghi ngại, thật đường hoàng, cởi mở, dường như người đứng trước mặt không phải là người xứ lạ, mà là người thân của mình. Chúng tôi dường như đã quen biết từ lâu, lần này là cuộc hội ngộ sau thời gian dài xa cách. Tôi tin rằng, trong nhóm cô bé này không có ai từng đến Trung Quốc, vậy tại sao các em lại không cảm thấy xa lạ với Trung Quốc? Chẳng lẽ Thi Tiên Đường tràn ngập hương thơm văn hóa Trung Quốc này đã vô hình trung, trong tiềm thức, có tác dụng khiến trái tim nhân dân hai nước Trung - Nhật dễ dàng đến gần nhau hơn? Tôi không thể trả lời. Về mặt tuổi tác, tôi gấp các em nhiều lần, hơn nữa ngôn ngữ dùng để trao đổi tư tưởng lại là ngôn ngữ của nước thứ ba. Nhưng tất cả những điều đó đều không trở thành rào cản cho sự thấu hiểu lẫn nhau của chúng tôi. Đến bây giờ, tôi mới dường như thực sự chạm được vào trái tim của người Nhật, sâu sắc hơn và cụ thể hơn nhiều so với việc thấu hiểu trái tim phương Đông khi tôi diễn thuyết tại Đại học Waseda. Tôi cảm thấy vô cùng an ủi. "Cùng là người trên đất phương Đông, gặp nhau đâu cần phải quen biết từ trước?" Ngay cả chuyện sau này có thể gặp lại hay không, tôi cũng không mấy bận tâm. Thiếu nữ Nhật Bản nhiều vô kể, ai cũng có thể đại diện cho trái tim người Nhật, việc gì phải "khắc thuyền tìm kiếm" mà cứ nhất định phải ghi nhớ cô bé này chứ?

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.