Ồ! Thật là nhọc nhằn, thật là khổ cực khi phải làm việc
Gần thành phố Manchester có một số cánh đồng, được cư dân quen gọi là “Cánh đồng Green Heys,” nơi có một con đường mòn công cộng chạy qua để dẫn đến một ngôi làng nhỏ cách đó chừng hai dặm. Mặc dù những cánh đồng này bằng phẳng và thấp trũng, thậm chí dù thiếu vắng bóng cây (vốn là điểm hấp dẫn lớn và quen thuộc của những vùng đất phẳng), nơi đây vẫn sở hữu một nét quyến rũ khiến ngay cả những ai đến từ chốn núi non cũng phải ngỡ ngàng. Họ có thể nhìn và cảm nhận sự tương phản rõ rệt giữa những thửa ruộng quen thuộc nhưng đậm chất đồng quê này với thị trấn sản xuất tấp nập, ồn ào mà họ vừa rời khỏi cách đó chỉ nửa giờ. Thỉnh thoảng, một ngôi nhà trang trại cũ màu đen trắng với những dãy nhà phụ lúp xúp lại gợi nhớ về những thời kỳ khác và những sinh hoạt khác, nay đã không còn chiếm phần lớn tâm trí của cư dân trong vùng. Nơi đây, theo từng mùa vụ, người ta có thể chứng kiến các công việc nhà nông như làm cỏ khô, cày bừa, v.v., những điều kỳ diệu đầy thú vị đối với người dân thị thành khi đứng ngắm; và tại đây, người thợ thủ công bị điếc tai bởi tiếng nói cười và tiếng máy móc có thể đến để thả hồn lắng nghe những âm thanh tuyệt vời của đời sống thôn dã: tiếng gia súc rống, tiếng gọi của mấy cô vắt sữa bò, tiếng gà cục tác râm ran trong những sân trại cũ. Thế nên, bạn chẳng có gì phải ngạc nhiên khi thấy những cánh đồng này luôn là chốn lui tới phổ biến vào mỗi dịp nghỉ lễ; và nếu bạn tận mắt chứng kiến, hoặc nếu tôi miêu tả đúng mức sức hút của một cái bậc lên xuống (stile) đặc biệt nào đó, bạn sẽ không lấy làm lạ khi nơi đây vào những dịp như thế lại trở thành một điểm dừng chân đông đúc.
Ngay sát đó là một cái ao sâu và trong vắt, soi bóng trong làn nước xanh thẳm những tán cây râm mát uốn mình che rắc ánh mặt trời. Vị trí duy nhất có bờ thoai thoải là phía giáp với khu trang trại ngoằn ngoèo, thuộc về một trong những ngôi nhà cổ kính có mái đầu hồi, sơn đen trắng mà tôi vừa nhắc tới ở trên, nhìn thẳng xuống cánh đồng có con đường mòn công cộng chạy qua. Hiên nhà của trang trại này được che phủ bởi một giàn hoa hồng; còn mảnh vườn nhỏ bao quanh thì chật kín đủ loại thảo mộc và hoa cỏ cổ xưa được trồng từ lâu lắm rồi, khi khu vườn còn là hiệu thuốc duy nhất trong vùng, nay cứ thế mọc lan tràn và bừng nở một cách hoang dại — hoa hồng, oải hương, xô thơm, húng chanh (để pha trà), hương thảo, cẩm chướng và hoa tường vi, hành tây và hoa nhài, chen chúc nhau chẳng theo một trật tự dân chủ hay quy củ nào cả. Ngôi nhà và khu vườn này nằm cách cái bậc lên xuống mà tôi vừa nói chưa đầy một trăm thước; nơi con đường dẫn từ cánh đồng chăn thả rộng lớn sang một cánh đồng nhỏ hơn, bị ngăn cách bởi hàng rào gai táo và gai đen; và gần bậc lên xuống ấy, ở phía bên kia, người ta đồn rằng thường tìm thấy những khóm hoa anh thảo, và thỉnh thoảng cả những đóa hoa vi-ô-lét ngọt ngào màu xanh mọc bên bờ rào cỏ dại.
Tôi không rõ đó là ngày nghỉ do các ông chủ ban ơn, hay là ngày nghỉ do những người thợ tự cướp lấy theo tiếng gọi của Tự nhiên và mùa xuân tươi đẹp của bà, nhưng vào một buổi chiều (nay đã mười hay chục năm về trước) những cánh đồng này rất đông đúc. Đó là một buổi chiều đầu tháng Năm — đúng là tháng Tư theo cách nhìn của các thi nhân; bởi vì những trận mưa rào nặng hạt đã trút xuống suốt buổi sáng, và những đám mây trắng tròn, mềm mại bị gió tây thổi bay qua bầu trời xanh thẳm, đôi khi bị che khuất bởi một đám mây đen đúa và đe dọa hơn. Sự dịu ngọt của tiết trời đã giục giã những chiếc lá non bật búp, dường như đang rung rinh hé nở ngay trước mắt; và những hàng liễu mà buổi sáng hôm ấy chỉ còn in bóng nâu xuống mặt nước bên dưới, giờ đây đã khoác lên mình sắc xám xanh dịu nhẹ, hòa quyện vô cùng tinh tế với bản hòa ca màu sắc của mùa xuân.
Từng nhóm thiếu nữ vui tươi, nói năng có phần lớn tiếng, tuổi chừng mười hai đến đôi mươi, bước qua với những bước chân phơi phới. Hầu hết bọn họ là những nữ công nhân nhà máy, mặc trang phục ngoài quen thuộc của riêng tầng lớp thiếu nữ ấy; đó là một chiếc khăn choàng, vào giữa trưa hoặc khi thời tiết đẹp thì chỉ được dùng như một chiếc khăn choàng bình thường, nhưng đến chiều tối, hoặc nếu trời se lạnh, sẽ biến thành một dạng khăn trùm đầu kiểu Tây Ban Nha hay khăn kẻ sọc Scotland, được trùm lên đầu rồi buông thõng xuống, hoặc ghim lại dưới cằm theo một cách trông khá nên thơ.
Khuôn mặt họ không có gì nổi bật về nhan sắc; thực ra là dưới mức trung bình, chỉ trừ một vài ngoại lệ; họ có mái tóc sẫm màu được chải chuốt gọn gàng theo kiểu cổ điển, đôi mắt tối màu, nhưng làn da ngăm sạm và các nét trên mặt không được cân đối cho lắm. Điểm duy nhất gây ấn tượng với người qua đường là sự sắc sảo và thông minh ánh lên qua nét mặt, điều mà người ta vẫn thường nhận thấy ở những cộng đồng lao động trong các ngành chế tạo.
Cũng có rất nhiều thiếu niên, hay đúng hơn là những thanhniên trẻ tuổi, đang lang thang khắp các cánh đồng này, sẵn sàng đùa cợt với bất kỳ ai, và đặc biệt hăng hái bắt chuyện với mấy cô gái. Thế nhưng, các cô lại tỏ ra lạnh lùng, không phải vì xấu hổ, mà theo một cách khá độc lập, phớt lờ những lời trêu chọc ồn ào hay những lời tán tỉnh ngông cuồng của đám trai trẻ. Thỉnh thoảng lại xuất hiện một cặp vợ chồng điềm đạm, trầm lặng, có thể là đôi tình nhân đang thì thầm trò chuyện, hoặc là vợ chồng đã kết hôn; và nếu là trường hợp thứ hai, họ hiếm khi đi mà thiếu vắng một đứa trẻ nhỏ, phần lớn là do người cha cõng, trong khi đôi khi có cả ba bốn đứa bé tập đi được bế hoặc dắt theo đến tận đây, cốt để cả gia đình cùng nhau tận hưởng buổi chiều tháng Năm tuyệt vời.
Vào một lúc nào đó trong buổi chiều hôm ấy, hai người thợ đã gặp nhau và chào hỏi thân thiết tại cái bậc lên xuống được nhắc đến nhiều lần. Một người là điển hình chính gốc của một người đàn ông Manchester; sinh ra trong gia đình công nhân nhà máy, bản thân anh ta từ thuở thiếu thời cũng lớn lên và đến khi trưởng thành vẫn sống giữa những cỗ máy nhà máy. Anh ta thấp hơn chiều cao trung bình và có vóc dáng mảnh khảnh; trông gần như còi cọc; và khuôn mặt nhợt nhạt, không chút huyết sắc khiến người ta có cảm giác rằng thời thơ ấu anh từng phải chịu đựng cảnh thiếu thốn do thời buổi khó khăn và lối sống không lo xa đem lại. Các đường nét trên khuôn mặt anh rất sắc sảo, dù không phải là không cân đối, và biểu cảm toát lên sự kiên quyết đến cùng cực; một vẻ kiên định dù là cho điều tốt hay điều xấu; một thứ nhiệt huyết ngấm ngầm và khắc nghiệt. Vào thời điểm tôi viết những dòng này, phần thiện đã lấn át phần ác trên gương mặt ấy, và anh là mẫu người mà một kẻ xa lạ có thể nhờ vả một ân huệ với niềm tin khá chắc chắn rằng nó sẽ được chấp thuận. Đi cùng anh là người vợ, nếu không quá lời thì có thể gọi là một phụ nữ duyên dáng, dẫu cho lúc bấy giờ khuôn mặt cô đã sưng húp vì khóc và thường phải giấu sau chiếc tạp dề. Cô mang vẻ đẹp mộc mạc của vùng nông thôn; và phảng phất chút khờ khạo trên nét mặt, vốn cũng là đặc điểm chung của cư dân miền quê khi so sánh với những người sinh ra ở các thành phố công nghiệp. Cô đang mang thai ở những tháng cuối, có lẽ điều đó đã làm cho nỗi đau buồn của cô trở nên quá đỗi nghẹn ngào và mang tính kịch động. Người bạn mà họ gặp trông ưa nhìn hơn và có vẻ ít từng trải hơn người đàn ông tôi vừa miêu tả; anh ta trông khỏe khoắn, đầy hy vọng, và dẫu tuổi đời lớn hơn, nhưng diện mạo lại phảng phất nhiều nét trẻ trung, phơi phới hơn. Anh đang âu yếm bồng một đứa trẻ trên tay, trong khi vợ anh, một người phụ nữ mảnh mai, trông yếu ớt và đi khập khiễng, đang ẵm một đứa bé khác cùng tuổi; những đứa sinh đôi nhỏ bé, yếu ớt, mang cái vẻ mong manh y hệt người mẹ.
Người đàn ông nhắc đến sau là người lên tiếng trước, trong khi một tia đồng cảm chợt lóe lên làm mờ đi vẻ mặt hân hoan của anh. "Này John, dạo này anh thế hại thế nào?" và với giọng trầm hơn, anh nói thêm, "Đã có tin tức gì về Esther chưa?"
Trong khi đó, hai người vợ chào hỏi nhau như những người bạn cũ, giọng nói dịu dàng và đầy vẻ u hoài của người mẹ sinh đôi dường như càng khơi gợi thêm những tiếng nấc nghẹn ngào từ phía bà Barton.
"Thôi nào các mình," John Barton lên tiếng, "cả hai đã đi bộ mỏi chân lắm rồi đấy. Con Mary nhà tôi ba tuần nữa là đến ngày sinh nở; còn mình đấy, bà Wilson, mình biết rõ sức khỏe mình vốn dĩ chẳng lấy gì làm sung sức cho cam ngay cả trong những lúc tốt nhất." Câu nói được thốt ra với vẻ ân cần đến mức chẳng ai có thể mủi lòng hay khó chịu. "Ngồi xuống đây đi; cỏ giờ này cũng gần khô ráo cả rồi; và cả hai chẳng phải là kiểu người yếu ớt gì đến mức sợ nhiễm lạnh đâu. Khoan đã," anh nói thêm với chút dịu dàng, "đây là chiếc khăn mùi xoa của tôi, hãy lót nó bên dưới để giữ gìn mấy cái váy mà phụ nữ các mình lúc nào cũng nâng niu; và bây giờ, bà Wilson, hãy đưa đứa bé cho tôi, cứ để tôi bồng nó, trong khi mình trò chuyện và dỗ dành vợ tôi; tội nghiệp, cô ấy cứ khóc lóc buồn tủi mãi về chuyện con Esther."
Những sắp xếp ấy nhanh chóng hoàn tất: hai người phụ nữ ngồi xuống trên những chiếc khăn tay bằng cotton màu xanh của chồng mình, còn hai người đàn ông, mỗi người bồng một đứa trẻ, tiếp tục rảo bước đi xa hơn; thế nhưng ngay khi Barton quay lưng lại với vợ, gương mặt anh lại chìm đắm vào vẻ u ám.
"Thế anh vẫn chẳng hề hay biết gì về con bé Esther tội nghiệp sao?" Wilson hỏi.
"Không, và chắc cũng chẳng tài nào biết được, theo tôi nghĩ là thế. Tôi đinh ninh rằng nó đã bỏ trốn theo ai rồi. Vợ tôi cứ thấp thỏm lo âu và nghĩ rằng nó tự vẫn rồi, nhưng tôi bảo với cô ấy rằng, chẳng có ai dại dột diện những bộ quần áo đẹp nhất của mình để đi nhảy xuống sông tự tử cả; và bà Bradshaw (nơi con bé thuê trọ, anh biết đấy) bảo rằng lần cuối cùng bà ấy nhìn thấy nó là vào thứ Ba tuần trước, khi nó bước xuống lầu trong bộ váy diện chủ nhật, đầu đội chiếc ruy băng mới tinh trên mũ, và tay đeo găng như một quý bà mà nó cứ hằng mơ tưởng."
"Nó vốn là một sinh linh xinh xắn nhất mà mặt trời từng chiếu rọi."
"Phải, nó là một cô bé xinh xắn; thật là đáng tiếc làm sao," Barton thở dài nói thêm. "Anh biết đấy, mấy người ở vùng Buckinghamshire đến làm việc tại Manchester có diện mạo hoàn toàn khác biệt so với chúng ta, những người dân gốc Manchester. Anh sẽ chẳng thể tìm thấy ở mấy cô gái Manchester nào có đôi má hồng hào tươi tắn, hay hàng mi đen nhánh che đôi mắt xám (kém gì mắt đen) như vợ tôi và con Esther đâu. Tôi chưa từng thấy hai người phụ nữ nào xinh đẹp như hai chị em họ; chưa từng thấy bao giờ. Không phải là nhan sắc không phải là một cạm bẫy đáng sợ đâu. Hồi đó con Esther kiêu căng đến mức chẳng ai bảo ban nổi nó. Tính tình nó lúc nào cũng bốc phừng phừng nếu tôi chỉ hơi góp ý đôi chút; vợ tôi thì chiều chuộng nó quá mức, cũng phải thôi vì cô ấy lớn hơn Esther nhiều tuổi nên trông giống như một người mẹ, lo lắng cho nó từng chút một."
Bạn của anh nhận xét: "Tôi lấy làm lạ là sao nó lại rời bỏ anh được nhỉ."
"Đó chính là điều tồi tệ nhất của công việc nhà máy đối với mấy cô gái. Khi công việc dồi dào, họ kiếm được nhiều tiền đến mức có thể tự lập chẳng cần nhờ vả ai. Con Mary nhà tôi tuyệt đối sẽ không bao giờ bước chân vào nhà máy làm việc, tôi đã quyết định dứt khoát như thế rồi. Anh thấy đấy, con Esther đem hết tiền kiếm được nướng vào quần áo để chưng diện cái bộ mặt xinh đẹp của nó; lại còn la cà về nhà muộn màng vào ban đêm, đến mức cuối cùng tôi phải nói thẳng suy nghĩ của mình cho nó biết: vợ tôi thì nghĩ tôi đã nặng lời, nhưng ý tôi là ngay thẳng, bởi vì tôi rất thương con Esther, dẫu chỉ vì tình nghĩa với con Mary. Tôi bảo rằng: 'Esther này, tôi thừa biết rồi cái thói chưng diện đồ giả, đội mấy cái mũ trùm đầu bay bổng lướt thướt và lê la bên ngoài khi những người phụ nữ đàng hoàng đã yên giấc trên giường của họ sẽ đưa cô đến xó xỉnh nào; cô sẽ thành một đứa con gái đứng đường thôi, Esther ạ, và đến lúc đó đừng có hòng mà bước chân qua cái cửa nhà này, dẫu vợ tôi có là chị ruột của cô đi chăng nữa.' Nghe vậy, nó liền gân cổ lên: 'Đừng có mà lo bò trắng răng, hở John. Tôi sẽ thu dọn hành lý chuồn thẳng ngay bây giờ đây, vì đời nào tôi ở lại để nghe người ta gọi mình bằng cái từ mà anh vừa thốt ra.' Mặt nó đỏ phừng phừng như gà tây, và tôi tưởng như có lửa bắn ra từ mắt nó; thế nhưng khi thấy con Mary khóc (vì con bé vốn không chịu được cảnh to tiếng trong nhà), nó lại gần ôm hôn con bé và bảo rằng nó không đến nỗi tồi tệ như tôi nghĩ. Thế là chúng tôi lại trò chuyện hòa thuận hơn, bởi vì như tôi đã nói, tôi quý con bé lắm, cả vẻ ngoài xinh xắn lẫn tính tình vui vẻ của nó. Nhưng nó lại bảo (và lúc đó tôi ngẫm nghĩ thấy lời nó nói cũng có lý) rằng chúng tôi sẽ cư xử với nhau êm thắm hơn nếu nó ra ngoài thuê trọ và thỉnh thoảng mới ghé thăm vợ chồng tôi."
"Thế ra hai anh vẫn giữ quan hệ tốt đẹp đấy chứ. Người ta cứ đồn ầm lên là anh đã từ mặt nó và thề không bao giờ thèm mở lời với nó nữa cơ mà."
"Thiên hạ lúc nào cũng thích thổi phồng mọi chuyện tồi tệ hơn thực tế," John Barton bực bội đáp. "Nó đã đến nhà chúng tôi bao nhiêu là lần kể từ ngày chuyển ra ngoài sống riêng. Chủ nhật tuần trước nữa—không! chính là chủ nhật vừa rồi đây thôi, nó đã ghé sang uống chén trà với con Mary; và đó là lần cuối cùng chúng tôi được nhìn thấy mặt nó."
"Thế thái độ cư xử của nó có gì khác lạ không?" Wilson hỏi.
"À, tôi cũng chẳng rõ nữa. Nghĩ lại thì mấy lần sau đó tôi cứ thấy hình như nó có vẻ điềm tĩnh hơn, ra dáng phụ nữ hơn; dịu dàng hơn, biết thẹn thùng hơn, chứ không còn bướng bỉnh và ồn ào nữa. Nó bước vào nhà vào khoảng bốn giờ chiều, lúc người ta vừa tan lễ chiều, rồi treo chiếc mũ của nó lên cái đinh cũ mà ngày trước chúng tôi vẫn gọi là chỗ của nó hồi còn ở chung nhà. Tôi nhớ lúc ấy mình đã thầm nghĩ trông nó mới xinh xắn làm sao, khi nó ngồi trên chiếc ghế thấp cạnh con Mary—lúc bấy giờ đang ngồi chiếc ghế bập bênh và có vẻ mệt mỏi. Nó cứ lúc cười lúc khóc, nhưng tất cả đều rất nhẹ nhàng, ngoan ngoãn như một đứa trẻ, khiến tôi chẳng nỡ lòng nào mắng mỏ, nhất là khi con Mary đã và đang buồn bã sẵn rồi. Có một điều tôi nhớ chắc chắn là mình đã nói, và còn nói khá gay gắt nữa. Nó ôm lấy eo đứa con gái nhỏ Mary của chúng tôi, rồi—"
"Anh phải bỏ ngay cái thói gọi con bé là 'bé' Mary đi thôi, nó đang lớn phổng lên thành một thiếu nữ xinh đẹp nhất mà người ta có thể trông thấy giữa ngày hè đấy; tính nết thừa hưởng từ bên họ nhà mẹ nó nhiều hơn là từ anh," Wilson cắt lời.
"Ừ thì, tôi gọi nó là 'bé' vì mẹ nó cũng tên là Mary cơ mà. Nhưng như tôi đang kể dở đấy, con bé ôm lấy con Mary với vẻ nựng nịu rồi bảo: 'Mary này, em nghĩ sao nếu có ngày chị đón em lên thành phố và biến em thành một tiểu thư đài các?' Nghe nó rót vào tai con gái tôi những lời lẽ nhảm nhí như thế, tôi không tài nào chịu nổi, liền quát lên: 'Tốt nhất là cô đừng có nhồi nhét mấy cái thứ vớ vẩn đó vào đầu con bé, tôi nói cho cô biết đấy; tôi thà thấy nó tự kiếm miếng ăn bằng chính giọt mồ hôi trên trán như Kinh Thánh đã dạy, dẫu cho miếng bánh mì chẳng có nổi một chút bơ lót dạ, còn hơn là sống cảnh một quý bà ăn không ngồi rồi, suốt buổi sáng thì lượn lờ làm phiền mấy gã chủ tiệm, chiều đến lại hét toáng lên bên cây đàn dương cầm, rồi đến tối đi ngủ mà chưa từng làm được một việc tốt nào cho bất kỳ sinh linh nào của Chúa ngoài bản thân mình.'"
"Anh lúc nào cũng ngứa mắt với tầng lớp thượng lưu," Wilson mỉm cười, nửa buồn cười trước sự sôi nổi của người bạn.
"Thế họ đã từng làm được tích sự gì cho tôi chưa mà bắt tôi phải ưa với chả thích?" Barton hỏi, ngọn lửa ngấm ngầm bùng lên trong ánh mắt; và tuôn trào cảm xúc, anh nói tiếp: "Nếu tôi ngã bệnh, liệu họ có đến thăm nom, chăm sóc tôi không? Nếu đứa con thơ của tôi nằm chờ chết (như thằng Tom tội nghiệp, với đôi môi trắng bệch run rẩy vì thiếu những thứ thực phẩm bổ dưỡng hơn thứ tôi có thể cho nó), liệu kẻ giàu có đó có mang lấy một giọt rượu hay bát súp có thể cứu sống nó đến không? Nếu tôi thất nghiệp ròng rã suốt mấy tuần trong những ngày tháng khốn khó, khi mùa đông tới với những trận sương giá buốt và ngọn gió đông cắt da cắt thịt, nhà chẳng có nổi một viên than để sưởi, giường chẳng đủ chăn áo để đắp, và da bọc xương lộ rõ qua lớp áo rách rưới, liệu kẻ giàu có ấy có sẵn sàng chia sẻ sự sung túc của hắn với tôi không, như lẽ ra hắn phải làm nếu tôn giáo của hắn không phải là một trò lừa bịp? Khi tôi nằm trên giường bệnh, và con Mary (cầu Chúa phù hộ nó) đứng khóc lóc thảm thiết, như tôi biết chắc con bé sẽ thế," đến đây giọng anh nghẹn ngào đi đôi chút, "liệu có một quý bà giàu có nào đến đón nó về nhà chăm sóc khi cần thiết, cho đến khi nó tự lo liệu được và biết phải xoay sở ra sao? Không, tôi nói cho anh biết, chỉ có người nghèo, và duy chỉ có người nghèo mới làm những chuyện như thế cho người nghèo mà thôi. Đừng có hòng đem cái bài ca cũ rích ra để bịp tôi rằng đám người giàu không hề hay biết gì về những nỗi gian truân của người nghèo. Tôi bảo rằng, nếu họ không biết, thì họ có bổn phận phải tìm hiểu cho mà biết. Chúng tôi là nô lệ của họ chừng nào chúng tôi còn sức lao động; chúng tôi chất chồng những gia tài đồ sộ cho họ bằng chính giọt mồ hôi của mình; thế nhưng chúng tôi lại bị đẩy ra sống tách biệt như thể ở hai thế giới khác nhau; phải, cách biệt chẳng khác nào Dives và Lazarus, với một vực thẳm sâu hoắm ngăn cách giữa đôi bên; nhưng tôi thừa biết ai mới là người sung sướng hơn vào lúc đó rồi," và anh khép lại câu nói của mình bằng một tiếng cười khúc khích trầm đục, hoàn toàn trống rỗng không chút vui tươi.
"Thôi nào láng giềng," Wilson nói, "tất cả những điều đó có lẽ rất đúng, nhưng điều tôi muốn biết lúc này là về con bé Esther—lần gần đây nhất anh nghe tin về nó là khi nào?"
"Chà, nó đã chào từ biệt chúng tôi vào đêm Chủ nhật hôm đó bằng một thái độ vô cùng trìu mến, hôn cả vợ tôi là Mary lẫn con gái Mary (nếu tôi không được phép gọi nó là bé nữa), và bắt tay tôi; nhưng tất cả đều diễn ra trong một bầu không khí vui vẻ nên chúng tôi chẳng mảy may nghi ngờ gì về những cái ôm hôn hay bắt tay ấy. Thế nhưng đến tối thứ Tư thì con trai của bà Bradshaw mang chiếc va-lise của Esther đến, và ngay sau đó bà Bradshaw cũng mang theo chìa khóa ghé qua; và khi chúng tôi bắt đầu trò chuyện, chúng tôi mới tá hỏa khi biết rằng Esther đã nói với bà ấy là nó sắp dọn trở lại sống cùng chúng tôi, và nó sẽ trả tiền nhà cho tuần này bù vào việc không báo trước; thế rồi vào tối thứ Ba nó đã lén mang đi một bọc hành lý nhỏ (như tôi đã nói, những bộ quần áo đẹp nhất đều mặc trên người), và dặn bà Bradshaw không cần phải vội vã mang cái va-lise lớn mà cứ đem sang khi nào rảnh rỗi. Thế nên hiển nhiên là bà ấy cứ đinh ninh sẽ tìm thấy Esther ở nhà chúng tôi; và khi bà ấy thuật lại mọi chuyện, vợ tôi liền hét lên một tiếng thật lớn rồi ngã lăn ra bất tỉnh nhân sự. Con Mary vội chạy đi lấy nước hắt vào mặt mẹ, và lúc ấy tôi quá hoảng hốt lo cho vợ nên dường như chẳng mảy may bận tâm gì đến con Esther nữa. Nhưng ngày hôm sau, tôi đã đi hỏi thăm tất cả những người láng giềng (cả bên ta lẫn bên nhà bà Bradshaw), và chẳng một ai nghe hay nhìn thấy bóng dáng nó đâu cả. Tôi thậm chí còn đi tìm một viên cảnh sát, một gã đàn ông trông cũng có vẻ tử tế, dù trước đó tôi chưa từng mở lời với hắn bao giờ vì cái bộ đồng phục hắn mặc, rồi tôi hỏi xem sự 'sắc sảo' của hắn có thể dò la giúp chúng tôi chút tin tức nào không. Thế rồi hình như hắn cũng đi hỏi những cảnh sát khác; và có một người đã nhìn thấy một cô gái trông giống con Esther nhà tôi, đang rảo bước rất nhanh với một bói đồ kẹp dưới nách vào tối thứ Ba, tầm khoảng tám giờ tối, rồi leo lên một chiếc xe ngựa cho thuê ở gần nhà thờ Hulme, và ngặt nỗi chúng tôi không nhớ nổi số xe nên không thể truy tìm thêm được nữa. Tôi cũng thấy thương con bé lắm chứ, vì chắc chắn có chuyện chẳng lành đã xảy ra với nó rồi, nhưng tôi còn thương vợ mình hơn. Bà ấy thương nó chỉ sau tôi và con Mary, và từ sau cái chết của thằng Tom tội nghiệp, bà ấy chưa bao giờ lấy lại được tinh thần như trước. Thôi, chúng ta quay lại chỗ mấy người họ thôi; biết đâu mụ vợ anh lại đang làm cô ấy khá lên thì sao."
Khi họ rảo bước trở về nhà với nhịp điệu nhanh hơn, Wilson bày tỏ niềm ao ước giá như hai gia đình vẫn còn là láng giềng sát vách như thuở nào.
"Chị Alice nhà tôi vẫn đang ở căn hầm dưới số nhà 14, đường Barber đấy thôi, và nếu anh chỉ cần ngỏ một lời là cô ấy sẽ có mặt ở chỗ anh trong vòng năm phút để bầu bạn với vợ anh mỗi khi cô ấy thui thủi một mình. Dù tôi là em trai của Alice, và có lẽ không nên tự khoe khoang, nhưng tôi dám khẳng định chẳng có ai sẵn sàng chìa tay giúp đỡ bằng cả tấm lòng lẫn hành động nhiệt thành hơn cô ấy đâu. Dù có phải trải qua cả một ngày dài giặt giũ quần áo mệt nhoài, hễ trong con phố có đứa trẻ nào đau ốm là Alice lại sang đề nghị được thức canh, và thực sự cô ấy luôn ở lại thức trắng đêm chăm nom, dẫu cho sáng hôm sau có thể phải có mặt ở chỗ làm từ lúc sáu giờ."
Barton đáp lời: "Cô ấy là một người phụ nữ cơ hàn, nên thấu hiểu nỗi thống khổ của người nghèo, Wilson ạ." Rồi anh nói thêm: "Cảm ơn lòng tốt của anh đã ngỏ ý, và có lẽ tôi sẽ làm phiền cô ấy sang chơi với vợ tôi một chút, bởi vì trong lúc tôi ở xưởng làm còn con Mary thì đến trường, tôi thừa biết cô ấy cứ hay thỏ thẻ buồn tủi một mình. Kìa, con Mary kìa!" Ánh mắt người cha bỗng bừng sáng khi từ đằng xa, giữa một nhóm các thiếu nữ, anh nhận ra đứa con gái duy nhất của mình, một cô bé mười ba tuổi xinh xắn, đang tung tăng chạy đến đón và chào mừng cha theo một cách thức cho thấy ẩn sâu bên trong vẻ ngoài gai góc của người đàn ông khắc khổ ấy lại là một trái tim vô cùng đỗi dịu mềm. Hai người đàn ông vừa bước qua bậc lên xuống cuối cùng trong lúc con Mary còn tụt lại phía sau để hái mấy chùm hoa táo gai sắp nở, thì bỗng một gã thiếu niên lớn xác sà tới, cướp một nụ hôn và lém lỉnh thốt lên: "Vì tình nghĩa quen biết cũ đấy nhé, Mary."
"Thế thì hãy nhận lấy cái này vì cái tình nghĩa quen biết cũ ấy đi!" cô bé vừa nói vừa đỏ bừng cả mặt, phần vì giận dữ hơn là vì thẹn thùng, rồi giáng cho hắn một bạt tai. Âm thanh lanh lảnh của tiếng thét đã gọi người cha và bạn của ông quay trở lại, và kẻ gây sự hóa ra lại chính là cậu con trai cả của Wilson, hơn mấy đứa em nhỏ của mình tới mười tám tuổi.
"Nào mấy đứa, thay vì đứng đây hôn hít hay cãi cọ, mỗi đứa bồng giùm tao một đứa bé đi, chứ cánh tay của thằng Wilson mà giống tao lúc này thì chắc mỏi nhừ ra rồi đây."
Mary nhanh nhẹn lao tới đón lấy đứa trẻ từ tay cha, mang theo bản năng yêu thích trẻ con của một thiếu nữ, cùng với một chút linh tính xa xôi về sự kiện sắp sửa diễn ra trong gia đình; trong khi cậu con trai nhà Wilson dường như rũ bỏ được cái vẻ cục cằn, thô lỗ thường ngày khi vừa khúc khích vừa trêu đùa dỗ dành đứa em trai nhỏ.
"Có con sinh đôi quả là một thử thách lớn đối với người nghèo, cầu Chúa phù hợp chúng," người cha vừa thốt lên với vẻ nửa tự hào nửa mệt mỏi, vừa đặt một nụ hôn kêu thật kêu lên má đứa bé trước khi trao hẳn nó đi.
❀ ❀ ❀
