"Hãy thấu hiểu cơn cám dỗ trước khi phán xét tội lỗi!

Nhìn kìa cây xưa xanh tốt, yểu điệu, nên thơ;

Vậy mà nay, trừ vài nhánh nhỏ, sao khô cằn mục nát?

Ngươi chẳng thể biết nguyên do. Cách đây chưa lâu,

Một gốc sồi xóm giềng có rễ quấn quýt bên nhau,

Khi ngã xuống đã giật đứt chúng với lực tàn nhẫn đến nỗi,

Dù chúng ta đã cẩn thận vun xới lại,

Vẻ đẹp của nó vẫn héo tàn và lụi tàn dần.

Cũng vậy, nếu chúng ta nhìn thấu cõi lòng con người,

Hết thảy sự tàn lụi chết chóc đập vào mắt chúng ta,

Liệu chúng ta có lần ngược đến những thớ thịt rách rưới, đang rớm máu

Của một trái tim quá đỗi tin tưởng—nơi thật đáng hổ thẹn,

Thay vì những giọt nước mắt xót thương, lại dành cho sự khinh miệt hay trách móc."

"Những con đường phố thị."

Tháng ngày đã qua;—tuần trăng mật cho đôi uyên ương mới cưới; sự hồi phục tuyệt vời cho "người mẹ đang sống của một đứa con đang sống"; "những ngày đen tối đầu tiên của sự trống rỗng" cho người góa phụ và đứa trẻ chịu tang; thời kỳ chuộc tội, lao động khổ sai và giam cầm đơn độc cho người tù nhân đang co rúm, run rẩy và tuyệt vọng.

"Ta đau yếu, và các ngươi đã thăm viếng ta." Liệu bạn, hay tôi, có nhận được phúc lành ấy không? Tôi biết một người sẽ nhận được. Một quản đốc xưởng đúc, một người đàn ông lớn tuổi với mái tóc bạc phơ, đã dành trọn những ngày Chủ nhật trong suốt nhiều nhà năm qua để thăm nom tù nhân và những mảnh đời bất hạnh tại nhà tù New Bailey ở Manchester; không chỉ khuyên rủ, vỗ về, mà còn tạo phương tiện cho họ tìm lại đức hạnh và sự bình yên đã mất; chính ông đứng ra bảo lãnh để họ tìm được việc làm, và chưa từng bỏ rơi những ai đã một lần cậy nhờ đến ông. [43]

Thời hạn thụ hình của Esther đã hết. Cô nhận được lời phê tốt trong sổ của giám thị; cô đã hoàn thành định mức gỡ tơ gai mỗi ngày, chưa từng phải chịu hình phạt tăng ca trên máy quay tơ, và luôn cư xử nhã nhặn, đúng mực trong lời ăn tiếng nói. Và một lần nữa, cô lại được ra tù. Cánh cửa khép lại sau lưng với tiếng vang nặng nề, và trong cảnh hoang vu, cô có cảm giác như bị trục xuất khỏi mái nhà—khỏi chốn nương thân duy nhất mà cô có thể tìm thấy, giữa ngày đông ảm đạm, không cửa không nhà, nghèo rớt mồng tơi.

Nhưng cô chỉ đứng đó chần chừ trong chốc lát. Một ý nghĩ cứ ám ảnh cô cả ngày lẫn đêm với sự cuồng si không dứt; và ý nghĩ ấy là làm thế nào để cứu Mary (đứa con duy nhất của người em gái đã khuất, cũng là đứa cháu cưng của cô trong những ngày tháng ngây thơ) khỏi dấn thân vào con đường sa ngã tương tự. Cô có thể tâm sự và cầu cứu ai đây? Cô chùn bước trước ý định tìm gặp John Barton một lần nữa; tim cô chùng xuống khi nhớ lại hành động xua đuổi phũ phàng cùng những lời lẽ còn cay nghiệt hơn gấp bội của ông ta. Tiết lộ tình cảnh của mình với Mary dường như còn tồi tệ hơn cái chết, dẫu đôi lúc cô nghĩ rằng con đường này sẽ là lời cảnh tỉnh khủng khiếp nhất, hiệu quả nhất. Cô phải lên tiếng; đó là mệnh lệnh từ sâu thẳm tâm hồn; nhưng với ai? Cô sợ hãi khi phải ngỏ lời với bất kỳ người quen cũ nào là nữ giới, dẫu cho họ có đủ óc phán đoán, sự can đảm hay lòng quan tâm để gánh vác sứ mệnh thay cô.

Kẻ hành nghề mại dâm bị ruồng bỏ thì có thể giãi bày cùng ai? Ai sẽ dang tay giúp đỡ cô trong cơn hoạn nạn? Tội lỗi của cô tựa như căn bệnh phong hủi, khiến tất cả đều lánh xa vì sợ bị lây nhiễm uế trược.

Trong những cuộc lang thang đêm hôm hoang dại, cô từng để ý đến sào huyệt và thói quen của nhiều kẻ vốn chẳng mảy may hay biết có một người đàn bà khốn khổ, bị bỏ rơi đang rình rập mình. Bạn có thể dễ dàng hình dung rằng cô dành một sự quan tâm đặc biệt gấp đôi cho lối sống và những mối quan hệ của những người mà cô từng quen biết trong những ngày tháng mà khi ấy cô từng cho là vất vả và tẻ nhạt, nhưng giờ đây khi nhìn lại mới thấy thật hạnh phúc và bình yên. Theo đó, như chúng ta đã thấy, cô biết rõ nơi để tìm gặp John Barton vào đêm định mệnh ấy—đêm chỉ mang lại sự bực dọc cho ông và một tháng tù cho cô. Cô cũng quan sát thấy ông vẫn giữ mối quan hệ mật thiết với gia đình Wilsons. Cô từng nhìn thấy ông đi dạo và trò chuyện cùng cả hai cha con họ; những người bạn cũ của cô; và cô đã rơi những giọt nước mắt vô danh, không ai thèm đếm xỉa khi nghe ai đó tình cờ kể về cái chết đột ngột của George Wilson. Giờ đây, một ý chợt lóe lên trong đầu cô: rằng cô có thể kể câu chuyện của mình cho người con trai nghe, cho người bạn thuở nhỏ của Mary, người anh cả trong những năm tháng ấu thơ, và anh sẽ lắng nghe với sự quan tâm, đồng thời hiến kế vài phương cách hành động để bảo vệ và cứu rỗi Mary.

Tất cả những ý nghĩ ấy đã lướt qua tâm trí cô khi cô vẫn còn trong ngục tối; thế nên khi được phóng thích, mục đích của cô đã rất rõ ràng, và cô không cảm thấy sự cô độc của sự tự do đè nặng như lẽ ra cô phải gánh chịu.

Đêm đó, cô đến đứng chờ từ sớm gần xưởng đúc nơi cô biết Jem làm việc; anh ở lại muộn hơn thường lệ vì vướng bận vài công việc chuẩn bị cho ngày mai. Cô đâm ra mệt mỏi và sốt ruột; rất nhiều công nhân đã bước ra từ cánh cửa nằm trên bức tường gạch dài, lạnh lẽo, và cô hồi hộp dán mắt vào từng khuôn mặt họ, điếc đặc trước mọi lời lăng mạ hay nguyền rủa. Chắc hẳn anh đã về nhà sớm; đi thêm một vòng nữa trên phố rồi cô sẽ rời đi.

Đúng vào vòng đi dạo ấy, anh bước ra, và giữa sự tĩnh mịch của con phố toàn xưởng thợ và nhà kho, cô nhận ngay ra tiếng bước chân của anh. Lúc này tim cô bỗng chùng xuống trong giây lát; nhưng cô vẫn không nhụt chí trước mục đích của mình, dẫu việc thực hiện nó chắc chắn sẽ vô cùng đau đớn. Cô đặt tay lên cánh tay anh. Đúng như cô dự đoán, sau cái nhìn thoáng qua người vừa tìm cách chặn đường mình, anh gạt tay cô ra với ý định bước tiếp. Nhưng dẫu đang run rẩy, cô đã phòng hờ trước điều này bằng một cái nắm tay thật chặt và khác thường.

"Anh phải lắng nghe tôi, Jem Wilson," cô cất lời, mang theo gần như cả giọng điệu ra lệnh.

"Đi đi thím; tôi chẳng có can hệ gì với thím, dẫu là nghe hay nói."

Anh lại giãy ra.

"Anh phải lắng nghe," cô lặp lại với giọng đầy quyền uy, "vì lợi ích của Mary Barton."

Sức mạnh từ tên của cô có uy lực chẳng khác nào ánh mắt lấp lánh của gã thủy thủ trong thơ. "Anh đứng nghe như một đứa trẻ lên ba."

"Tôi biết anh đủ quan tâm đến con bé để muốn cứu nó khỏi tai họa."

Anh ngắt quãng ánh mắt đăm đăm đang nhìn vào mặt cô bằng thốt lên:

"Và thím là ai mà biết Mary Barton, hay biết con bé có can hệ gì tới tôi?"

Trong chốc lát, Esther giằng xé giữa sự hổ thẹn khi phải thừa nhận thân phận và sức nặng to lớn mà sự thừa nhận ấy sẽ mang lại cho lời bộc bạch của cô. Rồi cô cất lời.

"Anh còn nhớ Esther chứ, người chị của vợ John Barton ấy? Người dì của Mary tấm bé? Và cả tấm thiệp Valentine tôi gửi cho anh mười năm về trước, vào tháng Hai?"

"Có, tôi nhớ cô ấy chứ! Nhưng thím không phải Esther, đúng không?" Anh nhìn kỹ vào mặt cô một lần nữa, và nhận ra quả thực đó là người bạn thuở nhỏ của mình, anh liền nắm lấy tay cô, bắt tay thật nồng nhiệt như thể quên đi hiện tại mà chìm đắm trong quá khứ.

"Sao cơ, Esther! Mấy năm nay cô đã đi đâu thế? Cô lang thang ở phương nào mà không ai trong chúng tôi tìm ra cô vậy?"

Câu hỏi được thốt lên một cách vô tình, nhưng lại nhận được câu trả lời đầy vẻ khốc liệt, đau đớn.

"Tôi đã ở đâu ư? Tôi đã làm gì ư? Sao anh lại hành hạ tôi bằng những câu hỏi kiểu này? Anh không đoán ra được sao? Nhưng câu chuyện đời tôi là điều cần thiết để tiếp thêm sức mạnh cho lời nói của tôi, lát nữa tôi sẽ kể cho anh nghe. Thôi nào! Đừng có thay đổi ý định thất thường rồi bảo rằng anh không muốn nghe nữa nhé. Anh phải nghe, và tôi phải kể; rồi sau đó hãy lo cho Mary, và canh chừng để nó không trở thành một kẻ giống như tôi. Từng yêu tha thiết nhường nào, thủa trước tôi cũng yêu y như thế; yêu một người có địa vị cao hơn tôi rất nhiều." Mải chìm đắm trong thế giới riêng, cô không hề nhận ra nhịp thở của Jem bỗng thay đổi, hay cái bấu chặt vào bức tường cho thấy sự quan tâm chấn động và sống động đến nhường nào trước những gì cô vừa thổ lộ. "Anh ấy thật đẹp trai, thật tốt bụng! Chà, trung đoàn được lệnh điều động đến Chester (tôi đã nói với anh anh ấy là sĩ quan chưa nhỉ?), và anh ấy không nỡ rời xa tôi, tôi cũng chẳng nỡ xa anh ấy, thế là anh ấy mang tôi theo cùng. Tôi chưa từng nghĩ tội nghiệp con bé Mary lại để tâm đến chuyện đó đến thế! Tôi vẫn luôn định đón con bé sang chơi khi tôi đã làm vợ; vì, anh hãy nhớ nhé! anh ấy đã hứa sẽ cưới tôi. Ai mà chẳng hứa thế. Rồi ba năm hạnh phúc trôi qua. Lẽ ra tôi không nên hạnh phúc như thế, nhưng tôi đã vậy. Tôi còn sinh được một cô con gái nữa. Ôi! Đứa trẻ đáng yêu nhất đời! Nhưng tôi không được phép nghĩ về con bé," cô đưa tay lên trán một cách điên cuồng, "nếu không tôi sẽ phát điên mất; chắc chắn tôi sẽ phát điên."

"Đừng kể cho tôi nghe thêm gì về cô nữa," Jem dịu giọng nói.

"Sao nào! Anh mệt rồi chứ gì? Nhưng tôi cứ kể; vì anh đã hỏi, anh sẽ phải nghe. Tôi sẽ không khơi lại nỗi thống khổ của quá khứ một cách vô ích đâu. Tôi cần được giải tỏa bằng cách kể ra nó. Ôi, tôi đã hạnh phúc biết bao!"—giọng cô chùng xuống mang vẻ nũng nịu của trẻ thơ. "Mọi thứ ập đến với tôi như một phát súng lệnh khi có hôm anh ấy đến bảo tôi rằng anh ấy được điều sang Ireland, và phải để tôi lại phía sau; lúc bấy giờ chúng tôi đang ở Bristol."

Jem lầm bầm vài câu; cô bắt được ý nghĩa của chúng, và với giọng đầy van lơn, cô tiếp lời,

"Ồ, đừng mắng nhiếc anh ấy; đừng thốt ra lời nào chống lại anh ấy! Anh không biết tôi còn yêu anh ấy đến nhường nào đâu; ngay cả lúc tôi đã rơi xuống tận cùng đáy xã hội này. Anh không đoán được anh ấy tốt bụng đến thế nào đâu. Anh ấy đã cho tôi năm mươi bảng trước lúc đôi ngả chia lìa, và tôi biết anh ấy rất chắt chiu số tiền đó. Đừng, Jem, xin anh," khi tiếng lầm bầm phẫn nộ của anh lại trỗi dậy. Vì cô, anh đành nín lặng. "Lẽ ra tôi đã có thể dùng số tiền đó khôn ngoan hơn; giờ thì tôi thấy rõ rồi. Nhưng tôi nào biết giá trị của đồng tiền. Hồi trước tôi kiếm tiền dễ dàng lắm ở nhà xưởng, và vì chẳng có nhu cầu gì thiết thân hơn, tôi vung tay vào váy áo và ăn uống. Sống bên anh ấy, tôi cần gì cứ xin là có; và tôi nghĩ năm mươi bảng sẽ xài được rất lâu. Thế là tôi quay lại Chester, nơi tôi từng vô cùng hạnh phúc, mở một tiệm tạp hóa nhỏ, và thuê một căn phòng gần đó. Mọi chuyện lẽ ra đã suôn sẻ, nhưng than ôi! than ôi! con gái tôi đổ bệnh, và tôi không thể vừa lo cho cửa hàng vừa chăm con bé; mọi thứ cứ thế tồi tệ dần. Tôi bán tháo mọi thứ miễn sao kiếm được tiền mua thức ăn và thuốc men cho con; tôi đã viết thư hết lần này đến lần khác cầu cứu cha nó, nhưng chắc hẳn ông ấy đã chuyển trại binh, bởi tôi chẳng bao giờ nhận được hồi âm. Chủ nhà tịch thu mấy cuộn chỉ và ruy-băng ít ỏi còn lại để trừ tiền thuê tiệm; còn kẻ chủ mưu cho thuê căn phòng tồi tàn mà chúng tôi buộc phải chuyển đến thì đe dọa đuổi cổ chúng tôi nếu không trả tiền nhà; món nợ đã kéo dài nhiều tuần, lại là mùa đông, mùa đông buốt giá lạnh lùng; con bé nhà tôi thì ốm o, ốm o quá đỗi, còn tôi thì đang chết đói. Tôi không tài nào chịu đựng nổi khi nhìn con chịu đựng, và quên mất rằng chết đi cùng nhau sẽ tốt hơn biết nhường nào;—ôi những tiếng rên rỉ của con, những tiếng rên rỉ mà tiền bạc có thể cho tôi phương tiện để xoa dịu! Thế rồi tôi bước ra đường phố, vào một đêm tháng Giêng—Anh có nghĩ Chúa sẽ trừng phạt tôi vì điều đó không?" cô hỏi với sự cuồng nộ dữ dội, gần như hóa điên, và lay mạnh cánh tay Jem để ép anh phải trả lời.

Nhưng trước khi anh kịp định hình sự đồng cảm trong tim thành lời, giọng cô đã vơi bớt vẻ cuồng dại, thay vào đó là sự tĩnh lặng của tuyệt vọng.

"Nhưng chẳng hề gì! Sau đó tôi còn làm những chuyện khiến chúng ta cách biệt nhau xa vời như khoảng cách giữa thiên đường và địa ngục." Giọng cô lại vút lên đến cao trào sắc lẹm của nỗi thống khổ. "Cục cưng của tôi! Con bé của tôi! Ngay cả sau cái chết, tôi cũng không được phép gặp lại con, thiên thần ngọt ngào của đời tôi! Con bé thật ngoan—tựa như một tiểu thiên thần. Câu kinh thánh đó là gì nhỉ, tôi không nhớ nữa,—câu kinh thánh mà mẹ thường dạy tôi khi tôi ngồi vào lòng người từ thủa lâu lắm rồi; nó bắt đầu bằng câu, 'Phúc cho những ai có tâm hồn trong sạch'—"

"'Phúc cho những ai có tâm hồn trong sạch, vì họ sẽ được nhìn thấy Thiên Chúa.'"

"À, đúng rồi đấy! Nó sẽ làm vỡ nát trái tim mẹ nếu bà biết tôi ra nông nỗi này bây giờ—và thực tế nó đã làm vỡ nát trái tim Mary rồi đấy thôi, anh thấy đấy. Giờ tôi mới nhớ ra, chính vì con bé mà tôi muốn gặp anh bằng được đấy, Jem. Anh biết Mary Barton, phải không nào?" cô nói, cố gắng thu gom lại những ý nghĩ đang tản mác.

Có, Jem biết rõ con bé. Trái tim đang đập rộn ràng của anh chính là minh chứng rõ nhất cho điều đó!

"Chà, có một việc phải làm cho con bé; tôi quên mất là việc gì rồi; đợi một phút nhé! Nó giống hệt con gái tôi vậy," cô nói, ngước đôi mắt ngấn lệ lấp lánh, tìm kiếm sự đồng cảm từ nét mặt của Jem.

Anh vô cùng thương xót cho cô; nhưng ôi! anh khao khát biết bao được kéo tâm trí cô trở lại với chủ đề về Mary, về gã nhân tình có địa vị cao hơn cô, và về việc cần phải làm vì lợi ích của cô bé. Thế nhưng anh nén lòng lại để giữ im lặng. Một lát sau, cô lại cất lời, với giọng điềm tĩnh hơn.

"Khi tôi đến Manchester (vì tôi không thể ở lại Chester sau cái chết của con bé), tôi đã tìm ra tất cả các anh chị rất nhanh chóng. Vậy mà tôi chưa từng nghĩ người em tội nghiệp của mình đã qua đời. Chắc là tôi không nỡ nghĩ đến điều đó. Tôi từng lang thang rình rập quanh khu xóm nơi John sinh sống suốt bao nhiêu đêm liền, và thu lượm tất cả những gì có thể nghe được về họ từ câu chuyện của hàng xóm; vì tôi chưa từng mở miệng hỏi ai câu nào. Tôi chắp vá chuyện này với chuyện kia, bám theo người này, lóng tai nghe người nọ; không biết bao nhiêu lần tôi canh chừng khi viên cảnh sát vừa rời khỏi chốt tuần, rồi dòm qua khe chớp cửa sổ để ngắm căn phòng cũ, và đôi khi thấy Mary hay cha con bé thức khuya vì một lý do nào đó. Tôi phát hiện ra Mary đi học nghề may váy áo, và tôi đâm ra sợ hãi cho con bé; bởi cuộc sống cứ phải lang thang ngoài đường muộn màng ban đêm là một điều tồi tệ đối với một thiếu nữ, và sau hàng giờ làm việc mệt mỏi, họ rất dễ sa chân theo bất kỳ thứ mới lạ nào mang lại chút đổi thay. Nhưng tôi tự nhủ rằng, dù tôi có hư hỏng đến đâu, tôi vẫn có thể canh chừng Mary và có lẽ ngăn không cho nó sa chân lỡ bước. Thế nên tôi thường đợi con bé vào ban đêm, lẽo đẽo theo chân nó về nhà, đôi khi khi nó hoàn toàn không hay biết có ai đang đi gần bên. Có một kẻ trong số bạn bè của con bé mà tôi căm ghét tột cùng, và tôi chắc chắn đứa con gái đó đang nhúng tay vào vài trò quỷ quái. Chẳng mấy chốc, những buổi đi về nhà của Mary không còn thui thủi một mình nữa. Chẳng bao lâu sau khi ra khỏi cửa, con bé đã đi chung với một người đàn ông; một gã quý tộc. Tôi bắt đầu lo sợ cho con bé, vì tôi thấy nó là đứa vô lo vô nghĩ, lại tỏ ra thích thú trước những sự săn đón của hắn; và tôi càng đánh giá gã đó tệ hại hơn khi hắn cứ rả rích trò chuyện mãi với cái con bé bạo dạn mà tôi vừa kể cho anh nghe đấy. Nhưng rồi tôi đổ bệnh nằm liệt giường suốt một thời gian dài vì ho ra máu; chẳng làm gì được cả. Tôi dám chắc điều đó càng làm bệnh tôi nặng thêm, khi cứ mải nghĩ ngợi về những chuyện có thể xảy ra với Mary. Và khi tôi bước ra khỏi cửa, mọi thứ vẫn diễn ra như cũ, chỉ có điều con bé có vẻ quyến luyến hắn ta hơn xưa; và ôi Jem! cha nó thì nhất định không chịu nghe lời tôi, và chính anh là người phải cứu lấy Mary! Anh tựa như một người anh trai của con bé, và có lẽ có thể đưa ra lời khuyên nhủ, canh chừng nó, và dẫu sao đi nữa John cũng sẽ chịu nghe lời anh; chỉ có điều ông ấy quá ư cứng nhắc và tàn nhẫn." Cô bắt đầu sụt sịt khóc khi nhớ lại những lời lẽ cay nghiệt của ông; nhưng Jem đã ngắt lời cô bằng chất giọng khàn đặc, nghiêm nghị:

"Kẻ công tử bột mà Mary đang yêu đó là ai? Nói cho tôi biết tên hắn!"

"Chính là Carson trẻ, con trai của lão Carson—người mà cha anh từng làm thuê cho."

Một khoảng lặng trôi qua. Cô là người phá vỡ sự im lặng ấy.

"Ồ! Jem, tôi phó thác việc chăm sóc con bé cho anh đấy! Tôi đoán việc giết chết nó thì xem như là tội sát nhân, nhưng thà để nó chết đi còn hơn phải sống một cuộc đời như tôi đang trải qua. Anh có nghe tôi nói không, Jem?"

"Có! Tôi nghe chứ. Thà chết đi còn hơn. Thà tất cả chúng ta đều chết hết thì hơn." Câu nói này thốt ra tựa như anh đang tự lẩm bẩm một mình; nhưng ngay lập tức anh đổi giọng, tiếp lời:

"Esther, cô có thể tin tưởng rằng tôi sẽ làm mọi thứ trong khả năng để giúp Mary. Tôi đã hạ quyết tâm rồi. Và giờ thì hãy nghe tôi đây! Cô căm ghét cái cuộc sống mà cô đang mang nhục ấy, bằng không cô đã chẳng thốt lên về nó như thế. Hãy về nhà với tôi. Về với mẹ tôi. Bà và dì Alice sống chung với nhau. Tôi sẽ lo để họ chào đón cô nồng nhiệt. Và ngày mai tôi sẽ xem xét liệu có thể tìm được một con đường sống lương thiện nào cho cô không. Hãy về nhà với tôi."

Cô im lặng trong phút chốc, và anh thầm hy vọng mình đã đạt được mục đích. Rồi cô cất lời:

"Chúa phù hộ cho anh, Jem, vì những lời anh vừa thốt lên. Vài năm trước, anh có lẽ đã cứu được tôi, hòng mong và tin rằng anh sẽ cứu được Mary. Nhưng bây giờ thì quá muộn rồi;—quá muộn mất rồi," cô nói thêm với giọng điệu của sự tuyệt vọng khôn cùng.

Thế nhưng anh vẫn không buông tay. "Về nhà đi," anh giục.

"Tôi bảo rồi, tôi không thể. Tôi chẳng thể sống một cuộc đời đức hạnh dẫu tôi có muốn đi chăng nữa. Tôi chỉ chuốc thêm ô nhục cho anh mà thôi." Cô nói, khi anh vẫn có vẻ muốn nài nỉ thêm, "Tôi phải uống rượu. Những kẻ sống kiểu như tôi không thể chịu đựng nổi cuộc đời nếu thiếu rượu. Đó là thứ duy nhất ngăn chúng tôi không tự sát. Nếu không uống rượu, chúng tôi chẳng tài nào chịu nổi ký ức về những gì mình từng có, và suy nghĩ về những gì mình đang là, dẫu chỉ trong một ngày. Dù tôi có phải nhịn đói, không nơi nương thân, tôi vẫn phải có món rượu mạnh của mình. Ồ! Anh không biết những đêm kinh hoàng tôi từng trải qua trong ngục chỉ vì thiếu nó đâu!" cô nói, mình mẩy run lẩy bẩy, đảo mắt nhìn quanh với vẻ kinh hãi tột độ, như thể đang sợ hãi phải giáp mặt với một sinh vật siêu hình mang hình hài mờ ảo nào đó lẩn khuất gần bên.

"Thật đáng sợ khi nhìn thấy chúng," cô thì thầm với giọng cuồng dại dẫu phát ra rất khẽ. "Chúng cứ lượn lờ vòng quanh chiếc giường của tôi suốt cả đêm dài. Mẹ tôi, bồng theo bé Annie (không hiểu sao họ lại ở chung với nhau được) và Mary—tất cả đều nhìn tôi bằng đôi mắt buồn bã, vô hồn; ôi Jem! Thật là khủng khiếp! Chúng chẳng thèm quay đầu lại, cứ thế lướt qua phía đầu giường, và tôi cảm nhận rõ ánh mắt của chúng đang xoáy vào mình ở khắp mọi nơi. Dù tôi có chui rúc dưới chăn tôi vẫn thấy chúng; và điều tồi tệ hơn cả," cô rít lên từng chữ đầy sợ hãi, "là chúng nhìn thấy tôi. Đừng có nói với tôi chuyện hướng thiện nữa—tôi phải uống rượu. Tôi không thể qua nổi đêm nay nếu thiếu một ly rượu mạnh; tôi không dám đâu."

Jem chết lặng vì niềm đồng cảm sâu sắc. Ôi! Lẽ nào anh chẳng thể làm gì cho cô sao! Cô lại cất lời, nhưng với tông giọng bớt phấn khích hơn, dẫu vẫn chứa chan vẻ khẩn khoản đến rợn người.

"Anh đang đau xót thay cho tôi! Tôi thừa biết điều đó, còn hơn cả khi anh thốt lên bằng lời. Nhưng anh chẳng thể làm gì cho tôi được đâu. Tôi đã hết đường cứu chữa rồi. Còn anh, anh vẫn có thể cứu lấy Mary. Anh bắt buộc phải làm thế. Nó hoàn toàn trong trắng, ngoại trừ sai lầm lớn lao là trót yêu một kẻ có địa vị xã hội cao hơn mình. Jem! Anh sẽ cứu con bé chứ?"

Bằng tất cả tâm can, dẫu chỉ qua vài từ ngắn ngủi, Jem hứa rằng nếu bất cứ thế lực trần thế nào có thể ngăn cản cô ấy trượt ngã, anh nhất định sẽ làm. Ngay sau đó, cô cất tiếng chúc phúc cho anh rồi chào tạm biệt.

"Đợi một phút đã," anh nói khi cô đang trực bước rời đi. "Tôi có thể muốn nói chuyện với cô lần nữa. Tôi phải biết tìm cô ở đâu—cô sống ở chỗ nào?"

Cô cười một cách kỳ lạ. "Và anh nghĩ một kẻ đã rơi xuống đáy sâu như tôi lại có một mái nhà ư? Những người lương thiện, tử tế mới có nhà cửa. Chúng tôi thì không. Không, nếu anh muốn tìm tôi, hãy đến vào ban đêm và rình ở các góc đường quanh đây. Đêm nào càng lạnh lẽo, càng buốt giá, càng giông bão, anh càng chắc chắn sẽ tìm thấy tôi. Bởi vì khi ấy," cô nói thêm với âm điệu trĩu nặng thê lương, "ngủ ngoài hiên nhà, trên bậc thềm cửa lạnh buốt lắm, và lúc đó tôi lại càng thèm một ly rượu mạnh hơn bao giờ hết."

Cô lại quay người rảo bước thật nhanh, và Jem cũng tiếp tục cất bước trên con đường của mình. Nhưng trước khi đi đến cuối phố, ngay giữa cơn hoạn nạn ghen tuông đang bóp nghẹt tâm can, lương tâm anh chợt cắn rứt. Anh đã làm chưa đủ để cứu cô. Chỉ cần thêm một nỗ lực nữa, rất có thể cô đã chịu quay về. Thậm chí, dẫu có tốn đến hai mươi nỗ lực thì phần thưởng nhận lại từ việc cô chịu nghe lời cũng hoàn toàn xứng đáng. Anh quay đầu tìm kiếm, nhưng cô đã biến mất. Giữa mớ hỗn độn của bao cảm xúc khác, sự tự trách bản thân tạm thời bị chôn vùi. Thế nhưng rất nhiều, rất nhiều ngày sau đó, anh đã cay đắng hối hận vì sự xao lãng bổn phận; vì sự mỏi mệt trên con đường làm việc thiện của mình.

Giờ đây, điều quan trọng nhất là phải về đến nhà, về với sự tĩnh lặng cô độc. Mary đang yêu người khác! Ôi! Anh phải chịu đựng điều này thế nào đây? Anh từng nghĩ việc cô từ chối mình là một thử thách cam go, nhưng so với lúc này thì chẳng thấm vào đâu. Anh chỉ nhớ lại nó để còn thấy biết ơn vì bản thân đã không khuất phục trước cơn cám dỗ thử vận may một lần nữa, không phải bằng lời nói thực sự, mà là trong một cuộc hội ngộ, nơi thái độ của cô sẽ tố cáo rõ hơn ngàn lời nói rằng những nụ cười ngọt ngào, những cử động yểu điệu, những thói quen gia đình xinh xắn ấy của cô đều chỉ dành riêng để sưởi ấm đôi mắt và trái tim của một kẻ khác. Và anh vẫn phải tiếp tục sống; điều đó mới kỳ lạ làm sao. Rằng một cuộc đời dài đằng đẵng (và anh biết đàn ông vẫn sống thọ, ngay cả khi nỗi đau sâu hoắm, nhức nhối cứ gặm nhấm tâm can) sẽ phải trải qua mà không có Mary; ôi chao, lại còn mang theo nhận thức rằng cô đã thuộc về người khác! Địa ngục suy tư ấy anh xin đành để dành cho sự tĩnh mịch trong căn phòng của riêng mình, cho cõi im lìm chết chóc của màn đêm. Lúc này anh đã đặt chân đến ngưỡng cửa nhà.

Anh bước vào. Vẫn những gương mặt quen thuộc, những cảnh tượng quen thuộc. Anh cảm thấy ghê tởm chúng, rồi ngay sau đó lại tự nguyền rủa chính mình vì sự ghê tởm ấy. Tình yêu thương của người mẹ đã chuyển thành hờn dỗi, bởi anh đã để bữa tối hấp dẫn bà chuẩn bị sẵn chờ nguội ngắt đến mức gần như hỏng mất. Dì Alice, với các giác quan ngày càng mờ mụt qua từng ngày, ngồi lặng lẽ bên lò sưởi; niềm hạnh phúc của dì chỉ thu hẹp trong vòng tròn nhận thức về sự hiện diện của đứa con nuôi, biết rằng giọng nói của anh truyền đạt lại những gì đang diễn ra cho đôi tai đã điếc đặc của mình, biết rằng vòng tay anh dọn sạch từng chướng ngại vật nhỏ trên những bước chân chập choạng. Và Will, xuất phát từ tận đáy lòng tốt bụng, càng lúc càng huyên thuyên vui vẻ hơn bao giờ hết. Thấy Jem ủ rột, cậu tưởng những câu chuyện phiếm của mình có thể vực dậy tinh thần anh; ít nhất thì nó cũng lấn át đi những tiếng lầm bầm phẫn uất của người dì, và phần nào che lấp đi bầu khoảng trống lặng lẽ của buổi tối. Cuối cùng, giờ đi ngủ cũng đến; Will lui về phòng trọ gần đó; còn Jane và Alice Wilson dã tàn lửa lò sưởi, cài chặt cửa ra vào lẫn cửa chớp, rồi lật đật bước lên lầu với tiếng bước chân lạo xạo cùng giọng nói lanh lảnh. Jem cũng đi về phía căn buồng nhỏ được gọi là phòng ngủ của mình. Cánh cửa chẳng có chốt cài; nhưng chỉ với một cú hẩy mạnh bằng tay phải, chiếc rương nặng trịch đã được đẩy chặn ngang cửa, và anh có thể ngồi phịch xuống mép giường để mặc sức suy ngẫm.

Mary đang yêu người khác! Ý nghĩ ấy cứ trồi lên choán ngự tâm trí anh, buộc anh phải chống trả lại với muôn vàn hình thái đau đớn của nó. Có lẽ cũng chẳng có gì là lạ khi cô ưu ái một kẻ có địa vị vượt trội hơn hẳn Jem ở những giá trị bề ngoài của cuộc sống. Thế nhưng gã quý tộc kia; tại sao giữa một rừng lựa chọn bao la các tiểu thư khuê các trong xứ sở, hắn lại phải cúi mình để cướp đi đứa con cưng của một gã thợ nghèo cơ chứ? Khi mọi kỳ hoa dị thảo trong khu vườn đều nằm trong tầm tay, cớ sao hắn lại chọn hái một nhành hồng dại,—nhánh hồng dại ngát hương của riêng Jem?

Của riêng anh! Ồ! Giờ thì chẳng bao giờ còn là của anh nữa rồi!—Mất đi vĩnh viễn!

Thế rồi niềm khao khát tội lỗi muốn vấy máu bỗng dâng trào!—Cơn cuồng nộ của sự ghen tuong!—Phải có ai đó phải chết. Thà rằng Mary chết đi, lạnh ngắt trong mồ, còn hơn là thuộc về vòng tay kẻ khác. Ảo ảnh về gương mặt nhợt nhạt, ngọt ngào của cô, với mái tóc rực rỡ bê bết máu, cứ chập chờn trước đôi mắt nhức nhối của anh. Nhưng mắt cô thì luôn mở thao láo, chứa đựng trong cái nhìn dịu dàng đến chết lặng ấy một sự trách móc câm n lặng! Cô đã làm gì nên tội để phải gánh chịu sự đối xử tàn nhẫn nhường ấy từ anh? Cô chỉ được tỏ tình bởi một kẻ mà Jem thừa biết là đẹp trai, hào hoa, sáng sủa, và cô đã trao trọn tình yêu cho hắn ta. Chỉ thế mà thôi! Kẻ đi tán tỉnh mới là kẻ đáng phải chết. Phải, chết, và phải chết trong sự ý thức rõ nguyên nhân cái chết của mình. Jem hình dung ra cảnh hắn (và ngấu nghiến bức tranh ấy trong tâm tưởng), nằm gục ngã nhưng vẫn còn ý thức; và lắng nghe những lời ca tụng buộc tội từ kẻ đã ra tay sát hại mình. Rằng hắn đã rũ bỏ tầng lớp của chính mình để cả gan yêu một thiếu nữ hèn m hạ; và—ôi đớn đau cay đắng nhất—rằng cô, để đáp lại, đã yêu hắn xiết bao! Rồi bản ngã lương thiện còn lại trong anh cất lên tiếng nói, buộc anh phải nhớ đến nỗi thống khổ mà anh sẽ giáng xuống đầu Mary! Thoạt đầu anh từ chối lắng nghe giọng nói tốt đẹp ấy; hoặc có nghe thì cũng chỉ để bóp méo nó đi. Anh sẽ hoan hỉ trước nỗi buồn sầu thảm thiết của cô! Anh sẽ tìm thấy niềm vui trong sự hoang vu của cõi lòng cô!

Không! Anh không thể làm thế, giọng nói nhỏ nhẹ vẫn thì thầm vang lên. Sẽ là tồi tệ hơn, tồi tệ hơn gấp vạn lần nếu chính tay mình gây ra nỗi bi thương ấy, còn hơn là phải cống nạp sức chịu đựng cho gánh nặng trĩu trịt hiện tại.

Nhưng nó quá ư nặng nề, quá đỗi cay đắng để vừa mang vác vừa tiếp tục sống. Anh sẽ tự kết liễu đời mình, để cho đôi uyên ương kia cứ tiếp tục yêu nhau, để mặt trời cứ rực rỡ tỏa sáng, còn trái tim đang cháy rụi, đau thương của anh sẽ được nghỉ ngơi. "Sự nghỉ ngơi được dành sẵn cho dân Chúa."

Chẳng phải anh đã từng thề nguyện với một tâm nguyện tha thiết đến độ biến những lời nói trở nên trang nghiêm hơn cả những lời thề độc, là sẽ cứu Mary khỏi việc dấn thân vào con đường giống như Esther đó sao? Lẽ nào anh lại chùn bước trước những nhiệm vụ của cuộc đời để chui rúc vào sự hèn nhát của cái chết? Lúc ấy ai sẽ là người canh giữ Mary, với tình yêu và sự trong trắng của con bé? Chẳng phải sẽ là một việc làm cao đẹp khi được phục vụ cô, dẫu cho cô không hề yêu anh; được làm thiên thần hộ mệnh che chở cho cô suốt những ngậm ngùi hiểm nguy của cuộc đời, mà cô thì mãi mãi vô tình chẳng hay biết gì hay sao?

Anh xốc lại tinh thần, tự nhủ rằng với sự trợ giúp của Thiên Chúa, anh sẽ chính là người bảo hộ chốn trần gian ấy cho cô.

Và giờ đây, những làn sương mù cùng giông bão dường như đang quang đãng dần trên lối đi của anh, dẫu cho nó vẫn còn đầy rẫy những chiếc gai nhọn nhức nhối. Khi đã hoàn thành xong nhiệm vụ gần gũi nhất với mình (là dẹp yên cơn bão lộn xộn trong chính trái tim mình thành một trật tự tương đối), nhiệm vụ thứ hai bỗng trở nên rõ ràng hơn trước mắt anh.

Có lẽ những trải nghiệm của tội nghiệp Esther đã khiến cô quá vội vã đi đến kết luận rằng ý định của ông Carson đối với Mary là không lành mạnh; ít nhất thì cô cũng chưa đưa ra được căn cứ xác đáng nào cho những nỗi sợ hãi mà cô đang ấp ủ về trường hợp đó. Hoàn toàn có khả năng, và đối với trái tim của Jem thì điều đó rất có khả năng xảy ra, là ông ấy có thể sẽ vô cùng hạnh phúc nếu được kết hôn với cô. Xét về bản chất, Mary vốn dĩ đã là một tiểu thư, Jem nghĩ thế; từ dáng đi, sự yểu điệu cho đến khí chất. Nguồn gốc gia thế có ý nghĩa gì đối với một nhà tư bản công nghiệp ở Manchester chứ, khi mà phần lớn bọn họ đều tự hào, và hoàn toàn có quyền tự hào, vì chính họ là những kẻ tự tay xây dựng cơ đồ cho mình? Và xét về mặt tài sản, khi suy bụng ta ra bụng người, Jem chỉ có thể mường tượng rằng đó là một đặc ân lớn lao khi được đem của cải đặt dưới chân người mình yêu. Mẹ của Harry Carson từng là một nữ công nhân nhà xưởng; thế nên rốt cuộc thì đâu là lý do lớn lao để nghi ngờ những ý định của hắn ta đối với Mary?

Có lẽ sẽ có chút ít ngượng ngùng xung quanh chuyện này lúc ban đầu: cha của Mary vốn mang những định kiến quá nặng nề một bên; và điều gì đó tương tự cũng rất có thể tồn tại từ phía gia đình ông Carson. Nhưng Jem thừa nhận anh có uy quyền đối với tâm trí của John Barton; và việc phát huy uy quyền ấy để vun đắp cho hạnh phúc của Mary, đồng thời dẹp bỏ mọi suy tính vị kỷ sang một bên sẽ là một điều rất đáng để thực hiện.

Ồ! Tại sao Esther lại chọn anh gánh vác trách nhiệm này cơ chứ? Hành xử sao cho phải phép quả là vượt quá sức chịu đựng của anh rồi! Tại sao cô lại chỉ điểm đích danh anh?

Câu trả lời đã đến khi anh đủ bình tĩnh để lắng nghe nó. Bởi vì Mary chẳng còn người bạn nào khác có khả năng gánh vác bổn phận được yêu cầu; bổn phận của một người anh trai, như Esther hằng hình dung về tình cảm của anh qua tình bạn kéo dài năm tháng. Anh sẽ đối xử với cô tựa như một người anh trai.

Với tư cách ấy, anh cần phải làm rõ những ý định của Harry Carson đối với cô trong việc chinh phục tình cảm của Mary. Anh sẽ hỏi thẳng thắn hắn, đường hoàng như một người đàn ông đối thoại với người đàn ông, và nếu cần thiết, chẳng việc gì phải che giấu tình cảm sâu kín mà anh dành cho Mary.

Rồi, cùng với quyết tâm hoàn thành trọn vẹn bổn phận trong khả năng tốt nhất, sự bình yên đã trở lại trong tâm hồn anh; anh đã bỏ lại sau lưng những trận cuồng phong giông bão.

Hai tiếng trước lúc bình minh ló dạng, anh chìm vào giấc ngủ.

❀ ❀ ❀