"I lov'd him not; and yet, now he is gone,
I feel I am alone.
I check'd him while he spoke; yet, could he speak,
Alas! I would not check.
For reasons not to love him once I sought,
And wearied all my thought."
W. S. Landor.
Giờ đây, Mary cho rằng mình đã từ giã cả hai người theo đuổi. Thế nhưng, cách họ nhìn nhận sự từ chối ấy lại hoàn toàn khác nhau. Chàng trai đem lòng yêu thương cô bằng cả trái tim và tâm hồn xem như chuyện tình của mình đã chấm dứt hoàn toàn. Anh không tự an ủi bản thân bằng ý nghĩ vốn thường rất đúng trong các trường hợp tương tự rằng phụ nữ hay suy tính lại sau khi đã ruồng bỏ người yêu. Anh quá tôn trọng tình cảm chân thành của chính mình nên không mảy may cho rằng bản thân không xứng đáng với Mary; ý nghĩ khiêm nhường giả tạo ấy chưa từng vẩn vơ trong đầu anh. Anh đinh ninh rằng mình "không lọt vào mắt xanh của Mary", và dẫu điều đó nghe có vẻ là một lời ăn tiếng nói thông thường, cay đắng thay, sự thật phũ phàng ấy lại cứa nát tâm can anh. Những ý nghĩ điên rồ thoáng qua trong đầu anh: nào là tòng quân, uống rượu cho quên hết sự đời, hay tìm đủ mọi cách để liều lĩnh buông xuôi. Nhưng rồi, hình bóng người mẹ lại hiện lên như một vị thiên thần cầm gươm tuốt trần chặn đứng con đường sa ngã ấy. Bởi lẽ, như ta đều biết, "anh là đứa con trai độc nhất của mẹ, và bà là một người góa bụa", mọi bữa ăn hằng ngày đều trông cậy vào anh. Thế nên anh không thể phung phí sức khỏe và thời gian — những thứ đối với anh chẳng khác nào tiền bạc để phụng dưỡng những năm tháng xế chiều của mẹ. Theo đó, anh trở lại với công việc, bề ngoài trông vẫn y như mọi khi, nhưng lòng nặng trĩu những nỗi buồn khôn nguôi.
Còn Mr. Carson, như chúng ta đã thấy, vẫn khăng khăng xem việc Mary từ chối mình chỉ là một "thói cợt nhả đáng yêu". Hễ Mary đến xưởng làm, Sally Leadbitter thể nào cũng nhét lén vào tay cô một mảnh giấy nồng nàn tình cảm, rồi khéo léo bước đi để Mary không thể trả lại ngay lập tức nếu không muốn gây ra điều tiếng giữa các nữ công nhân. Cô thậm chí còn bị ép mang vài bức thư về nhà. Nhưng sau khi đọc một bức, cô đã định liệu xong cách giải quyết. Cô không kháng cự quá gay gắt việc nhận thư từ Sally, nhưng cứ để nguyên không bóc và thỉnh thoảng lại gửi trả chúng trong một tờ giấy trắng gấp đôi. Dù vậy, tồi tệ hơn nhiều là việc cô liên tục bị tên người theo đuổi dai dẳng này chặn đường khi đi làm về; hắn đã quá quen thuộc với mọi thói quen sinh hoạt của cô đến mức cô khó lòng né tránh. Dù muộn hay sớm, cô chẳng bao giờ dám chắc mình được yên thân. Dù đi lối này hay lối khác, đôi khi vừa thở phào nhẹ nhõm vì tưởng đã cắt đuôi được hắn cho ngày hôm nay, thì từ một con phố cắt ngang nào đó, hắn lại bất ngờ xuất hiện. Hắn khó lòng tìm được cách nào khác khiến bản thân trở nên đáng ghét trong mắt cô hơn thế.
Thế mà suốt thời gian đó, Jem Wilson chẳng hề xuất hiện! Không phải để thăm cô — điều đó thì cô không dám mong đợi — mà là để thăm cha cô; để làm gì thì cô chẳng rõ, nhưng cô hằng hy vọng anh sẽ viện một cớ nào đó, chỉ để xem thử cô đã thay đổi ý định chưa. Anh hoàn toàn bặt tăm. Lúc này, cô bắt đầu cảm thấy mệt mỏi, sốt ruột, và tinh thần suy sụp. Sự quấy rầy của người này cùng sự hững hờ của kẻ nọ đè nặng lên tâm trí cô đến cùng cực. Giờ đây, cô không tài nào ngồi yên lặng làm việc suốt buổi tối nổi; hoặc nếu có cố gắng kìm nén để không bước đi quanh phòng, cô có cảm giác mình phải cất tiếng hát để xua tan những ý nghĩ vẩn vơ trong lúc se chỉ thêu thùa. Những bài hát cô chọn lại là những khúc ca điên cuồng và vui nhộn nhất mà cô có thể nghĩ tới. Những điệu hò như "Barbara Allen" hay những khúc dạo buồn bã vốn rất hợp cho những khoảng thời gian hạnh phúc; nhưng giờ đây, cô cần đến mọi sự trợ giúp từ những kích thích bên ngoài để đè nén lại những thôi thúc của đau thương.
Và người cha của cô nữa — ông là nỗi lo lắng lớn nhất đối với cô, trông ông đổi khác và tiều tụy đi rất nhiều. Thế nhưng, ông nhất quyết không chịu nhận mình có bệnh. Cô thừa biết, dù có muộn màng đến đâu, cô cũng không bao giờ ngưng tay cho đến khi kiếm được vài xu — nếu những người chủ tốt bụng trả tiền công sòng phẳng cho những món đồ vá víu cô nhận làm thêm — vừa đủ mua một bữa ăn thịnh soạn cho cha vào ngày hôm sau. Nhưng thường thì tất cả những gì cô có thể làm vào buổi sáng, sau một đêm thức khuya dậy sớm, chỉ là chạy nhanh đi trả hàng và nhận tiền từ người thuê mướn. Cô hiếm khi có thời gian ghé mua thức ăn mà phải giao ngay số tiền đó vào bàn tay đang run rẩy vì thèm khát của cha; sự thèm khát ấy đôi khi đúng là do cái đói cào xé, nhưng phần lớn lại xuất phát từ cơn nghiện thuốc phiện.
Nhìn chung, ông bố có khi lại chẳng đói bằng cô con gái. Bởi khoảng thời gian nhịn ăn quá dài, tính từ bữa trưa lúc một giờ ở nhà Miss Simmonds cho đến tận nửa đêm khi Mary mới kết thúc công việc. Cô còn trẻ và vẫn chưa quen chịu đựng cảnh "thiếu ăn đói khát".
Vào một buổi tối, trong lúc cô vừa hát một khúc ca vui vẻ bên khung cửi vừa thỉnh thoảng thở dài, người mù Margaret lần mò bước vào. Sự vắng bóng của người bạn thân do phải đi theo giảng viên âm nhạc lưu diễn khắp các thị trấn công nghiệp ở Yorkshire và Lancashire là một trong những nỗi buồn chồng chất của Mary suốt thời gian qua. Ông của Margaret cũng nhận thấy đây là thời điểm thuận lợi để thực hiện các chuyến đi tìm kiếm tiêu bản của mình, thế nên ngôi nhà đã cửa đóng then cài suốt mấy tuần lễ.
"Ôi! Margaret, Margaret! Tớ mừng biết bao khi gặp lại cậu. Cẩn thận nhé. Được rồi, cậu đứng vững rồi đấy, đó là ghế của cha tớ. Ngồi xuống đi nào." — Cô ôm chầm lấy bạn và hôn hết lần này đến lần khác.
"Gặp lại cậu có cảm giác như những ngày tươi sáng hơn sắp bắt đầu vậy, Margaret. Cầu Chúa ban phước cho cậu! Trông cậu khỏe mạnh làm sao!"
"Các bác sĩ lúc nào chẳng bảo những người đau ốm đi đổi gió để thay đổi không khí! Và cậu biết đấy, dạo này tớ được đi nhiều nơi lắm."
"Chà, quả thật cậu đã thành một người đi đây đi đó rồi đấy! Kể cho tớ nghe mọi chuyện đi, Margaret nhé. Nơi đầu tiên cậu đến là ở đâu nào?"
"Chà, cô gái ạ, kể ra thì mất khối thời gian đấy. Đôi khi tớ cứ nghĩ mình đi được nửa vòng trái đất rồi ấy chứ. Bolton này, rồi Bury, rồi Oldham, rồi Halifax, và... nhưng này Mary, thử đoán xem tớ đã gặp ai ở trển! Có lẽ cậu biết rồi nên đố kiểu này không công bằng đâu."
"Không, tớ chịu. Kể cho tớ đi, Margaret, tớ chẳng tài nào chờ đợi hay đoán mò nổi đâu."
"À, có một đêm nọ khi tớ đang trên đường từ nhà trọ đến phòng hòa nhạc nhờ sự giúp đỡ của cậu con trai bà chủ nhà, tớ nghe tiếng ho hắng ngay phía trước. Tớ thầm nghĩ, tiếng ho này chắc chắn là của Jem Wilson, nếu không thì tớ nhầm to. Lát sau lại một tiếng hắt xì và ho vang lên, thế là tớ chắc mẩm 100 phần trăm. Ban đầu tớ còn ngần ngừ không biết có nên lên tiếng hay không, nghĩ bụng lỡ đó là người xa lạ thì họ lại tưởng mình là đứa lanh chanh, bạo dạn. [41] Nhưng tớ biết người mù thì không được phép e dè chuyện dùng miệng lưỡi, thế nên tớ liền cất tiếng gọi: 'Jem Wilson, có phải anh đấy không?' Và quả đúng là anh ấy chứ chẳng phải ai khác. Mary này, cậu có biết anh ấy đang ở Halifax không?"
Chú thích 41:
"Forrard," bạo dạn, lanh chanh.
(Trở về)
"Không;" cô đáp nhỏ nhẹ và buồn bã; bởi đối với trái tim cô, Halifax xa vời chẳng khác nào tận cùng thế giới; một nơi hoàn toàn ngoài tầm với đối với những cái cúi đầu hối hả hay những tín hiệu tình yêu thiếu nữ.
"Dù sao thì anh ấy đang ở trển đấy; anh ấy đang lắp ráp động cơ cho một số người ở đó theo yêu cầu của chủ xưởng. Công việc của anh ấy rất suôn sẻ, vì dưới quyền anh ấy có tới bốn, năm công nhân; chúng tớ đã gặp nhau vài bận, và anh ấy kể cho tớ nghe tất cả về phát minh nhằm loại bỏ tay quay gì đó của mình. Chủ của anh ấy đã mua lại sáng chế đó và đăng ký bằng độc quyền, giờ đây Jem đã trở thành một quý ông giàu có suốt đời nhờ số tiền mà người chủ trao tặng. Nhưng chắc cậu nghe hết chuyện này rồi chứ, Mary?"
Không! Cô hoàn toàn chưa hề hay biết.
"À, tớ cứ ngỡ mọi chuyện xảy ra trước khi anh ấy rời Manchester, và dĩ nhiên khi ấy cậu phải biết chứ. Nhưng có lẽ mọi việc chỉ được định đoạt sau khi anh ấy đến Halifax; dù sao thì anh ấy cũng kiếm được vài trăm bảng nhờ phát minh của mình. Mà này Mary, cậu bị làm sao thế? Trông cậu ủ rũ và tệ quá chừng. Chắc hai người không cãi vã gì với nhau đấy chứ?"
Đến lúc này thì Mary bật khóc nức nở; thân thể cô suy nhược, tâm hồn bất an, và cuối cùng thời khắc cô có thể trút bỏ nỗi niềm đau khổ đã đến. Cô không tài nào thú nhận rằng phần lớn nỗi buồn của mình bắt nguồn từ sự kiêu kỳ và dại dột trước kia; cô hằng mong điều đó mãi mãi chìm vào quên lãng và chẳng dám nghĩ lại.
"Ôi, Margaret; cậu có biết hôm đó Jem đã đến đây vào lúc tớ đang bực bội và cáu kỉnh không. Ôi trời ơi! Chúa ơi! Tớ chỉ muốn cắn lưỡi mỗi khi nghĩ lại chuyện đó. Anh ấy đã thổ lộ tình cảm sâu sắc của mình, thế mà tớ lại nghĩ mình không yêu anh ấy, rồi tớ thốt lên rằng tớ chẳng hề yêu đương gì; và, Margaret,—anh ấy đã tin lời tớ, rồi lủi thủi ra đi trong nỗi buồn tủi và giận dỗi; còn bây giờ, tớ sẵn sàng làm bất cứ điều gì,—thật đấy..." những tiếng nấc nghẹn ngào cắt đứt đoạn cuối câu nói của cô. Margaret nhìn cô bằng ánh mắt đầy xót xa nhưng cũng chứa chan hy vọng; bởi cô bé thầm tin rằng đây chỉ là sự xa cách tạm thời mà thôi.
"Nói cho tớ nghe đi, Margaret," Mary vừa đưa tạp dề lau nước mắt vừa tha thiết nhìn bạn bằng ánh mắt đầy mong đợi, "tớ phải làm gì để kéo anh ấy trở về bên mình bây giờ? Tớ có nên viết thư cho anh ấy không?"
"Không," người bạn đáp lời, "như thế không ổn đâu. Đàn ông họ kỳ cục lắm, lúc nào cũng thích tự mình giành lấy mọi công đoạn tán tỉnh cơ."
"Nhưng tớ có ý định viết thư tình nhăng nhít gì đâu," Mary có phần bực bội đáp.
"Nếu cậu có viết thư đi chăng nữa, thì đó cũng chỉ là cách ra hiệu rằng cậu đã hối hận và bây giờ rất sẵn lòng đón nhận anh ấy. Tớ tin là lúc này anh ấy thà tự mình nhận ra điều đó còn hơn."
"Nhưng anh ấy có thèm thử đâu," Mary thở dài nói. "Làm sao anh ấy nhận ra được khi đang ở tận Halifax cơ chứ?"
"Cầu được ước thấy thôi, cứ tin tớ đi. Hơn nữa, cậu đâu thể ép buộc nếu anh ấy không còn lòng dạ nào hướng về cậu nữa, Mary ạ! Không đâu, cậu bé ngoan!" giọng cô đổi từ vẻ thực tế, cứng rắn thường thấy ở những người khôn ngoan sang điệum giọng dịu dàng, êm ái mang một nét duyên dáng đặc biệt; "cậu chỉ cần chờ đợi và kiên nhẫn mà thôi. Hãy tin rằng mọi chuyện rồi sẽ kết thúc tốt đẹp, tốt hơn rất nhiều so với việc cậu tự nhúng tay vào lúc này."
"Nhưng kiên nhẫn là một thử thách quá đỗi khó khăn," Mary nài nỉ.
Đúng thế, cô gái ạ; sự kiên nhẫn chính là công việc cam go nhất mà bất cứ ai trong chúng ta phải đối mặt suốt cuộc đời này. Chờ đợi bao giờ cũng khó khăn hơn nhiều so với hành động. Tớ đã thấm thía điều đó qua đôi mắt của mình, và rất nhiều người cũng từng trải qua cảm giác ấy khi túc trực bên giường bệnh; nhưng đó là một trong những bài học của Thượng Đế mà sớm muộn gì tất cả chúng ta cũng phải học lấy." Sau một khoảng lặng, cô hỏi tiếp: "Dạo này cậu có sang thăm mẹ anh ấy không?"
"Không; mấy tuần nay tớ không tới. Lần trước khi sang, cụ cáu gắt [42] với tớ dữ lắm, khiến tớ cứ ngỡ cụ muốn tớ đừng đến nữa thì hơn."
Chú thích 42:
"Frabbit," cáu kỉnh, hay gắt gỏng.
(Trở về)
"Ồ! Nếu tớ là cậu, tớ cứ sang thăm. Jem thế nào cũng nghe ngóng được, và điều đó ghi điểm trong lòng anh ấy tốt hơn gấp vạn lần việc viết thư — mà xét cho cùng, khi bắt tay vào viết cậu mới thấy đó là một việc vô cùng xương xẩu. Thật khó để diễn đạt sao cho vừa vặn, không quá lố mà cũng chẳng quá hững hờ. Thôi, tớ phải về đây, ông đang đợi ở nhà, và đây là đêm đầu tiên chúng tớ đoàn tụ sau chuyến đi, tớ không thể để ông cứ thui thủi ngóng chờ lâu hơn được nữa."
Cô đứng dậy khỏi ghế nhưng vẫn ngập ngừng chưa muốn bước đi.
"Mary này! Tớ còn chuyện này muốn nói với cậu mà mãi vẫn chưa biết mở lời thế nào. Cậu thấy đấy, ông cháu tớ hiểu thế nào là những năm tháng khốn khó, chúng tớ biết cha cậu đang thất nghiệp, trong khi tớ lại kiếm được số tiền nhiều hơn mức cần thiết; và, bạn hiền ạ, cậu có thể nhận lấy chút tiền vàng này rồi trả lại cho tớ vào những ngày tháng khá giả hơn được không?" Đọng lại trong mắt Margaret là những giọt lệ khi cô cất lời.
"Margaret thương mến ơi, chúng tớ đâu đến nỗi túng quẫn mức đó." (Hình ảnh người cha với vẻ ngoài tiều tụy và bữa ăn qua loa mỗi ngày chợt ùa về trong tâm trí Mary.) "Nhưng mà, nếu việc đó không làm phiền đến cậu,—tớ sẽ làm lụng vất vả để kiếm tiền trả lại;—nhưng liệu ông của cậu có phiền lòng không?"
"Làm gì có chuyện đó, cô ngốc này! Chính ông gợi ý trước chứ bộ, với lại ở nhà chúng tớ vẫn còn khối, thế nên cậu cứ thong thả, đừng sốt ruột chuyện trả nợ. Quả thật làm người mù thì khổ sở đủ đường, nhưng bù lại kiếm tiền bây giờ dễ dàng hơn trước rất nhiều; và kiếm được đồng tiền đúng là một niềm vui lớn, vì tớ rất thích ca hát."
"Ước gì tớ cũng biết hát," Mary nói và ngắm nhìn đồng tiền vàng trên tay.
"Mỗi người có một năng khiếu riêng mà. Đã bao lần khi còn nhìn thấy ánh sáng, tớ từng ao ước có được nhan sắc xinh đẹp của cậu đấy, Mary ạ! Chúng ta chẳng khác nào những đứa trẻ, lúc nào cũng thèm thuồng những thứ mình không có. Nhưng giờ tớ phải dặn thêm một điều cuối cùng. Hãy nhớ rằng, nếu bí bách quá về tiền bạc mà cậu không cho chúng tớ hay, tớ sẽ giận và coi đó là điều xa cách đấy nhé. Tạm biệt cậu."
Mặc dù bị khiếm thị, cô vẫn bước đi thật nhanh, sốt sắng trở về với người ông kính yêu đồng thời muốn trốn tránh những lời bày tỏ lòng biết ơn của Mary.
Chuyến ghé thăm của Margaret đã đem lại cho Mary rất nhiều điều tốt đẹp. Nó củng cố thêm lòng kiên nhẫn và niềm hy vọng trong cô. Nó mang lại cho cô niềm tin vào sự cảm thông từ Margaret; và cuối cùng, dường như có ít sức mạnh an ủi nhất (bởi bạc vàng nào sánh được với tình yêu thương — món quà mà bất cứ ai cũng có thể trao tặng), chính là nhận thức về giá trị vật chất của đồng tiền vàng cô đang cầm trên tay. Biết bao thứ có thể mua được bằng nó! Đầu tiên là ý nghĩ về một bữa tối ấm cúng cho người cha ngay trong đêm nay; và hành động ngay theo ý tưởng đó, cô vội vã lên đường với hy vọng các cửa hàng thực phẩm vẫn chưa đóng cửa dù trời đã khá muộn.
Đêm hôm đó, căn nhà nhỏ bừng lên thứ ánh sáng và hơi ấm rực rỡ chưa từng có; hai cha con quây quần bên một bữa ăn mà họ tưởng chừng như vô cùng xa xỉ. Đã lâu lắm rồi họ mới được ăn một bữa no nê đến thế.
"Thức ăn đem lại sinh khí," người dân Lancashire thường nói vậy; và ngày hôm sau, Mary đã tranh thủ thời gian đến thăm Mrs. Wilson theo lời khuyên của Margaret. Cô thấy bà ở nhà một mình và niềm nở hơn hẳn so với lần ghé thăm trước. Alice đã đi vắng, bà cho biết.
"Bà ấy vừa chạy ra bưu điện, hoàn toàn vô tích sự. Chả là muốn hỏi xem có bức thư nào gửi từ người cháu nuôi Will Wilson — thằng bé thủy thủ — nằm ở trển không."
"Sao bà ấy lại nghĩ có thư nhỉ?" Mary hỏi.
"Thì cậu thấy đấy, một người hàng xóm vừa từ Liverpool về kể rằng tàu của Will đã cập cảng. Lần trước ghé Liverpool, nó từng hứa sẽ ghé thăm Alice, nhưng tàu chỉ được nghỉ có một tuần mà công việc của đám thủy thủ trong khoảng thời gian đó thì bận tối mặt tối mũi. Thế nên Alice đinh ninh thể nào nó cũng tranh thủ về chuyến này, và cứ hễ nghe tiếng động ngoài phố là bà ấy lại ngóng cổ ra nghe ngóng vì tưởng là nó. Hôm nay thì chẳng tài nào giữ nổi, bà ấy nhất quyết lồng lộn đòi chạy ra bưu điện xem có dòng tin nào gửi về ngôi nhà cũ gần chỗ cô không. Tôi đã cố can ngăn, vì ngoài chứng nghễnh ngãng ra dạo này mắt mũi bà ấy cũng kém đi nhiều, nhìn cách năm mét chẳng rõ mặt người; nhưng mặc kệ, cứ khăng khăng đòi đi bằng được, tội nghiệp lão bà tội nghiệp."
"Tớ đâu biết thị lực của cụ lại kém đi như thế; dạo còn ở gần nhà chúng ta mắt mũi cụ vẫn tinh anh chán."
"Ừ, nhưng dạo này sút kém đi nhiều rồi. Thế mà cô chẳng thèm hỏi han gì đến Jem..." bà chớp lấy thời cơ để lái câu chuyện sang vấn đề mình hằng quan tâm nhất.
"Không ạ," Mary đỏ bừng mặt đáp lời. "Anh ấy dạo này thế nào rồi ạ?"
"Tôi cũng chẳng dám chắc thằng bé ra sao, vì nó đang ở tận Halifax; nhưng hồi viết thư thứ Ba tuần trước thì nó vẫn khỏe mạnh bình thường. Cô đã nghe tin về vận may của nó chưa?"
Trái với chút hy vọng hơi hụt hẫng của bà, Mary thú nhận rằng mình đã biết chuyện người chủ trả cho anh một khoản tiền lớn nhờ phát minh đó.
"Thế cơ à! Thế Margaret không kể cho cô nghe nó đã dùng số tiền đó làm gì à? Đích thị là tính cách của nó rồi, chẳng bao giờ mở miệng khoe khoang nửa lời. Chà, khi nhận được tiền, việc đầu tiên nó làm là nhờ ông chủ giúp mua một khoản tiền trợ cấp trọn đời cho tôi và Alice. Nó đứng tên Alice thụ hưởng suốt quãng đời còn lại; nhưng tội nghiệp, chắc bà ấy chẳng còn sống được bao lâu nữa đâu. Dạo này sức khỏe yếu đi trông thấy. Thế nên, Mary ạ, giờ hai chúng tôi đường đường là những quý bà có của ăn của để đấy. Người ta bảo đâu chừng tầm hai mươi bảng một năm ấy chứ. Ước gì cặp song sinh còn sống, ơn Chúa," bà nói và rơi vài giọt nước mắt. "Chúng đáng lẽ phải được học hành đến nơi đến chốn và ăn uống no đủ. Chắc chúng ở trên thiên đường sẽ sướng hơn, chỉ là tôi nhớ chúng quá chừng."
Lòng Mary ngập tràn yêu thương trước minh chứng mới về sự tử tế của Jem; nhưng cô nghẹn ngào không thốt nên lời. Cô nắm lấy bàn tay Jane Wilson, siết chặt đầy trìu mến; rồi chuyển hướng câu chuyện sang Will, cậu cháu trai làm thủy thủ. Jane có chút tiếc nuối, nhưng sự sung túc đã khiến bà trở nên ôn hòa hơn, và bà không tỏ vẻ bực bội trước điều mà bà cho là sự hờ hững của Mary đối với Jem cùng những phẩm chất tốt đẹp của anh.
Nó từng tới Châu Phi và những vùng quanh đó, tôi tin là vậy. Thằng bé khôi ngô phết, nhưng tóc tai không được đẹp như Jem. Tóc nó có hơi nhiều sắc đỏ. Hồi ghé qua trước, nó có gửi cho Alice (nhưng chắc bà ấy kể rồi) độ năm bảng; nhưng số tiền ấy thì bõ bèn gì so với một khoản thu nhập cố định hằng năm, cô biết đấy."
"Đâu phải ai cũng có thể kiếm được một hai trăm bảng một lúc đâu ạ," Mary đáp.
"Không! Không! Đúng thế thật. Chẳng có mấy người được như Jem đâu. Tiếng bước chân của Alice kìa," bà nói và vội vã chạy ra mở cửa cho cô em chồng. Trông Alice có vẻ mệt mỏi, buồn rầu và vương đầy bụi bặm. Sự mệt mỏi và lớp bụi đường ấy có lẽ chẳng ai mảy may để ý nếu không vì nét u buồn hiện rõ trên khuôn mặt bà.
"Không có thư à!" Mrs. Wilson cất tiếng hỏi.
"Không, chẳng có gì cả! Tớ đành phải đợi thêm một ngày nữa mới nhận được tin tức từ thằng bé nhà tớ. Chờ đợi quả là một việc đằng đẵng và mệt mỏi!" Alice than thở.
Những lời của Margaret bỗng văng vẳng trong đầu Mary. Ai rồi cũng có thời gian và cách thức chờ đợi của riêng mình.
"Ước gì tớ biết chắc nó bình an vô sự và không bị chết đuối!" Alice nghẹn ngào. "Giá như tớ biết chắc nó đã thiệt mạng ngoài biển khơi, tớ sẽ xin ơn trên ban sức mạnh để thốt lên câu: Ý Chúa được nên trọn. Khổ sở nhất chính là sự chờ đợi này."
"Học cách kiên nhẫn quả là điều khó khăn đối với tất cả chúng ta," Mary nói; "tớ biết bản thân mình là thế, nhưng tớ cứ tưởng một người tốt đẹp như bác Alice đây sẽ thấy dễ dàng hơn chứ; nghe bác bảo rằng việc này cũng gian nan lắm, tớ cảm thấy bớt dằn vặt vì sự thiếu kiên nhẫn của mình hơn."
Ý định trách cứ Alice là điều cuối cùng có thể xuất hiện trong tâm trí Mary; và bản thân Alice cũng hiểu rõ điều đó. Dù vậy, bà vẫn chậm rãi lên tiếng:
"Thế thì, con gái ạ, ta xin lỗi con, và xin Chúa tha thứ cho ta nữa, nếu những lời lẽ yếu mềm vừa rồi của ta làm lung lay đức tin của con. Nửa cuộc đời chúng ta trôi qua trong sự chờ đợi, và thật không phải phép chút nào khi một kẻ nhận được vô ơn phước như ta lại đi oán trách. Ta sẽ tự cố gắng kìm giữ chiếc lưỡi cũng như những suy nghĩ của mình." Bà cất giọng khiêm nhường và dịu dàng hệt như một kẻ đang cầu xin sự tha thứ.
"Thôi nào Alice," Mrs. Wilson xen vào, "đừng vì dăm ba câu nói vô tình không đúng chỗ ở đây mà tự dằn vặt bản thân nữa. Kìa! Tôi đã bắc ấm nước lên rồi, cô và Mary chuẩn bị thưởng thức một tách trà nóng ngay đây."
Bà tất bật quay cuồng, bày ra một ổ bánh mì trông vô cùng hấp dẫn và chắc nịch, rồi giục Mary cắt bánh mì phết bơ trong khi tay chân khua khoảng những tách trà kêu lanh keng — thứ âm thanh lúc nào cũng mang lại cảm giác vui tươi, rộn rã.
Đúng lúc họ vừa ngồi xuống ghế, tiếng gõ cửa vang lên, và chẳng đợi bên trong ra mở, có ai đó đã nhấc bật then cửa và cất giọng nam hỏi rằng có phải George Wilson sinh sống ở đây không.
Mrs. Wilson đang định tuôn ra một tràng giải thích dài dòng và đau đớn về việc ông từng sống ở đây nhưng đã ngã quỵ xuống và qua đời đột ngột ra sao; thì Alice, bằng bản năng của tình mẫu tử thiêng liêng (bởi trong mọi hoàn cảnh bình thường khác, thị giác và thính giác của bà thường phản ứng chậm hơn người khác rất nhiều), đã vùng đứng dậy và lảo đảo bước tới cửa.
"Đứa con trai của ta!—đứa con trai bé bỏng yêu quý của ta!" bà thốt lên nghẹn ngào rồi ngã gục vào lồng ngực của Will Wilson.
Bạn có thể mường tượng ra khung cảnh náo nhiệt chào đón và hiếu khách diễn ra ngay sau đó; cách Mrs. Wilson vừa cười vừa nói lại vừa khóc hòa lẫn vào nhau, nếu như điều đó là khả thi; và cách Mary ngỡ ngàng ngắm nhìn người bạn thuở nhỏ nay đã trở thành một chàng thủy thủ phong trần, rám nắng, tóc xoăn lọn bồng bềnh, tính tình cởi mở, chân thành và chan chứa tình cảm.
Nhưng niềm vui sướng tột độ của Alice khi một lần nữa được ôm đứa cháu nuôi trong vòng tay lại là một điều gì đó thật đặc biệt, vượt lên trên những thông lệ thường tình. Bà không nói nên lời, bởi thực sự nghẹn ngào không thốt nổi thành câu; những giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo già cỗi, làm mờ đi cặp kính gọng sừng mà bà vừa đeo vào để có thể âu yếm soi ngắm khuôn mặt cháu. Thế nên, bất chấp thị giác suy giảm cùng đôi mắt nhòa lệ, bà đành từ bỏ ý định khắc ghi dung mạo anh vào tâm trí bằng ánh mắt mà chuyển sang một giác quan khác. Bà đưa đôi bàn tay nhăn nheo, ngâm nước đã run rẩy vì xúc động, nhẹ nhàng lướt khắp khuôn mặt nam tính của anh — người đang cúi thấp đầu để bà dễ dàng thực hiện cuộc thăm dò kỳ lạ ấy. Cuối cùng, tâm hồn bà cũng được thỏa mãn.
Sau bữa trà, Mary thầm nghĩ chắc chắn hai chú cháu còn rất nhiều điều tâm sự riêng tư mà sự hiện diện của người ngoài — dù là một người bạn thân thiết như cô — cũng có phần bất tiện, liền đứng dậy cáo từ. Điều này dường như đánh thức Alice khỏi giấc mộng hạnh phúc tràn trề, và bà vội vã bước theo Mary ra tận cửa. Đứng ngoài hiên với tay vẫn cầm chốt cửa, bà nắm lấy cánh tay Mary và thốt lên những lời đầu tiên kể từ khi người cháu trở về.
"Con yêu ạ! Ta sẽ chẳng bao giờ tha thứ cho bản thân nếu những lời nói hồ đồ tối nay của ta lại trở thành hòn đá vấp vã trên con đường của con. Hãy nhìn xem Chúa đã chất những than hồng lên đầu ta như thế nào! Ôi Mary, đừng vì một kẻ đức tin kém cỏi như Thomas là ta mà làm lung lay niềm tin của chính mình. Hãy kiên nhẫn chờ đợi Chúa, bất kể nghịch cảnh của con có là gì đi nữa."
❀ ❀ ❀
