Phải khẩn trương! Đó là phương châm của chúng tôi. Chúng tôi chẳng lãng phí phút giây nào. Nhóm của chúng tôi gồm bốn người—một thợ rèn sáu mươi tuổi, hai luật sư trẻ, và tôi. Chúng tôi mua một chiếc xe ngựa cùng hai con ngựa già khốn khổ. Chúng tôi chất một ngàn tám trăm pound lương thực và dụng cụ khai thác mỏ lên xe rồi rời Carson vào một buổi chiều tháng Mười Hai lạnh lẽo. Những con ngựa già yếu đến nỗi chẳng bao lâu sau chúng tôi nhận ra rằng nếu một hoặc hai người trong nhóm xuống đi bộ thì sẽ tốt hơn. Thế là đỡ hơn hẳn. Tiếp đó, chúng tôi lại thấy rằng nếu người thứ ba xuống đi bộ thì còn tốt hơn nữa. Đó cũng là lúc tôi tự nguyện nhận việc cầm cương, mặc dù trước đó tôi chưa từng điều khiển ngựa kéo xe bao giờ, và nhiều người ở vị trí của tôi chắc hẳn đã thấy nhẹ lòng khi từ chối trách nhiệm đó. Nhưng chỉ một lúc sau, chúng tôi lại nhận ra rằng nếu người đánh xe cũng xuống đi bộ luôn thì lại càng tuyệt. Thế là tôi xin từ chức người đánh xe, và không bao giờ nhận lại vị trí đó nữa. Trong vòng một giờ, chúng tôi nhận thấy rằng không chỉ tốt hơn, mà việc bốn người chúng tôi, thay phiên nhau, mỗi lần hai người, đặt tay lên đuôi xe và đẩy nó xuyên qua cát, để mặc lũ ngựa yếu ớt chỉ việc tránh đường và giữ chặt càng xe, là điều hoàn toàn cần thiết. Có lẽ tốt nhất là người ta nên biết trước số phận của mình để mà cam chịu. Chúng tôi đã học được bài học đó chỉ trong một buổi chiều. Rõ ràng là chúng tôi phải cuốc bộ xuyên qua cát và đẩy cả chiếc xe lẫn lũ ngựa suốt hai trăm dặm. Thế là chúng tôi chấp nhận hoàn cảnh, và từ đó trở đi, chúng tôi không bao giờ ngồi trên xe nữa. Hơn thế nữa, chúng tôi còn chia ca làm việc đều đặn và gần như liên tục để đẩy phía sau xe.

Chúng tôi đi được bảy dặm rồi cắm trại giữa sa mạc. Clagett trẻ tuổi (hiện là Nghị sĩ Quốc hội bang Montana) tháo cương, cho ngựa ăn và uống nước; Oliphant và tôi thì đi cắt cây ngải đắng, nhóm lửa và lấy nước nấu nướng; còn lão thợ rèn, ông Ballou, thì phụ trách việc bếp núc. Sự phân công lao động và nhiệm vụ này được duy trì suốt dọc đường. Chúng tôi không có lều, nên cứ thế ngủ dưới tấm chăn trên đồng không mông quạnh. Chúng tôi mệt đờ người nên ngủ say như chết.

Chúng tôi mất mười lăm ngày để hoàn thành chuyến đi dài hai trăm dặm; à thực ra là mười ba ngày, vì chúng tôi đã nghỉ lại một chỗ vài ngày để cho ngựa nghỉ ngơi.

Lẽ ra chúng tôi đã có thể hoàn thành hành trình trong mười ngày nếu chịu dắt lũ ngựa đi sau xe, nhưng mãi đến khi quá muộn chúng tôi mới nghĩ ra điều đó, thế nên cứ tiếp tục đẩy cả ngựa lẫn xe trong khi đáng lẽ đã có thể đỡ được một nửa sức lực. Những người gặp chúng tôi thỉnh thoảng cũng khuyên nên cho ngựa lên xe, nhưng ông Ballou, người mà sự nghiêm túc cứng nhắc đến mức không lời mỉa mai nào xuyên thấu được, lại nói rằng không thể làm thế vì lương thực đang để hở sẽ bị hỏng, còn lũ ngựa thì đang “nhiễm hắc ín do thiếu ăn lâu ngày.” Độc giả hẳn sẽ lượng thứ cho tôi vì không dịch cụm từ đó. Khi ông Ballou dùng một từ dài, điều ông thực sự muốn nói chỉ là bí mật giữa ông và Đấng Sáng Thế mà thôi. Ông là một trong những người tốt bụng và có trái tim nhân hậu nhất từng tô điểm cho tầng lớp bình dân. Ông là hiện thân của sự dịu dàng và giản dị—cả lòng vị tha nữa. Mặc dù ông lớn tuổi gấp đôi người già nhất trong nhóm chúng tôi, ông chẳng bao giờ tỏ vẻ bề trên, đòi hỏi đặc quyền hay sự miễn trừ nào vì lý do đó. Ông làm phần việc nặng nhọc ngang một thanh niên; và cũng tham gia chuyện trò, giải trí bình đẳng như bất kỳ lứa tuổi nào—chứ không phải từ cái đỉnh cao kiêu ngạo, đầy áp chế của tuổi sáu mươi. Điểm kỳ lạ nổi bật nhất của ông là cái kiểu “Partington” (thích dùng từ ngữ đao to búa lớn) đầy yêu mến, ông ưa dùng những từ ngữ to tát chỉ vì âm hưởng của chúng, bất kể chúng có liên quan gì đến ý tưởng mà ông muốn truyền đạt hay không. Ông luôn buông những âm tiết nặng nề đó ra với sự vô tư đến mức khiến chúng chẳng hề gây khó chịu. Thật ra, phong thái của ông tự nhiên và giản dị đến nỗi người ta cứ tự thấy mình phải gật gù chấp nhận những câu văn trịnh trọng của ông như thể chúng mang ý nghĩa gì đó, trong khi thực ra chúng chẳng có nghĩa lý gì trên đời. Nếu một từ nào đó dài, kêu và vang, thế là đủ để chiếm lấy tình cảm của ông lão, và ông sẽ ném từ đó vào chỗ không liên quan nhất trong câu hoặc chủ đề, rồi hài lòng với nó như thể nó chứa đựng ý nghĩa sáng tỏ hoàn hảo vậy.

Bốn người chúng tôi luôn trải đống chăn chung lên mặt đất giá lạnh và nằm cạnh nhau; nhận thấy chú chó săn chân dài ngốc nghếch của chúng tôi có thân nhiệt khá cao, Oliphant bắt đầu cho nó ngủ chung giường, nằm giữa anh và ông Ballou, ôm lấy tấm lưng ấm áp của chú chó vào ngực mình và cảm thấy vô cùng dễ chịu. Nhưng đêm đến, chú cún lại duỗi người, chống chân vào lưng ông cụ rồi đẩy, miệng ậm ừ đầy mãn nguyện; thỉnh thoảng, vì ấm áp và thoải mái, biết ơn và hạnh phúc, nó lại lấy chân cào cào vào lưng ông cụ đơn giản chỉ vì quá sướng; có lúc khác, nó lại mơ về những cuộc săn đuổi rồi trong lúc ngủ lại giật giật mớ tóc sau gáy ông cụ và sủa vào tai ông. Ông cụ cuối cùng cũng phàn nàn nhẹ nhàng về những sự thân mật quá trớn này, và khi dứt lời, ông nói rằng một con chó như thế không phải là vật nuôi thích hợp để ngủ chung với những người đàn ông mệt mỏi, bởi vì nó “quá chi là phù phiếm trong cử chỉ và quá đỗi bản năng trong cảm xúc.” Thế là chúng tôi tống khứ con chó ra ngoài.

Đó là một hành trình gian khổ, mệt mỏi và vất vả, nhưng cũng có mặt tươi sáng của nó; vì sau mỗi ngày dài kết thúc và cái cơn đói như sói của chúng tôi được xoa dịu bằng bữa tối nóng hổi gồm thịt xông khói chiên, bánh mì, mật đường và cà phê đen, việc hút tẩu thuốc, ca hát và kể chuyện quanh đống lửa trại giữa những nơi hoang vắng tĩnh lặng của sa mạc là một kiểu giải trí hạnh phúc, vô lo, dường như là đỉnh cao và cực điểm của sự xa hoa nơi trần thế.

Đó là một kiểu sống có sức hấp dẫn mạnh mẽ đối với tất cả mọi người, dù là người thành phố hay dân quê. Chúng ta là hậu duệ của những người Ả Rập lang thang trên sa mạc, và vô số thời đại phát triển hướng tới nền văn minh hoàn hảo vẫn không thể xóa sạch bản năng du mục trong chúng ta. Tất cả chúng ta đều thú nhận cảm thấy rạo rực vui sướng khi nghĩ đến chuyện “đi cắm trại.”

Có lần chúng tôi đi được hai mươi lăm dặm một ngày, và có lần chúng tôi đi được bốn mươi dặm (xuyên qua Sa mạc Great American), rồi thêm mười dặm nữa—tổng cộng là năm mươi dặm—trong vòng hai mươi ba giờ, không dừng lại để ăn, uống hay nghỉ ngơi. Được nằm dài ra và chìm vào giấc ngủ, ngay cả trên nền đất đá và băng giá, sau khi đã đẩy chiếc xe và hai con ngựa suốt năm mươi dặm, là một niềm sung sướng tột độ đến mức trong khoảnh khắc đó, dường như cái giá phải trả thật là rẻ.

Chúng tôi cắm trại hai ngày ở gần khu vực “Sink of the Humboldt.” Chúng tôi cố gắng dùng thứ nước kiềm nồng đậm ở Sink, nhưng không thể uống nổi. Nó giống như uống nước tro tàu, mà còn chẳng phải loại tro tàu loãng nữa chứ. Nó để lại một dư vị trong miệng, đắng ngắt và khó chịu đủ đường, cùng cảm giác nóng ran trong dạ dày rất khó chịu. Chúng tôi thêm mật đường vào, nhưng cũng chẳng giúp ích gì mấy; chúng tôi cho thêm dưa muối, vậy mà vị kiềm vẫn át đi tất cả và thế là nước đó không tài nào uống được.

Món cà phê chúng tôi pha bằng loại nước này là thứ hỗn hợp tồi tệ nhất mà con người từng tạo ra. Nó thực sự còn kinh khủng hơn cả thứ nước gốc chưa qua pha chế. Ông Ballou, với tư cách là kiến trúc sư kiêm người chế biến món đồ uống đó, cảm thấy có nghĩa vụ phải ủng hộ và bảo vệ nó, nên đã uống nửa tách bằng cách nhấp từng ngụm nhỏ, cố gắng khen lấy lệ, nhưng cuối cùng cũng phải đổ bỏ phần còn lại và thẳng thắn nói rằng món đó “quá chuyên môn đối với ông.”

Nhưng rồi chẳng bao lâu sau chúng tôi tìm thấy một con suối nước ngọt gần đó, và rồi, với không gì có thể làm hỏng niềm vui của chúng tôi, và cũng chẳng còn kẻ lang thang nào quấy rầy, chúng tôi tận hưởng kỳ nghỉ ngơi của mình.