Lá thư Brecht than phiền về những kiểm tra liên miên ở trạm Hoppegarten trên con đường nối Berliner với Buckov được đặt trên bàn giấy của Hans Trow. Théo đang cố lần những chữ Brecht viết bên lề của cuốn Coriolan, được dựng trong bìa hồ sơ xám trong kho lưu trữ, trên tầng thượng của các phòng giấy mới nguyên của Stasi.

Hans đưa lá thư cho Théo. Hắn quay gót, đến gần cửa sổ để mò chữ của Brecht.

Tì đầu gối trên chiếc máy sưởi điện chỉ sưởi được tí chút, Théo đọc hai trang giấy. Bên kia cửa kính, những ống khói lò sưởi xa xa uể oải nhả khói trong ánh ban mai nhợt nhạt.

- Tôi rất ngán khi biết được tình hình này, Théo bình luận.

- Tôi cũng thế.

- Rốt cuộc thì cũng chưa nghiêm trọng bằng trường hợp máy chữ của lão hỏng.

- Nó không bao giờ hỏng.

- À, vâng, Théo nói, quả là cái giọng nhà binh của chúng ta cũng hơi phiền…

- Phải, chúng ta không có cái giọng Phổ lịch sự thời trước.

- Đôi khi người ta cũng thấy tiếc.

- Tất cả mọi người đều tiếc.

- Cái giọng “Vì an ninh quốc gia” ấy nhiều khi còn chơi lại chúng ta.

- Không, chơi lại ông ta chứ…

- Có một số lính trẻ không được “sáng láng” cho lắm.

- Chúng ta không còn ở trong cái nước Phổ của Frédéric II.

- Ngay trong nước Phổ của Frédéric II, một số lính cũng không hề “sáng láng” về phương diện lịch thiệp…

- Thật thế ư?

- Rốt cuộc, những lá thư như thế này trên tầng thượng… và ở cơ quan lưu trữ, có thể chở đầy toa xe.

- Cái ngài Brecht này, ông ta phí phạm sinh lực. Ông ta có thể viết những màn kịch hay thay vì phí thời gian cho lá thư này.

- Tôi không tin vào mắt mình nữa khi thấy lão đã phí phạm bấy nhiêu mực, bấy nhiêu thì giờ, bấy nhiêu khó nhọc…

- Đọc kỹ lá thư này thì thấy ông ta chẳng có khiếu văn học gì cả.

- Không hiểu có phải đúng lão ta viết lá thư này không.

- Làm gì lá thư đây?

- Xếp lại.

Hans ngước mắt nhìn những ống khói nhà máy xa xa, bầu trời xám hơn có một vẻ đông đúc kỳ lạ.

Trong vòng bốn tháng, sẽ có tuyết. Chẳng mấy nữa, than sẽ cháy trong lò, ấm trà bốc khói, những hồ sơ chuyển từ tầng này sang tầng khác, những sà lan đổ than, những căng thẳng không dứt giữa Viện Hàn lâm nghệ thuật và Berliner Ensemble, cái dân tộc đức hạnh, thói đạo đức giả của các nghệ sĩ, sự nhàm tẻ…