Bàn giấy của đại uý Alan Croyd nằm trong góc của tầng hai của một biệt thự ven phố Richterstrasse. Từ cửa sổ lắp kính, người ta có thể thấy quang cảnh rất đẹp của một trường đua cũ. Bây giờ nó thành bãi tập của hải quân và trung tâm cung cấp nhiên liệu xếp đầy thùng xăng. Trong sân vận động Hebbel cũ, tổng hành dinh của các đồng minh đặt một trung tâm cung cấp với những nhà tạm, mái lợp giấy nhựa đầu những nhu yếu phẩm cần thiết bậc nhất cho dân chúng Berlin trong trường hợp giả định có một cuộc phong toả kéo dài.

Biệt thự bên cạnh quét xi-măng nâu, những ban công kiểu Á đông chứa những dụng cụ điện tử quang học của CIA.

Dinh thự cũ của các ông hoàng Hardenberg bị các cơ quan lưu trữ của tướng Stanley Bay chiếm đóng. Ở đây có tất cả các tư liệu tình báo do các sĩ quan đã gần nghỉ hưu lưu giữ. Họ chỉ đọc những trang thể thao của New York Times và món tuyên truyền của đám chính trị gia ở Pankow. Phía sau họ, các máy điện báo kêu lách cách trong ánh sáng xanh, cung cấp những tin tức của trung tâm ở Washington DC. một người đàn ông mặc bờ-lu trắng đều đặn đến dứt các băng giấy không ngừng cuốn lại trên tấm vải nhựa. Đầu kia hành lang, trong một gian phòng tường xám, những băng từ nâu chậm chạp quay. Phần trên của căn phòng đó ngổn ngang như những ngăn sắt chứa phim âm bản những bức ảnh chụp từ máy bay trong các cuộc không kích từ Hambourg đến Dresde, những bức ảnh thu nhỏ nước Đức thành một lô những dải bờ biển trên đó bay lượn những con ngỗng trời.

Alan Croyd nghiền ngẫm kỹ hồ sơ của Maria Eich lẫn trong đám giấy tờ, dưới ánh sáng của một vài ngọn đèn bằng thiếc xanh chiếu sáng những tấm vải che lối vào của câu lạc bộ quần vợt của tổng hành dinh. Hình chóp ánh sáng của ngọn đèn trên bàn làm việc chiếu xuống như một bản phụ lục gửi tới từ cơ quan tình báo Anh khu vực Vienna, đặt ở Kohlmarkt.

Đại uý Alan Croyd chìm trong dòng suy nghĩ rất sâu, tưởng như ông đang ngủ. Bản tài liệu màu xanh với những nếp gấp và những vệt giấy than khẽ run rẩy trong tay trái ông. Con người khắc khổ, tóc hoa râm, ngước mắt nhìn Maria. Một thoáng hơi xì gà bốc lên từ cái hộp sắt có hình một thuỷ thủ giữa đám cá nhà táng. Chiếc hộp sắt đã xỉn màu, lẽ ra phải lấy dao cạo đi từ lâu. Còn có một cuốn sách hội thoại Anh – Đức, xuất bản năm 1933 ở Zurich và một cái thẻ ngoại giao đỏ.

Croyd nối lại cuộc nói chuyện với giọng từ tốn, mệt mỏi, như đây là một chuyện đã nhàm, trước khi chuyển sang vấn đề khác.

- Cô đã nói gì với Brecht?

- Không có gì quan trọng…

- Cô muốn nói: Không nói chuyện chính trị?

- Không, không có gì.

- Nhưng hẳn ông ta đã nói những chuyện nghiêm túc trước mặt cô chứ? Những chuyện chính trị?

- À vâng, với Hélène Weigel, với các phụ tá, các đạo diễn.

- Không nói với cô à?

- Không, với tôi người ta chỉ nói… những chuyện phù phiếm.

- Loại chuyện gì?

- Trang phục của tôi, đôi chân của tôi.

- Cô là… người… tình của ông ta phải không?

- Tôi không biết. Từ lâu tôi cứ tưởng thế, nhưng những tháng cuối cùng thì không.

- Ông ta đã nói gì về người Mỹ chúng tôi?

- Ông ấy vẫn giữ những kỷ niệm không đẹp về Hollywood… Ông ấy nói rằng… Tôi nhớ ông ấy thường hay nói rằng người Mỹ và người Anh không biết “trần tục hoá” những kinh nghiệm nghệ thuật. Họ lôi Kinh Thánh vào mọi nơi… và rằng nền sân khấu mới phải được “thoát khỏi lối siêu hình hoá”.

- Cô có biết ông ta đã bị Uỷ ban các hoạt động chống Mỹ triệu tập không?

- Có.

- Ông ta đã thành đảng viên cộng sản phải không?

- Tôi không tin…

- Ông ta có nói gì đến Joe Forster?

- Không.

Croyd ghi một vài chữ vào một quyển sổ tay xanh mang biểu tượng con phượng hoàng Mỹ. Rồi ông ta đặt bút xuống và mỉm cười với Maria. Ông ta mở ngăn kéo.

- Ông ta có nói với cô về khả năng tìm được một cái nhà ở Thụy Sĩ không?

- Không bao giờ.

- Ông ta có tiền không?

- Một ít.

- Cô không biết chắc à?

- Không…

- Ông ta có gợi ý việc cô rời Berliner Ensemble không?

- Không.

- Ông ta có gợi ý cô chuyển sang Tây Đức, đặc biệt là sang vùng Mỹ quản lý không?

- Không.

- Thế ai đã gợi ý cho cô?

- Không ai cả.

- Giờ cô sẽ làm gì?

- Dạy tiếng Đức tại một học viện Thiên Chúa giáo gần công viên Goethe.

- Các quỷ viên của Uỷ ban văn hoá có lo ngại về các chương trình “nghệ thuật” (ông ta ngập ngừng ở từ “nghệ thuật”) của Bertolt Brecht?

- Ông ấy có một vị thế đặc biệt…

- Tất cả đều canh chừng lẫn nhau…

- Có thể… Tôi không biết…

Một nữ nhân viên trực, mặc quân phục, bưng vào một cái khay trên đó có một ấm trà nóng và bằng kim loại cũ màu vàng, những miếng đường đặt trong một cái đĩa và hai cốc dài màu trắng-vàng.

- Ông ấy có đi Matxcơva không?

- Không. Tôi không nghĩ thế.

Những câu hỏi của đại uý Croyd mang đến cảm tưởng ông ta không nhắm tới những điều cốt yếu, cứ như thể là mỗi cử động, việc làm của Brecht đã được biết từ lâu và giờ chỉ cần một vài chi tiết để hoàn chỉnh báo cáo, cho nó chính xác và hiển nhiên hơn.

- Cô ở đâu?

- Trong một ký túc nhỏ, có đồ đạc, gần nhà thờ Saint-Thomas. Ký túc Adler.

Sau đó là một cuộc nói chuyện lê thê và chán ngắt về chồng và cha của Maria, về sự biến mất của họ. Viên đại uý giả vờ đôi chút khi ông ta nói có một thông điệp gửi cho họ, cốt để xem Maria có còn liên lạc với họ. Cuối cùng Croyd lấy hai cốc Ray-Ban trên bàn, ngắm nghía cốc và nói:

- Cô đã làm một vụ cho kẻ này, đã phải nói dối vì hắn, trong chừng mực nào đó là liều mạng vì hắn. Cái ông Trow này là ai thế?

Maria im lặng.

…

- Kìa, trả lời tôi đi chứ.

- Một người tốt. Ông ấy cũng làm một nghề như ông.

- Thật không?

- Thật.

- Thật à!

Trước sự im lặng của Maria, Croyd đứng lên, đúng hơn là rút lui. Ông ta chạy một máy ghi âm từ tính nhỏ. Những cuộn dây trong suốt của nó như làm loé lên một sợi dây trong suốt. Các cuộc dây dừng lại:

- Cô có giữ chiếc máy ảnh cô đã dùng…

- Không.

Croyd nghĩ: nói đúng ra, ở cô diễn viên này có một nhiệt tình yêu nước, là điều thú vị hơn là bản năng tự vệ đơn giản. Nhiều lần Croyd liếc nhìn Maria đang khép cái áo măng-tô xám đen cổ tròn, nhưng bộ mặt thanh tú của nàng không biểu hiện điều gì. Croyd thấy có lẽ chỉ có cái gáy của nàng là hấp dẫn hơn cả… Ông ta tiễn nàng trong hành lang, tâm trạng ủ rũ.

Thời tiết rất xấu, khung cảnh trống không, những xưởng thợ, những nhà tạm của quân đội, những công trình xây dở, những sân gạch cũ kỹ. Buổi chiều ông ta phải thảo những bức điện và xem các cô đánh máy của quân đội đã bổ sung hoàn chỉnh các hồ sơ hay chưa.