"Ngươi đứng nơi đây chịu phán truyền,

Bởi vì tội ác với kiêu ngạo vô bờ,

Ngươi dám cướp đoạt quyền uy tối thượng của Thiên Chúa,

Biến sự sống và cái chết của đồng loại

Phải tùy thuộc vào những cơn u sầu và bệnh hoạn của ngươi;

Bởi vì bằng lưỡi gươm bạo tàn và bất thời

Ngươi đã khơi dòng máu vốn dĩ phải lụi tàn

Trong dòng chảy êm đềm và tự nhiên: tóm lại tất cả

Trong một cái tên đầy hoang dại — cái tên khiến bầu không khí tái đi vì giá lạnh,

Và khiến gò má mọi người sụp xuống vì kinh hoàng —

Ngươi là kẻ sát nhân lạnh lùng lúc nửa đêm."

Milman, "Fazio."

Trong số tất cả những con người bồn chồn thấy những giờ khắc của đêm hôm ấy trở nên đớn đau vì quá ư lo lắng, người cha tội nghiệp của nạn nhân xấu số có lẽ là kẻ bồn chồn hơn cả. Ông đã ngủ rất ít kể từ khi tai họa giáng xuống; những giờ thức giấc của ông quá đỗi ngập tràn những ý nghĩ bấn loạn, thứ dường như cứ ám ảnh và đeo bám ông ngay cả trong những giấc ngủ chập chờn.

Và đêm nay, hơn tất cả mọi đêm, lại là đêm mất ngủ nhất. Ông lật đi lật lại trong tâm trí câu hỏi liệu mọi điều có thể làm đã được làm xong chưa, để đảm bảo việc kết án Jem Wilson. Ông gần như hối hận vì sự vội vã mà ông đã dùng để thúc đẩy các thủ tục pháp lý, và thế nhưng cho đến khi giành được sự trả thù, ông cảm thấy như thể chẳng có chốn bình yên nào trên trần gian dành cho mình (tôi không biết chắc liệu ông có chính xác dùng từ trả thù trong suy nghĩ của mình hay không; ông nói về công lý, và có lẽ xem cái đích mà mình khao khát như thế); chẳng có sự bình yên nào dù là thể xác hay tâm trí, bởi vì ông cứ đi lên đi lại trong phòng ngủ với bước chân bồn chồn không ngớt của một con thú hoang trong lồng, và nếu ông ép những thỏi chân nhức mỏi của mình dừng lại dù chỉ một thoáng, những cơn giật cơ sau đó suýt biến thành những cơn co giật, và ông lại bắt đầu bước đi như một sự lựa chọn đỡ tệ hơn, một nỗi nhọc nhằn dễ chịu đựng hơn.

Khi ánh ban mai lên, năng lực hành động cũng tăng theo; và ông phóng xe đi để đánh thức viên luật sư của mình, làm phiền hắn bằng những chỉ thị và câu hỏi dồn dập; và khi việc đó chấm dứt, ông ngồi cầm chiếc đồng hồ trên tay, chờ cho đến khi các phiên tòa mở cửa và vụ án bắt đầu.

Tất cả những người sống — vợ hay con gái — thì thấm tháp gì so với người đã khuất — người con trai bị sát hại vẫn nằm đó chưa được chôn cất, theo đúng ước nguyện thiết tha của người cha, và ý định gần như đã thề nguyền là phải khiến kẻ sát hại con mình bị kết án tử hình, trước khi ông giao thể xác đứa con cho sự yên nghỉ của nấm mồ?

Vào lúc chín giờ, tất cả họ đã tề tựu tại nơi hội họp đầy sợ hãi ấy.

Vị thẩm phán, bồi thẩm đoàn, kẻ báo thù cho dòng máu, bị nhân, các nhân chứng — tất cả đều tụ tập trong cùng một tòa nhà. Và bên cạnh họ còn có rất nhiều người khác, có liên hệ cá nhân tới một phần của tiến trình tố tụng, dẫu vậy họ không tham gia vào đó; Job Legh, Ben Sturgis, và vài người khác có mặt ở đó, trong số đó có cả Charley Jones.

Job Legh đã cẩn thận tránh mọi câu hỏi từ Mrs. Wilson vào buổi sáng hôm đó. Thật ra ông không ở cùng bà nhiều, vì ông đã dậy sớm để đi ra ngoài thêm một lần nữa dò la tin tức về Mary; và khi không thể nghe ngóng được gì về cô, ông đã liều lĩnh quyết định không vạch trần sự thật cho Mrs. Wilson, bởi vì nỗi buồn chẳng bao giờ đến quá muộn; và nếu tai họa là điều không thể tránh khỏi, thì tốt hơn là cứ để bà sống trong sự vô minh về hiểm họa chừng nào hay chừng ấy. Bà chọn chỗ ngồi của mình trong phòng nhân chứng, kiệt quệ và chán nản, nhưng không hề lo lắng.

Khi Job len lỏi qua đám đông để vào phía trong chánh án của tòa án, thư ký của ông Bridgenorth liền ra hiệu gọi ông.

"Có bức thư này gửi cho bác từ khách hàng của chúng tôi!"

Job cảm thấy buồn nôn khi đón lấy nó. Ông chẳng biết tại sao, nhưng ông vô cùng sợ hãi một lời thú nhận tội lỗi, thứ sẽ đặt dấu chấm hết cho mọi niềm hy vọng.

Bức thư có nội dung như sau.

Bạn hiền của tôi, — Tôi chân thành cảm ơn lòng tốt của bác đã tìm giúp tôi một luật sư, nhưng luật sư chẳng thể làm gì có ích cho tôi, dù họ có thể làm gì cho những người khác đi nữa. Dù sao thì tôi cũng vô cùng biết ơn bác, bạn hiền ạ. Tôi linh cảm mọi chuyện sẽ chống lại tôi — và cũng chẳng có gì lạ. Nếu tôi là một bồi thẩm viên, tôi cũng sẽ nói rằng kẻ nào có ngần ấy bằng chứng chống lại hắn như những gì sắp chống lại tôi vào ngày mai thì chính là kẻ có tội. Thế nên họ có làm vậy thì cũng chẳng có gì đáng trách. Nhưng, Job Legh, tôi nghĩ mình không cần phải nói với bác rằng tôi hoàn toàn vô tội trong chuyện này giống như một đứa trẻ chưa sinh ra, dẫu cho tôi không có khả năng chứng minh điều đó. Nếu tôi không tin rằng bác nghĩ tôi vô tội, tôi đã chẳng thể viết thư thế này để thổ lộ những ước nguyện của mình. Bác sẽ không quên đó là ước nguyện của một kẻ sắp sửa qua đời chứ. Bạn hiền ơi, bác phải chăm sóc mẹ tôi. Không phải chuyện tiền bạc, vì bà sẽ có đủ cho bà và dì Alice; nhưng bác phải để bà trò chuyện với bác về tôi; và cho bà thấy rằng (dù người khác có thế nào đi nữa) bác tin là tôi đã chết trong sự vô tội. Tôi không đoán là bà sẽ ở lại trần thế này lâu sau khi tất cả chúng ta đã ra đi đâu. Hãy dịu dàng với mẹ, hỡi Job, vì ơn nghĩa của tôi; và nếu có lúc bà hơi cáu kỉnh, hãy nhớ lại những gì bà đã phải trải qua. Tôi biết mẹ sẽ chẳng bao giờ hoài nghi tôi đâu, xin Chúa phù hộ cho người.

Còn một người nữa mà tôi sợ rằng mình đã yêu quá đậm sâu; thế nhưng, việc yêu cô ấy đã làm nên hạnh phúc cuộc đời tôi. Cô ấy sẽ nghĩ rằng chính tôi đã sát hại người yêu của mình; cô ấy sẽ nghĩ rằng tôi đã gây ra nỗi đau đớn mà cô ấy hẳn đang cảm nhận. Và cô ấy phải tiếp tục nghĩ như thế. Thật là nhẫn tâm khi tôi phải nói điều này; nhưng cô ấy buộc phải thế. Sơ dĩ như vậy sẽ tốt hơn cho cô ấy, và đó là tất cả những gì tôi nên bận tâm. Nhưng, Job hiền thảo ơi, bác là một người tráng kiện ở độ tuổi của mình, và có thể sẽ sống thêm nhiều năm nữa; và có lẽ bác có thể nói với cô ấy, khi bác cảm thấy chắc chắn rằng mình đang đi đến những giờ phút cuối đời, rằng tôi đã long trọng nói với bác (giống như bây giờ) rằng tôi hoàn toàn vô tội trong vụ việc này. Bác không được nói cho cô ấy biết trong nhiều năm tới; nhưng tôi không tài nào chịu nổi ý nghĩ cô ấy phải sống suốt quãng đời dài đằng đẵng, căm ghét ý nghĩ về tôi như kẻ sát nhân đã giết người cô yêu, và nhắm mắt xuôi tay với mối hờn căm ấy ngự trị trong tim. Nơi thế giới bên kia, tôi sẽ đau đớn vô cùng nếu phải nhìn thấy vẻ căm hận ấy hằn trên khuôn mặt cô ấy, như thể nó sẽ mãi thế cho đến khi cô ấy được kể cho nghe sự thật. Tôi không được phép để bản thân nghĩ về việc hiện giờ cô ấy đang nhìn nhận tôi ra sao. Vậy nên xin Chúa phù hộ cho bác, Job Legh; và không còn gì hơn từ

Người sẵn sàng tuân lệnh bác,

James Wilson.

Job lật đi lật lại bức thư sau khi đã đọc xong; thở dài thườn thượt; rồi cẩn thận bọc nó lại trong một mảnh giấy báo mang theo người, ông đút nó vào túi áo ghi-lê, và đi ra phía cửa phòng nhân chứng để hỏi xem Mary Barton có ở đó không.

Khi cánh cửa mở ra, ông nhìn thấy cô đang ngồi bên trong, tựa người vào chiếc bàn nơi đôi tay đan vào nhau đang tì lên, còn gương mặt thì giấu khuất vào đó. Đó là một tư thế của sự tuyệt vọng hoàn toàn, và dù không có tiếng khóc nức nở đầy thống thiết cùng những lời than van sầu thảm của Mrs. Wilson vọng lại—thứ đã nói cho ông biết rành mạch chẳng kém gì lời nói (bởi vì bà không ngồi trong tầm nhìn từ cửa, và ông cũng chẳng màng bước vào), rằng dù thế nào đi nữa thì bà cũng đã phần nào vỡ mộng về những niềm hy vọng mà ông đã trao cho bà tối hôm qua—thì cảnh tượng ấy cũng đủ sức khiến Job chết lặng đi vì đau đớn cõi lòng.

Job đầy sầu khổ quay trở lại gian chính của tòa án; cả Mrs. Wilson lẫn Mary đều chẳng hề nhìn thấy ông lúc ông đứng ở cửa phòng nhân chứng.

Ngay khi có thể thu gom những tâm tư đang phân tán của mình để hướng về khung cảnh trước mắt, ông nhận ra rằng phiên tòa xét xử James Wilson vì tội sát hại Henry Carson vừa mới bắt đầu. Viên thư ký đang đọc nhíu cả lưỡi bản cáo trạng, và chỉ một hai phút sau là câu hỏi quen thuộc vang lên, "Ngươi trả lời thế nào, Có tội, hay Không có tội?"

Mặc dù người ta chỉ chờ đợi một câu trả lời duy nhất — vốn là điều thông lệ trong mọi vụ án — nhưng vẫn có một khoảng lặng chết chóc, một khoảng thời gian trang nghiêm ngay cả trong phần thủ tục nhàm chán này; trong khi bị cáo đứng ở vành móng ngựa với đôi môi mím chặt, nhìn chằm chằm vị thẩm phán bằng đôi mắt thịt bên ngoài, nhưng trong tâm trí lại hiển hiện những khung cảnh hoàn toàn khác biệt; — một kiểu tóm lược nhanh chóng cuộc đời hắn — những ký ức về thời thơ ấu — người cha (kẻ vô cùng tự hào về hắn, đứa con đầu lòng của ông), — cô bạn nhỏ chơi đùa dễ thương của hắn, Mary, — những niềm hy vọng, tình yêu của hắn, — sự tuyệt vọng, thế mà vẫn, thế mà mãi mãi và mãi mãi là tình yêu của hắn, — thế giới rộng lớn trống rỗng biết bao nếu vắng bóng tình yêu của cô, — mẹ hắn — người mẹ không con của hắn — nhưng sẽ chẳng còn lâu nữa để chịu cảnh này — chẳng còn lâu để rời xa tất cả những gì bà yêu dấu, — cũng như trong khoảng thời gian đó sẽ không phải dằn vặt bởi mối nghi ngờ về sự vô tội của hắn, được đảm bảo và chắc chắn về trái tim của đứa con cưng; — hắn giật mình thoát khỏi khoảng lặng ngắn ngủi ấy, và cất lên bằng một giọng trầm chắc,

"Không có tội, thưa tòa."

Những tình tiết của vụ án mạng, việc phát hiện ra thi thể, những nguyên nhân gây nghi ngờ đối với Jem, đều đã quen thuộc với phần lớn khán phòng chẳng khác nào chúng quen thuộc với bạn, thế nên vẫn có đôi chút tiếng tgì râm ran bàn tán giữa mọi người trong lúc luật sư chính của bên nguyên thực hiện bài phát biểu vô cùng hiệu quả của mình.

"Đó là Mr. Carson, người cha, đang ngồi sau Biện lý Wilkinson kìa!"

"Trông ông lão mới cao quý làm sao! Thật nghiêm nghị và cương quyết, với những nét mặt mang dáng dấp cổ điển làm sao! Ông ấy có gợi cho anh nhớ đến những bức tượng bán thân của thần Jupiter không?"

"Tôi hứng thú với việc quan sát bị cáo hơn. Tội phạm luôn làm tôi tò mò. Tôi cố gắng tìm kiếm trong những nét mặt chung của nhân loại biểu hiện của những tội ác đã khiến họ tách biệt khỏi đồng loại của mình. Tôi đã chứng kiến kha khá kẻ sát nhân trong đời, nhưng hiếm khi thấy ai mang trên gương mặt những dấu ấn của Cain rõ rệt như gã đứng ở vành móng ngựa kia."

"Ồ, tôi chẳng phải là nhà nhân tướng học gì sất, nhưng tôi không nghĩ khuôn mặt hắn trông tệ hại đến thế. Quả thực nó có vẻ u ám và chán nản, và điều đó cũng chẳng có gì là bất thường, nếu xét đến hoàn cảnh của hắn lúc này."

"Anh cứ nhìn cái trán thấp và kiên quyết của hắn mà xem, ánh mắt cụp xuống, đôi môi trắng bệch mím chặt. Hắn chẳng thèm ngẩng lên bao giờ — cứ quan sát hắn mà xem."

"Trán hắn không thấp đến thế đâu nếu đám tóc đen dày kia được cạo đi, và nó rất vuông vức, mà một số người bảo đó là tướng tốt. Nếu người khác bị ảnh hưởng bởi những chuyện vặt vãnh như anh, thì tốt hơn là gã thợ cạo trong tù nên cắt bớt tóc cho hắn một chút trước phiên tòa; còn về cái tội mắt cụp môi mím ấy á, tất cả chỉ là một phần hệ lụy từ sự bấn loạn trong lòng hắn lúc này mà thôi; chẳng dính dáng gì đến nhân cách cả, bạn tôi ạ."

Jem tội nghiệp! Mái tóc đen nhánh như cánh quạ ấy (niềm tự hào của mẹ hắn, và biết bao lần được những ngón tay bà âu yếm vuốt ve), liệu nó cũng sẽ quay lưng lại trở thành bất lợi cho hắn ư?

Các nhân chứng được gọi lên. Thoạt đầu họ chủ yếu là các cảnh sát; những người vốn đã quen với việc đưa ra lời khai, biết rõ đâu là những điểm cốt yếu mà họ được yêu cầu phải chứng minh, và không lãng phí thời gian của tòa án để nghe bất cứ điều gì thừa thãi.

"Rõ như ban ngày đối với bị cáo," thư ký của một viên luật sư thì thầm với người đồng nghiệp.

"Đen như mực đêm thì có," người bạn đáp lại; và cả hai cùng mỉm cười.

"Jane Wilson! ả ta là ai thế? Chắc là họ hàng gì đó, nhìn cái họ kìa."

"Người mẹ — mụ ta là người sẽ chứng minh phần khẩu súng trong vụ án."

"Ờ há — tôi nhớ ra rồi! Hơi nhẫn tâm với mụ ta quá nhỉ, tôi nghĩ thế."

Rồi cả hai im bặt, khi một trong những viên thị vệ của tòa dẫn Mrs. Wilson bước vào bục nhân chứng. Tôi vẫn thường gọi bà là "bà già" và "một bà lão", bởi vì quả thực, diện mạo của bà già đi trước tuổi rất nhiều, dù tuổi của bà chắc cũng chưa vượt qua con số năm mươi là mấy. Nhưng một phần là do vụ tai nạn thời trẻ để lại dấu vết đau đớn trên khuôn mặt bà, một phần do tính nợ lo âu, phần vì những nỗi đau buồn, và một phần do dáng đi khập khiễng, bà luôn mang đến cho tôi ấn tượng của một người cao tuổi. Nhưng giờ đây trông bà có lẽ còn già hơn cả tuổi bảy mươi; những nếp nhăn trên mặt bà đã hằn sâu và cứng đờ, các đường nét trở nên hốc hác, và dáng đi thì vô cùng yếu ớt. Bà đang cố nén những tiếng nức nở để giữ vẻ bình tĩnh, và (một cách vô thức) đang gắng cư xử sao cho vừa lòng đứa con trai tội nghiệp, kẻ mà bà biết mình từng nhiều lần làm tổn thương bằng sự thiếu kiên nhẫn không kiểm soát của nó. Hắn đã giấu khuôn mặt vào đôi tay đang tì lên thành bục (một tư thế mà hắn giữ suốt phần lớn phiên tòa, và điều đó khiến nhiều người có thành kiến với hắn).

Vị luật sư bắt đầu phần thẩm vấn.

"Bà là Jane Wilson, phải không ạ?"

"Vâng, thưa ngài."

"Là mẹ của bị cáo đang đứng ở vành móng ngựa kia ư?"

Vâng, thưa ngài;" với giọng run rẩy, chực trào nước mắt nhưng lại giành được sự tôn trọng nhờ nỗ lực tự chủ mạnh mẽ, bắt nguồn từ mong ước thiết tha mà tôi đã nói ở trên, đó là làm đẹp lòng con trai bằng thái độ của mình.

Vị luật sư bây giờ chuyển sang phần quan trọng của cuộc thẩm vấn, nhằm chứng minh rằng khẩu súng được tìm thấy tại hiện trường vụ án mạng chính là của bị cáo. Bà đã khai quá rõ với cảnh sát đến mức không thể rút lại lời; thế nên chẳng mất nhiều thời gian để dẫn dắt câu hỏi đến điểm mong muốn, khẩu súng được đưa ra trước tòa, và câu hỏi được đặt ra —

"Khẩu súng đó là của con trai bà, phải không?"

Bà bấu chặt lấy hai bên bục nhân chứng trong nỗ lực bắt cái lưỡi khô khốc của mình thốt nên lời. Cuối cùng bà rên rỉ thốt lên,

"Ôi! Jem, Jem! tôi phải nói gì đây?"

Mọi người đều rướn người về phía trước để nghe câu trả lời của bị cáo; dẫu cho trên thực tế, nó chẳng mấy quan trọng đối với kết cục phiên tòa. Hắn ngẩng đầu lên; và với một khuôn mặt đong đầy lòng trắc ẩn dành cho mẹ, nhưng đồng thời cũng kiên định chịu đựng, liền nói,

"Hãy nói sự thật đi mẹ!"

Và bà đã làm thế, với sự thành thực của một đứa trẻ. Mọi người đều cảm nhận được điều đó; và cuộc đối thoại nhỏ giữa mẹ và con đã giúp ích phần nào cho họ trong mắt khán giả. Nhưng vị thẩm phán đáng sợ vẫn ngồi điềm nhiên không mảy may chuyển động; các bồi thẩm viên chẳng hề nhúc nhích một cơ mặt nào; trong khi luật sư bên nguyên đắc thắng bước qua phần này của vụ án, bao gồm cả việc Jem vắng nhà vào đêm xảy ra án mạng, và lái mọi lời khai nhận chống lại bị cáo.

Mọi chuyện đã xong. Bà được bảo đi xuống. Nhưng bà không thể ép trái tim người mẹ giữ sự im lặng được nữa, và đột ngột quay về phía vị thẩm phán (người mà bà tưởng là kẻ nắm quyền quyết định bản án), bà cất tiếng nghẹn ngào hướng về ông.

Và bây giờ, thưa ngài, tôi đã nói sự thật, toàn bộ sự thật như nó bảo tôi; nhưng ngài đừng để những gì tôi nói mang ra treo cổ nó nhé; ôi lạy quan tòa, hãy tin lời tôi đi, nó vô tội y như đứa trẻ chưa ra đời vậy. Chắc chắn tôi, là mẹ nó, đã bồng bế nó trên đầu gối, và được ngắm nhìn nó mỗi ngày kể từ đó đến nay, phải hiểu rõ nó hơn cái lũ người kia chứ" (bà chỉ tay về phía bồi thẩm đoàn, trong khi cố gắng chiến đấu với trái tim mình để phát âm từng từ thật rành mạch, rõ ràng vì đứa con trai yêu dấu) "mà tôi dám cá là chưa bao giờ nhìn thấy nó trước sáng nay trong suốt cuộc đời chúng. Quan tòa ơi, nó ngoan đến mức tôi thường tự hỏi chẳng biết nó có điểm nào xấu nữa; biết bao lần khi tôi bực bội (vì đôi lúc tôi cũng hay cáu kỉnh lắm chứ), tôi lại tự mắng mỏ bản thân rằng, 'Mày là cái đồ vô ơn, Chúa Trời đã ban Jem cho mày, thế chưa đủ phước lộc cho mày sao?' Nhưng Ngài đã định đoạt trừng phạt tôi. Nếu Jem bị — nếu Jem bị — cướp khỏi tôi, tôi sẽ trở thành một người mẹ không con; và vô cùng nghèo khổ, chẳng còn lại gì để yêu thương trên cõi đời này, và tôi không thể thốt lên rằng 'Ý Ngài được nên.' Tôi không thể đâu quan tòa ơi, ôi tôi không thể."

Vừa nức nở thốt ra những lời đó, bà vừa được các thị vệ tòa án dìu đi, nhưng một cách vô cùng dịu dàng, cung kính, với sự tôn trọng mà nỗi đau khổ lớn lao vốn có thể khơi gợi.

Dòng chảy bằng chứng cứ thế tiếp diễn, thu luợm thêm sức mạnh mới từ mỗi nhân chứng được đem ra thẩm vấn, và đe dọa sẽ nhấn chìm Jem tội nghiệp. Họ đã chứng minh được rằng khẩu súng đó là của hắn, rằng người ta đã nghe thấy hắn đe dọa nạn nhân chưa đầy vài ngày trước khi vụ án xảy ra; thậm chí cảnh sát lúc bấy giờ đã buộc phải can thiệp để ngăn chặn một hành vi bạo lực có khả năng xảy ra. Giờ chỉ còn việc đưa ra một động cơ xác đáng cho lời đe dọa và vụ án mạng đó. Man mối cho việc này đã được cung cấp bởi viên cảnh sát, người từng nghe thấy những lời tức giận của Jem nhắm vào Mr. Carson; và báo cáo ban đầu của anh ta chính là nguyên nhân dẫn đến trát hầu tòa cho Mary.

Và giờ thì đến lượt cô được gọi ra làm nhân chứng. Lúc này tòa án đã chật cứng người không còn chỗ trống, nhưng những nỗ lực mới vẫn đang được thực hiện để chen chúc qua tất cả các lối vào, bởi rất nhiều người khao khát được nhìn và nghe phần này của phiên tòa.

Cụ ông Mr. Carson cảm thấy lồng ngực đập thêm một nhịp khi nghĩ đến việc sẽ được nhìn thấy Helen hồng nhan họa thủy, nguyên nhân của mọi chuyện — một thứ cảm giác vừa tò mò lại vừa ghê tởm, chẳng phải cô từng được người đã khuất yêu thương hay sao; thậm chí, biết đâu theo cách riêng của mình, cô cũng đang yêu và tiếc thương chính con người mà ông đang phải đau đớn khôn nguôi? Thế nhưng ông lại cảm thấy như thể mình căm ghét cô cùng vẻ đẹp nổi tiếng của cô, như thể cô chính là lời nguyền giáng xuống đời ông; và ông đâm ra ghen tị với tình yêu mà cô từng truyền cảm hứng cho con trai mình, sẵn sàng tước đoạt cả quyền đau buồn tự nhiên của cô dành cho cái chết bất đắc kỳ tử của người yêu: bởi vì bạn thấy đấy, trong đầu mọi người đã đinh ninh một ý niệm rằng vị công tử trẻ tuổi đẹp trai, rạng rỡ, vui tính và giàu có kia chắc chắn phải được yêu nhiều hơn là gã thợ rèn trầm tính, có phần nghiêm nghị, kẻ phải nhọc nhằn lao động kiếm từng miếng cơm manh áo mỗi ngày.

Cho đến nay, hiệu ứng của phiên tòa vẫn đạt được đúng như những hy vọng tốt đẹp nhất của Mr. Carson, và một vẻ mặt hài lòng đầy khắc nghiệt xuất hiện trên khuôn mặt của kẻ báo thù — trên chính gương mặt mà nụ cười đã vĩnh viễn tusi bỏ, chẳng bao giờ quay trở lại nữa.

Mọi ánh mắt đều đổ dồn về phía cánh cửa nơi các nhân chứng bước vào. Ngay cả Jem cũng ngẩng lên để kịp nhìn một thoáng trước khi vội che khuất gương mặt khỏi ánh nhìn đầy căm ghét của cô. Viên thị vệ đã đi gọi cô.

Cô vẫn giữ nguyên tư thế y hệt như lúc Job Legh nhìn thấy cô hai tiếng đồng hồ trước qua khe cửa hé mở. Không một ngón tay chuyển động. Viên thị vệ gọi lớn, nhưng cô không hề nhúc nhích. Cô đứng bất động đến mức hắn tưởng cô đã ngủ thiếp đi, liền bước tới và chạm vào người cô. Cô giật mình bừng tỉnh ngay lập tức, và theo chân hắn lao vụt đi với một nhịp điệu nhanh chóng vào phòng xử án, tiến thẳng lên bục nhân chứng.

Và giữa cả một biển gương mặt mờ mịt, nhòe nhoẹt trước mắt, cô chỉ nhìn thấy đúng hai đốm sáng rực rỡ, rõ nét và bất động: vị thẩm phán, kẻ có quyền phán quyết tử hình; và bị cáo, kẻ có thể phải chết.

Ánh nắng dịu dàng chiếu xuyên qua khung cửa sổ cao rọi thẳng lên đỉnh đầu cô, đổ xuống mái tóc vàng óng ả được giấu gọn trong những búi dày bên dưới chiếc mũ nhỏ; và trong những tia nắng ấm áp ấy, những hạt bụi li ti cứ chao lượn lên xuống. Hướng gió đã đổi chiều — thay đổi gần như ngay lúc cô từ bỏ việc canh chừng; gió đã đổi chiều, vậy mà cô chẳng hề hay biết.

Nhiều kẻ tìm kiếm vẻ đẹp bằng xương bằng thịt đơn thuần, màu da thuần túy, đã phải thất vọng; bởi gương mặt cô trắng bệch như xác chết và gần như cứng đờ trong biểu cảm, trong khi sâu thẳm trong đôi mắt xám sâu thẳm và dịu dàng ấy lại ẩn chứa một tâm hồn u sầu, hoang mang lạc lối. Nhưng những người khác lại nhận ra một vẻ đẹp cao cả và kỳ lạ hơn; thứ sẽ khắc sâu vào ký ức trong suốt nhiều năm sau đó.

Bản thân tôi không có mặt ở đó; nhưng một người từng chứng kiến đã kể lại rằng ánh mắt cô, và quả thực là cả gương mặt cô, trông giống hệt như bức tranh khắc nổi tiếng từ bức họa "Beatrice Cenci" của Guido hơn bất cứ thứ gì khác mà anh ta có thể dùng để miêu tả cho tôi hiểu. Anh ta bổ sung thêm rằng gương mặt ấy cứ ám ảnh anh ta mãi, giống như âm hưởng của một khúc ca buồn hoang dại từng nghe thuở nhỏ; nó cứ lặp đi lặp lại không nguôi với sự thống thiết câm lặng và khẩn cầu.

Giữa cả một tòa án đang chao đảo trước mắt (ngoại trừ hai con người đáng sợ kia ra), cô nghe thấy một giọng nói vang lên, và máy móc trả lời câu hỏi đơn giản (vài điều gì đó về tên tuổi) tựa như đang trong giấc mơ. Cứ thế cô tiếp tục trả lời thêm hai ba câu hỏi nữa, với một sự kinh ngạc kỳ lạ trong đầu về tính thực tế của những hoàn cảnh khủng khiếp mà bản thân đang vướng vào.

Đột nhiên cô bừng tỉnh, chẳng biết bằng cách nào hoặc do đâu. Cô ý thức được rằng mọi thứ đều là sự thật, rằng hàng trăm con người đang nhìn mình, rằng những từ ngữ nghe vô cùng chân thật đang được gạn lọc từ miệng cô; rằng dáng hình đang cụp hẳn xuống, với khuôn mặt giấu kín trong cả hai bàn tay kia chính là Jem thật sự. Gương mặt cô đỏ bừng lên như lửa, rồi lại tái nhợt đi hơn trước. Nhưng trong nỗi sợ hãi chính bản thân mình, với bí mật động trời đang bị giam cầm trong lồng ngực, cô dồn hết mọi năng lực để giữ cho bản thân nhận thức thật rõ ràng những gì đang diễn ra, những gì mình đang được hỏi, và những gì mình đang đáp. Với mọi giác quan nhạy bén và sống động đến mức siêu nhiên, cô nghe thấy câu hỏi tiếp theo từ tên luật sư trẻ tuổi xấc láo, kẻ đang vô cùng đắc ý vì được giao thẩm vấn nhân chứng này.

"Và xin hỏi, tôi có thể biết ai mới là người tình được ưu ái không? Cô nói cô quen cả hai chàng trai trẻ này. Ai mới là người tình được ưu ái? Cô thích ai hơn?"

Và hắn là ai — kẻ đặt câu hỏi — mà lại dám cả gan đem những bí mật trái tim cô ra hỏi một cách hời hợt như thế? Rằng hắn dám bắt cô phải khai ra, trước cả đám đông tụ tập ở đó, điều mà phụ nữ thường chỉ thì thầm trong những tiếng thẹn thùng, giọt nước mắt và muôn vàn ngập ngừng, với duy nhất một bờ tai?

Thế nên, trong tích tắc, một vẻ phẫn nộ hằn lên vầng trán Mary khi cô kiên định đối diện với ánh mắt của tên luật sư xấc xược. Nhưng ngay trong khoảnh khắc đó, cô nhìn thấy đôi bàn tay đang buông ra khỏi một khuôn mặt phía trước, phía sau; và một dung nhan lộ diện với tình yêu và nỗi đau thương vô bờ — một nỗi sợ hãi đầy van lơn trước câu trả lời của cô; và đột nhiên quyết định của cô đã được định đoạt. Hiện tại là tất cả; còn tương lai, tấm vải liệm khổng lồ ấy, nghĩ đến thôi cũng đủ phát điên lên rồi; nhưng giờ đây cô có thể thừa nhận lỗi lầm của mình, giờ đây cô thậm chí có thể thừa nhận tình yêu của mình. Giờ này, khi người yêu đang đứng đó, bị người đời căm ghét, sẽ chẳng còn chút xấu hổ đàn bà nào đứng giữa cô và lời thổ lộ nữa. Thế nên cô cũng quay về phía vị thẩm phán, một phần để đánh dấu rằng câu trả lời của cô không dành cho cái tên hề nhảy nhót vừa tra hỏi cô, và cũng để khuôn mặt mình quay đi, không phải ngắm nhìn cái dáng hình đang co rúm lại vì sợ hãi những từ ngữ mà hắn đang thấp thỏm chờ đợi.

"Hắn hỏi tôi thích ai trong hai người hơn. Có lẽ tôi từng thích Mr. Harry Carson — tôi không biết nữa — tôi quên mất rồi; nhưng tôi yêu James Wilson, người đang bị xét xử kia, vượt qua cả những gì ngôn từ có thể diễn tả — vượt lên trên tất cả mọi thứ trên đời cộng lại; và giờ đây tôi còn yêu anh ấy nhiều hơn trước, dẫu cho anh ấy chưa từng hay biết dù chỉ một lời cho đến tận phút này. Bởi vì thưa ngài, mẹ mất trước khi tôi kịp mười ba tuổi, trước khi tôi có thể phân biệt phải trái đúng sai về một số chuyện; và tôi thì bồng bột, kiêu ngạo, sẵn sàng lắng nghe bất cứ lời ca tụng nào về nhan sắc của mình; rồi cậu thanh niên tội nghiệp Mr. Carson này đến bên tôi, nói rằng cậu ấy yêu tôi; và tôi đã dại dột nghĩ rằng cậu ấy muốn cưới mình: mất đi người mẹ là một sự tổn thương đáng thương làm sao đối với một thiếu nữ, thưa ngài; và thế là tôi từng mơ tưởng rằng mình có thể thích việc trở nên cao sang, giàu có, và chẳng bao giờ phải chịu cảnh túng thiếu nữa. Tôi chưa bao giờ nhận ra mình yêu một người khác sâu đậm đến nhường nào cho đến một hôm, khi James Wilson ngỏ lời cầu hôn tôi, và tôi đã đáp lại bằng những lời lẽ vô cùng cay nghiệt, sắc mỏng (vì quả thật, thưa ngài, lúc đó tôi phải chịu đựng quá nhiều chuyện), để rồi anh ấy bắt lấy từng lời của tôi mà bỏ đi; và từ ngày đó cho tới tận bây giờ, tôi chưa từng nói với anh ấy dù chỉ một câu, hay chạm mắt vào anh ấy; dẫu cho tôi rất khao khát được làm thế, để thử cho anh ấy thấy cả hai chúng tôi đều đã quá vội vã; bởi vì anh ấy vừa khuất tầm mắt tôi chưa đầy một phút thì tôi đã nhận ra mình yêu — sâu sắc hơn cả sinh mạng," cô hạ giọng xuống khi thốt lên lời thú nhận thứ hai này về mức độ mãnh liệt của tình cảm cô dành cho anh. "Nhưng, nếu vị quý ngài đây hỏi tôi yêu ai hơn, tôi xin đáp rằng, tôi từng được nịnh nọt bởi Mr. Carson, và lấy làm thích thú trước những lời nịnh nọt ấy; nhưng James Wilson thì tôi —"

Cô lấy hai tay che kín mặt, để giấu đi những thẹn thùng đỏ bừng như lửa cháy, thứ thậm chí đã nhuộm đỏ cả những ngón tay cô.

Có một khoảng lặng ngắn ngủi; dẫu cho lời nói của cô có thể khơi gợi lòng trắc ẩn dành cho bị cáo, thì nó vẫn chỉ củng cố thêm giả định về tội lỗi của hắn. Chẳng mấy chốc, viên luật sư tiếp tục cuộc thẩm vấn.

"Nhưng cô đã gặp cậu Mr. Carson sau khi từ chối bị cáo chứ?"

"Vâng, thường xuyên."

Hẳn là cô đã nói chuyện với cậu ta vào những lúc đó, tôi suy đoán thế.

"Chỉ có đúng một lần là đủ để gọi là trò chuyện."

Và nội dung cuộc trò chuyện của cô là gì? Cô có nói với cậu ta rằng cô nhận ra mình thích tình địch của cậu ta hơn không?

"Không, thưa ngài. Tôi không nghĩ là mình làm sai khi nói ra cảm xúc của mình lúc này, khi sự việc đã đến nước này; nhưng tôi sẽ chẳng bao giờ dám lớn lối nói với một chàng trai trẻ rằng mình quan tâm đến người khác. Tôi chưa bao giờ nhắc đến tên Jem trước mặt Mr. Carson cả. Chưa bao giờ."

Thế thì cô đã nói gì khi có cuộc trò chuyện cuối cùng đó với Mr. Carson? Cô có thể tóm tắt nội dung chính cho tôi nếu không nhớ rõ từng từ.

"Tôi sẽ cố, thưa ngài; nhưng đầu óc tôi không được minh mẫn lắm. Tôi đã nói với cậu ấy rằng tôi không thể yêu cậu ấy, và muốn chấm dứt mọi quan hệ. Cậu ấy đã cố hết sức để thuyết phục tôi, nhưng tôi vẫn giữ vững lập trường, và cuối cùng tôi bỏ chạy."

Và cô chưa bao giờ nói chuyện với cậu ta nữa ư?

"Chưa bao giờ!"

Giờ thì cô gái trẻ, hãy nhớ rằng cô đang đứng trước lời tuyên thệ. Cô có bao giờ kể cho bị cáo nghe về việc Mr. Henry Carson theo đuổi cô không? Nói ngắn gọn là về mối quan hệ quen biết của cô? Cô có từng cố gắng kích động sự ghen tuông của anh ta bằng cách khoe khoang về một kẻ si tình có địa vị vượt trội hơn hẳn không?

"Chưa bao giờ. Tôi chưa từng làm thế," cô đáp với một giọng quả quyết và rành mạch đến mức không còn chỗ cho hoài nghi.

Cô có biết rằng anh ta đã hay tin về sự quan tâm của Mr. Henry Carson dành cho cô không? Hãy nhớ là cô đang tuyên thệ đấy!

"Không bao giờ, thưa ngài. Tôi không hề hay biết cho đến khi nghe về cuộc ẩu đả giữa họ, và những gì Jem đã nói với viên cảnh sát, và chuyện đó xảy ra sau vụ án mạng. Cho đến tận ngày nay tôi vẫn không tài nào hiểu nổi ai là kẻ đã mách Jem. Ôi thưa ngài, tôi có thể đi xuống được chưa?"

Bởi vì cô cảm thấy sự minh mẫn, điềm tĩnh, và cả sức mạnh thể xác mà cô đã gượng ép huy động để trợ giúp bản thân bấy lâu nay đang đột ngột sụp đổ, và cô ý thức được rằng mình sắp mất hoàn toàn quyền kiểm soát bản thân. Chẳng có lý do gì để giam giữ cô lại lâu hơn nữa; cô đã hoàn thành phần việc của mình. Cô có thể đi xuống. Bằng chứng chống lại bị cáo thậm chí còn trở nên đanh thép hơn; thế nhưng lúc này hắn lại đứng thẳng người và vững chãi, với lòng tự trọng toát lên qua tư thế và một vẻ quyết đoán trên khuôn mặt, khiến nó gần như trở nên cao thượng. Dù vậy trông hắn vẫn chìm đắm trong suy nghĩ.

Suốt quãng thời gian này, Job Legh vẫn luôn cố gắng xoa dịu và an ủi Mrs. Wilson — người thoạt đầu muốn ở lại tòa để được nhìn thấy đứa con cưng, rồi khi những tiếng nức nở trở nên không thể kìm nén, bà đành phải được dìu ra khoảng không gian bên ngoài và ngồi đó khóc nức nở trên bậc thềm của tòa án. Tôi không biết ai sẽ là người chăm sóc Mary khi cô được thả khỏi bục nhân chứng, nếu Mrs. Sturgis — vợ người chèo thuyền — không có mặt ở đó, bị thu hút bởi sự quan tâm dành cho Mary, người mà bà đang vội vã chen tới để giục giã rời khỏi hiện trường phiên tòa.

"Không! Không!" Mary nói trước lời đề nghị ấy. "Tôi phải ở lại đây, tôi phải canh chừng để bọn họ không treo cổ anh ấy, anh biết là tôi phải thế mà."

"Ôi! Họ sẽ không treo cổ nó đâu! Đừng sợ! Hơn nữa gió đã đổi chiều, và điều đó có lợi cho nó mà. Đi thôi cháu. Cháu nóng quá, lúc thì tái mét lúc lại đỏ bừng thế này; bác chắc chắn là cháu đang ốm rồi. Mau đi theo bác nào."

"Ôi! Tôi chẳng biết gì sất ngoài việc tôi phải ở lại," Mary đáp lại bằng một giọng hốt hoảng kỳ lạ, bấu chặt lấy mấy thanh lan can như thể sợ ai đó sẽ dùng vũ lực lôi cô đi. Thế nên Mrs. Sturgis chỉ đành kiên nhẫn chờ đợi bên cạnh cô, chốc chốc lại ngóhóng vào giữa đám đông những cái đầu trong gian chính của tòa xem chồng mình còn ở đó không. Và hắn ta vẫn luôn ở đó, trừng mắt lắng nghe bằng tất cả sức lực. Vợ hắn cảm thấy yên tâm rằng hắn sẽ không đòi hỏi cô về nhà cho đến khi phiên tòa kết thúc.

Mary chưa từng buông tay khỏi mấy thanh lan can mà cô đang bám chặt. Cô cần chúng để giữ thăng bằng trong cái phòng tòa đang tròng cành, quay cuồng này. Cô nghĩ cảm giác có thứ gì đó cứng cáp bị nén chặt trong lòng bàn tay sẽ giúp cô tập trung lắng nghe, bởi vì đầu cô đau quá, một cơn đau nhức nhối mỏi mệt khi phải cố gắng chú ý xem người ta đang nói gì ngoài kia. Tất cả bọn họ đều đang lênh đênh ngoài khơi, trôi dạt trên những con sóng nhấp nhô, ai nấy đều cất lời cùng một lúc và chẳng ai thèm đếm xỉa đến người cha của cô, kẻ đang kêu gọi họ phải giữ trật tự và lắng nghe ông. Rồi một lần nữa, chỉ trong một tích tắc ngắn ngủi, phòng tòa đứng khựng lại, và cô có thể nhìn thấy vị thẩm phán đang ngồi ở tít trên cao giống như một bức tượng thần với những xiêm y trang trọng, cứng nhắc và đờ đẫn; cùng Jem ở phía đối diện, đang nhìn cô như muốn nói rằng, Ta có phải chết vì những gì mà chính cô biết rõ là ——. Rồi cô tự kìm mình lại, và bằng một nỗ lực lớn lao, cô kéo bản thân trở về với sự tỉnh táo trong khoảnh khắc. Nhưng chuồng luân hồi của suy nghĩ chẳng bao giờ đứng yên; và cô lại trôi đi; và mỗi lần như thế, khả năng chống chọi lại cơn mê sảng đang ngày một lan rộng lại trở nên yếu ớt hơn, mờ mịt hơn. Cô lầm bầm khe khẽ với chính mình, nhưng chẳng ai nghe thấy ngoài người hàng xóm Mrs. Sturgis; tất cả đều đang quá chăm chú theo dõi phần luận tội của bên nguyên, vốn sắp đi đến hồi kết.

Vị luật sư bào chữa cho bị cáo đã né tránh việc chéo khảo quá nhiều, tự giữ lại cho mình quyền triệu tập các nhân chứng ra trước tòa thêm lần nữa; bởi vì ông nhận được quá ít và quá mơ hồ những chỉ dẫn, lại hiểu rằng mọi thứ phụ thuộc quá lớn vào lời khai của một nhân chứng chưa xuất hiện, nên trên thực tế ông chẳng có mấy hy vọng thiết lập được bất cứ thứ gì ra trò để làm vỏ bọc bào chữa, đành tự bằng lòng với việc quan sát vụ án và mai phục chờ đợi bất kỳ kẽ hở pháp lý nào có thể tự bày ra. Ông ngả người ra sau ghế, thỉnh thoảng hít một hơi thuốc lá theo cái cách có vẻ đầy khinh miệt; chốc chốc lại nhướn mày, và đôi khi trao đổi một mẩu giấy nhắn với Mr. Bridgenorth ngồi phía sau. Viên luật sư dường như còn quan tâm đến vụ án nhiều hơn cả vị biện lý tranh tụng, có lẽ ông bị kích động bởi người bạn già nghèo khó Job Legh; kẻ đã lách và chèn ép mình qua đám đông để đến sát khuỷu tay Mr. Bridgenorth, được cử đến đó bởi Ben Sturgis — người mà Job được Charley Jones "giới thiệu" cho — và là kẻ đã giải thích về sự biến mất của Mary vào ngày hôm trước, kể lể về cuộc truy đuổi, những nỗi sợ hãi và niềm hy vọng của họ.

Tất cả những điều đó được kể lại cho Mr. Bridgenorth chỉ trong vài lời — ít ỏi đến mức chúng chỉ mang lại cho ông một ý niệm mơ hồ rằng thời gian đang rất quý giá; và ông đã nhắc điều này với vị luật sư của mình, người lúc này vừa đứng dậy để phát biểu bào chữa.

Job Legh ngó quanh tìm Mary, giờ đây khi ông đã nắm bắt và cung cấp được chút ít manh mối về tình hình hiện tại. Cuối cùng ông cũng nhìn thấy cô đang đứng cạnh một người phụ nữ trông có vẻ đoan trang, nét mặt phờ phạc lo lắng và đôi môi mọng không ngừng mấp máy như đang huyên náo trò chuyện; đôi mắt cô chẳng chịu dừng lại ở bất cứ vật thể nào mà cứ đảo quanh như đang tìm kiếm thứ gì đó. Job tưởng cô đang tìm kiếm mình, liền len lỏi tìm cách đến chỗ cô. Khi đã thành công, cô chẳng hề đếm xỉa gì đến ông dẫu ông có cất lời gọi, mà vẫn tiếp tục đảo mắt nhìn quanh theo cái cách hoang dại, bồn chồn hệt như thế. Ông cố lắng nghe những lời lẩm bẩm thấp giọng và dồn dập của cô, khi bắt gặp sự lặp đi lặp lại của cùng một câu nói hết lần này đến lần khác.

"Mình không được phát điên. Quả thật mình không được phép. Người ta bảo con người ta nói thật khi phát điên; nhưng mình thì không. Mình từ trước đến nay vẫn luôn là kẻ nói dối. Quả thật là thế; nhưng mình không điên. Mình không được phép phát điên. Quả thật là không được phép."

Đột nhiên cô dường như nhận thức được việc Job đang chăm chú lắng nghe (với nỗi bận tâm đầy sầu khổ) những lời mình nói, liền quay phắt lại phía ông, với sự trách móc vì thói nghe lén hiện rõ trên môi, cô bỗng bắt gặp ánh mắt của một thứ gì đó — hoặc một ai đó — kẻ mà ngay trong trạng thái ấy vẫn đủ sức thu hút sự chú ý của cô, và vung hai tay lên với một năng lực hoang dại, cô thét lên thật lớn,

"Ôi, Jem! Jem! anh được cứu rồi; và em đã hóa điên —" và ngay lập tức ngã quỵ xuống vì co giật. Cô được bế thối khỏi tòa trong sự thương xót vô hạn của mọi người, trong khi sự chú ý của rất nhiều kẻ bị phân tán bởi nguồn năng lượng hung hãn của một tên thủy thủ đang cố cưỡng ép rẽ qua các hàng rào và ghế ngồi, chống lại cả lính gác cửa lẫn cảnh sát. Các thị vệ tòa án phản đối kiểu xông vào đầy bạo lực này, nhưng họ khó lòng có thể ép kẻ phạm lỗi chịu áp dụng bất kỳ cách thức ôn hòa nào để đạt được mục đích và kể câu chuyện của hắn trên bục nhân chứng — nơi chính thống của nó. Bởi vì Will đã quá nôn nóng và lo sợ về hiểm họa mà sự vắng mặt của mình có thể gây ra cho người anh em họ, đến mức dù lúc này hắn vẫn dường như sợ rằng mình sẽ chứng kiến bị cáo bị lôi đi treo cổ trước khi kịp tuôn ra bản tường thuật có thể minh oan cho hắn. Còn về Job Legh, cảm xúc của ông gần như không thể kìm chế nổi; điều đó có thể được phán đoán qua sự dửng dưng khi ông nhìn thấy Mary cứng đờ và co giật bị đưa khỏi phòng tòa, dưới sự chăm sóc của người phụ nữ tốt bụng Mrs. Sturgis — người mà bạn hẳn còn nhớ là hoàn toàn xa lạ với ông.

"Mặc kệ nó đi! Tôi chẳng rảnh rỗi đâu mà lo cho nó nữa!" ông tự nhủ trong lúc tay run rẩy viết một mẩu giấy nhỏ thông tin cho Mr. Bridgenorth — người từ trước đó, khi Will lần đầu làm xáo trộn sự tĩnh mịch đáng sợ của phiên tòa sinh tử, đã đoán được rằng nhân chứng mà trên lời khai của hắn đặt cược toàn bộ tia hy vọng mong manh còn sót lại giúp Jem Wilson thoát khỏi cái chết cuối cùng đã xuất hiện (muộn còn hơn không). Trong lúc hỗn loạn ở tòa án, giữa muôn vàn tiếng la hét và mệnh lệnh, sự hoảng loạn và những chỉ thị phát sinh từ màn xuất hiện của Will cùng cơn bạo bệnh đáng sợ của tội nghiệp Mary, Mr. Bridgenorth vẫn giữ vững phong thái bình tĩnh đậm chất luật sư; và từ lâu trước khi mẩu giấy gần như không đọc nổi của Job Legh được nhét vào tay ông, ông đã điểm lại các tình tiết mà Will phải đưa ra làm bằng chứng, cùng cách thức mà hắn đã bị truy đuổi sau khi con tàu của mình rời khỏi đất liền.

Vị luật sư bào chữa cho Jem như được tiếp thêm nguồn sinh lực mới khi nắm trong tay những điểm mấu chốt đầy sức nặng này để đưa ra, không hẳn vì sự số sắng muốn cứu bị cáo — kẻ mà sự vô tội của hắn vẫn còn khiến ông hoài nghi — mà bởi vì ông nhìn thấy những cơ hội phô diễn tài hùng biện pháp lý đang bày ra trước mắt; "một gã thủy thủ kiêu dũng được lôi về từ đại dương mịt mùng nhờ sự dũng cảm cao cả của một thiếu nữ," "những hiểm nguy của việc vội vã phán xét dựa trên chứng cứ gián tiếp," vân vân và vân vân; trong khi vị biện lý bên nguyên tự chuẩn bị bằng cách khoanh tay trước ngực, nhướn mày và bĩu môi thành một cái khuôn hoàn hảo nhất để có thể huýt gió thổi bay bất kỳ thứ bằng chứng nào có thể được dựng lên bởi một nhân chứng khai gian dám cả gan thề bới. Bởi vì, dĩ nhiên, đó là phép lịch sự tối thiểu khi ngầm hiểu rằng bất kỳ lời khai nào đi ngược lại quan điểm mà các luật sư được trả tiền để bảo vệ đều chẳng có gì ngoài sự giả dối; và những từ ngữ như "khai gian", "âm mưu", và "sự hiểm nguy của linh hồn bất tử các người" chỉ là những câu cửa miệng nhẹ tựa lông hồng được ném vào đầu những kẻ dám chứng minh (không phải bản thân người nói, vì khi đó người ta sẽ có cái cớ cho sự giận dữ cá nhân bồng bột, mà là) kẻ thuê người nói ấy đã sai lầm hoặc bị nhầm lẫn.

Nhưng ngay khi Will đạt được mục đích của mình, và cảm thấy rằng câu chuyện — hoặc một phần câu chuyện của hắn — sẽ được lắng nghe bởi vị thẩm phán và bồi thẩm đoàn; một khi hắn nhìn thấy Jem đang đứng đó bình an vô sự ngay trước mặt (dù hắn có thấy Jem tái nhợt và tiều tụy nơi vành móng ngựa của kẻ trọng tội); sự dũng cảm của hắn đã chuyển hóa thành phong thái bình tĩnh vững vàng, và hắn chờ đợi cuộc thẩm vấn với một trí tuệ minh mẫn, sắc sảo, không hề nao núng, thứ đã sai khiến những câu trả lời rành mạch và trúng trọng tâm nhất. Hắn kể lại câu chuyện mà bạn đã quá đỗi quen thuộc: rằng thời gian nghỉ phép sắp hết, hắn đã quyết định hoàn thành lời hứa đến thăm một người chú sinh sống ở Đảo Man; rằng tiền bạc của hắn (đúng chất thủy thủ) đã tiêu sạch sành sanh ở Manchester, và hệ quả là hắn buộc phải đi bộ đến Liverpool, việc mà hắn đã thực hiện vào chính đêm xảy ra vụ án mạng, đồng hành đến tận Hollins Green cùng người bạn kiêm họ hàng của mình, bị cáo đang đứng ở vành móng ngựa. Hắn cực kỳ rõ ràng và rành mạch trong mọi chi tiết củng cố, đồng thời kể lại vắn tắt về cách thức kỳ lạ mà hắn đã bị triệu hồi từ chuyến hải trình hướng ra khơi, cùng nỗi lo lắng khủng khiếp mà hắn đã phải chịu đựng khi chiếc tàu hoa tiêu chật vật chống chọi với gió lớn để quay đầu về đất liền. Bồi thẩm đoàn cảm thấy quan điểm của họ (vốn gần như đã được định đoạt từ nửa tiếng trước) đang bị lay động và xáo trộn theo một cách vô cùng khó chịu, rối rắm, và họ gần như thầm cảm ơn vị luật sư bên nguyên khi gã ta đùng đùng nổi giận đứng lên, với vầng trán sầm sì như sấm sét, nhằm phá nát cái bằng chứng vô cùng rắc rối khi đặt cạnh mọi thứ đã được đưa ra trước đó. Nhưng nếu đó là phản ứng bộc phát đầu tiên của một số thành viên bồi thẩm đoàn mà chẳng mảy me nhìn đến hậu quả, thì tôi phải miêu tả thế nào về cơn cuồng nộ đang chiếm hữu tâm trí tội nghiệp Mr. Carson khi ông chứng kiến hiệu ứng từ lời khai của chàng thủy thủ trẻ? Nỗ lực tạo ra bằng chứng ngoại phạm ấy chưa từng lay chuyển dù chỉ một chút niềm tin của ông vào tội lỗi của Jem; lòng căm thù, niềm khao khát trả thù của ông một khi đã xác định được mục tiêu thì cũng chẳng thể chịu đựng nổi việc bị phá bĩnh và thất vọng, giống như con thú săn mồi không đời nào chịu nhường lại con mồi khỏi cái hàm đang đói ngấu của nó. Chẳng còn chút dáng dấp nào của quyền lực điềm tĩnh uy nghiêm thuộc về vị thần Jupiter trên gương mặt trắng bệch, đầy vẻ chám chực ấy, một gương mặt gần như bị bóp méo bởi biểu cảm lo âu đầy sát khí.

Vị luật sư được phân công chéo khảo Will theo luật lệ bắt nhịp ngay ánh mắt trên mặt Mr. Carson, và trong khát vọng muốn đẩy mạnh ý nguyện mãnh liệt đang hiện lên đó, hắn đã tự bắn vào chân mình ngay trong câu hỏi mang tính lăng mạ đầu tiên:

"Và giờ này, anh bạn trẻ, anh vừa kể cho tòa nghe một câu chuyện rất hay và vô cùng thuyết phục; không một người hợp lý nào có thể hoài nghi sự trong sạch không tì vết của người họ hàng anh ngoài vành móng ngựa kia. Tuy nhiên vẫn còn một tình tiết mà anh đã quên nhắc tới; và tôi cảm thấy nếu thiếu nó thì lời khai của anh sẽ khá là khiếm khuyết. Liệu anh có nhã ý thông báo cho các quý ông trong bồi thẩm đoàn biết mức thù lao của anh cho việc kể lại câu chuyện rất đỗi xuôi tai này là bao nhiêu không? Anh đã nhận được, hoặc sắp sửa nhận được bao nhiêu đồng tiền vàng tử tế từ ngân khố của Nữ hoàng, để lết từ dưới bến tàu, hoặc một xó xỉnh kém sang nào đó lên đây, rồi thốt ra cái câu chuyện mà anh vừa đọc lại lúc nãy — phải công nhận là rất làm rạng danh cho kẻ đã huấn luyện anh đấy nhỉ? Hãy nhớ rằng, thưa anh, anh đang tuyên thệ trước tòa đấy."

Will mất nguyên một phút để gạn lọc ý nghĩa từ lớp vỏ bọc từ ngữ xa lạ được tròng vào câu hỏi, và trong khoảng thời gian đó trông hắn có vẻ hơi bối rối. Nhưng ngay khi sự thật ló dạng trong đầu, hắn liền đăm đăm nhìn thẳng đôi mắt sáng rực, rực lửa căm phẫn của mình vào vị luật sư — kẻ cuối cùng cũng phải hạ gác ánh mắt trước cái nhìn nghiêm nghị không nao núng ấy. Lúc bấy giờ, và mãi cho đến lúc đó, Will mới đáp lời.

"Anh có muốn nói cho quan tòa và bồi thẩm đoàn biết anh đã được trả bao nhiêu tiền cho sự trơ trẽn khi đối xử với một người nói lời chân lý thánh thiêng của Chúa, và kẻ khinh bỉ việc nói dối hay bôi nhọ bất cứ ai để đổi lấy đồng thù lao béo bở nhất mà một gã luật sư từng vớ được khi làm cái việc bẩn thỉu ấy không? Anh có dám nói không, thưa ngài?— Nhưng tôi đã sẵn sàng rồi, thưa quan tòa, tôi xin thề bao nhiêu lần tùy theo ý ngài hoặc bồi thẩm đoàn muốn, để làm chứng cho những sự việc diễn ra đúng y như những gì tôi đã nói. Có O'Brien, viên hoa tiêu, đang có mặt ở tòa đây này. Có ai đó đội bộ tóc giả làm ơn hỏi ông ấy xem tôi có thể nói bao nhiêu điều làm bằng chứng cho tôi đi?"

Đó là một ý kiến hay, và được luật sư bên bào chữa chớp lấy ngay lập tức. O'Brien đưa ra lời khai chính xác như những gì được yêu cầu để gột rửa mọi nghi ngờ cho Will. Ông đã chứng kiến cuộc truy đuổi, ông đã nghe thấy đoạn hội thoại diễn ra giữa chiếc thuyền và con tàu; ông đã cho Will đi nhờ chuyến tàu về nhà trên chiếc thuyền của mình. Và thanh danh của một hoa tiêu được tín nhiệm, do Trinity House bổ nhiệm, vốn được biết là hoàn toàn nằm ngoài vòng nghi vấn.

Mr. Carson ngả người quỵ xuống ghế trong nỗi tuyệt vọng đến nghẹn ngào. Ông hiểu rõ về các phiên tòa để biết được sự miễn cưỡng tột cùng của các bồi thẩm đoàn trong việc kết tội — ngay cả khi các bằng chứng rành rành rõ ràng nhất — nếu hình phạt cho tội danh đó là cái chết. Vào thời điểm phiên tòa có chiều hướng kết tội bị cáo nhất, ông từng tự lặp lại thực tế này với chính mình để kìm hãm kỳ vọng kết án vốn dĩ quá chắc chắn của ông. Giờ đây thì chẳng cần phải lặp lại nữa, bởi nó tự khắc áp đặt vào ý thức của ông, và ông dường như biết rõ, ngay cả trước khi bồi thẩm đoàn lui vào phòng nghị án, rằng bằng một thủ đoạn nào đó, một sự sơ suất nào đó, một trò ảo thuật khốn khổ nào đó, kẻ sát hại đứa con trai, đứa con cưng, đứa con Absalom chưa từng nổi loạn của ông — kẻ đoạt mạng đứa con trai chưa chôn cất của ông — sẽ lại lọt qua kẽ hở của công lý, nhởn nhơ bước đi tự do và vô sự trên mặt đất này, nơi con trai ông sẽ chẳng bao giờ còn có thể nhìn thấy được nữa.

Mọi chuyện quả thực là thế. Bị cáo lại một lần nữa cúi đầu che đi biểu cảm của một cảm xúc mà hắn không tài nào kiểm soát nổi, tránh khỏi ánh nhìn của những kẻ lắm điều tò mò; Job Legh ngưng việc săm soi trò chuyện với Mr. Bridgenorth; Charley trông vô cùng nghiêm túc và tập trung; bởi vì các bồi thẩm đoàn lần lượt xếp hàng bước trở lại bến của họ, và câu hỏi định mệnh với câu trả lời đầy sợ hãi sắp được cất lên.

Bản án mà họ đưa ra cuối cùng lại khiến chính họ không thực sự thỏa mãn; họ vừa không bị thuyết phục hoàn toàn về sự vô tội của hắn, lại vừa không đành lòng kết tội hắn rành rành giữa thanh thiên bạch nhật khi vấp phải bằng chứng ngoại phạm quá rõ ràng. Thế nhưng hình phạt đang chờ đợi hắn nếu bị kết tội lại quá ư khủng khiếp, và là một bản án quá phi tự nhiên đối với con người khi phán quyết đồng loại, đến nỗi sự nhận thức về điều đó đã làm lệch chiếc cân sang phía bên kia của sự vô tội, và "Không có tội" chính là phán quyết vang lên đầy ám ảnh trong căn phòng xử án nghẹt thở.

Một khoảnh khắc tĩnh lặng tuyệt đối, rồi những tiếng xì xào bắt đầu nổi lên khi phán quyết được mọi người bàn tán bằng giọng điệu hạ thấp. Jem đứng bất động, đầu cúi gằm; anh chàng tội nghiệp, hắn đã chết sững trước tốc độ chóng mặt của các sự kiện diễn ra trong vài giờ vừa qua.

Hắn bước ra vành móng ngựa với chút ít hoặc chẳng hề có chút kỳ vọng nào về một phán quyết trắng án; và gần như chẳng có chút ham muốn sống nào, giữa mớ hỗn độn những sự kiện củng cố thêm ý niệm về sự lạnh nhạt đến phũ phàng của Mary đối với hắn; cô từng yêu người khác, và trong tâm trí Jem, hắn đinh ninh rằng bản thân mình phải bị coi là kẻ sát hại người tình của cô. Và đột nhiên, cắt ngang qua lớp màn u ám khiến cuộc đời trông chẳng khác nào một khoảng hoang mạc tuyệt vọng tột cùng ấy, lóe lên niềm hạnh phúc tuyệt vời khi nghe thấy lời thổ lộ tình yêu từ Mary, khiến tương lai bỗng chốc trở nên rực rỡ huy hoàng, nếu như hắn còn có thể hy vọng vào một tương lai trên cõi đời này. Hắn chẳng thể bận tâm đến bất cứ điều gì ngoài những lời nói bộc lộ tình yêu nồng cháy của cô; tất cả những thứ khác đều trở nên lu mờ mịt mờ, và hắn cũng chẳng màng cố gắng làm cho nó rõ hơn. Cô yêu hắn.

Và Cuộc đời, giờ đây ngập tràn những hình ảnh dịu dàng, đột ngột bừng sáng với những lời hứa hẹn tuyệt mỹ, lại treo lơ lửng trên một sợi chỉ mỏng manh, tựa như tơ nhện mỏng manh nhất. Hắn cố tự nhủ rằng sự thật về tình yêu của cô sẽ xoa dịu mình ngay cả trong những giờ phút cận kề cái chết, nhưng những ảo ảnh về một cuộc sống tương lai bên cô cứ cố tình len lỏi vào, khiến hắn gần như hụt hơi và lảo đảo trước sự bất định mà bản thân đang phải gánh chịu. Sự xuất hiện của Will chỉ càng làm gia tăng thêm mức độ mãnh liệt của nỗi bồn chồn thấp thỏm này.

Ý nghĩa trọn vẹn của phán quyết không thể ngay lập tức thấm sâu vào bộ óc hắn. Hắn đứng đó choáng váng và bất động. Ai đó kéo tay áo hắn. Hắn quay người lại, nhìn thấy Job Legh, những giọt nước mắt đang lăn dài trên gò má sạm nắng nhăn nheo của ông, trong khi ông đang cố gắng vô vọng để tìm lại chút giọng nói cất lời. Ông cứ lắc mạnh bàn tay Jem hết lần này đến lần khác như một sự bày tỏ tốt nhất và cần thiết nhất cho cảm xúc của mình.

Mau biến đi! Tao nghĩ mày sẽ mừng rỡ lắm khi tống cổ được cái xác ra khỏi chỗ này đấy!" viên cai ngục quát lớn, trong khi hắn áp giải lên một bị cáo khác với sắc mặt xám ngắt, người mà trong đôi mắt ánh lên thứ nỗi lo lắng mà hắn chẳng đời nào cho phép bất kỳ bộ phận nào khác trên khuôn mặt được phép bộc lộ.

Job Legh chen người bước ra khỏi tòa, và Jem vô thức bước theo sau.

Đám đông dạt ra, khép nép giữ chặt vạt áo khi Jem đi qua, bởi vì quanh hắn vẫn còn vương vất cái mùi uế tạp của một kẻ sát nhân.

Hắn đã đứng giữa khoảng trời rộng và được tự do một lần nữa! Mặc dù nhiều kẻ vẫn nhìn hắn bằng ánh mắt ngờ vực, những người bạn trung thành vẫn vây quanh lấy hắn; cánh tay hắn bị người anh em họ và Job bơm lên hạ xuống một cách không kháng cự; khi người này mỏi thì người kia tiếp quản bài tập lành mạnh ấy, trong lúc Ben Sturgis đang giải tỏa hứng thú với khung cảnh bằng cách mắng mỏ Charley vì tội cứ cắm đầu cắm cổ đi bằng đầu vòng quanh người yêu của Mary — bởi vì suy cho cùng thì cậu ta chính là người yêu của cô, điều này giờ đã được xác thực một cách thỏa đáng, bất chấp những lời khẳng định ngược lại của cô. Và suốt khoảng thời gian ấy, bản thân Jem vẫn cảm thấy hoang mang và lóa mắt; hắn sẵn sàng đánh đổi bất cứ thứ gì chỉ để có một tiếng đồng hồ suy ngẫm không bị quấy rầy về các sự kiện của tuần vừa qua, cùng những viễn cảnh mới vừa được thắp lên trong buổi sáng nay; ừm, dù cho tiếng đồng hồ tĩnh lặng đó có phải trải qua trong chốn thâm sơn cùng cốc của buồng giam yên ắng đi chăng nữa. Câu hỏi đầu tiên được thốt ra trong tiếng nấc nghẹn ngào, bị đè nén bởi xúc cảm của hắn là,

"Cô ấy đâu?"

Họ dẫn hắn đến căn phòng nơi mẹ hắn đang ngồi. Họ đã báo tin con trai được tuyên trắng án cho bà, và giờ bà đang vừa cười vừa khóc, vừa huyên náo trò chuyện, buông thả bản thân vào tất cả những cảm xúc mà bà đã kìm nén bằng biết bao nỗ lực trong suốt mấy ngày qua. Họ đưa con trai đến bên bà, và bà lao vào cổ hắn, nức nở ở đó. Hắn đáp lại cái ôm của mẹ, nhưng đôi mắt vẫn ngước nhìn xung quanh, vượt ra phía ngoài. Ngoại trừ mẹ hắn, trong phòng chẳng còn ai ngoài những người bạn đã cùng bước vào với hắn.

"Ôi, con trai!" bà thốt lên khi tìm lại được giọng nói. "Hãy nhìn xem việc sống tử tế mang lại điều gì đi chứ! Mẹ đã có thể nói giúp con vài lời tốt đẹp, và bồi thẩm đoàn chẳng thể nào nhẫn tâm treo cổ con trước tấm nhân phẩm mà mẹ đã trao cho con được. Có phải thật may mắn vì bọn chúng đã không giữ mẹ ở lại Liverpool không? Nhưng mẹ vẫn cứ đi; mẹ biết mẹ có thể giúp ích cho con, ơn Chúa, con trai tôi ạ. Sao con xanh xao quá vậy, lại còn run lẩy bẩy nữa chứ."

Hắn cứ hôn mẹ hết lần này đến lần khác, nhưng đôi mắt vẫn đảo quanh như đang tìm kiếm một bóng hình mà hắn không tài nào tìm thấy, và những từ ngữ đầu tiên thốt ra từ miệng hắn vẫn là,

"Cô ấy đâu?"