Học Vấn Nhân Sinh

Lượt đọc: 563 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Phong Trào Giáo Dục Xã Hội Chủ Nghĩa

❊ ❊ ❊

Phong trào Giáo dục Xã hội chủ nghĩa lấy Đại học Bắc Kinh làm nơi thí điểm, đi trước một bước. Không lâu sau khi phong trào bắt đầu, trong trường đã phân chia rạch ròi hai phe: phe bị chỉnh đốn và phe đi chỉnh đốn người khác. Tôi cũng mơ mơ màng màng bước chân vào hàng ngũ những người đi chỉnh đốn kẻ khác. Thế nhưng, có một chuyện tôi không hiểu nổi, cũng không thông suốt được, và lần đầu tiên sau ngày giải phóng, trong tôi nhen nhóm một chút "tư tưởng phản động": Lãnh đạo nhà trường đều là đảng viên lão thành, cán bộ lão thành do cấp trên phái tới, chúng tôi, những trí thức tiểu tư sản, vốn chẳng có tác dụng gì lớn lao, vậy tại sao ý chí của cấp trên lại nói rằng chúng tôi "thống trị" nhà trường? Tôi suy nghĩ mãi mà chẳng tìm ra câu trả lời.

Sau đó, Thành ủy Bắc Kinh đã tiến hành can thiệp, triệu tập Hội nghị Khách sạn Quốc tế, minh oan cho các lãnh đạo nhà trường bị phê bình. Chính điều này đã chôn xuống mầm mống khởi nguồn cho "Cách mạng Văn hóa".

Mùa thu năm 1965, sau khi tham dự xong Hội nghị Khách sạn Quốc tế, tôi được phái đến thôn Nam Khẩu ở vùng ngoại ô Bắc Kinh để thực hiện phong trào giáo dục xã hội chủ nghĩa tại nông thôn. Ở đây, chúng tôi thực sự trở thành những người lãnh đạo, nắm giữ mọi quyền lực về đảng, chính quyền, tài chính và văn hóa. Tuy nhiên, yêu cầu đặt ra cũng vô cùng nghiêm ngặt: không được phép tự nấu ăn, phải luân phiên ăn cơm ở các hộ dân trong thôn, không được phép ăn cá, thịt, trứng. Không được tiết lộ thân phận và mức lương của mình. Khi đó, mỗi ngày công của nông dân chỉ chưa đầy ba bốn hào, còn lương của tôi là bốn năm trăm đồng, nếu để lộ ra ngoài, sợ rằng nông dân sẽ kinh ngạc. Ba mươi năm sau nhìn lại, đến tận ngày nay, khi trở về nông thôn, chúng tôi vẫn không dám nói ra mức lương của mình, sợ nói ra lại khiến nông dân chê cười. Ngẫm chuyện xưa, nghĩ đến nay, thật không khỏi cảm khái vô cùng!

Mùa đông năm đó, bài viết "Phê bình vở kịch lịch sử mới 'Hải Thụy bãi quan'" của Diêu Văn Nguyên được công bố, gióng lên hồi chuông của cuộc "Cách mạng Văn hóa". Ba vị chủ nhân của cái gọi là "Tam gia thôn", tôi đều quen biết, tôi đã vô tình nói ra điều này ở thôn Nam Khẩu. Điều đó lập tức được một "cao đồ" của tôi ghi lòng tạc dạ. Sau này trong thời kỳ "Cách mạng Văn hóa", vị cao đồ này lộ rõ nguyên hình. Để được nổi bật, gã có nhiều hành động gây sốc, ví như dán áp phích đại tự báo kiểu khẩu hiệu cũng phải ký tên mình vào, gây nên một tràng xôn xao. Gã còn dậu đổ bìm leo, gán cho tôi cái mác "tiểu nhị của Tam gia thôn".

Ngày 4 tháng 6 năm 1966, tôi nhận lệnh trở về trường để tham gia "Cách mạng Văn hóa". Giai đoạn đầu tiên là phê bình cái gọi là "nhân vật có thẩm quyền học thuật tư sản". Lần vận động này lại nhắm vào tầng lớp trí thức, điều đó rõ ràng hơn bao giờ hết, và đương nhiên tôi nằm trong danh sách bị phê bình. Dù tôi không dám tự xưng là "nhân vật có thẩm quyền học thuật", nhưng nếu nói mình là tiểu tư sản, tôi hoàn toàn tâm phục khẩu phục, không hề oán trách. Mặc dù phong trào ập đến như vũ bão, nhưng tôi cũng không tốn quá nhiều sức lực để vượt qua.

Sau đó, Đại học Bắc Kinh thành lập "Ủy ban Cách mạng", người đứng đầu chính là "Lão Phật gia", người được cho là đã viết tấm "Đại tự báo chủ nghĩa Marx-Lenin" đầu tiên. Người này có chỗ dựa vững chắc, thông tỏ mọi ngõ ngách, nghe nói còn thông thiên địa, có quan hệ mật thiết với Giang Thanh. Bà ta không có học vấn, không có năng lực, mỗi lần phát biểu đều mắc lỗi, nhưng lại kiêu căng hách dịch, quyền lực ngút trời. Lúc này, bà ta trở thành nhân vật nổi tiếng toàn quốc, mỗi ngày có hàng vạn, hàng chục vạn người đến Đại học Bắc Kinh để "thỉnh kinh" và triều bái. Làm cho khuôn viên vườn Yến vốn đang yên bình bỗng chốc trở nên hỗn loạn, chướng khí mù mịt.

Theo đà phát triển của phong trào, Đại học Bắc Kinh dần chia thành các phe phái. Phe của "Lão Phật gia" gọi là "Công xã Bắc Đại mới", là "phe nắm quyền" nắm giữ quyền hành trong tay. Đối thủ của phe này gọi là "Tỉnh Cương Sơn", là những người bị áp bức. Trong hành động, khó mà nói hai phe có bao nhiêu khác biệt, đều đi đánh, đập, cướp bóc, đều chẳng hiểu pháp luật là gì. Cấp trên hô hào: "Cách mạng vô tội, nổi loạn có lý." Đó chính là thứ pháp luật tối cao.

Tôi vượt qua cơn bão dữ dội đầu tiên, vấn đề coi như đã được định đoạt. Tôi tiêu dao được một thời gian, những ngày tháng trôi qua khá thoải mái. Nếu cứ tiếp tục tiêu dao như vậy, thì sẽ không còn rủi ro lớn nào nữa. Lúc này tôi chẳng khác nào Ngũ Tử Tư đã vượt ải Chiêu Quan. Tôi vốn là người nhát gan sợ chuyện, đó là trạng thái bình thường; nhưng đôi khi gan tôi lại đặc biệt lớn. Trong cuộc đời mình, những tình huống như vậy cũng từng xuất hiện vài lần, đó là trạng thái bất bình thường. Ngẫm lại đến tận bây giờ, nếu con người tôi có giá trị gì, thì giá trị đó lại thể hiện ở chính trạng thái bất bình thường ấy.

Trạng thái bất bình thường này lại xuất hiện một lần nữa trong cuộc "Cách mạng Văn hóa".

Vào lúc "Lão Phật gia" cậy có chỗ dựa cứng nên làm mưa làm gió, vô pháp vô thiên, những sự việc tàn bạo dã man trong khuôn viên trường ngày càng nhiều. Khám nhà, đấu tố, đánh người, mắng người, đeo biển gỗ lớn trên cổ, đội mũ cao trên đầu, tùy ý lăng nhục người khác, đặt điều tung tin đồn nhảm, thậm chí phát triển đến mức dùng giáo mác giết người, không cần nói đến nhân tính, ngay cả thú tính cũng không còn. Tôi cho rằng điều này không phù hợp với đường lối quần chúng, không phù hợp với "đường lối cách mạng" của bất kỳ ai. Đang yên đang lành không sống, tôi lại nổi cơn tam bành, tự mình nhảy ra, mà nguy hiểm trong đó tôi đều biết rõ. Tôi đã viết trong nhật ký: "Để bảo vệ đường lối cách mạng của ai đó, dù có tan xương nát thịt cũng không từ." Đây hoàn toàn là chân thành, không hề có một chút giả tạo.

Đồng thời, tôi còn có chút tự tin: trên đầu không có bím tóc, dưới mông không có đuôi. Tôi chưa từng tham gia Quốc Dân Đảng hay bất kỳ tổ chức phản động nào, chưa từng làm chuyện đi ngược lại nhân dân. Mang trong mình tâm thế mạo hiểm, may rủi mà cũng có chút tự tin, tôi đứng ra phản đối "Lão Phật gia" kia. Tôi hoàn toàn là "tự mình nhảy ra".

Không ngờ tới, hoặc cũng có thể là đã ngờ tới, cái nhảy này đã đưa tôi vào "chuồng bò". Tôi có tầm ảnh hưởng nhất định trong quần chúng, tôi đứng lên động vào "thái tuế", "Lão Phật gia" hận tôi thấu xương, muốn trừ khử tôi bằng được mới hả dạ. Tôi bị khám nhà, bị đấu tố, bị đánh đến đầu rơi máu chảy, mặt mũi sưng vù. Tôi không phải là người độ lượng bao dung, cái gì cũng không bận tâm. Nhất thời bị đấu tố đến choáng váng đầu óc, tôi quyết tâm tự kết liễu đời mình. Khi quyết tâm đã định, tâm trạng tôi lại trở nên bình tĩnh lạ thường, bình tĩnh đến mức đáng sợ. Tôi gom hết số thuốc ngủ và nước thuốc tích góp bấy nhiêu năm vào túi, nhìn mẹ kế và vợ – những người cùng tôi hoạn nạn – lần cuối, vừa định bước ra ngoài nhảy tường bỏ trốn thì trên cửa lớn vang lên tiếng đập cửa như sấm rền: Hồng vệ binh của "Công xã Bắc Đại mới" đã đến áp giải tôi đến đại lễ đường để đấu tố. Thật đúng là ngàn cân treo sợi tóc! Cuộc đấu tố này diễn ra vô cùng ác liệt, vô cùng dã man, tôi bị đánh nằm vật xuống đất không đứng dậy nổi. Thế nhưng, đột nhiên tôi đạt được một sự "đốn ngộ": khả năng chịu đựng đòn roi tra tấn của một con người là vô hạn. Mình có thể chịu đựng được! Mình sẽ không chết! Mình phải sống tiếp!

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 20 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.