Mùa hè năm 1930, chúng tôi là những học sinh đã tốt nghiệp cấp ba. Vài chục "sĩ tử" cùng nhau "lên kinh ứng thí". Thời đó, đại học ở Bắc Bình nhiều vô kể, quốc lập, tư lập, giáo hội lập, đủ loại tạp nham. Trình độ chênh lệch cực kỳ lớn, mức độ thu hút cũng hoàn toàn khác nhau. Trong đó, nơi được tôn trọng nhất, giống hệt ngày nay, chính là Đại học Bắc Kinh và Đại học Thanh Hoa, hai trường "quốc lập". Vì thế, tất cả sĩ tử ứng thí trên toàn quốc không ai là không đăng ký vào hai ngôi trường này. Hai trường đại học này dường như đã trở thành "Vũ Môn", ngưỡng cửa cao đến đáng sợ. Thường thì vài chục người mới lấy một người. Người được trúng tuyển thì "kim bảng đề danh", cá chép hóa rồng. Năm tôi đi thi, có một người đồng hương Sơn Đông, đã đăng ký thi năm lần rồi, lần nào cũng trượt. Năm nay lại thi cùng chúng tôi, tức là lần thứ sáu, kết quả vẫn không có tên trên bảng vàng. Anh ta bị sang chấn tâm lý, một mình thơ thẩn lang thang ở vùng Tây Sơn suốt bảy ngày mới tỉnh táo lại. Từ đó anh ta dập tắt giấc mộng đại học, trở về quê nhà ở Sơn Đông, sau này không rõ kết cục ra sao.
Đương nhiên tôi cũng đăng ký vào Bắc Đại và Thanh Hoa. Điểm khác biệt với các bạn học cấp ba khác là tôi chỉ đăng ký hai trường này, dường như vô cùng tự tin — thực ra lúc đó tôi không suy nghĩ nhiều đến vậy, gần như là bản năng làm thế — còn các bạn khác thì đăng ký rất nhiều trường, trường hạng hai, hạng ba, hạng không xếp hạng, có người thậm chí đăng ký đến bảy tám trường. Cả đời tôi đã trải qua hàng trăm hàng ngàn lần thi cử, từ tiểu học thi lên đến khi đạt học vị cao nhất; nhưng vận may thi cử của tôi rất tốt, chưa bao giờ thất bại. Lần này lại trúng tuyển. Thần may mắn mỉm cười, tôi được cả Bắc Đại và Thanh Hoa nhận, nhất thời trở thành đối tượng khiến người ta ngưỡng mộ.
Nhưng, Bắc Đại và Thanh Hoa, đối với tôi mà nói, lại trở thành "cá và chân gấu". Đi hay ở? Nhất thời trở thành vấn đề làm tôi đau đầu. Tôi suy đi tính lại, vẫn khó lòng quyết định nước cờ này. Thời đó "cơn sốt du học" không hề thua kém ngày nay, tôi cũng không tránh khỏi thói tục. Nếu xét từ góc độ du học, Thanh Hoa dường như có phần ưu thế hơn. Ít nhất thì lúc đó mọi người đều nhìn nhận như vậy. "Ta theo đám đông", cuối cùng tôi quyết định chọn Thanh Hoa, vào Khoa Văn học Tây phương (sau đổi tên thành Khoa Ngôn ngữ Văn học nước ngoài).
Ở Trung Quốc cũ, Khoa Văn học Tây phương của Thanh Hoa nổi danh khắp thần châu. Nguyên nhân chính là vì giáo sư hầu hết đều là người nước ngoài, giảng bài tất nhiên dùng ngoại ngữ, giáo sư Trung Quốc cũng phần nhiều dùng ngoại ngữ (thực chất là tiếng Anh) để giảng dạy. Điểm này có sức thu hút cực lớn. Xét kỹ ra thì, các giáo sư nước ngoài hầu như toàn bộ đều là kẻ bất tài vô học, ở chính nước họ e rằng đến bậc trung học cũng không dạy nổi. Vì thế, trong tất cả các môn bắt buộc của khoa, không có môn nào khiến tôi cảm thấy thỏa mãn. Ngược lại, hai môn tôi dự thính và tự chọn lại khiến tôi khắc cốt ghi tâm, thụ hưởng cả đời. Môn dự thính là "Phật kinh phiên dịch văn học" của thầy Trần Dần Khác, môn tự chọn là "Văn nghệ tâm lý học" của thầy Chu Quang Tiềm, chính là môn Mỹ học. Trong số các giáo sư Trung Quốc của khoa, thầy Diệp Công Siêu dạy chúng tôi tiếng Anh năm nhất. Tiếng Anh của thầy ấy có lẽ là giỏi, nhưng đôi khi cố tình luộm thuộm, như thể muốn học theo "Trúc Lâm thất hiền", không để lại ấn tượng tốt cho tôi. Hai môn "So sánh thi ca Trung Tây" và "Thi sĩ lãng mạn Anh" của thầy Ngô Mật đã để lại ấn tượng sâu sắc cho tôi.
Ngoài ra, tôi còn dự thính hoặc "nghe lén" rất nhiều tiết học của các khoa khác. Ví dụ như tiết của các thầy Chu Tự Thanh, Du Bình Bá, Tạ Uyển Oánh (Băng Tâm), Trịnh Chấn Đạc, tôi đều từng nghe qua, thời gian dài ngắn khác nhau. Trong hoạt động dự thính này, tôi có thành công, cũng có thất bại. Lần thất bại nhất, là cùng nhiều bạn nam sinh, bị cô Băng Tâm khéo léo mời ra khỏi lớp. Thành công nhất là dự thính tiết của thầy Tây Đế. Thầy Tây Đế phóng khoáng độ lượng, đối đãi với người chân thành, không có kiểu cách giáo sư, không có tư tưởng phe phái. Mấy sinh viên đại học trẻ chúng tôi — Ngô Tổ Tương, Lâm Canh, Lý Trường Chi, và cả chính tôi — từ việc nghe giảng mà có giao thiệp cá nhân với thầy. Thầy cùng Ba Kim, Cận Dĩ chủ biên "Văn học Quý san" quy mô lớn, là sự kiện gây chấn động văn đàn thời đó. Thầy ấy vậy mà lại để chúng tôi, những kẻ vô danh tiểu tốt, đảm nhận vai trò biên ủy hoặc đặc ước viết bài cho "Quý san", tên tuổi được in nổi bật trên bìa tạp chí, đối với chúng tôi mà nói, đây thật sự là vinh dự vô thượng. Kết quả là chúng tôi trở thành bạn vong niên với thầy Tây Đế, duy trì tình bạn suốt đời, cho đến năm 1958 thầy gặp nạn trong vụ tai nạn máy bay. Đến tận hôm nay, chúng tôi cứ nghĩ đến thầy Trịnh là không kìm được nỗi bi thương trào dâng.