Hôm trước ngày trở về Berlin vào mùa thu, Brecht ra ngoài trước khi trời sáng. Mặt hồ xám, ảm đạm. Sương tan. Các cây thông hiện ra. Brecht tưới hồng. Ông khoác áo đi mưa nhầu, dép cũ mèm. Ông đặt bình tưới xuống, nhìn mặt hồ.

Hélène xuất hiện, xuống cầu thang ngôi nhà lớn, tay mang quần áo.

- Anh đã dậy rồi à?

- Anh khó ngủ.

- Em cũng vậy.

- Anh tự hỏi không biết nói với Maria thế nào về một vài chuyện…

Bà mang đến hai cái chén và cà phê.

- Nếu anh không biết nên nói thế nào thì đừng nói…

Họ uống cà phê.

- Cô ấy không được đào tạo hẳn hoi.

- Cô ấy duyên dáng.

- Dào ôi, Hélène thầm thì, ai chẳng có?

- Cô ấy có cái đẹp… bên trong…

Hélène bỏ thêm một miếng đường, những xuyến nhỏ của bà kêu lạch cạch:

- Không trông thấy,

Họ khoác tay nhau đi đến chái nhà.

- Cuối cùng cô ấy đã nhận ra mình không xứng tầm.

- Đã đến lúc đó.

- Cô ấy cũng có cái gì đó.

Im lặng. Brecht ngồi xuống bậc thềm, kéo sụp mũ lưỡi trai xuống.

- Anh không thể ruồng bỏ cô ấy mà lòng thanh thản.

- Vậy thì giữ cô ấy lại! Anh sẽ tẩy não cho cô ấy. Anh tẩy não cho cô ấy đúng như đã làm cho tên con hoang Wriccles ở Santa Monica.

- Cô ấy được sinh ra cho Broadway[1]. Một chút lấp lánh nhỏ nhoi cho sân khấu tiểu tư sản.

Chín giờ năm, Maria đi ra, sơ-mi trắng, chấm xanh, quần soóc ka ki hợp với nàng tuyệt trần. Nàng cài một cái kim châm lên tóc.

Nàng ngồi bên bàn ngoài vườn. Brecht đọc tin về giá cả cà phê và thiếc trong một tờ báo Mỹ. Ông hơi càu nhàu. Các nước sản xuất cà phê chỉ có bốn hoặc năm nước tiêu thụ trên thế giới giá rất hạ. Thế mà cà phê sáng của ông thì muốn lộn mửa.

Ông kể cho nàng nghe một câu chuyện của một cặp vợ chồng để nàng hiểu thế nào là “giữ khoảng cách”. Một người vợ đe doạ sức làm việc của người chồng vì cái thói vị kỷ của mình. Người chồng quyết định thoát ra khỏi ảnh hưởng của người vợ. Nhưng nghệ thuật làm chồng cốt yếu đòi hỏi phải thực hiện quyết định ấy một cách nhẹ nhàng. Giữ được tươi tắn, ân cần, chăm chút, dễ thương. Quyết định thoát ly khỏi vợ càng mạnh mẽ thì người chồng càng nghĩ đến những cái tốt của người vợ trẻ. Nhưng phải thực hiện việc đó một cách khách quan, có khoảng cách, như đối với những người không đặc biệt gần gũi, thay vì nổi giận vì tính thất thường của vợ, người chồng bắt mình phải biện minh, chấp nhận nó. Brecht thêm:

- Không gì khó hơn là phải lìa bỏ ai đó mà không hạ thấp người đó.

- Vì em mà anh nói thế à?

Giữa buổi, Brecht lật giở một cuốn thơ son-net của Shakespeare.

Rồi ông quay lại với Maria đang đăm chiêu nhìn mặt hồ ngoài kia.

- Ổn cả chứ?

- Chẳng ổn lắm.

Ông không nói thêm.

Buổi trưa, quanh bàn ăn, hết thảy mọi người nói về những buổi biểu diễn ở Berlin chẳng được mấy tiếng vang trên báo chí. Im lặng. Những con ong vo ve quanh đĩa hoa quả.

Xế chiều, Maria xếp vali và nhân tiện có xe của Ernst Busch, nàng trở về Berlin.

❀ ❀ ❀

[1] Broadway: Đại lộ đầy những nhà hát ở New York, chỉ sân khấu Mỹ.