Nàng thích cái thời tiết âm u này, bờ hồ xam xám, những tảng đá nâu đỏ, những đường cây xanh, rậm rạp và buồn, những mảng cỏ rập rờn như sóng trong gió lạnh, những cây địa y chua chua. Những đám mây ngưng lại và bày ra phía chân trời, gây cảm tưởng là chính chúng phát quang và toả ra cái êm dịu trên những quả đồi xung quanh; những chiếc ghế ngoài vườn, những giày vải phơi trên mép cửa sổ, bức tường thấp và những cây hồng dại, mùi đá nung nóng. Tán lá rung rinh toả ra một cái gì chếnh choáng. Chìm vào một góc trời…

Maria đạp nhẹ chiếc phong vũ biểu treo ở hành lang để xem cái kim dao động.

Một ngày thứ hai, Gyorgy Lukacs[1] đến thăm Brecht. Maria thấy họ đi trên đường mòn ven hồ. Hélène Weigel ăn mặc rất lịch sự. Sơ-mi trắng cổ nhọn, gi-lê in hoa nhỏ, áo dài xanh chàm có hoạ tiết Thổ Nhĩ Kỳ, giày vải có dây buộc rất xinh và một chiếc đồng hồ Thuỵ Sĩ nhỏ mà Brecht mới tặng. Bà đi hái dâu tây quanh một cái lều gỗ, nơi lát nữa Lukács và Brecht sẽ ngồi uống trà. Họ nói về một nhà văn xoàng vô danh dịch Horace như “con bò dẫm chân trong lỗ” theo cách nói của Bertolt. Họ nói về Goethe, về Coriolan và về Shakespeare. Lukács kéo một cái bàn đặt trên cỏ. Khi ông này nói, Brecht nhìn con người béo phục phịch, cặp kính to tướng, áo sơ-mi cộc tay, ngón tay thô và nghĩ thầm: vị giáo hoàng của làng phê bình mác-xit này đã không ngừng công kích mình suốt hai mươi năm. Nhưng Weigel đã mời ông ta đến… Brecht mở một quyển vở, ghi vài ý kiến về Coriolan và nghĩ: Lão Lukács này, cứ mê mải với những vấn đề suy đồi, chẳng hiểu gì hết. Với lão, đấu tranh giai cấp chỉ là chuyện rỗng tuyếch…

Tiếp đó, vào buổi trưa, khói thuốc lá đan xen trên bàn. Brecht nói về cây hồng. Weigel mang giỏ dâu ra rửa và cắt cuống. Brecht hút thuốc một mình bên bàn… Mây bay rất cao trên mặt hồ…

Từ tần thượng, Théo Pilla giám sát sự đi lại của gia đình. Trong mái nhà Maria thử áo khoác lông của Weigel, những vòng xuyến, những hoa tai, một cổ áo lông cáo. Nàng giở khăn mùi soa để ngửi mùi oải hương. Sau đó nàng vào rừng, thoang thoảng mùi nhựa cây; rồi nàng cởi quần áo, mặc áo tắm và nhào xuống làn nước xanh. Cú nhảy của nàng không làm phân tán chú ý của Brecht và Lukács. Lukács mút gọng cặp kính to tướng mua ở Matxcơva. Brecht nhìn cái gạt tàn, mê mải. Làn khói thuốc bốc lên, lòng vòng rồi tan tác. Biết bao nhiêu là tro. Người con cả của ông chết tại mặt trận Nga, Margarete Steffin chết trong một bệnh viện Matxcơva, tất cả những diễn viên chết và những ai còn sống sót đều bị ho lao trong hành lang của Berliner. Gã Hitler đã biến đất nước của ông thành một khung cảnh xám như tro tàn. Chủ nghĩa hoà bình đều bị xem khinh ở phương Đông cũng như phương Tây. Cái gạt tàn còn bốc khói. Brecht đưa nó cho Maria vừa đi tắm về. Nàng đổ tàn thuốc vào thùng rác, không hề biết rằng tro đã bắt đầu đầy lên trong tâm trí Brecht.

Chiều, nóng bức hơn, mặt hồ lấp lánh. Hai nhân viên tình báo lướt nhìn cảnh vật bằng ống nhòm.

Hans săm soi mặt Brecht, cái cằm sệ, cái môi dưới trễ. Ông ta giống như các ông già nhỏ bé hơi gù, ngồi ngủ gà ngủ gật trên ghế băng đầu làng, cái nhìn trống rỗng. Hans không thể rời mắt khỏi bộ mặt nặng nề kia, như bột nặn, mái tóc thưa, những mảng tóc xoã xuống thái dương, gợi nhớ gương mặt của một hoàng đế La Mã nào đó đã tàn tạ bởi khoái lạc, Ông nghĩ: một cái mặt nạ.

Qua những cử động của cái đầu có thể nhận thấy đã có một sự thân thiết giữa Maria và Brecht, hơn là nàng thú nhận. Trong hai vòng tròn xanh của ống nhòm, người ta dường như nghe thấy cả tiếng xưng hô anh em và cảm thấy sự vui vẻ, cho dù Brecht vẫn giữ một vẻ xa cách, bình thản, nhưng không hề dửng dưng trước sức cuốn hút của cô gái xinh đẹp thành Vienna. Còn nàng, lúc này, cũng không hề liến láu.

Mọi thứ như ngưng lại, gió nhừng thổi. Maria vào trong căn nhà nhỏ. Trong phòng vệ sinh sát buồng của Brecht, giữa đám quần áo xám treo trên mắc, Maria xoay ổ khoá một chiếc tủ, lấy ra một tập giấy. Đặt những tờ giấy trên mép cửa sổ tò vò hẹp, nàng chụp ảnh. Nét chữ đều đặn của Brecht. Xanh và tròn.

Sau những cây thông, người ta nghe thấy những giọng hát trẻ của một hợp xướng hát nhạc Bach, rất xa phía rừng cây. Maria cảm thấy một cái gì như những cái bóng chuyển động. Nàng đứng áp vào tường. Không thấy gì, nàng cẩn thận đặt các tờ giấy vào trong chiếc tủ xám, xoay lại vòng khoá chữ, cuốn lại cuộn phim, nhét máy ảnh vào trong hộp da. Nàng giấu chiếc Kodak dưới những đám khăn quàng dưới đáy chiếc vali vải. Ra đến ngoài, nàng thấy dâm dấp mồ hôi. Ngả mình trên chiếc ghế dài, Weigel danh chơi đố chữ với cây chì đỏ. Ánh nến lay động.

Bà hỏi:

- Cô dùng trà không?

- Không, cám ơn chị.

Hélène Weigel nhắm rồi mở mắt, hỏi:

- Cô có thấy rằng đêm rất đẹp không?

- Một đêm tuyệt đẹp.

Nàng thêm:

- Ở một nơi rất đẹp

- Cô ở Buckov bao giờ chưa?

- Chưa bao giờ.

- Người ta gọi nơi đây là Thuỵ Sĩ kiểu Brandebourg[2].

- Thật thế ư?

- Phải, Thuỵ Sĩ kiểu Brandebourg.

Một phút im lặng. Hélène Weigel hỏi:

- Gì cơ?

- Em không nói gì cả, Maria Erich trả lời.

- Tôi tưởng cô vừa nói gì.

- Không, em không nói gì.

- Cô thấy Kathe Reichel thế nào? Hélène Weigel hỏi.

- Cô ấy thật dễ thương.

- Phải, tôi cũng nghĩ như thế.

Người ta nghe thấy những giọng trẻ trung của dàn hợp xướng hát nhạc Bach, dưới sự chỉ huy của Paul Dessau.

- Nơi này sao mà tuyệt diệu, Maria Erich nói trong khi kéo cao áo lên gối.

- Phải, Hélène Weigel đáp.

- Chị ngủ đấy à…

- Không hề…

Lại một lát im lặng. Tiếng hát ngừng.

- Brecht đang làm gì? Hélène Weigel hỏi.

- Ông ấy đọc Horace, Maria Erich nói.

- Ông ấy làm ra thế thôi.

- Không, ông ấy đọc Horace thật.

- Ông đang đọc tiểu thuyết trinh thám Mỹ.

- Mỹ à? Em tưởng ông thích truyện trinh thám Anh.

- Mỹ.

Im lặng.

- Chị có nghĩ Kathe Reichel sẽ thành công trong vở Urfaust không?

- Đương nhiên…

- Vậy thì cô ấy sẽ đạt…

- Brecht đã quyết rằng cô ấy sẽ diễn rất đạt, Hélène Weigel nói.

- Vậy thì cô ấy sẽ đạt.

- Nhưng cá nhân cô, cô có thấy cô ta diễn tốt không?

- Không.

- Đêm nay trời đẹp thế, Hélène Weigel nói.

❀ ❀ ❀

[1] Nhà triết học, lý luận văn học mác xít nổi tiếng người Hungari.

[2] Brandebourg: Một thành phố của Đức. (N.D)