Những đêm trước các cuộc gặp với Hans Trow, Maria Eich khó ngủ. Nàng lén mở radio và biết rằng đã có trao đổi công hàm chẳng vui giữa Staline và phương Tây. Buổi sáng nàng đã uống trà đặc cho tỉnh táo, sau đó đến buổi diễn tập vở Antigone. Vì không có màn diễn liên quan, nàng xuống ngồi ở hàng ghế thứ tám, giữa những ghế trống. Brecht đột ngột ngừng hướng dẫn cho các diễn viên, đi thẳng đến chỗ Maria. Nàng đang lục tìm chiếc xuyến trong túi xách.
Ông thì thầm nói liền một hơi như là không hề thở:
- Phần đông diễn viên không ý thức được hậu quả của nghệ thuật đối với họ, Maria ạ, những hậu quả có thể tốt hay xấu. Buổi trình diễn mang đến hình ảnh của thế giới, một ý niệm về thế giới đích thực hay hỗn độn. Cô phải hiểu như thế. Nếu cô không chú tâm, nó sẽ không để ai yên, kể cả cô. Nghệ thuật nếu không được tôn trọng, hiểu rõ và chú tâm thì nó sẽ xuống cấp. Cô có thể hiểu điều đó không?
Rồi ông hạ cổ áo vét của Maria một cách kì quái như để che đi ngực nàng trong một cử chỉ trang nghiêm… Ông trở lại sân khấu.
Các diễn viên chờ đợi, tự hỏi: cái gì vừa xẩy ra trong bóng tối? Nhìn nét mặt thiếu cởi mở của Brecht, vẻ lạnh lùng của ông, họ hiểu rằng ông đang bực mình. Buổi diễn lại tiếp tục. Những cọc tiêu, sọ ngựa, bàn làm việc biến thành những đồ vật lạc điệu đang ngoi ngóp trong một thứ ánh sáng bẩn bẩn. Ngắt điện một ngọn đèn chiếu cũng chẳng giải quyết được gì.
Đầu chiều, Maria đi dạo trong công viên. Cái yên tĩnh của nơi này khiến nàng sửng sốt. Phía hàng thông có một rạp chiếu bóng, một khách sạn, mặt tiền rộng, lợp kính màu vàng, tuyết phủ. Nàng ngồi xuống bậc thềm, lót mông bằng tờ báo Berlin Targblatt, quên bực dọc, nhìn những người lính mặc ca-pot, nói chuyện luôn mồm và dậm chân cho nóng người. Trời đã về chiều với những tia ánh sáng đỏ trên các đống đổ nát. Maria thấy bình tâm lại. Nàng đi đến địa chỉ Hans Trow đã cho. Nàng đến sớm độ mươi phút.
Quán Thiên Nga thấp, mái vòm, cửa sổ tròn có kính màu. Những bàn gỗ sậm màu, nặng nề, hình chữ nhật. Gần cửa sổ, trong khói thuốc lá xanh dày đặc có một người trẻ tuổi, rất diện, đang lật giở một quyển sổ tay, đo cái gì đó bằng một thước nhỏ. Maria đã gọi trà và đợi trong tranh tối tranh sáng.
Hans Trow đến. Họ nói chuyện về Brecht, về Berliner Ensemble. Biểu trưng của nó xoay tròn trên nóc Nhà hát Đức như biển hiệu của hãng Mercedes. Nàng cảm thấy thoải mái, nói thao thao bất tuyệt. Nàng biết mình đang được lắng nghe. Nàng tự nhủ: Không ai chịu nghe mình như ông ấy. Nàng tự hỏi: những thông tin mật của mình không biết có được tổ chức tình báo tiếp nhận trôi chảy và nghiên cứu kỹ?
Hans kể ông có biết một gánh hát ở Stettin hồi chiến tranh. Các sĩ quan bạn ông hay đến xem lắm. Có một khoảng lặng trong cuộc nói chuyện, nhưng một cái gì tươi mát, êm ả, gắn bó họ với nhau. Tất cả đều rõ ràng, bình lặng, thân thiết như đã không được vậy từ nhiều năm nay. Nàng muốn xưng hô anh em với Hans. Ông đặt vào tay nàng một đồ vật bằng kim loại, lành lạnh: một máy ảnh nhỏ, nhãn hiệu Kodak, nhập từ Tây phương. “Tôi có cảm tưởng người ta đang nhìn chúng ta. Cả thế giới đang nhìn ta”, Maria nói trong khi Hans trả tiền.
Họ bước đi. Maria không biết làm gì, nói gì. Nàng nhận thấy trời chiều để lại một viền sáng trên vài đống hoang tàn. Họ đi, vượt qua một hàng rào. Tất cả gì đã làm, những cuộc cãi cọ với Brecht, những hiểu lầm đã là một phần của thế giới cũ đang hấp hối. Chẳng rõ lắm cái gì đang tràn ngập trong mình, Maria cảm thấy tin cậy, chắc chắn, muốn thú nhận có một phúc lành đặc biệt đang ban phát cho nàng, một cảm giác nhẹ nhõm. Nàng muốn được thêm một ly cà phê nóng bỏng, thêm một ngày được bước trên hè phố thẳng băng ra khỏi Berlin. Nàng trông thấy mái vòm của một nhà thờ, một chiếc máy bay đang hạ cánh phía Tegel Goethe, các đồ tầm tầm, và dải ruy băng đăng ten cũng là một sứ giả. Những lái buôn, những sứ giả ngọt ngào… Phải nghĩ đến những cái đó… À, Hans đã mua một chiếc lược.
Ông trải áo mưa giữa những cây thông đen. Ông nói về sứ mạng của mình như muốn sống lại phần đời ông những muốn xoá đi sau một sự kiện ông muốn giữ kín trong lòng. Nhưng mệt mỏi và rối loạn lộ ra trên nét mặt ông khi ông tuyên bố với một sự khinh bỉ, đau đớn:
- Bây giờ tôi biết mình muốn gì!
Ông bắt đầu nói to hơn. Dưới những cây thông kia, có một thông điệp lạ lùng, mơ hồ từ câu nói lặp lại:
- Tôi biết mình muốn gì, Maria ạ.
Họ chia tay nhau gần Nhà hát Đức. Biểu trưng bằng ánh sáng của Berliner Ensemble quay trong đêm, phản quang trên sông đào. Hans đi xa khỏi bến tầu. Maria tự nhủ: Mọi thứ đang ứ đọng trong sự đờ đẫn, trong giấc ngủ. Thế giới thiếp ngủ. Một chiếc xà lan xanh xanh, trườn sâu xuống nước.
Hôm sau, mặc dù có những ý định tốt (Mình phải tỏ ra vui vẻ hồn nhiên, mình là Antigone, mình là đứa dễ tính, mình là một thiên thần), thoạt đầu Maria cũng hoảng hốt. Ai đó gại vào cửa khi nàng đang tắm.
- Vâng?... Vâng?...
Brecht trả lời:
- Tại sao em không khoá cửa phòng tắm? Em chờ ai à?
Rồi nàng cảm thấy những ngón tay của ông, cái khăn tắm, bị đẩy về phía giường rồi xô xuống thảm.
Trong vòng ôm siết chặt, ông lẩm bẩm:
- Vì ai?
Ông cắn mạnh hơn. Maria bối rối.
- Vì ai? Vì đứa nào em đã ngoáy mông sáng nay?
Cái đèn đầu giường rơi xuống.
Ông rời nàng, đập mạnh cửa. Maria cảm thấy mình là “Người tình Dũng cảm” đã kích động lòng ghen tuông rồi dập tắt ngọn lửa của ông giữa “cơn dục kinh khủng” như lời ông nói. Khi ông trở lại phòng thì họ chỉ còn là một người đàn ông, một người đàn bà ở chung, đi lại, nói năng, bề ngoài có vẻ bớt căng thẳng, nhưng mỗi người đều mất bình thản. Giữa họ, lời nói hoá thành vô thanh. Chiếc bật lửa loé lên trong bóng tối. Ông tự nhắc đi nhắc lại: Người nữ nhận, người nam cho, người nữ cho, người nam nhận.
Ông ngồi trên giường, giở một cuốn tiểu thuyết Mỹ. Ông không đọc mà nghĩ: với Ruth ông sẽ trườn xuống thảm, với Helli ông làm tình trong cầu thang, với Greta thì ngồi trên bệ một khóm hoa lớn. Với Ruth ông dừng chiếc Stayr đen, làm tình trên vệ đường, không cả cởi quần áo.
