"Giấc ngủ đã lìa tôi, Lòng dạ đau nhói, Bình yên chẳng thấy đâu, Chẳng bao giờ nữa." Bài ca của Margaret trong "Faust."
Tôi phải quay lại một chút để giải thích những động cơ đã thúc đẩy Esther tìm gặp đứa cháu gái của mình.
Vụ án mạng đã xảy ra vào đầu tối thứ Năm, và từ thời điểm đó cho đến rạng sáng ngày hôm sau, có thừa thời gian để tin tức lan truyền xa gần giữa tất cả những ai vì nhiệm vụ, vì túng quẫn, hay vì lầm lỡ mà phải lang thang trên các con đường ở Manchester.
Một trong những người lắng nghe câu chuyện bạo lực ấy chính là Esther.
Một nỗi khao khát muốn biết thêm sự việc đã chiếm lấy tâm trí bà. Dù ở tận xa phố Turner, bà lập tức lên đường đến hiện trường vụ án, nơi lúc bà tới chỉ được chiếu sáng mờ ảo bởi ánh bình minh xám xịt. Nơi đó yên tĩnh và lặng lẽ đến mức bà khó lòng tin đó lại là chướng địa. Dấu vết duy nhất của cuộc vật lộn hay bạo hành là một vệt kéo dài trên bụi đất, như thể có ai đó đã nằm ở đó, rồi được một lực lượng bên ngoài nhấc dậy. Những chú chim nhỏ bắt đầu nhảy nhót và hót líu lo trong hàng rào trụi lá, tạo nên âm thanh duy nhất vang lên gần đó và rõ mồn một. Bà bước sang cánh đồng nơi bà đoán kẻ sát nhân từng đứng; rất dễ đi vào, vì hàng rào táo gai cằn cỗi đã bị mòn có rất nhiều khoảng hở. Mùi cỏ bị giễu nát trong đêm bốc lên dưới chân bà, khi bà tiến về phía hố xẻ gỗ và nhà kho của thợ mộc—như tôi đã nói trước đó, chúng nằm ở một góc cánh đồng gần con đường, và nơi mà một trong những người cung cấp thông tin cho bà đã kể rằng cảnh sát cho là kẻ sát nhân đã nấp ở đó trong lúc chờ đợi nạn nhân của mình. Tuy nhiên, không có dấu hiệu nào cho thấy có kẻ từng lai vãng quanh nơi này. Nếu cỏ đã bị dập nát hoặc cong lại ở nơi hắn giẫm chân, thì nó cũng đã có đủ sức sống đàn hồi để vươn lên dưới những hơi sương đêm. Bà nín thở vì nỗi kinh sợ bất giác, nhưng không còn gì khác kể lại hành vi bạo lực đã cướp đi sinh mạng của một đồng loại. Bà đứng lặng trong một phút, tự tưởng tượng ra vị trí của các bên, dẫn dắt bởi tình tiết duy nhất cung cấp bất kỳ bằng chứng nào, chính là vết kéo lê trên bụi đất ngoài đường.
Đột nhiên (khi ấy mặt trời vẫn chưa mọc lên khỏi đường chân trời), bà nhận thấy có cái gì đó màu trắng ở hàng rào. Tất cả các màu sắc khác đều mang một sắc thái âm u như nhau, dẫu hình thù của các vật thể hoàn toàn rõ ràng. Đó là cái gì? Không thể là một bông hoa được;—thời điểm trong năm đã nói lên điều đó. Một cục tuyết đông lạnh, vương vãi muộn màng trong một lùm cây xù xì của hàng rào chăng? Bà bước tới để kiểm tra. Hóa ra đó là một mẩu giấy viết cứng cáp bị vo tròn lại. Bà hiểu ra ngay lập tức; đó chính là tờ giấy đã dùng làm đạn lót cho khẩu súng của kẻ sát nhân. Vậy là bà đã đứng ngay nơi kẻ sát nhân từng có mặt chỉ vài giờ trước đó; có lẽ (như lời đồn đã lan truyền khắp thị trấn, lọt đến tai bà) là một trong những kẻ bạo động khốn khổ, quẫn trí, kẻ vẫn vẩn vơ khắp nơi với vẻ mặt đen đúa, dữ tợn, như thể đang mưu tính một hành vi bạo lực nào đó. Sự đồng cảm của bà hoàn toàn dành cho họ, bởi vì bà đã nếm trải những gì họ phải chịu đựng; và bên cạnh đó là sự chán ghét cá nhân của bà đối với ông Carson, cùng nỗi sợ hãi về ông vì lợi ích của Mary. Thế nhưng, tội nghiệp thay Mary! Cái chết là một sự giải thoát khủng khiếp, dẫu chắc chắn, cho điều ác mà Esther từng sợ hãi thay cho con bé; và rồi con bé sẽ chịu đựng cú sốc này ra sao, khi mà theo suy nghĩ của người dì, nó rất mực yêu thương? Tội nghiệp Mary! Ai sẽ là người an ủi nó đây? Những suy nghĩ của Esther bắt đầu phác họa nên nỗi buồn, sự tuyệt vọng của Mary khi tin tức về cái chết của người yêu truyền đến tai con bé; và bà khao khát được nói cho nó biết rằng vẫn có thể tồn tại một nỗi đau đớn xé gan xé ruột hơn thế nữa, nếu như anh ta còn sống.
Những tia nắng ban mai xiên chiếu thật rạng rỡ và đẹp đẽ. Đã đến lúc những kẻ như bà phải trốn đi, cùng với những sinh vật gớm ghiếc khác của màn đêm, khỏi ánh sáng ban mai huy hoàng vốn chỉ dành cho những kẻ hạnh phúc. Thế nên bà quay bước hướng về thị trấn, tay vẫn cầm mẩu giấy. Nhưng khi vượt qua hàng rào, việc cầm nó trong bàn tay đang nắm chặt khiến bà vướng víu, và bà bèn vứt nó xuống. Bà đi tiếp vài bước, tâm trí vẫn hướng về Mary, cho đến khi ý nghĩ chợt thoáng qua trong đầu: liệu nó (dù có vẻ trống không) có thể cung cấp bất kỳ manh mối nào về kẻ sát nhân không? Như tôi đã nói trước đó, sự đồng cảm của bà hoàn toàn đặt ở phía bên kia, thế nên bà quay lại nhặt nó lên; và rồi cảm thấy mình ít nhiều như kẻ tòng phạm, bà giấu nó chưa qua kiểm tra trong lòng bàn tay, rồi vội vã rời khỏi con phố ở đầu bên kia so với lối bà vừa bước vào.
Và bạn nghĩ bà cảm thấy thế nào, khi đã đi được một quãng xa khỏi hiện trường, bà dám mở mẩu giấy nhàu nát ra, và nhìn thấy viết trên đó cái tên Mary Barton, không chỉ vậy mà còn cả con phố nơi con bé sống! Quả thật, một vài chữ cái đã bị rách mất, nhưng dù sao đi nữa, cái tên vẫn hiện rõ ràng để có thể nhận ra. Và ồ! điều suy nghĩ khủng khiếp nào đã lóe lên trong tâm trí bà; hay đó chỉ là trí tưởng tượng? Nhưng nó trông rất giống với nét chữ mà bà từng biết rõ — nét chữ của Jem Wilson, người mà khi cô sống ở nhà anh rể, và anh ta là hàng xóm gần nhà, thường được cô nhờ viết thư hộ cho những người mà cô cảm thấy xấu hổ khi gửi những nét chữ nguệch ngoạc viết sai chính tả của chính mình. Cô nhớ lại những nét uốn lượn tuyệt vời mà cô từng vô cùng ngưỡng mộ trong những ngày ấy, khi cô ngồi bên cạnh đọc cho viết, và Jem, trong niềm kiêu hãnh về khả năng viết lách mới mẻ của mình, thường làm lóa mắt cô bởi những nét trang trí và vòng vèo phi thường.
Nếu đó là chữ của anh ấy!
Ôi! có lẽ đơn giản là vì đầu óc cô đang mải nghĩ về Mary, nên cô đã liên kết mọi chuyện vụn vặt với con bé. Cứ như thể chỉ có mỗi một người viết theo cái phong cách uốn lượn, bay bổng ấy vậy!
Chừng đó cũng đủ ngập tràn tâm trí cô khi nghĩ xem cô đã có thể cứu Mary khỏi điều gì nhờ giữ lấy tờ giấy này. Cô sẽ nhìn lại nó thêm một lần nữa, xem thử có viên cảnh sát nào đần độn và kém cỏi đến mức đọc nhầm cái tên đó không, hay liệu Mary chắc chắn sẽ bị lôi kéo vào rắc rối trong vụ việc này.
Không! chẳng ai có thể nhầm lẫn cái tên "ry Barton", và đó chính là chữ viết của Jem!
Ồ! nếu sự thật là thế, cô đã hiểu hết mọi chuyện, và chính cô là nguyên nhân! Với bản tính bạo lực và không biết kiềm chế, vốn đã trở nên bệnh hoạn bởi lối sống mà cô đang mang, cùng ý thức về sự đồi trụy của bản thân, cô tự nguyền rủa chính mình vì sự nhúng tay mà cô tin rằng đã dẫn đến cơ sự này; vì thông tin và lời cảnh báo mà cô đã đưa cho Jem, thứ đã kích động anh ta thực hiện hành động giết người này. Làm sao cô, một kẻ bị ruồng bỏ và vấy bẩn, lại từng dám hy vọng về một phước lành, ngay cả cho những nỗ lực làm việc thiện của mình? Lời nguyền đen tối của Thiên đàng đè nặng lên mọi hành động của cô, dù chúng là vì thiện hay vì ác.
Tâm trí tội nghiệp, bệnh hoạn! và chẳng có ai ở bên để xoa dịu cho ngươi!
Thế là cô lang thang khắp nơi, quá bồn chồn để có thể chợp mắt giấc ngủ nặng nề quen thuộc vào buổi sáng, đi lên đi xuống các con phố, ngấu nghiến lắng nghe từng lời của những người qua đường, và la cà gần mỗi nhóm người đang trò chuyện, khao khát góp nhặt từng mẩu thông tin, hay phỏng đoán, hay hoài nghi, dẫu chẳng có mục đích rõ ràng nào trong tất cả những việc đó. Và hết lần này đến lần khác, cô siết chặt mẩu giấy nhỏ có thể phản chủ đến nhường ấy, cho đến khi móng tay hằn sâu vào lòng bàn tay; cô sợ hãi đến mức run rẩy, chỉ sợ sơ sẩy là đánh rơi nó.
Đến giữa ngày, cô không thể nào chối bỏ nhu cầu bức thiết về sự nghỉ ngơi và tĩnh dưỡng của cơ thể; nhưng sự nghỉ ngơi ấy lại diễn ra trong một quán rượu tồi tàn, và món bồi bổ chính là một ly gin.
Rồi cô giật mình bừng tỉnh khỏi cơn mê mẩn mà cô ngỡ là giấc ngủ; và đột nhiên bị cuốn đi bởi những luồng xung động cuồng nộ trong tâm trí, cô luồn lách đến nơi mà vào chính lúc ấy, cảnh sát đang mang về những thông tin họ thu thập được liên quan đến vụ án mạng đang gây chấn động dư luận. Cô lắng nghe với sự nhạy bén đau đớn từng từ rời rạc và những câu văn không đầu không đuôi, mà ý nghĩa của chúng ngày càng trở nên rõ mười mươi đối với cô. Jem bị nghi ngờ. Jem đã được xác định là kẻ sát nhân.
Cô nhìn thấy anh (dù anh, chìm đắm trong nỗi buồn sâu sắc, không hề nhìn thấy cô), cô nhìn thấy anh bị còng tay và có lính canh áp giải bước ra khỏi xe ngựa. Cô nhìn thấy anh bước vào đồn cảnh sát — cô nghẹt thở chờ đợi cho đến khi anh bước ra, vẫn bị còng tay và vẫn có lính canh áp giải, để được chuyển đến nhà giam New Bailey.
Anh là người duy nhất từng nói với cô bằng niềm hy vọng rằng cô vẫn có thể tìm đường quay trở lại với đức hạnh. Lời nói của anh vẫn vương vấn trong tim cô như một thứ tiếng gọi hướng về Thiên đàng, tựa những tiếng chuông ngày Chủ nhật văng vẳng dội lại, dẫu trong sự tuyệt vọng, cô từng quay lưng đi trước giọng nói của anh. Anh là người duy nhất từng đối xử tử tế với cô. Vụ án mạng, dù gây sốc đến đâu, cũng chỉ là một thứ xa vời, trừu tượng, thứ mà tâm trí cô không thể và sẽ không muốn bận tâm; tất cả những gì hiện diện trong tâm trí cô lúc bấy giờ chỉ là hiểm nguy của Jem, và lòng tốt của anh.
Rồi hình ảnh Mary hiện về trong tâm trí. Esther tự hỏi đến mức phát ốm lên vì tự hỏi, không biết con bé đang đón nhận sự việc này theo cách nào. Dù thế nào đi nữa, đây cũng sẽ là một đòn chí mạng đối với đứa trẻ tội nghiệp không mẹ; lại thêm người cha đáng sợ của nó nữa, người mà đối với Esther tựa như một dạng thiên thần phán xét.
Cô khởi hành đi về phía con hẻm nơi Mary sống, để thu lượm bất kỳ thông tin nào có thể ở đó. Nhưng cô cảm thấy xấu hổ khi phải bước vào nơi mà ngày xưa cô từng trong trắng, nên cô cứ lảng vảng quanh các con phố lân cận, không dám gặng hỏi điều gì, thế nên cô chẳng thu nhặt được bao nhiêu; thực ra chẳng biết gì ngoài việc John Barton vắng nhà.
Cô bước lên một lối đi tối tăm để tựa những khúc xương mỏi nhừ lên bậc cửa và suy nghĩ. Hai khuỷu tay chống lên đầu gối, khuôn mặt giấu vào hai bàn tay, cô cố gắng gom góp và sắp xếp lại suy nghĩ của mình. Nhưng rồi hết lần này đến lần khác, cô vẫn mở tay ra để xem tờ giấy còn ở đó không.
Cuối cùng cô đứng dậy. Cô đã vạch ra một kế hoạch, và có sẵn một hướng đi trước mắt, ít nhất sẽ thỏa mãn được một niềm khao khát. Thời kỳ mà các dự định của cô còn sự khôn ngoan hay nhất quán đã qua đi từ lâu lắm rồi.
Trời đang dần tối, và điều đó lại càng hay. Cô đi đến một tiệm cầm đồ, và cởi bỏ bộ đồ diêm dúa trong căn phòng phía sau. Cô quen thuộc với những người ở đây, và có tiếng là người thật thà, thế nên cô không gặp quá nhiều khó khăn trong việc thuyết phục họ cho phép mình đổi lấy một bộ quần áo ngoài xứng đáng với vợ của một người thợ thủ công: một chiếc mũ bonnet lụa đen, một chiếc áo dài in hoa, một chiếc khăn choàng kẻ sọc, dẫu bẩn thỉu và có phần sờn cũ, nhưng lại mang một thứ vẻ đẹp thiêng liêng trong mắt kẻ lang thang đường phố như là y phục thích hợp của cái tầng lớp hạnh phúc mà cô sẽ chẳng bao giờ, chẳng bao giờ có thể thuộc về nữa.
Cô ngắm mình trong tấm gương nhỏ treo trên tường, và buồn bã lắc đầu, nghĩ xem những bổn phận trong cõi địa đàng ngây thơ mà cô bị trục xuất ấy mới dễ dàng làm sao; rằng cô sẽ lao động, chịu đựng vất vả, nhịn đói, và chết đi nếu cần thiết, vì một người chồng, một mái ấm — vì những đứa con — nhưng ý nghĩ đó cô không thể nào chịu nổi; một bóng hình nhỏ bé xuất hiện, nghiêm nghị trong sự ngây thơ của nó, trồi lên từ chiếc vạc phù thủy trong trí tưởng tượng của cô, và cô lại lao vào hành động.
Bây giờ bạn đã biết vì sao cô lại đứng trước ngưỡng cửa nhà Mary, chờ đợi, run rẩy, cho đến khi then cài được nhấc lên, và đứa cháu gái, với những lời lẽ nói lên sự tiêu diệt tột cùng giữa chốn nhân gian, ngã vào vòng tay cô.
Cô đã có cảm giác như thể một thứ phép màu thần thánh nào đó sẽ ngăn cản cô (giống như cách mà nàng Geraldine bất thánh bị ngăn cản, trong dinh thự của Christabel) bước qua ngưỡng cửa của mái ấm ngây thơ thuở thiếu thời ấy; và cô đã định bụng sẽ chờ đợi một lời mời. Nhưng hành động bất lực của Mary đã xua tan mọi cảm giác ngập ngừng, và cô đỡ hoặc kéo con bé ngã ngồi xuống một chiếc ghế, ngước nhìn đôi mắt hoang mang của nó, khi con bé, còn đang bối rối trước nét giống nhau nhưng không phải là một người, đang đăm đăm nhìn vào những đường nét trên gương mặt người dì.
Để thực hiện kế hoạch của mình, Esther định giả vờ mang cung cách và tính cách của vợ một người thợ máy, giống như cách cô đã khoác lên mình bộ trang phục ấy; nhưng rồi, để biện minh cho sự vắng mặt kéo dài và sự im lặng đằng đẵng của mình đối với tất cả những gì đáng lẽ phải thân thiết với cô, cô buộc phải tỏ ra dửng dưng — một vẻ ngoài hoàn toàn trái ngược với trái tim vốn dĩ rất đỗi yêu thương và khao khát của cô, dẫu cho cô có muôn vàn lỗi lầm đi chăng nữa. Và có lẽ, cô đã quá đà trong việc diễn vai của mình, bởi vì chắc chắn Mary đã cảm thấy một mối ác cảm nào đó đối với người dì đã đổi thay và khác lạ, bỗng nhiên xuất hiện trở lại trong cuộc đời con bé; và điều đó sẽ cứa nát tâm can Esther, nếu như cô có thể biết được đứa cháu cưng ngày trước của mình đang cảm thấy thế nào về cô.
"Cháu không nhận ra ta nữa phải không, Mary!" cô mở lời. "Quả thật đã lâu lắm rồi ta rời xa tất cả các cháu, và ta đã có bao nhiêu lần nghĩ đến chuyện đến thăm cháu và — và cha cháu. Nhưng ta ở mãi tận đằng xa, lại luôn bận rộn suốt, chẳng thể làm đúng như ý muốn. Cháu vẫn nhớ dì Esther chứ, phải không Mary?"
"Dì là dì Hetty ạ?" Mary hỏi bằng giọng yếu ớt, vẫn đăm đăm nhìn vào khuôn mặt khác xa với ký ức thuở trước về vẻ đẹp rạng ngời tươi tắn của người dì.
"Ừ! Ta là dì Hetty đây. Ôi, đã lâu lắm rồi ta mới lại nghe thấy cái tên ấy," cô thở dài thườn thượt theo những dòng suy nghĩ mà cái tên đó gợi lên; rồi lấy lại bình tĩnh, cố gồng mình vào cái vỏ bọc cứng nhắc mà cô muốn mang, cô tiếp tục: "Và hôm nay ta nghe tin một người bạn của cháu, và cũng là bạn cũ của ta từ lâu lắm rồi, đang gặp rắc rối, và ta đoán là cháu đang đau buồn, nên ta nghĩ mình cứ ghé qua đây thăm cháu một chuyến."
Những giọt nước mắt của Mary lại tuôn rơi, nhưng con bé chẳng có chút mong muốn nào muốn mở lòng với người dì vừa kỳ lạ tìm thấy lại vừa tự thú nhận là đã lạnh nhạt, bỏ mặc họ trong từng ấy năm trời. Dẫu vậy, con bé vẫn cố gắng tỏ ra biết ơn vì lòng tốt (dù có muộn màng) từ bất kỳ ai, và muốn phép tắc một chút. Hơn thế nữa, con bé cực kỳ không muốn nói về chủ đề khủng khiếp đang chiếm ngự tâm trí mình. Thế nên, sau một thoáng ngập ngừng, con bé nói,
"Cảm ơn dì. Cháu dám chắc ý dì rất tốt. Dì đi bộ một quãng đường dài lắm phải không? Cháu rất tiếc," con bé nói, đứng dậy với một ý nghĩ chợt lóe lên nhưng lập tức bị ký ức chặn đứng, "nhưng nhà cháu chẳng có gì ăn cả, và cháu chắc chắn là dì phải đói lắm sau chuyến đi dài."
Bởi vì Mary đinh ninh rằng nơi ở của dì mình chắc chắn phải ở tận đằng xa tít tắp bên kia thị trấn, nằm ngoài tầm mắt hay tầm tai. Nhưng rốt cuộc, con bé chẳng bận tâm nhiều đến dì mình; trái tim con bé đã đau nhói ngập tràn những chuyện khác, khiến mọi thứ xung quanh tựa như một giấc mơ. Con bé tiếp nhận những cảm xúc và ấn tượng từ cuộc trò chuyện với người dì, nhưng không thể, và cũng chẳng tài nào chắp vá chúng lại với nhau, hay suy ngẫm, hay tranh luận về chúng.
Còn Esther! Thức ăn của cô nghèo nàn đến mức nào trong suốt ngần ấy ngày tuần, bộ xương bọc da cùng đôi môi nhợt nhạt có thể tố cáo điều đó, nhưng lời nói của cô sẽ chẳng bao giờ hé lộ! Thế nên, với một tiếng cười giả tạo, cô đáp lời:
"Ồ! Mary, con bé ngoan của ta ơi! Đừng nói đến chuyện ăn uống. Chúng ta có những thứ ngon nhất và rất nhiều, vì chồng ta có việc làm ổn định. Ta đã ăn một bữa tối thịnh soạn trước khi bước ra ngoài. Ta chẳng thể nuốt nổi một miếng nào dẫu cháu có dọn ra đấy."
Những lời nói của cô khoét sâu một nỗi đau kỳ lạ vào trái tim Mary. Con bé vẫn luôn nhớ bản tính yêu thương và vị tha của người dì; sao bây giờ lại thay đổi đến thế, nếu sống trong sự sung túc mà cô chưa từng nghĩ rằng việc hỏi thăm những người họ hàng suýt chết đói là đáng bận tâm? Con bé vô thức khép chặt trái tim mình lại trước người dì.
Và trong suốt thời gian ấy, tội nghiệp Esther đang nuốt ngược những tiếng nấc vào trong, đang quá cố gắng diễn tròn vai và kìm nén bản thân hơn bất kỳ khoảng thời gian dài đằng đẵng nào trước đó, để cháu gái cô không bị sốc và ghê tởm khi biết được những gì người dì đã trở thành: một kẻ buôn phấn bán hương; một kẻ bị ruồng bỏ.
Bởi vì cô khao khát được mở trái tim khốn khổ, khốn khổ của mình — hoàn toàn tuyệt vọng, bị bỏ rơi bởi tất cả mọi sinh linh — trước một người từng yêu thương cô; thế nhưng cô lại chùn bước vì sợ cái liếc mắt ngoảnh đi, giọng điệu đổi thay, và sự ghê tởm từ sâu thẳm tâm can mà cô sợ rằng việc thổ lộ ấy có thể tạo ra. Cô sẽ đi thẳng vào vấn đề của ngày hôm nay. Cô không thể nán lại lâu, vì cô cảm thấy bản thân không tài nào duy trì cái vỏ bọc mà cô đã tự mang lấy trong một thời gian dài.
Họ ngồi bên chiếc bàn tròn nhỏ, đối mặt nhau. Ngọn nến được đặt ngay giữa hai người, và Esther dịch chuyển nó ra để nhìn rõ hơn khuôn mặt của Mary, nhờ đó cô có thể đọc được những cảm xúc của con bé và xác định mối quan tâm của nó. Rồi cô bắt đầu:
"Ta e rằng đó là một chuyện tồi tệ, vụ án mạng của ông Carson ấy."
Mary hơi co rúm người lại.
“Ta nghe nói Jem Wilson đã bị bắt vì chuyện đó.”
Mary dùng hai tay che mặt lại, như để chắn bớt ánh sáng, và bản thân Esther, vốn ít quen với việc tự kìm chế, cũng đang trở nên quá kích động để có thể bình tĩnh quan sát người khác.
"Ta đã đi dạo gần phố Turner, và ta đã đến xem hiện trường," Esther tiếp lời, "và thật may mắn thế nào, ta phát hiện ra mẩu giấy này trong hàng rào," vừa nói cô vừa lấy ra mảnh giấy quý giá vẫn đang được gấp lại trong lòng bàn tay. "Nó đã được dùng làm đạn lót cho khẩu súng, ta đoán vậy; quả thật, điều đó hoàn toàn rõ ràng qua hình thù bị vo tròn của nó. Ta cảm thấy thương cho kẻ sát nhân, bất kể hắn là ai (lúc đó ta chưa biết chuyện Jem bị tình nghi), và ta nghĩ mình sẽ không bao giờ để lại một thứ có thể giúp ích, dù chỉ là một chút xíu, trong việc kết tội hắn; cảnh sát vốn vô cùng tinh ranh trong việc nhặt nhạnh từng manh mối nhỏ. Thế nên ta đã mang nó đi một đoạn đường ngắn, rồi ta mở nó ra và nhìn thấy tên của cháu, Mary."
Mary bỏ hai tay khỏi mặt, kinh ngạc nhìn khuôn mặt người dì khi nghe những lời ấy. Hóa ra cô vẫn tốt bụng đấy chứ, chẳng phải cô đang cứu con bé khỏi việc bị triệu tập, khỏi bị gặng hỏi và thẩm vấn hay sao; một điều đáng sợ hơn tất cả mọi thứ trên đời: vì con bé chắc chắn rằng những câu trả lời miễn cưỡng của mình, dù có được bọc lót thế nào đi nữa, cũng chỉ làm gia tăng sự nghi ngờ đối với Jem; dì của con bé quả thật rất tử tế khi nghĩ đến việc tha cho con bé khỏi điều này.
Esther tiếp tục nói mà không để ý đến cái nhìn của Mary. Bản thân việc cất lời đã quá đau đớn đối với cô, lại liên tục bị ngắt quãng bởi những tiếng ho khan, khàn đặc và cào xé lồng ngực — thứ đã hành hạ cô suốt nhiều tháng trời, khiến cô bị cuốn vào những khó khăn thể lý của việc phát âm đến mức chẳng thể quan sát quá tỉ mỉ.
"Sẽ chẳng thể có sự nhầm lẫn nào nếu họ tìm thấy nó. Hãy nhìn tên của cháu, đi kèm với cả cái tên của khu phố này! Hơn thế nữa lại còn là chữ viết của Jem, nếu ta không nhầm lẫn. Nhìn đi, Mary!"
Và lúc này cô thực sự quan sát con bé.
Mary cầm lấy tờ giấy và vuốt phẳng nó; rồi đột nhiên đứng thẳng người lên với một chuyển động không thể kìm nén, như thể bị hóa đá trước một sự kinh hoàng vừa bất ngờ phơi bày; gương mặt căng cứng và đờ đẫn; đôi môi mím chặt để kìm nén một tiếng kêu chực trào. Cô ngã quỵ xuống ghế, nhanh chóng như thể những thớ cơ đang gồng cứng bỗng chốc rã rời. Nhưng cô không thốt lên lời nào.
"Đó là chữ viết của cậu ta — phải không?" Esther hỏi, dẫu thái độ của Mary gần như đã là một sự khẳng định đủ rõ.
"Dì sẽ không nói đâu. Dì tuyệt đối không được nói đấy," Mary van nài, với một giọng điệu vô cùng cương quyết đến mức gần như đe dọa.
"Không đâu, Mary," Esther nói, có phần trách móc, "ta không đến nỗi tồi tệ như vậy đâu. Ôi! Mary, cháu không thể nghĩ rằng ta lại làm thế, dù ta có ra sao đi chăng nữa."
Những giọt nước mắt trào ra khóe mi cô trước ý nghĩ rằng mình bị nghi ngờ là kẻ sẽ đi tố giác một người bạn cũ.
Mary bắt gặp ánh mắt buồn bã và trách cứ ấy.
"Không! Cháu biết dì sẽ không nói đâu, dì ơi. Cháu chẳng biết mình đang nói gì nữa, cháu bị sốc quá. Nhưng dì hãy hứa là sẽ không nói nhé. Hứa với cháu đi."
"Không, quả thật ta sẽ không nói đâu, dù chuyện gì xảy ra đi nữa."
Mary ngồi lặng, nhìn chằm chằm vào nét chữ, và cẩn thận lật đi lật lại tờ giấy để xem xét, cố gắng nuôi dưỡng hy vọng, nhưng chính những nỗi sợ hãi lại đang phủ nhận hy vọng của cô.
"Ta cứ tưởng cháu quan tâm đến người thanh niên bị sát hại ấy chứ," Esther lẩm bẩm nửa thành tiếng; nhưng cảm thấy rằng mình không thể nhầm lẫn sự quan tâm kỳ lạ này dành cho kẻ tình nghi sát nhân, được ngầm hiểu qua sự sốt sắng của Mary trong việc che chở anh ta khỏi bất kỳ điều gì có thể củng cố sự nghi ngờ chống lại anh ta. Cô đã đến với mong muốn tìm hiểu mức độ đau buồn của Mary dành cho ông Carson, và mừng vì cái cớ mà mẩu giấy quan trọng mang lại. Nhận xét của cô về việc đó là chữ viết của Jem, với mục đích tìm hiểu trạng thái cảm xúc của Mary, đã bị cô cảm thấy là vô cùng bất cẩn ngay khoảnh khắc vừa thốt ra; thế nhưng sự lo lắng tột độ của Mary về việc cô không được hé lộ lại quá lớn và quá quyết đoán, không chừa lại chút nghi ngờ nào về tình cảm của con bé dành cho Jem. Cô ngày càng trở nên hoang mang tột độ, và cái đầu đang quay cuồng từ chối việc suy luận. Mary hoàn toàn im lặng. Cô nắm chặt mẩu giấy trong tay, quyết tâm giữ lấy nó cho bằng được, dù chuyện gì xảy ra; đồng thời cảm thấy lo lắng và sốt ruột mong dì mình mau rời đi. Khi ngồi đó, khuôn mặt cô thoáng gợi nhớ đến đứa con gái đã khuất của Esther.
"Cháu giống con bé nhà ta quá, Mary ạ!" Esther nói, đã mệt mỏi với chủ đề duy nhất mà cô chẳng thể thu về sự thỏa mãn nào, và quay quắt trở lại với nỗi niềm đầy ắp tâm tư về đứa con đã mất.
Mary ngước nhìn lên. Vậy là người dì có con. Đó là tất cả ý niệm mà cô tiếp nhận được. Không một chút tưởng tượng mờ nhạt nào về tình yêu và nỗi thống khổ của người đàn bà tội nghiệp ấy thoáng qua tâm trí cô, bằng không cô đã ôm chầm lấy con người đầy tội lỗi và lầm lỡ ấy vào lòng, rồi tìm cách hàn gắn trái tim tan vỡ. Không! sự việc đã không diễn ra như thế. Vậy là người dì có con; và cô đang chực chờ cất lời hỏi về chúng, nhưng trước khi câu hỏi kịp thốt lên thì một suy nghĩ khác đã chen vào hướng sự chú ý đi nơi khác, và cô quay trở lại với nhiệm vụ gỡ rối bí ẩn về tờ giấy cùng nét chữ. Ôi, cô mong sao dì mình mau đi về biết mấy.
Cứ như thể, theo những tín đồ của thuật thôi miên, sự mãnh liệt trong mong ước của cô đã ban cho cô sức mạnh chi phối người khác, dẫu ước muốn ấy chưa từng được cất thành lời, Esther cảm thấy bản thân không được chào đón và sự hiện diện của cô đang bị xua đuổi.
Cô nhận thức được điều này một khoảng thời gian trước khi có thể gom đủ quyết tâm để ra về. Cô cảm thấy vô cùng thất vọng trong cuộc gặp gỡ vốn được khao khát lẫn sợ hãi này với Mary; cô từng muốn đánh lừa con bé bằng câu chuyện về một cuộc sống hôn nhân đáng kính trọng, thế nhưng cô lại khao khát và thèm khát sự đồng cảm cho hoàn cảnh thực tế của mình. Và cô đã đánh lừa con bé rất thành công. Có lẽ sau này cô sẽ thấy mừng vì điều đó; nhưng sự tuyệt vọng của hy vọng dường như lúc này lại nhân lên gấp bội. Và cô phải rời khỏi mái nhà xưa, nơi mà từng bức tường, từng viên gạch lót sàn, dẫu ảm đạm và nghèo hèn đến đâu, vẫn mang một sức hút khó cưỡng đối với cô. Phải rời khỏi chốn bần hàn, để dấn thân vào những chốn tội lỗi đáng sợ hơn. Cô phải đi — cô sẽ đi.
"Thôi, chúc cháu ngủ ngon, Mary. Mẩu giấy đó nằm trong tay cháu thì hoàn toàn an toàn rồi, ta thấy thế. Nhưng cháu đã bắt ta hứa là không được hé lộ gì về nó, và cháu cũng phải hứa với ta là sẽ tiêu hủy nó trước khi đi ngủ đấy nhé."
"Cháu hứa," Mary đáp bằng giọng khàn đặc nhưng kiên quyết. "Thế dì về ạ?"
"Ừ. Trừ khi cháu muốn ta ở lại. Trừ khi ta có thể mang lại chút an ủi nào cho cháu, Mary," cô bấu víu vào một tia hy vọng mong manh.
"Ồ, không ạ," Mary nói, nôn nóng muốn được ở một mình. "Chồng dì sẽ thắc mắc không biết dì đang ở đâu đấy. Có ngày dì phải kể cho cháu nghe hết mọi chuyện về bản thân dì nhé. Cháu quên mất tên họ của dì là gì rồi?"
"Fergusson," Esther đáp buồn bã.
"Bà Fergusson," Mary lặp lại như một cái máy. "Và dì bảo dì sống ở đâu cơ ạ?"
"Ta có nói đâu," Esther lẩm bẩm; rồi cất cao giọng, "Ở Angel's Meadow, số 145 phố Nicholas."
"Số 145 phố Nicholas, Angel Meadow. Cháu sẽ nhớ ạ."
Khi Esther kéo chiếc khăn choàng quanh người và chuẩn bị ra về, trong đầu Mary chợt thoáng qua ý nghĩ rằng bản thân đã cư xử quá lạnh lùng và cứng nhắc với một người vốn dĩ có thiện ý mang tờ giấy đến cho mình (tờ giấy đáng sợ, khủng khiếp ấy) và qua đó cứu cô khỏi — cô không thể suy nghĩ rõ ràng xem mình đã được tha thứ bao nhiêu, hay ít ra là bao nhiêu phần rắc rối. Thế nên, mong muốn bù đắp cho thái độ dửng dưng trước đó, cô bước tới để hôn từ biệt người dì trước khi đi.
Nhưng ngạc nhiên thay, người dì đã đẩy cô ra bằng một cử động cuồng loạn, và thốt lên những lời,
"Không phải ta. Cháu tuyệt đối không được hôn ta. Cháu!"
Bà lao vụt vào màn đêm tối mịt mờ ngoài phố, và ở đó khóc nức nở suốt một hồi lâu.
