"Dixwell. Xin tha thứ! Ồ, xin tha thứ, và một nấm mồ! Mary. Chúa thấu tỏ lòng cha, hỡi cha tôi! và con run rẩy Khi nghĩ đến những gì cha đã từng gây ra. Dixwell. Ôi! Mary. Gánh nặng sầu thương của cha đâu phải là tầm thường, hỡi cha." Kerhonah của Elliott.

Mary vẫn còn lửng lơ giữa ranh giới sự sống và cái chết khi Jem đến ngôi nhà nơi cô nằm; và các bác sĩ lúc ấy hãy còn dè dặt, chưa dám khẳng định chắc nịch để rồi phải thất hứa bằng cách nuôi dưỡng quá nhiều hy vọng. Nhưng tình hình, dẫu không bớt phần lo âu, thì cũng đỡ đau đớn hơn so với lúc Jem rời xa cô. Giờ đây, cô nằm trong trạng thái mê man, một nửa là do bệnh tật, một nửa là do kiệt sức sau những cơn chấn động trước đó.

Và giờ đây, Jem mới nếm trải cái khó khăn mà bất cứ ai từng thức canh bên giường bệnh đều hiểu thấu; và điều đó có lẽ còn là thử thách không thể vượt qua đối với đàn ông hơn là phụ nữ—đó là sự khó khăn của lòng kiên nhẫn, là việc cố gắng không mong đợi bất kỳ sự thay đổi rõ rệt nào trong suốt những giờ phút buồn tẻ, dài đằng đẵng.

Nhưng rồi sau một khoảng thời gian, phần thưởng cũng đến. Nhịp thở nặng nhọc trở nên chậm và dịu dàng hơn, vẻ u ám của nỗi đau đớn đè nặng đã tan biến khỏi khuôn mặt, và một sự mệt mỏi nhuốm màu bình yên đã thay thế cho sự đớn đau. Cô chìm vào một giấc ngủ tự nhiên; và mọi người rón rén đi lại trên đầu ngón chân, nói năng nhỏ nhẹ, khẽ khàng, hầu như không dám thở, dẫu cho họ khao khát đến nhường nào được thở phào nhẹ nhõm.

Cô mở mắt ra. Tâm trí cô đang ở trong trạng thái mềm mại non nớt của một đứa trẻ vừa mới chào đời. Cô cảm thấy thích thú với những sắc màu tươi vui nhưng không chói lóa của giấy dán tường; được xoa dịu bởi ánh sáng dịu nhẹ; và đủ tiêu khiển khi ngắm nhìn mọi vật trong phòng—bức tranh vẽ những con thuyền, những dải rèm rủ, những đóa hoa tươi rực rỡ trên phần tựa lưng được sơn vẽ của mấy chiếc ghế—để chẳng màng đến bất kỳ sự kích thích mạnh mẽ nào. Cô ngạc nhiên trước quả cầu thủy tinh chứa những hạt cát đủ màu sắc từ đảo Wight hoặc một nơi nào đó tương tự, được treo lủng lẳng ở giữa tấm rèm ngắn trên cửa sổ. Nhưng cô chẳng mặn mà gắng sức để đặt câu hỏi nào, dẫu cô thấy bà Sturgis đang đứng cạnh giường với chén trà, sẵn sàng mớm từng muỗng nhỏ vào miệng cô.

Cô không nhìn thấy gương mặt ngập tràn niềm vui chân thành, sự biết ơn sâu sắc—hai bàn tay đan vào nhau—ánh mắt rạng ngời—sự nôn nao run rẩy trong từng cử chỉ của một kẻ đã mòn mỏi ngóng chờ cô tỉnh giấc, và giờ đây đang đứng sau tấm rèm hé nhìn qua khe nhỏ từng chuyển động mờ nhạt của cô; hoặc giả nếu cô có thoáng thấy gương mặt đầy yêu thương đang ngó nghiêng ấy đi chăng nữa, thì cô cũng đang trong tình trạng quá kiệt sức để có thể để ý nhiều, hay lưu giữ lâu ấn tượng rằng người cô yêu thương biết bao đang quẩn quanh bên mình và tạ ơn Chúa vì từng ánh nhìn tỉnh táo lướt qua gương mặt cô.

Cô chìm vào giấc ngủ một cách êm đềm, mà không một lời nào được thốt lên trong suốt nửa giờ đồng hồ đầy ắp niềm vui khôn tả ấy. Và sự tĩnh lặng lại một lần nữa được duy trì bằng những cử hiệu và tiếng thì thầm, nhưng với những ánh mắt rực sáng những ý nghĩ đầy hy vọng. Jem ngồi bên mép giường, vén nhẹ tấm rèm và đắm nhìn như thể chẳng bao giờ thấy chán gương mặt xanh xao, hốc hác, với những đường nét tiều tụy trông như tạc tượng.

Cô tỉnh giấc thêm một lần nữa; đôi mắt dịu dàng mở ra, bắt gặp ánh nhìn đang cúi xuống của anh. Cô mỉm cười dịu dàng, hệt như một đứa trẻ khi thấy mẹ chăm nom chiếc nôi nhỏ của mình; và tiếp tục ngước nhìn anh bằng ánh mắt ngây thơ, trong trẻo, như thể cảnh tượng ấy mang lại cho cô niềm vui vô thức khôn xiết. Nhưng chẳng bao lâu sau, một biểu cảm khác xuất hiện trong đôi mắt ngọt ngào của cô; một cái nhìn mang theo ký ức và sự minh mẫn; khuôn mặt tái nhợt của cô bừng lên sắc hồng rực rỡ, và với một cử động yếu ớt, cô cố giấu đầu vào chiếc gối.

Jem phải huy động toàn bộ sự tự chủ của bản thân mới làm được điều mà anh biết và cảm thấy là cần thiết: gọi bà Sturgis, người đang thiu thiu ngủ bên lò sưởi; và việc đó xong xuôi, anh cảm thấy gần như buộc phải rời khỏi phòng để kìm nén niềm xúc động hạnh phúc cứ chực trào ra trong từng nét mặt, từng cử chỉ và từng giọng nói.

Từ đó trở đi, tiến trình hồi phục sức khỏe của Mary diễn ra rất nhanh chóng.

Có mọi lý do, ngoại trừ một lý do, ủng hộ việc cô sớm trở về nhà. Mọi công việc của Jem đều ở Manchester. Đó là nơi sinh sống của mẹ anh, và là nơi những dự định cuộc đời anh đáng lẽ phải được thực hiện; những dự định mà sự nghi kỵ và ngục tù anh từng vướng phải đã tạm thời đẩy vào cảnh hỗn độn, đòi hỏi sự hiện diện của anh để sắp xếp lại thành hình thù. Bởi vì anh có thể nhận ra rằng, bất chấp phán quyết của bồi thẩm đoàn, vết nhơ bám lấy danh dự của anh vẫn quá lớn để có thể tìm được việc làm ở Manchester một lần nữa. Anh nhớ lại cách mà một kẻ từng bị nghi là tù nhân bị chủ nhân lẫn thợ thuyền xa lánh thế nào, khi anh vô tình chạm trán với công việc tại xưởng đúc của họ; nỗi nhớ ấy giờ đây quật ngã anh, khi anh nhớ lại chính bản thân mình từng nghĩ rằng một người ngay thẳng, lương thiện thì không nên giao du với kẻ từng ở tù. Anh không thể ngừng suy nghĩ về con người khốn khổ, bé mọp ấy, với ánh mắt cúi gằm đầy mặc cảm; bị xua đuổi khỏi xưởng làm việc nơi anh ta tìm kiếm kế sinh nhai hợp pháp, bởi những cái nhìn, những lời nói nửa vời, và sự im lặng đen tối đầy miệt thị (còn khó chịu hơn cả lời nói) đón chờ anh ta ở mọi ngả đường.

Jem cảm thấy danh dự của bản thân đã bị vấy bẩn; và đối với nhiều người, nó có lẽ vẫn còn đáng ngờ. Anh biết rằng mình có thể chứng minh cho thiên hạ thấy, bằng một tương lai trong sạch chẳng kém gì quá khứ, rằng anh vô tội. Nhưng đồng thời anh cũng hiểu rằng mình phải kiên nhẫn, phải lấy lại tinh thần để đối mặt với một vài thử thách; và những thử thách ấy càng được vượt qua sớm bao nhiêu, anh càng sớm nhận thức được vị trí của mình trong lòng người đời bấy nhiêu, thì càng tốt bấy nhiêu. Anh khao khát được trình diện một lần nữa tại xưởng đúc; và khi ấy thực tế sẽ xua đi những hình ảnh cứ (vô tình) hiện về trong tâm trí về một kẻ bị xa lánh, bị mọi người liếc mắt dè chừng, và bị đẩy ra ngoài lề để bắt đầu một chặng đường mới.

Tôi đã nói mọi lý do "ngoại trừ một lý do" thúc giục Jem nhanh chóng đưa Mary về nhà ngay khi cô đủ khỏe. Lý do duy nhất ấy chính là cuộc gặp gỡ đang chờ đợi cô ở nhà.

Dù có xoay sở nghĩ ngợi thế nào đi nữa, Jem vẫn không thể quyết định đâu là con đường tốt nhất nên đi theo. Anh có thể ép mình vào bất kỳ lối hành xử nào mà lý trí và ý thức đúng đắn mách bảo là đáng làm; nhưng chúng lại không bảo anh rằng thật đáng để nói với Mary—trong tình trạng thể xác và tinh thần còn non nớt—về người cha của cô. Sẽ có bao nhiêu thứ ngầm hiểu chỉ qua việc nhắc đến tên ông ấy chứ! Dù có thốt lên điềm tĩnh và hờ hững đến đâu đi chăng nữa, anh cũng không thể tránh khỏi việc bộc lộ chút nhận thức về cái sự thật khủng khiếp mà cô đang gánh chịu.

Về phần mình, cô mềm mại và dịu dàng hơn bao giờ hết trong suốt những khoảnh khắc dịu dàng nhất; kể từ sau khi lâm bệnh, từng cử động, ánh mắt, giọng nói của cô đều thấm đẫm sự mệt mỏi nhưng dịu dàng. Dường như việc phá vỡ sự tĩnh lặng bằng âm thanh trầm ấm từ giọng nói ngọt ngào của chính mình cũng là một sự nhọc nhằn đối với cô, và lời nói của cô thốt ra thật ít ỏi bên tai Jem đang khao khát lắng nghe.

Tuy nhiên, khuôn mặt cô lại tràn ngập yêu thương và tin tưởng, khiến Jem chẳng mảy may lo lắng về trạng thái chìm đắm trong im lặng và suy tư mà cô thường rơi vào. Miễn là cô yêu anh, mọi chuyện rồi sẽ ổn thỏa cả thôi; và tốt hơn hết là không nên gặng hỏi về một chủ đề duy nhất vốn dĩ sẽ gây đau khổ cho cả hai.

Rồi một ngày đẹp trời, tươi tắn và dịu ngọt cũng đến. Và Mary lảo đảo bước ra ngoài bầu trời trong lành một lần nữa, tựa vào cánh tay Jem và áp sát trái tim đang đập rộn ràng của anh. Bà Sturgis đứng ngắm nhìn họ từ ngưỡng cửa, với lời cầu chúc trên môi khi họ chậm rãi bước lên con phố.

Họ đi đến đoạn nhìn thấy dòng sông. Mary rùng mình.

"Ôi, Jem! Đưa em về nhà đi. Dòng sông kia trông cứ như được làm bằng kim loại lấp lánh, cuồn cuộn, chói lọi, y như lúc em bắt đầu ngã bệnh vậy."

Jem dìu cô quay về nhà. Cô cúi gằm đầu xuống như đang tìm kiếm thứ gì đó trên mặt đất.

"Jem!" Anh dồn toàn bộ sự chú ý vào cô. Cô khựng lại một lát. "Khi nào em được về nhà? Ý em là về Manchester ấy. Em chán ngấy nơi này lắm rồi; và em rất muốn được về nhà."

Cô cất giọng yếu ớt; hoàn toàn không phải với vẻ thiếu kiên nhẫn như nghĩa đen của câu chữ, mà bằng một giọng điệu u sầu, như thể đang tiên cảm trước nỗi buồn ngay cả trong việc thực hiện những mong mỏi của chính mình.

"Em yêu! Chúng ta sẽ đi bất cứ khi nào em muốn; bất cứ khi nào em cảm thấy đủ sức khỏe. Anh đã nhờ Job bảo Margaret chuẩn bị sẵn sàng mọi thứ để em đến đó ở trước đã. Cô ấy sẽ chăm sóc và nuôi dưỡng em. Em không được về nhà ngay đâu. Job đã ngỏ lời mời em đến đó mà."

“À! Nhưng em phải về nhà cơ, Jem ạ. Giờ thì em sẽ cố gắng không làm sai lệch những điều đúng đắn nữa. Có những chuyện chúng ta không được phép nhắc đến” (cô hạ thấp giọng), “nhưng anh sẽ thực sự tử tế nếu không phản đối việc em về nhà. Đừng nói thêm gì về chuyện đó nữa nhé, Jem yêu dấu. Em phải về nhà, và em phải đi một mình.”

"Không thể đi một mình được đâu, Mary!"

"Có, phải đi một mình! Em không thể nói cho anh biết lý do tại sao em lại đòi như vậy. Và nếu anh có đoán được, em hiểu rõ anh để chắc rằng anh sẽ hiểu tại sao em xin anh đừng bao giờ nhắc đến chuyện đó với em nữa, cho đến khi chính em mở lời. Hứa với em đi, Jem yêu dấu, hứa đi!"

Anh đã hứa; để làm dịu đi gương mặt khẩn khoản ấy, anh đã hứa. Và rồi anh lại hối hận, cảm thấy như mình vừa làm một việc sai quấy. Nhưng rồi ngay khoảnh khắc tiếp theo, anh lại cảm thấy rằng cô mới là người phán đoán tốt nhất, và vì đã biết hết mọi chuyện (có lẽ còn nhiều hơn cả những gì anh biết), cô có thể đang vạch ra những kế hoạch mà sự nhúng tay của anh sẽ làm hỏng bét.

Có một điều chắc chắn rằng: thật là khốn khổ khi tồn tại cái vùng cấm địa đầy sợ hãi này trong giao tiếp; khi phải đoán già đoán non suy nghĩ của đối phương mỗi khi ánh mắt tránh né, má xanh xao, và lời nói khựng lại giữa chừng, bị chặn đứng bởi một sự ám chỉ vô tình nào đó.

Cuối cùng thì ngày đủ đẹp trời để Mary lên đường cũng đến. Cô từng rất ao ước được đi, thế nhưng giờ đây lòng dũng cảm lại bỏ cô mà đi. Sao cô có thể nói rằng mình đã chán ngấy căn nhà yên tĩnh ấy—nơi mà ngay cả những tiếng cằn nhằn của Ben Sturgis cũng chỉ tạo nên một thứ âm trầm hòa hợp trong sự tương đắc giữa ông và vợ, bởi họ đã thấu hiểu nhau sâu sắc qua ngần ấy năm tháng gắn bó! Sao cô lại có thể khao khát rời bỏ căn phòng nhỏ bé yên bình nơi cô từng nhận được sự chăm sóc đầy yêu thương nhường ấy! Ngay cả những chiếc rèm giường kẻ ô cũng trở nên thân thương với cô khi nghĩ đến viễn cảnh sẽ chẳng bao giờ được nhìn thấy chúng nữa. Nếu với những vật vô tri vô giác mà còn có sức mạnh khơi gợi sự tiếc nuối nhường ấy, thì cảm xúc của cô đối với cặp vợ chồng già tử tế—những người đã dung chứa người lữ khách, chăm sóc và nâng giấc cô như thể con đẻ—lại sâu đậm đến nhường nào? Từng câu nói bướng bỉnh thốt ra trong cơn cáu kỉnh nửa mê nửa tỉnh vì suy nhược giờ đây quay về cắn rứt, dằn vặt trí nhớ cô, khi cô cứ quấn quýt bên bà Sturgis cùng vô số giọt nước mắt, thay cho lời nói để bày tỏ lòng biết ơn và yêu thương sâu sắc.

Ben tất bật chạy quanh với cái chai vuông đựng rượu Goldenwasser ở một tay và chiếc ly nhỏ ở tay kia; ông lần lượt tiến đến chỗ Mary, Jem và vợ mình, rót ra mỗi người một ly và giục họ uống để giữ tinh thần phấn chấn: nhưng khi từng người lần lượt từ chối, ông tự mình nuốt sạch; rồi lại bước sang mời người khác với sự hiếu khách y như thế, nhận lại sự từ chối y như thế, và kết quả cũng y như thế.

Sau khi nuốt xong ngụốc thứ ba, ông mới rủ lòng thương hạ cố giải thích lý do vì sao mình lại làm vậy.

"Tôi không tài nào chịu được sự lãng phí. Đã rót ra là phải uống sạch. Đó là phương châm của tôi." Nói đoạn, ông cất lại chai rượu vào chạn.

Chính ông là người cuối cùng đã dùng chất giọng kiên quyết, ra lệnh cho Jem và Mary mau cất bước, nếu không sẽ lỡ tàu. Bà Sturgis đã kìm nén suốt từ nãy đến giờ; nhưng khi họ rời khỏi nhà bà, bà không thể giữ nổi nước mắt nữa và khóc òa lên bất chấp những lời quở trách của chồng.

"Biết đâu họ lại lỡ tàu ấy chứ!" Bà thốt lên với một chút hy vọng khi đồng hồ điểm hai giờ.

"Cái gì! Rồi lại quay lại á? Không! Không! Thế thì hỏng hẳn. Chúng ta đã làm tròn bổn phận và khóc xong rồi; có cố đi lại con đường cũ cũng chẳng ích gì. Lần tới khi chia tay, tôi lại phải rót thêm cho chúng nó từ cái chai kia mất, mà ba cái ly nãy chúng nó nốc cũng làm vơi kha khá rồi đấy, nói cho mà biết. Đã đến lúc thằng Jack về từ Hamburg để mang thêm sang rồi đấy."

Khi về đến Manchester, trông Mary rất nhợt nhạt, và biểu cảm trên khuôn mặt cô gần như vô cùng cương quyết. Thực chất cô đang phải dồn hết nghị lực để đối mặt với cha mình nếu ông có ở nhà. Jem chưa từng hé lộ nửa lời với bất kỳ ai về cái khoảnh khắc anh nhìn thấy John Barton trong đêm tối; nhưng Mary có một thứ linh cảm rằng dù có lang thang đi đâu đi chăng nữa, cuối cùng ông cũng sẽ tìm về chốn dung thân của mình. Chỉ là với tâm trạng nào thì cô không dám nghĩ đến. Bởi vì việc thấu hiểu khả năng gây tội ác của người cha dường như đã mở ra một vực thẳm tăm tối trong tâm hồn ông, mà cô run rẩy không dám nhìn vào tận cùng sâu thẳm. Có lúc cô thèm thuồng cầu xin sự bảo vệ để khỏi phải đối mặt với cuộc sống mà cô sắp phải trải qua—dẫu chỉ trong chốc lát—kẻo phải sống một mình với một kẻ sát nhân! Cô nghĩ đến sự ủ dột của ông trước khi tâm trí bị ám ảnh bởi ký ức về một tội ác kinh hoàng đến thế; những thói quen lầm lì, cáu kỉnh của ông. Cô hình dung lại những buổi tối như xưa: cô cặm cụi làm việc, mãi lâu sau khi nhà cửa đã đóng then cài và mọi người đã lên giường đi ngủ; còn ông thì càng trở nên hung bạo hơn bao giờ hết bởi sự gặm nhấm của sự hối hận từ tận đáy tâm hồn. Những lúc ấy, cô suýt cất tiếng khóc thét vì khiếp sợ trước những cảnh tượng do trí tưởng tượng của mình vẽ ra.

Nhưng bổn phận làm con, hay đúng hơn là tình yêu và lòng biết ơn đối với vô số việc tử tế ông từng làm cho cô khi còn là một đứa bé, đã chiến thắng mọi sợ hãi. Cô sẽ nhẫn nhục chịu đựng mọi nỗi kinh hoàng tưởng chừng như không thể, dẫu chúng có xảy ra hàng ngày đi nữa. Và cô sẽ kiên nhẫn chịu đựng mọi tính khí thất thường; không chỉ kiên nhẫn—cô sẽ bao dung chịu đựng nó bằng lòng trắc ẩn, như một kẻ thấu triệt lời nguyền khủng khiếp đang chờ đợi kẻ đổ máu. Cô sẽ chăm sóc ông thật dịu dàng, hệt như cách Kẻ Vô Tội nên làm đối với Kẻ Có Tội; chờ đợi những thời điểm ân sủng để xức dầu và băng bó những vết thương lòng cay đắng.

Với sự bình yên thanh thản mà quyết tâm nhẫn nhịn cho đến cùng mang lại, cô tiến đến ngôi nhà mà theo thói quen cô vẫn gọi là nhà, nhưng nơi ấy giờ đây chẳng còn chút sự thiêng liêng nào của hai tiếng gia đình.

"Jem!" Cô lên tiếng khi họ đứng ngay lối vào ngõ, sát cạnh cửa nhà Job Legh, "anh phải vào trong đó và chờ nửa tiếng. Không được ít hơn. Nếu trong khoảng thời gian ấy mà em không quay lại, anh hãy đi thẳng về với mẹ đi. Gửi lời ôm hôn thắm thiết của em đến bà ấy. Khi nào muốn gặp anh, em sẽ nhắn qua Margaret." Cô thở dài nặng nhược.

"Mary! Mary! Anh không thể rời bỏ em được. Em nói lạnh lùng cứ như thể chúng ta chẳng mảy gì liên quan đến nhau vậy. Trong khi trái tim anh đã gắn chặt vào em rồi. Anh biết tại sao em bắt anh phải tránh xa, nhưng—"

Cô đặt tay lên cánh tay anh, khi anh đang nói bằng giọng lớn tiếng đầy kích động; cô nhìn vào mặt anh với đôi mắt chứa đựng nỗi trách móc đầy yêu thương, rồi cất lời trong lúc đôi môi run rẩy và anh cảm nhận được toàn thân cô đang run lên:

"Jem yêu dấu! Em suýt chút nữa đã có thể bộc bạch nhiều hơn về tình yêu của mình, nếu như em không từng thốt ra những lời quá đỗi tự do ấy một lần. Hãy nhớ lại thời điểm đó đi, Jem, nếu có lúc nào anh nghĩ em lạnh lùng. Khi ấy, tình yêu chôn giấu trong tim em chỉ chực trào ra thành lời; nhưng giờ đây, dẫu em có im lặng trước nỗi đau khi phải rời xa anh, thì tình yêu trong tim em vẫn nguyên vẹn như thế. Thế nhưng đây không phải lúc để nói về những chuyện đó. Nếu lúc này em không làm điều mà bản thân cảm thấy là đúng, em sẽ phải tự trách mình suốt quãng đời còn lại mất! Jem, anh đã hứa rồi mà—"

Nói đoạn, cô rời đi. Cô rảo bước nhanh hơn bình thường qua đoạn đường ngắn ngủi ấy, sợ rằng anh sẽ lại cố bám theo mình. Bàn tay cô đặt trên then cửa, và chỉ trong tích tắc, cánh cửa đã mở toang.

Cha cô vẫn ngồi đó, lặng thím và bất động—thậm chí chẳng buồn quay đầu nhìn xem ai vừa bước vào; nhưng có lẽ ông nhận ra tiếng bước chân—thói quen chuyển động ấy.

Ông ngồi bên lò sưởi; phải nói là cái khung lò mới đúng, vì làm gì có ngọn lửa nào ở đó. Một vài đống tro tàn xám ngắt, bị bỏ bê từ nhiều ngày trước, lạnh lẽo chặn kín mấy thanh sắt. Ông vẫn ngồi vào vị trí quen thuộc chỉ vì lực quán tính của thói quen đã điều khiển cái cơ thể vô tri ấy. Bởi vì mọi nguồn năng lượng, cả thể xác lẫn tinh thần, dường như đều đã rút lui vào sâu thẳm những thành lũy vĩ đại của sự sống, để ở đó giao chiến với Kẻ Hủy Diệt mang tên Lương Tâm.

Hai tay ông đan chéo vào nhau, các ngón tay lồng vào nhau; thường thì đó là tư thế biểu thị một mức độ kiên quyết, hoặc sức mạnh nào đó; nhưng ở ông, nó lỏng lẻo đến mức trông giống như sự tình cờ nhiều hơn; một tư thế đòi hỏi phải có ngoại lực tác động mới thay đổi được—và có lẽ chỉ một cú đánh bằng cọng rơm thôi cũng đủ khiến nó sụp đổ.

Còn về khuôn mặt ông, nó hõm xuống và tiều tụy—hệt như một chiếc đầu lâu, nhưng lại mang theo vẻ đau khổ mà những chiếc đầu lâu vốn không có! Trái tim bạn hẳn sẽ quặn thắt khi nhìn thấy người đàn ông ấy, dù cho bạn có phán xét tội ác của ông ta gay gắt đến nhường nào.

Thế nhưng tội ác cùng mọi thứ đều bị cô con gái quên bén đi khi nhìn thấy vẻ ngượng ngùng, bất lực đến tội nghiệp của ông. Suốt chặng đường qua, cô vẫn luôn cảm thấy khó khăn (như tôi có lẽ đã đề cập) trong việc dung hòa hai hình ảnh: cha cô và một kẻ sát nhân. Nhưng giờ đây, điều đó là bất khả thi. Ông chính là cha cô! người cha thân yêu của cô! và trong những đớn đau của ông, bất kể nguyên nhân là gì, cô càng yêu thương ông hơn bao giờ hết. Tội ác của ông chỉ là một thứ tách biệt, sẽ không bao giờ được cô đem ra phán xét nữa.

Và cô ân cần chăm sóc ông, tận tụy phụng dưỡng ông bằng mọi cách mà trái tim có thể nghĩ ra hay đôi tay có thể thực hiện.

Cô vẫn mang theo một ít tiền bên người, đó là khoản tiền thù lao cho những lời khai kỳ lạ của cô với tư cách là nhân chứng; và khi màn đêm buông xuống, cô lén lút ra ngoài để mua sắm một số thứ cần thiết mang lại sự thoải mái cho cha mình.

Bởi vì suốt những ngày tháng sống cảnh cô độc vừa qua, chẳng ai biết thân xác và tâm hồn ông đã bấu víu vào nhau thế nào để tồn tại được đến chừng này. Căn nhà trống hoác chẳng khác gì lúc Mary rời đi, chẳng có lấy một viên than, một ngọn nến, chút thức ăn hay bất kỳ sự ban ơn nào dưới mọi hình thức.

Cô nhanh chóng trở về nhà; nhưng khi ngang qua cửa nhà Job Legh, cô khựng lại. Chắc chắn là Jem đã rời đi từ lâu rồi; và chắc chắn rằng anh cũng đã viện cho Margaret một lý do chính đáng nào đó để không đến làm phiền cô bạn của mình ít nhất là trong đêm nay, bằng không Mary đã gặp cô ấy từ trước rồi.

Nhưng còn ngày mai—liệu ngày mai cô ấy có ghé vào không? Và còn ai nhạy bén hơn cô gái mù Margaret trong việc nhận ra giọng nói, tiếng thở dài, hay thậm chí cả sự im lặng nữa chứ?

Cô không cho phép mình chần chừ suy nghĩ thêm, khát khao được ở bên cha quá đỗi bức thiết; cô đẩy cửa bước vào trước khi kịp định hình xem nên nói những gì.

"Là Mary Barton mà! Mình nhận ra tiếng thở của cậu ấy! Ông ơi, là Mary Barton kìa!"

Niềm vui của Margaret khi gặp lại cô, sự bộc lộ tình cảm dạt dào đã tác động mạnh mẽ đến Mary; cô không kìm được nước mắt, yếu ớt và xúc động ngồi phịch xuống chiếc ghế đầu tiên vớ được.

"Ơ kìa, Mary! Trông cậu có vẻ khác lúc tớ gặp lần trước đấy chứ. Tớ tin là cậu sẽ khen ngợi tay nghề điều dưỡng bệnh của tớ và Jem đấy. Nếu mọi nghề khác đều thất bát, chắc tớ phải chuyển sang làm nghề này mất. Mà chỗ của Jem là gắn bó cả đời rồi phỏng cô nương. Này, việc gì phải đỏ mặt thế hả cô bé. Cả cậu và cậu ấy đều đã rõ lòng nhau từ lâu rồi còn gì!"

Margaret nắm lấy tay cô, dịu dàng mỉm cười nhìn vào khuôn mặt cô.

Job Legh cầm cây nến lên và bắt đầu công cuộc kiểm tra một cách thong thả.

"Mặt con đã có chút hồng hào rồi đấy—dù chẳng đáng là bao; nhưng lần trước gặp, môi con trắng bệch như tờ giấy. Chóp mũi con lại có vẻ nhọn hơn rồi đấy; con trông giống bố con hơn bao giờ hết. Chúa ơi, đứa trẻ này bị sao thế? Con sắp ngất đấy phỏng?"

Bởi vì Mary cảm thấy buồn nôn khi cái tên ấy được nhắc đến; nhưng cô thừa hiểu rằng đây là lúc duy nhất để lên tiếng.

"Cha đã về nhà rồi ạ!" cô nói, "nhưng bố đang rất mệt; chưa bao giờ con thấy bố thế này cả. Con đã bảo Jem không được đến gần vì sợ bố sẽ thấy khó chịu."

Cô nói một cách vội vã, và (theo cảm nhận của riêng cô) với một giọng điệu bất thường. Nhưng họ dường như không để ý đến điều đó, cũng chẳng thèm đếm xỉa đến lời từ khước khéo léo rằng cô không muốn có người tiếp đón; bởi vì Job Legh lập tức đặt xuống một con côn trùng mà ông đang định ghim vào miếng bích-quy, rồi thốt lên:

"Bố con về nhà á? Lạ thật, sao thằng Jem không nói năng gì nhỉ! Lại còn đang ốm đau nữa chứ! Ta phải sang thăm, trò chuyện đôi câu cho ông ấy khuây khỏa mới được. Ta chưa từng thấy có chuyện tốt lành nào ra ngô ra khoai từ việc đùn đẩy cả."

“Ôi, chú Job! Bố không chịu được đâu—bố đang ốm nặng lắm. Chú đừng sang; không phải vì chú không tốt và tử tế đâu ạ; nhưng tối nay—thật sự là,” cuối cùng cô thốt lên trong sự tuyệt vọng, khi thấy Job vẫn kiên quyết cất dọn đồ đạc; “chú không được sang cho đến khi con nhắn hoặc sang gọi chú. Bố đang ở trong cái trạng thái kỳ lạ lắm, con không dám chắc điều gì sẽ xảy ra nếu bố gặp người lạ đâu ạ. Xin chú đừng sang. Ngày nào con cũng sẽ sang báo cho chú tình hình của bố mà. Giờ con phải về để chăm nom cho bố đây. Chú Job yêu quý! Chú Job tử tế! Đừng giận con nhé. Nếu chú biết hết mọi chuyện, chú sẽ thương con cho mà xem.”

Bởi vì Job đang làu bàu đầy bực dọc, và ngay cả giọng điệu của Margaret cũng thay đổi khi cô bé chúc Mary ngủ ngon. Đúng lúc ấy, cô khó lòng chịu đựng nổi sự lạnh nhạt từ bất kỳ ai, và nhất là việc bị coi là kẻ vô ơn trước một người bạn tốt bụng và nhiệt thành như Job; thế nên cô liền quay phắt lại, dẫu tay vẫn đang đặt trên then cửa, chạy ngược trở lại, vòng tay ôm lấy cổ ông, hôn ông rồi lại hôn Margaret. Và rồi, với những giọt nước mắt tuôn rơi lã chã trên má nhưng không thốt nên lời, cô vội vã rời khỏi ngôi nhà để trở về tổ ấm của mình.

Vẫn chẳng có chút thay đổi nào ở tư thế hay vẻ ngoài hốc hác như hồn ma của cha cô. Ông đáp lại những câu hỏi của cô (vốn rất ít ỏi, bởi có quá nhiều chủ đề là vùng cấm) bằng những từ đơn, với chất giọng cao, yếu ớt và trẻ con; nhưng ông chẳng hề ngẩng đầu lên; ông không dám đối diện với ánh nhìn của con gái. Còn cô, mỗi khi cất lời hay di chuyển quanh nhà, đều cố tránh để ánh mắt mình dừng lại ở ông. Cô khao khát được trở lại là chính mình như thường ngày; nhưng trong khi mọi hành động đều được thực hiện với một chủ đích rõ mười mươi, cô cảm thấy điều đó là bất khả thi.

Cứ như thế, mọi chuyện kéo dài suốt mấy ngày liền. Ban đêm, ông nhọc nhằn leo lên gác để ngủ; và trong suốt những giờ phút tối tăm đằng đẵng ấy, Mary lại nghe thấy những tiếng rên rỉ đau đớn chưa từng thoát ra khỏi bờ môi ông vào ban ngày—khi chúng mím chặt trong sự im lặng để che giấu nỗi niềm quằn quại bên trong.

Không ít lần cô thức trắng ngồi lắng nghe, tự hỏi liệu trái tim khốn khổ của ông có được vỗ về đôi chút nếu cô bước sang bên ấy, nói cho ông biết rằng cô đã thấu tỏ mọi chuyện, và rằng cô yêu thương, xót thương ông nhiều hơn những gì ngôn từ có thể diễn tả.

Ban ngày, những giờ phút đơn điệu trôi qua trong sự nặng nề, tĩnh mịch y hệt buổi chiều u ám đầu tiên ấy. Ông vẫn ăn—nhưng chẳng màng vị giác; và thức ăn dường như chẳng còn nuôi dưỡng được cơ thể ông nữa, bởi mỗi buổi sáng, khuôn mặt ông lại hằn sâu thêm những nét u ám báo trước sự ghé thăm của Thần Chết.

Láng giềng xung quanh giữ khoảng cách một cách lạ thường. Dạo gần đây, John Barton mang một thứ năng lượng đẩy lùi người khác, ai nấy đều cảm nhận được, ngoại trừ một số ít người từng quen biết ông trong những ngày tháng tốt đẹp và hạnh phúc hơn, hoặc những người từng được ông trao gửi sự đồng cảm và lòng tin. Mọi người chẳng mặn mà gì việc bước chân vào ngôi nhà của một kẻ mà độ sâu sắc trong tâm tư đã biến hắn thành kẻ lầm lì, nghiêm nghị. Và giờ đây, họ chỉ bằng lòng với những lời hỏi thăm xã giao khi bắt gặp Mary lúc ra vào. Mang trong mình gánh nặng tri thức áp bức, cô cứ ngỡ sự dè dặt của họ còn kỳ quái hơn thực tế. Cô cũng nhớ cả Job và Margaret nữa; những người, trong mọi hoàn cảnh đau thương hay lo lắng từ khi họ mới quen biết nhau, vẫn luôn sẵn sàng chia sẻ sự đồng cảm.

Nhưng hơn hết thảy, cô nhớ cái cảm giác xa xỉ ngọt ngào mà cô vừa được tận hưởng gần đây: có được tình yêu thương ân cần của Jem túc trực bên mình mọi giờ phút trong ngày, để che chắn cho cô trước mọi cơn gió độc của cuộc đời và mọi ý nghĩ phiền muộn.

Cô biết anh vẫn thường quanh quẩn đâu đây bên ngôi nhà; dẫu rằng nhận thức ấy dường như đến bằng trực giác nhiều hơn là từ bất kỳ hình ảnh hay âm thanh rõ mùng một nào trong một hai ngày đầu. Đến ngày thứ ba, cô gặp lại anh ở nhà Job Legh.

Họ đón tiếp cô với mọi nỗ lực thể hiện sự nồng hậu; thế nhưng giữa họ vẫn tồn tại một bức màn nhện ngăn cách, thứ mà Mary vô cùng nhạy cảm đến mức bệnh hoạn; trong khi đó, ở giọng nói, ánh mắt và cử bộ của Jem lại ngập tràn minh chứng về một tình yêu mãnh liệt, ngưỡng mộ và tin tưởng tuyệt đối. Niềm tin ấy được thể hiện qua sự im lặng đầy tôn trọng về cái ranh giới cấm kỵ mà cô đã ra lệnh cấm thảo luận.

Anh rời khỏi nhà Job Legh cùng lúc với cô. Họ nán lại bên bậc cửa, anh cầm lấy tay cô giữa hai bàn tay mình như thể chẳng đành lòng buông ra; anh hỏi han khi nào hai người mới được gặp lại nhau.

"Mẹ nhớ em lắm đấy," anh thì thầm. "Em có thể sang thăm bà ấy vào ngày mai không? Hoặc khi nào?"

"Em không biết nữa," cô nhẹ nhàng đáp. "Chưa được đâu. Chờ một chút đã; có lẽ chỉ một lát thôi mà. Jem yêu dấu, em phải vào với bố đây—Jem thương yêu nhất."

Hôm sau, là ngày thứ tư kể từ khi Mary trở về nhà, khi cô đang ngồi bên cửa sổ, buồn bã mơ màng thêu thùa dăm món đồ, cô thoáng thấy bóng dáng của một người mà cô ít muốn chạm mặt nhất trên đời—Sally Leadbitter!

Ả rõ ràng đang hướng về phía nhà họ; chỉ một khoảnh khắc sau, ả gõ cửa. John Barton đưa mắt liếc sang một bên đầy lo lắng, bồn chồn. Mary thừa biết nếu mình chần chừ không đáp lời, Sally sẽ chẳng ngại ngần mà xông thẳng vào; thế nên, nhanh như thể đây là một vị khách được trông đợi, cô mở toang cửa và đứng chắn ngay đó với chiếc then cửa trong tay, bít kín mọi lối vào và che chắn tối đa những ánh mắt tò mò nhòm ngó vào bên trong.

"Ồ, Mary Barton! Cuối cùng cậu cũng về nhà rồi đấy à! Tớ nghe tin cậu về nên tạt qua đây hóng chút tin tức xem sao."

Ả ta chực chờ bước vào và thừa nhận ý đồ ngăn chặn của Mary. Thế là ả kiễng chân lên, rướn người qua vai Mary nhìn vào căn phòng nơi ả nghi ngờ có gã người yêu đang nấp sẵn; nhưng trái với suy nghĩ, ả chỉ nhìn thấy bóng dáng của người cha nghiêm nghị, u ám mà trước nay Ả vẫn luôn né tránh; và ả đành tụt gót xuống, bằng lòng tiếp tục cuộc trò chuyện ở nơi Mary muốn và theo cách Mary chọn, bằng những tiếng thì thầm.

"Thế lão bố chồng về rồi cơ à? Hả? Thế ông ấy nói sao về mấy vụ đình đám của cậu ở Liverpool, và trước đó nữa?—cậu với tớ đều rõ mười mươi ở đâu rồi đấy. Giờ cậu có muốn giấu cũng chẳng được đâu, Mary ạ, vì nó lên báo hết cả rồi."

Mary khẽ rên rỉ một tiếng—rồi nài nỉ Sally đổi chủ đề; bởi vì dù nó luôn khó chịu, nhưng cách mà Ả đang xoáy sâu vào nó còn khiến mọi thứ tệ đi gấp bội. Giá như họ ở một mình, Mary có lẽ đã kiên nhẫn chịu đựng—hoặc cô nghĩ thế—nhưng lúc này cô cảm thấy gần như chắc chắn cha mình đang lắng nghe; có một nhịp thở chậm lại, một chút gồng mình từ tư thế ủ rũ trước đó. Nhưng chẳng thể nào ngăn được sự tỏi mò của Sally muốn nghe tường tận mọi cuộc phiêu lưu mà Mary từng trải qua. Cùng với phần lớn mấy cô thợ tập sự của cô Simmonds, Ả gần như ghen tị với sự nổi tiếng mà Mary có được; dẫu đối với chính Ả, đó là một thứ tai tiếng khốn khổ.

"Thôi nào! Trốn tránh bàn tán làm gì cho mệt. Xí! Chuyện đó có mặt trên tờ Guardian này—cả tờ Courier nữa—và có ai đó mách với Jane Hodson rằng nó còn được sao chép lại trên cả báo chí London nữa cơ đấy. Cậu một bước thành nữ anh hùng theo cách của riêng mình rồi đấy, Mary Barton ạ. Cảm giác ra làm nhân chứng thế nào hả cậu? Mấy tay luật sư chẳng phải lũ trơ trẽn sao? Cứ trừng trừng nhìn người ta thế cơ mà. Tớ cá là lúc ấy cậu thèm thuồng giá mà nghe theo lời tớ, mượn chiếc khăn choàng ren đen của tớ đúng không nào? Nhận đi, Mary! Nói thật xem nào!"

"Nói thật là lúc ấy tớ chẳng hề nghĩ ngợi gì đến chuyện đó đâu, Sally. Làm sao mà nghĩ được cơ chứ?" cô trách móc hỏi.

"À—tớ quên mất. Cậu lúc nào cũng chỉ tâm trí vào cái tên James Wilson ngốc nghếch ấy. Thôi thì! Nếu sau này tớ có may mắn được làm nhân chứng trong một phiên tòa nào đó, cứ chờ đấy xem tớ có vớ được một gã người yêu khá khẩm hơn cái tên tù nhân kia không. Tớ sẽ nhắm đến một tay thư ký luật sư, chứ còn lâu mới chịu thấp hơn gã canh ngục."

Dù có đang chán chường đến đâu, Mary cũng suýt phì cười trước ý tưởng ấy—quá đỗi lạc lõng với khung cảnh thực tế mà cô từng trải qua—về việc đi săn lùng người ái mộ ngay giữa phiên tòa xét xử tội giết người.

“Tớ chẳng hề có tâm trí đâu mà đi tơ tưởng người yêu với đương, Sally ạ.—Mà thôi, đừng bàn về chuyện đó nữa; tớ không dám nghĩ đến đâu. Cô Simmonds và mọi người dạo này thế nào rồi?”

"Ồ, mọi người vẫn khỏe cả; nhân tiện cô ấy có gửi cho cậu một lời nhắn nhủ nhỏ thế này. Cô ấy bảo cậu có thể quay lại làm việc nếu biết điều cư xử. Tớ đã bảo mà, thể nào cô ấy cũng mừng khôn xiết khi rước cậu về sau vụ lùm xùm này, coi như một cách câu khách đến tiệm ấy mà. Ít ra thì tụi nó cũng kéo từ Salford sang để ngắm nghía cậu cho bằng được trong suốt sáu tháng trời."

"Đừng nói thế nữa; tớ không thể về đâu, tớ chẳng bao giờ dám đối mặt với cô Simmonds lần nào nữa đâu. Và dẫu cho tớ có thể đi chăng nữa—" cô khựng lại, đôi má ửng đỏ.

"À! Tớ biết cậu đang tơ tưởng đến chuyện gì rồi đấy. Nhưng chắc còn lâu mới đến lúc đó đâu, vì anh ta đã bị sa thải khỏi xưởng đúc rồi—cậu nên suy nghĩ kỹ hai ba bận trước khi từ chối lời đề nghị của cô Simmonds đi thì hơn."

"Bị sa thải khỏi xưởng đúc á? Jem cơ á?" Mary kinh hãi thốt lên.

"Chứ sao nữa! Cậu không biết gì à? Mấy gã thợ đàng hoàng đời nào chịu làm việc chung với một kẻ—không! Tớ đoán là mình không được phép nói ra, xét thấy cậu đã tốn bao công sức để dựng lên cái bằng chứng ngoại phạm; không phải là tớ chê bai gì một gã thanh niên khí phách dám động thủ vì tình địch đâu—mấy gã trên sân khấu kịch toàn thế cả mà."

Nhưng tâm trí Mary lúc này đã bay đi tìm Jem. Anh mới tốt làm sao khi chưa từng hé môi nửa lời về việc mình bị đuổi việc với cô. Anh đã phải chịu đựng biết bao nhiêu vì cô chứ!

"Kể hết cho tớ nghe đi," cô thở dốc.

"Thì cậu thấy đấy, mấy vở kịch trên sân khấu lúc nào chẳng lăm lăm sẵn gươm giáo trong tay," Sally bắt đầu giải thích; nhưng Mary lắc đầu đầy kiên nhẫn, cắt ngang:

"Về Jem cơ—tớ muốn biết chuyện về Jem."

"Ối giời! Tớ cũng chẳng phét lác biết nhiều hơn thiên hạ đâu: anh ta bị đuổi khỏi xưởng đúc, vì người ta cho rằng cậu vẫn chưa giũ sạch hoàn toàn tội danh giết người; dẫu cho đám bồi thẩm đoàn có luyến tiếc không muốn treo cổ anh ta đi chăng nữa. Lão già Carson thì đang lồng lộn căm phúng cả thẩm phán, bồi thẩm đoàn, lẫn luật sư và đủ thứ, theo như tớ nghe ngóng được."

"Tớ phải đi tìm anh ấy, tớ phải gặp anh ấy ngay," Mary lặp lại với vẻ hối hả.

"Anh ta sẽ xác nhận những gì tớ nói là sự thật trăm phần trăm, không sai một ly," Sally đáp. "Thế nên tớ sẽ chưa trả lời vội lời nhắn của cậu cho cô Simmonds đâu, cứ để cậu suy nghĩ thấu đáo đã nhé. Chào buổi chiều!"

Mary đóng sầm cửa lại và quay bước vào nhà.

Cha cô vẫn ngồi nguyên tư thế ấy; tư thế bất biến tự bao giờ. Chỉ có điều đầu ông càng cúi gằm xuống sát mặt đất hơn.

Cô đội chiếc mũ vải lên để chuẩn bị sang Ancoats; bởi vì cô phải đến tận nơi để nhìn ngắm, hỏi han, vỗ về và sùng bái Jem cho bằng được.

Khi cô quẩn quanh bên người cha một thoáng trước lúc ra đi, ông cất lời—tự nguyện cất lời lần đầu tiên kể từ khi cô trở về; nhưng đầu ông cúi thấp đến mức cô chẳng nghe nổi ông đang nói gì, thế nên cô đành cúi rạp người xuống; và sau giây lát chần chừ, ông lặp lại câu nói:

"Bảo Jem Wilson tối nay đúng tám giờ hãy đến đây."

Liệu ông có nghe lỏm được cuộc trò chuyện của cô với Sally Leadbitter không nhỉ? Hẳn là họ đã thì thầm rất nhỏ cơ mà, cô nghĩ thế. Vừa mải mê suy ngẫm về điều này cùng vô số chuyện khác, cô đã đặt chân đến Ancoats.