"Liệt Tử và kinh Phật"
"Liệt Tử" là một cuốn sách ngụy tạo, điều này đã trở thành kết luận định sẵn, không ai phản đối. Thế nhưng thời gian ngụy tạo và người làm ra nó rốt cuộc là khi nào và là ai, thì lại thiếu sự nghiên cứu chuyên sâu. Tôi đã tìm thấy câu chuyện "Quốc vương ngũ nhân kinh" trong cả "Liệt Tử" và "Sinh kinh" do Trúc Pháp Hộ dịch, việc cuốn trước sao chép cuốn sau là điều không có gì phải nghi ngờ. Thời gian "Sinh kinh" được dịch ra là có thể xác định được, do đó thời gian ngụy tạo "Liệt Tử" cũng theo đó mà xác định được. "Sinh kinh" được dịch vào năm Thái Khang thứ sáu thời Tây Tấn (năm 285), vì vậy "Liệt Tử" không thể được viết sớm hơn năm này. Còn về tác giả của "Liệt Tử", chính là Trương Trạm, kẻ chuyên làm ra vẻ huyền bí.
Tiên sinh Hồ Thích Chi viết thư cho tôi nói: "Bằng chứng về "Sinh kinh" xác thực vô cùng."
Một xoáy nước nhỏ trong dòng chảy chính: "Phù đồ và Phật"
Mới trở lại Bắc Kinh, tôi hoàn toàn không nghĩ tới vấn đề Tiếng Tocharian, tôi đã sớm từ bỏ nó trong tư tưởng hoàn toàn rồi. Tôi tình cờ đọc "Hồ Thích luận học cận trứ", trong đó có bài viết bàn về từ Hán dịch "Phù đồ" và "Phật" chữ nào xuất hiện trước, chữ nào xuất hiện sau, hơn nữa còn có tranh luận với tiên sinh Trần Viện Am (Trần Viên) về vấn đề này, hình như cả hai bên đều có chút động cảm tình. Điều này lập tức khơi dậy sự hứng thú của tôi. Tôi nghĩ đến từ ptkt trong Tiếng Tocharian, cũng được viết là pttkt; từ này được cấu tạo bởi hai phần hoặc hai chữ, nửa đầu là pt hoặc ptt, nửa sau là kt. kt là "thần", dịch cũ là "thiên", pt hoặc ptt là cách viết từ Buddha trong tiếng Phạn bằng Tiếng Tocharian. Người Trung Quốc trước đây luôn cho rằng âm dịch của Buddha là "Phù đồ", "Phật đà" v.v., còn chữ "Phật" chỉ là sự giản lược của "Phật đà". Thế nhưng trong các kinh Phật dịch sang Hán văn thời cổ đại Trung Quốc, chữ "Phật" xuất hiện trước, còn "Phật đà" thì xuất hiện sau, nói chữ trước không thể là sự giản lược của chữ sau, chi bằng nói chữ sau là sự mở rộng của chữ trước. Vậy thì, chữ "Phật" nên nói là xuất phát đầu tiên từ pt của Tiếng Tocharian, bởi vì Phật giáo ban đầu không phải được truyền trực tiếp từ Ấn Độ, mà là thông qua môi giới của Nguyệt Chi. Với suy xét như vậy, tôi đã viết nên bài luận văn này: "Phù đồ và Phật". Trong bài viết cũng không phải là không có khó khăn. Chữ tương ứng với chữ "Phật" trong Hán văn nên bắt đầu bằng âm hữu thanh b, chứ không phải âm vô thanh p. Vì việc này mà tôi đã phải vắt óc suy nghĩ một phen, đặc biệt nhờ tiên sinh Chu Tổ Mô giải quyết vấn đề này giúp tôi. Lúc đó tầm mắt tôi không rộng, thực ra là "thiên hạ vốn không việc gì, người đời tự chuốc lấy phiền". Mãi đến mấy chục năm sau, vấn đề này mới cuối cùng được giải quyết viên mãn, xem hồi ức dưới đây.
Bài viết tuy đã viết xong nhưng tôi lại không tự tin. Nhân tiện lúc đến Thanh Hoa Viên yết kiến thầy Trần Dần Khác, tôi đã đọc cho thầy nghe một lượt bài luận văn của mình, lúc đó mắt thầy đã hoàn toàn mù lòa. May được thầy gật đầu tán thành, và tiến cử cho "Tập san Viện Nghiên cứu Lịch sử Ngôn ngữ" thuộc Viện Nghiên cứu Trung ương, nơi có địa vị học thuật cao nhất thời bấy giờ, bài viết đã được đăng trên tập thứ hai mươi.