Những tháng tiếp theo, Maria Eich bị Croyd triệu tập đến sáu lần. Lần thứ ba, ông ta chạm vào tay nàng. Nói chung, trong khi đặt câu hỏi, ông ta quay lưng lại phía nàng, nhìn những vầng mây đang lan rộng thật đặc biệt trên bầu trời Berlin sau khi sương sáng bốc hơi.

Ánh sáng đèn xuất hiện vào khoảng sáu giờ tối, dường như dừng lại một cách kỳ lạ dọc theo một cánh rừng thông, đó là vùng Xô viết quản lý. Hơi thở lạnh của một Berlin khác… Một ngày kia, CIA sẽ biến đổi những luồng khí trời, những trận gió trên tầng cao ngất, đảo ngược chúng và trút xuống một thứ mưa lạnh giá để nhấn chìm những xưởng thợ, những nhà tạm của quân đội, những trẻ em đường phố, những lính Xô viết đang chơi cờ dưới những ô kính cửa sổ đổ nát…

Đến cuộc hỏi cung thứ ba, Croyd đặt quyển sổ tay xuống, tắt máy ghi âm. Mặt trời xuyên qua màn mây thành một lỗ hổng chiếu sáng cái mênh mông của Berlin. Người ta nghe thấy tiếng ồn ào xa xa của một đường phố và những giọng nói vọng lại từ một cái sân khép kín.

Maria cố giải thích chồng nàng từng là quốc xã, cha nàng là bạn thân của Rudolf Hess và ông rất vui mừng khi thấy những đơn vị xe bọc thép Đức lao vào đất Nga mênh mông trắng xoá, vui mừng thấy hàng ngày hàng ngàn máy bay Stukas xâm chiếm bầu trời Âu châu, vui mừng thấy cuộc đụng độ vĩ đại cuối cùng đã đem lại không gian sống cho giống nòi Aryen, cái tộc người đã từng tưởng tượng ra tương lai một cách huy hoàng đến thế.

- Tôi từng nghe ông vừa đẩy xe đạp trong vườn, vừa hát khi Hitler diễn thuyết ở Heldenplatz.

- Điều đó không làm cô thấy phiền ư?

- Tôi không bao giờ đọc trọn một tờ báo. Chỉ đọc những trang về kịch… và những mục chiêm tinh.

- Và Brecht? Tại sao cô yêu ông ta đến thế?

- Không, tôi không yêu ông ấy. Mà là ngưỡng mộ.

- Ta bắt đầu từ đầu: ai đã đưa cô tiếp xúc với Brecht?

Nàng kể lể. Tình cảm của cả thế hệ nàng đã bị bọn quốc xã giày xéo. Mọi người đều bị nhồi sọ.

Người ta gặp rất ít thiên tài thực sự.

- Ý cô là gì?

- Brecht là một thiên tài thực sự.

Nàng phấn khích lên. Cặp má ửng hồng. Nàng nói về những bài ca của ông, những bài thơ của ông, về gã thợ sơn nhà.

- Gã thợ sơn nhà nào?

- Brecht gọi Hitler là gã thợ sơn nhà từ 1930.

- Vì lẽ gì? Ông ta từng là thợ sơn nhà à?

Câu hỏi này chứng tỏ một sự ngờ nghệch kì dị, hay ít nhất là thiếu kinh nghiệm, chứng tỏ một sự hiểu biết rất tồi về Hitler.

Điều đó làm Maria yên tâm.

- Ông có biết “bài ca SA”? nàng hỏi vẻ châm biếm. “Bài hát của kẻ thù giai cấp”?, “Ngợi ca biện chứng pháp”? “Khúc ballad xưng tụng thế giới”? Ông có muốn tôi hát ông nghe không?

Cảm thấy mình thắng điểm, Maria tiếp tục:

- Ông có biết bài “Vinh quang đã tắt của thành New York hùng vĩ”?

Trước sự sửng sốt của Croyd, nàng đọc rất to:

- “Những tiêu bản người, người ta nhốt chất đống trong những bãi quây khổng lồ, người ta cho ăn chế độ đặc biệt, người ta tắm rửa cho, người ta làm cho chúng nhún nhẩy, để đưa lên phim những cử động có một không hai của chúng, làm mẫu cho tất cả thế hệ tương lai”.

Có một khoảnh khắc khó chịu.

- Cám ơn, Croyd nói.

Ông ta thả túi chè vào chén của mình. Ông hơi buồn thấy rằng cô nữ kịch sĩ bé nhỏ có thân mình xinh đẹp kia vẫn còn ưa thích nhà giả kim Brecht đến thế; đồng thời ông cũng thấy choáng trước vẻ duyên dáng, quyến rũ hơi chua ngoa của người phụ nữa trẻ này. Cô ta đẹp rực rỡ khi hát. Trong thâm tâm, ông nghĩ: cô ta đồng tình với việc họ làm. Hoàn toàn như thế.

Ông kéo túi trà nhúng từ trong tách ra. Một cô thư ký cao lớn, mảnh khảnh đem vào nửa tờ giấy xanh, trong đó viết: “Vợ ngài gọi điện từ New York”.

Croyd vỗ nhẹ cặp môi mỏng vẻ suy nghĩ, không chú ý đến việc Maria nói gì.

- Còn những hoạt động chính trị của ông ta? Croyd vừa nói vừa khạc đờm.

Với câu hỏi này, đầu óc Maria đông cứng lại. Nàng nhìn Croyd. Còn ông ta thì nghĩ về “những cô nàng xinh xắn thành Vienna này, tóc lượn sóng, vừa ăn bánh Strudel[1] vừa hát Cosi fan tutte[2], vừa phất chổi trên cửa sổ”.

Ông ta muốn giúp nàng, nhưng thiếu cảm hứng. Ông ta tự nghĩ mình còn khối thì giờ để triệu tập nàng đến. Ông ta dùng một công thức ưa thích:

- Tôi không có gì để trách cô. Xin cám ơn sự hợp tác thẳng thắn của cô.

Từ tầng thứ ba đó, nhìn Berlin bao la, người ta cảm nhận được hơi thở sâu thẳm của Thời gian. Cuốn theo nó là cái thành phố làm bằng những chướng ngại vật, những dây thép gai, những đường bay của vịt trời, những quả chuông, mặt trời chói loà, những micro, những xưởng máy, những khách sạn, những mặt tiền nhà bị thủng, những chữ viết hỏng. Những văn tự đá. Những xưởng in bụi phủ. Kho hàng.

Sáu giờ chiều, cô thư ký mang đến một chén nước nóng khác. Ông ta treo lủng lẳng túi trà trên đó. Cũng như thế, ông ta nắm vận mệnh của những người mà ông ta lấy cung. Trong một thoáng, ông ta cảm thấy cái rộng lớn bệnh hoạn của thành phố và quyền lực của ông ta đối với những người đến ngồi trước bàn giấy của ông ta, trước những bức ảnh phóng đại của khu vực Mỹ quản lý.

Túi chè rơi xuống chén nước.

❀ ❀ ❀

[1] Strudel: Bánh ngọt trộn nho, táo, có hương quế.

[2] Cosi fan tutte: Tên một vở opéra của Mozart.