"A wet sheet and a flowing sea,
A wind that follows fast
And fills the white and rustling sail,
And bends the gallant mast!
And bends the gallant mast, my boys,
While, like the eagle free,
Away the good ship flies, and leaves
Old England on the lee."
Allan Cunningham.
Mary chưa hiểu rằng Charley sẽ không đi cùng mình. Thực ra, cô còn chưa nghĩ đến điều đó cho đến khi nhận ra sự vắng mặt của cậu lúc thuyền rời bến, và chợt nhớ ra rằng mình chưa từng cảm ơn cậu vì tất cả sự quan tâm tốt đẹp dành cho cô; và giờ đây, sự vắng mặt ấy khiến cô cảm thấy vô cùng cô đơn — ngay cả cậu ấy, người bạn nấm mọc sau mưa chỉ trong chốc lát.
Con thuyền len lỏi qua mê cung những chiếc tàu lớn vây quanh bờ, va vào chiếc này, được mái chèo đẩy ra để tránh đâm trực diện vào chiếc khác, bị che khuất bởi chiếc thứ ba, cho đến khi cuối cùng họ thực sự ra được vùng sông rộng lớn, rời xa cả hai bờ; mọi hình ảnh và âm thanh của đất liền đều chìm vào khoảng không xa xăm.
Và rồi một thứ giống như khoảng lặng xuất hiện.
Cả gió và thủy triều đều ngược hướng với hai người đàn ông, và dù họ có gắng sức đến đâu thì thuyền cũng tiến lên rất ít. Có lúc, vì quá sốt ruột, Mary đã đứng lên để nhìn rõ hơn đoạn đường họ đã đi được, nhưng những người chèo thuyền đã cộc cằn bảo cô ngồi xuống ngay lập tức, và cô sụp xuống chỗ ngồi như một đứa trẻ bị mắng mỏ, dẫu cho sự nôn nóng vẫn âm ỉ trong lòng.
Nhưng giờ đây, cô chắc chắn rằng họ đang rẽ khỏi hải trình thẳng tắp mà họ vẫn giữ từ nãy đến giờ ở phía bờ Cheshire — nơi họ đã đi qua để tránh sức ép của dòng nước — và sau một lát, cô không thể kìm được mà phải nói lên sự thật ấy, khi nỗi sợ hãi và niềm tin tựa cơn ác mộng trùm lấy cô, rằng mọi vật hữu sinh và vô sinh đều đang hùa nhau chống lại mục đích và tâm nguyện duy nhất của cô là đuổi cho kịp Will.
Họ trả lời một cách cộc cằn. Họ nhìn thấy một người chèo thuyền quen biết và muốn nhờ anh ta làm người lái để cả hai có thể chèo hiệu quả hơn. Họ biết họ đang làm gì. Thế nên cô ngồi im lặng với hai bàn tay siết chặt trong lúc cuộc trao đổi diễn ra, lời giải thích được đưa ra, ân huệ được cầu xin và chấp thuận. Nhưng lòng cô cứ quặn thắt vì nỗi sợ hãi căng thẳng.
Họ đã chèo một quãng đường dài, rất dài — dường như ít nhất là nửa ngày — thế mà Liverpool trông vẫn còn rất gần, và Mary bắt đầu ngạc nhiên tự hỏi không biết những người đàn ông này có chán nản như cô không, thì ngọn gió vốn thổi ngược chiều nãy giờ bỗng lặng đi, và những đám mây mỏng bắt đầu tụ lại trên bầu trời, che khuất mặt trời và phủ lên vạn vật một vẻ ảm đạm lạnh lẽo.
Không một ngọn gió thổi, thế mà trời lại lạnh hơn cả khi cảm nhận được sức mạnh dịu êm của ngọn gió tây.
Những người đàn ông lại gắng sức. Con thuyền chồm lên phía trước sau mỗi nhịp chèo. Mặt nước phẳng lặng như gương, phản chiếu từng sắc thái của bầu trời một một màu mực tàu bên trên. Mary rùng mình, và trái tim cô như chìm xuống. Dù vậy, giờ đây họ rõ ràng đang tiến lên phía trước. Rồi người lái thuyền chỉ vào một gợn sóng trên mặt nước cách đó không xa, và những người đàn ông liền làm gián đoạn Mary — người đang chăm chú nhìn những con tàu đậu ở nơi mà cô tưởng là ngoài khơi — để kéo buồng buồm lên.
Cô giật mình nhẹ rồi đứng dậy. Sự kiên nhẫn, nỗi buồn, và có lẽ cả sự im lặng của cô bắt đầu khiến những người đàn ông động lòng.
"Chiếc thứ hai tính từ hướng bắc là tàu John Cropper đấy. Giờ gió thuận chiều rồi, buồm sẽ sớm đưa chúng ta đuổi kịp nó thôi."
Anh ta đã quên mất (hoặc có lẽ anh ta không thích nhắc nhở Mary) rằng chính ngọn gió đang đẩy con thuyền nhỏ của họ lướt đi một cách dễ dàng và nhanh chóng ấy cũng sẽ thuận lợi cho cả tàu John Cropper.
Nhưng khi họ dán mắt nhìn với hy vọng đo lường khoảng cách đang thu hẹp dần giữa họ và con tàu lớn, họ thấy những cánh buồm của nó được thả ra và phần phật trong gió, cho đến khi bắt đúng luồng, chúng căng phồng tròn trịa một màu trắng, và con tàu bắt đầu chao đảo và tròng trành, như thể nó là một sinh sống có linh hồn, đang sốt ruột muốn rời đi.
"Chúng đang nhổ neo kìa!" một trong số những người chèo thuyền nói với những người khác, khi tiếng kêu ngân nga yếu ớt của các thủy thủ văng vẳng bay qua mặt nước vẫn còn ngăn cách họ.
Tràn ngập tinh thần rượt đuổi, dù hãy còn mơ hồ về động cơ của Mary, những người đàn ông vùng lên kéo thêm một lá buồm khác. Sức gió đông sắc bén, giật từng hồi đang thổi lúc bấy giờ lớn đến mức gần như vượt quá sức chịu đựng của con thuyền; nó oằn mình, chòng trành, rẽ nước và kêu cót két đầy oán trách như thể bị sai khiến vượt quá giới hạn; nhưng nó vẫn lao đi với tốc độ hào hùng.
Họ tiến lại gần hơn, và nghe rõ tiếng hô "ahoy" từ xa. Tiếng hô ngưng bặt. Neo đã được kéo lên, và con tàu đã khởi hành.
Mary đứng bật dậy, bám lấy cột buồm để giữ thăng bằng, và vươn hay tay ra, dùng hành động câm lặng ấy để cầu xin con tàu đang lướt đi hãy dừng hải trình lại, trong khi nước mắt tuôn rơi trên má. Những người đàn ông cầm lấy mái chèo giơ lên không trung và la hét để thu hút sự chú ý.
Những người trên con tàu lớn đã nhìn thấy họ; nhưng họ đang quá bận rộn với sự hỗn độn thường thấy trên một con tàu chuẩn bị ra khơi nên chẳng thể bận tâm nhiều. Có những cuộn thừng và rương hòm của thủy thủ nằm ngổn ngang ở mọi ngóc ngách; có những con vật chưa được cột kỹ đang hoảng loạn lang thang trên boong, hòa những tiếng rống và tiếng kêu bê bết thảm hại của chúng vào bản hòa tấu ồn ào. Có những thân gia súc chưa được xẻ thịt, trông giống xác cừu và lợn hơn là thịt cừu thịt lợn; có những thủy thủ chạy ngược chạy xuôi khắp mọi nơi vì chưa kịp vào củ guồng nề nếp, tâm trí họ phân chia giữa những hoài niệm về đất liền, con người vừa rời xa và các nhiệm vụ hiện tại trên tàu; trong khi viên thuyền trưởng đang chật vật vãn hồi trật tự bằng những mệnh lệnh gấp gáp phát ra bằng giọng nói lớn, đầy sốt ruột sang trái, sang phải, mạn phải, mạn trái, khoang hành khách và khoang tầng dưới.
Trong khi ông sải bước trên boong với tâm trạng bực bội, khó chịu trước một vài lỗi nhỏ của viên sĩ quan phụ tá, và bản thân đang oằn mình vì nỗi đau chia lìa vợ con nhưng chỉ bộc lộ nỗi đau ấy qua sự cáu kỉnh bên ngoài, ông nghe thấy tiếng gọi từ chiếc thuyền sông nhỏ bé đến thảm hại đang cố gắng đuổi theo con tàu có cánh của mình. Bởi vì những người chèo thuyền sợ rằng, khi tàu đã thực sự vượt qua cửa cạn, họ sẽ chỉ làm khoảng cách giữa hai bên nới rộng thêm, và giờ đã ở trong tầm với có thể hô to, họ bèn hỏi Mary xem cô thực sự muốn gì cụ thể hơn.
Cổ họng cô khô khốc; mọi âm thanh du dương đã biến mất khỏi giọng nói; nhưng bằng một tiếng thì thào khàn đợt, lớn tiếng, cô nói cho những người đàn ông biết về sứ mệnh sống còn của mình, và họ liền gọi lớn với theo tàu.
"Chúng tôi đến vì một người tên William Wilson, người được cần đến để chứng minh ngoại phạm tại Tòa án Đại hình Liverpool vào ngày mai. James Wilson sắp bị xét xử vì tội giết người, xảy ra vào tối thứ Năm, lúc anh ta ở cùng William Wilson. Còn gì nữa không, thưa cô?" người chèo thuyền hỏi Mary với giọng nhỏ hơn, và hạ hai tay đang khum quanh miệng xuống.
"Hãy nói tôi là Mary Barton. Ồ, tàu đang đi kìa! Ồ, vì tình yêu thiên Chúa, hãy bảo họ dừng lại."
Người chèo thuyền tức giận trước sự lạnh nhạt dành cho tiếng gọi của mình và liền hô lên lần nữa; lặp lại thông điệp kèm theo tên của người thiếu nữ đã gửi gắm nó, xen lẫn với những lời chửi thề của dân thủy thủ.
Con tàu lao đi — xa dần — con thuyền chật vật bám theo.
Họ có thể thấy viên thuyền trưởng cầm chiếc loa phóng thanh lên. Và ôi chao! Than ôi, họ nghe thấy lời ông nói.
Ông thề một câu độc địa; ông gọi Mary bằng một cái tên tồi tệ; và ông tuyên bố sẽ không dừng tàu vì bất kỳ ai, cũng chẳng thể nhường lại dù chỉ một thủy thủ, mặc cho kẻ khác có bị treo cổ đi chăng nữa.
Những lời ấy vang lên rõ mồn một, lạnh lùng không chút thương xót cùng âm thanh của tiếng kèn lệnh. Mary ngồi sụp xuống, trông giống như một kẻ đang cầu nguyện giữa cơn hấp hối. Bởi vì đôi mắt cô ngước lên bầu trời cao xanh — nơi ngự trị của lòng thương xót — trong khi đôi môi tái nhợt run rẩy dẫu chẳng phát ra âm thanh nào. Rồi cô gục đầu xuống, giấu mặt vào hai bàn tay.
"Nghe kìa! Thủy thủ đằng kia đang gọi chúng ta."
Cô ngước lên. Và trái tim cô ngừng đập một nhịp để lắng nghe.
William Wilson đứng sát phần đuôi tàu hết mức có thể; và vì không thể mượn được chiếc loa từ tay vị thuyền trưởng đang nổi giận, anh liền dùng hai bàn tay chụm lại làm loa.
Mary Barton, xin Chúa phù hộ tôi, tôi sẽ quay lại bằng thuyền hoa tiêu, kịp thời cứu mạng người vô tội."
"Anh ấy nói gì thế?" Mary hoảng hốt hỏi, khi giọng nói chìm dần vào khoảng cách ngày càng xa, trong lúc những người chèo thuyền hò reo cổ vũ vì sự đồng cảm bỗng bùng lên với hành khách của họ.
"Anh ấy nói gì cơ?" cô lặp lại. "Nói tôi nghe đi. Tôi không nghe rõ."
Tai cô đã nghe thấy, nhưng bộ não lại từ chối nhận thức ý nghĩa của nó.
Cả ba người đàn ông cùng lặp lại lời anh nói, vừa nói vừa đưa ra vô vàn bình luận; trong khi Mary nhìn họ rồi lại nhìn chiếc thuyền giờ đã ở tít đằng xa.
"Tôi không rành về chuyện này lắm," cô buồn bã nói. "Thuyền hoa tiêu là gì vậy?"
Họ giải thích cho cô, và cô đã nắm bắt được ý nghĩa đằng sau lớp ngôn ngữ lóng của dân thủy thủ bao bọc lấy nó. Vẫn còn một tia hy vọng, dẫu mong manh và yếu ớt đến nhường nào.
"Hoa tiêu sẽ đi theo tàu đến tận đâu?"
Họ bảo rằng tùy khoảng cách khác nhau. Có hoa tiêu sẽ đi tận Holyhead để tìm vận may với các con tàu đang quay về; những người khác thì chỉ đưa tàu vượt qua các bãi cạn Banks. Một số thuyền trưởng cẩn trọng hơn những người khác, và hoa tiêu cũng có những cách thức hoạt động khác nhau. Gió đang thổi ngược hướng với các tàu quay về, thế nên có lẽ hoa tiêu trên tàu John Cropper sẽ chẳng mặn mà gì chuyện đi ra quá xa.
"Bao lâu thì anh ta quay lại?"
Có ba người chèo thuyền, và có tới ba ý kiến khác nhau, dao động từ mười hai tiếng cho đến hai ngày. Thậm chí, gã đưa ra phỏng đoán lâu nhất, khi bị người khác tranh cãi phán đoán của mình, bỗng trở nên bướng bỉnh và nhân đôi thời gian lên, rồi nghĩ rằng có lẽ phải tận cuối tuần thuyền hoa tiêu mới về đến nơi.
Họ bắt đầu tranh cãi và đưa ra những lý lẽ; còn Mary cố gắng hiểu họ; nhưng ngoài rào cản ngôn ngữ hàng hải ra, một tấm màn dường như đã giăng phủ lên tâm trí cô, khiến cô chẳng còn nhận thức rõ ràng về bất cứ điều gì đang diễn ra xung quanh. Ngay cả lời nói của cô dường như cũng không thuộc về mình nữa và vượt quá tầm kiểm soát, bởi cô thấy bản thân đang nói những điều hoàn toàn khác với dự tính.
Từng chút một, những niềm hy vọng của cô lụi tàn, để lại cô đơn độc giữa cõi đời; và dù một cơ hội vẫn còn đó, cô không thể hy vọng thêm được nữa. Cô cảm thấy chắc chắn rằng nó rồi cũng sẽ phai nhạt và biến mất. Cô chìm vào một trạng thái đờ đẫn. Mọi sự vật bên ngoài đều đồng điệu với sự tuyệt vọng của cô.
Bầu trời xám xịt ảm đạm — làn nước sâu thẳm, tối tăm bên dưới với một sắc độ còn u ám hơn — bờ biển phẳng lì, lạnh lẽo và vàng vọt đằng xa chẳng có lấy một tia nắng rọi vào — cơn gió cắt da cắt thịt.
Cô rùng mình vì sự suy sụp cả về thể xác lẫn tinh thần.
Đương nhiên là buồm đã được hạ xuống trên chặng đường quay lại Liverpool, và tiến độ di chuyển của họ bằng cách chèo và đổi hướng gió vô cùng chậm chạp. Những người đàn ông trò chuyện với nhau, lúc đầu tranh cãi về chuyện hoa tiêu, sau đó bàn về những vấn đề mang tính địa phương mà lẽ ra Mary chẳng bao giờ quan tâm, và cô dần trở nên buồn ngủ; quả thực là buồn ngủ đến mức không tài nào cưỡng lại được, bởi mặc cho những nỗ lực giật mình để giữ tỉnh táo, cô vẫn trượt ngã xuống đáy thuyền và nằm cuộn mình trên một đống buồm, thừng và đủ loại ngư cụ thô ráp.
Nhịp đập đều đặn của làn nước vỗ vào mạn thuyền và tiếng rền vang du dương của những con sóng ở xa xa còn mang tính ru ngủ hơn cả sự im lặng, và cô đã ngủ say sưa.
Có lần cô nặng nhọc mở mắt ra và lờ mờ nhìn thấy lão người chèo thuyền già cỗi, xù xì (kẻ từng kiên quyết đòi đủ tiền vé nhất) đang đắp chiếc áo khoác dày cộp của lão lên người cô. Lão đã cởi nó ra có chủ ý và đang đắp cho cô một cách dịu dàng theo cách riêng của lão, nhưng trước khi cô kịp tỉnh táo lại để cất lời cảm ơn thì cô lại chìm vào giấc ngủ.
Cuối cùng, trong chạng vạng tối, họ đã cập bến nơi họ từng xuất phát từ vài giờ trước. Những người đàn ông gọi Mary, nhưng dù cô trả lời theo phản xạ máy móc, cô vẫn không nhúc nhích; thế nên cuối cùng họ đành phải lay người cô dậy. Cô đứng dậy, run rẩy và ngơ ngác không biết mình đang ở đâu.
"Giờ thì nói cho tôi biết cô muốn đi đâu nào, thưa cô," lão già tóc bạc nói, "và biết đâu tôi có thể chỉ đường cho cô."
Cô chậm chạp tiếp thu những gì lão nói và trải qua quá trình hồi tưởng; nhưng rất mơ hồ và tốn rất nhiều sức lực. Cô thọc tay vào túi áo, kéo chiếc ví ra, trút hết số tiền bên trong vào lòng bàn tay lão; rồi hiền lành bắt đầu tháo gỡ chiếc khăn quàng cổ, mặc dù họ đã quay lưng bỏ đi mà không hề đòi hỏi điều đó.
"Không, không!" lão già nợn lại trên bậc thềm trước khi nhảy lên thuyền, kẻ mà cô đang vô thức chìa chiếc khăn ra, lên tiếng.
"Cứ giữ lấy đi! Chúng tôi đâu cần nó. Nó chỉ để thử lòng cô thôi — vài kẻ cứ nói mình chẳng còn xu dính túi nào, trong khi thực ra lại có cả một gia tài."
"Cảm ơn ông," cô nói với giọng đều đều, thấp lè tè.
"Cô định đi đâu thế? Tôi hỏi câu đó từ nãy rồi mà," gã đàn ông cộc cằn hỏi.
"Tôi không biết. Tôi là người lạ," cô bình thản đáp lại, với một sự thờ ơ kỳ lạ đến mức khó tin đối với hoàn cảnh lúc bấy giờ.
"Nhưng cô phải tìm cho ra chứ," hắn sắc sảo bảo, "đầu cầu tàu đâu phải chỗ cho một cô gái đứng ngẩn ngơ há hốc miệng nhìn đời."
"Tôi có mang theo một tấm danh thiếp ghi địa chỉ đâu đó," cô đáp, và người đàn ông phần nào trút được gánh nặng liền nhảy lên con thuyền đang chuẩn bị đẩy ra để nhường chỗ cho những vị khách từ một chiếc tàu hơi nước vừa cập bến.
Mary thọc tay vào túi tìm tấm danh thiếp, trên đó ghi tên con phố nơi cô đáng lẽ phải gặp ông Bridgenorth lúc hai giờ; nơi Job và bà Wilson sẽ có mặt, và nơi cô sẽ tìm hiểu từ người đi trước chi tiết về một nhà trọ tươm tẤt nào đó. Nhưng nó không có ở đó.
Cô cố gắng vực dậy sự minh mẫn của tâm trí, tìm kiếm lại một lần nữa, lấy ra những món đồ nhỏ xíu trong túi mình: chiếc ví trống rỗng, chiếc khăn tay, và những thứ linh tinh khác, nhưng tấm danh thiếp quả thực không có ở đó.
Thực ra cô đã đánh rơi nó khi quá nôn nóng xuống tàu nên đã rút ví ra để tính toán tiền nong.
Đương nhiên là cô không hề biết điều đó. Cô chỉ biết rằng nó đã biến mất.
Nó chỉ góp thêm một phần rất nhỏ vào sự tuyệt vọng đang dần gặm nhấm tâm can cô. Nhưng cô vẫn cố gắng tự giúp mình thêm chút nữa, dù từng phút trôi qua, tâm trí cô lại càng thêm u mê mờ mịt. Cô ráng nhớ lại nơi Will từng thuê trọ, nhưng chẳng thể tài nào nhớ nổi; tên tuổi, con phố, mọi thứ đều đã trôi tuột đi và chẳng còn quan trọng nữa; mất tích có lẽ còn hơn là tìm thấy.
Cô lặng lẽ ngồi xuống bậc thềm trên cùng của bến tàu và thẫn thờ nhìn xuống làn nước tối đen, ẩm ướt bên dưới. Vài bận, một ý nghĩ ma quái thoáng hiện giữa những u tối trong tâm trí cô: tự hỏi liệu bên dưới bề mặt lạnh lẽo ảm đạm kia có phải là sự bình yên thoát khỏi mọi giông bão ở cõi đời này chăng.
Nhưng cô không thể giữ nổi một ý niệm nào trong đầu quá hai giây liên tục; và cô đã quên bẵng thứ mình vừa suy nghĩ trước khi kịp hành động theo nó.
Thế là cô cứ ngồi đó bất động, chẳng thèm ngước nhìn lên, cũng chẳng mảy may bận tâm đến những lời lăng mạ hướng về phía mình.
Dưới ánh chiều đang dần chập choạng tối, lão người chèo thuyền già vẫn dõi theo cô: cảm thấy động lòng với cô dẫu chẳng muốn chút nào và tự mắng mỏ chính bản thân mình vì điều đó.
Khi bến tàu đã tương đối vắng vẻ trở lại, lão liền lách qua những con thuyền và bước trên những tấm ván để tiến về phía cô, vừa đi vừa tự chửi rủa mình là một lão già ngốc nghếch.
Lão thô bạo lay vai Mary.
"Mẹ kiếp, tôi hỏi lại cô định đi đâu hả? Đừng có ngồi đần mặt ra ở đấy nữa. Cô đang định đi đâu?"
"Tôi không biết," Mary thở dài.
"Thôi nào, thôi cái trò đó đi! Lúc nãy chính cô bảo có tấm danh thiếp chỉ đường cho cô đi cơ mà."
"Tôi có, nhưng tôi làm rơi mất rồi. Đừng bận tâm làm gì."
Cô lại cúi xuống nhìn tấm gương đen ngòm bên dưới.
Lão đứng cạnh cô, cố gắng đè nén phần tính thiện bên trong mình xuống; nhưng lão không thể làm thế được. Lão lại lay cô một lần nữa. Cô ngước lên như thể vừa quên mất sự hiện diện của lão.
"Ông muốn gì?" cô mệt mỏi hỏi.
"Đi theo tôi, và xuống mả quỷ với cô luôn đi!" lão đáp, vừa bươn bả túm lấy cánh tay cô để kéo đứng dậy.
Cô đứng dậy và lầm lũi đi theo lão với sự vâng lời tuyệt đối chẳng mảy may thắc mắc của một đứa trẻ nhỏ.