Thật vậy, hai phần ba câu chuyện của các phu xe và người soát vé từ trước ngày chúng tôi đến Julesburg đều xoay quanh nhân vật mang tên Slade này. Để bạn đọc miền Đông có được hình dung rõ ràng về một kẻ bất lương miền Dãy Rocky ở thời kỳ phát triển cao độ nhất, tôi xin tóm lược toàn bộ những lời đồn đại dọc đường ấy thành một câu chuyện mạch lạc và trình bày như sau:
Slade sinh tại Illinois, trong một gia đình gia giáo. Khoảng năm hai mươi sáu tuổi, hắn gây gót với một người trong một trận cãi vã rồi tẩu thoát khỏi quê nhà. Đến St. Joseph, Missouri, hắn gia nhập một trong những đoàn di dân đầu tiên hướng về California và được giao trọng trách quản lý đoàn xe. Một ngày nọ trên vùng đồng bằng, hắn có lời qua tiếng lại đầy giận dữ với một đánh xe, và cả hai đều rút súng lục. Nhưng người đánh xe nhanh tay hơn đã kịp lên cò trước. Thế là Slade bảo rằng thật phí phạm mạng sống vì một chuyện nhỏ nhặt như vậy, rồi đề nghị vứt súng xuống đất và giải quyết bất hòa bằng tay không. Người đánh xe cả tin đồng ý và vứt súng xuống—ngay lập tức Slade cười chế nhạo sự ngây thơ của đối phương rồi bắn chết hắn tại chỗ!
Hắn tẩu thoát và sống một cuộc đời bạt gió một thời gian, chia sẻ thời gian giữa việc giao chiến với thổ dân và trốn chạy cảnh sát trưởng bang Illinois—người được phái đến để bắt hắn vì vụ án mạng đầu tiên. Người ta kể rằng trong một trận chiến với người da đỏ, hắn đã tự tay hạ sát ba tên thổ dân, sau đó cắt tai chúng gửi kèm theo lời chào trân trọng đến tù trưởng bộ tộc ấy.
Slade nhanh chóng tạo dựng được danh tiếng về sự quyết đoán gan dạ, và bấy nhiêu đó là đủ để hắn giành được chức vụ quan trọng làm đại lý phân vùng đường dài tại Julesburg, thay thế cho ông Jules vừa bị bãi chức. Trước đó một thời gian, ngựa của công ty thường xuyên bị đánh cắp và các chuyến xe ngựa bị trì hoãn bởi những băng nhóm tội phạm vốn quen cười trừ trước ý nghĩ có kẻ dám liều lĩnh chống lại những hành vi ngang ngược ấy. Slade đã dứt khoát trừng trị chúng.
Bọn cướp nhanh chóng nhận ra viên đại lý mới là một kẻ chẳng hề sợ hãi bất cứ thứ gì mang hơi thở cuộc sống. Hắn xử lý nhanh gọn mọi kẻ vi phạm. Kết quả là những chuyến xe chậm trễ không còn nữa, tài sản của công ty được yên thân, và dù chuyện gì xảy ra hay ai là kẻ khốn khổ đi nữa, những chuyến xe của Slade vẫn băng băng về đích mỗi lần! Quả thật, để đem lại sự thay đổi lành mạnh này, Slade đã phải ra tay sát hại vài người—có kẻ bảo ba, kẻ bảo bốn, người lại bảo sáu—nhưng thế giới trở nên giàu có hơn nhờ sự mất mát của bọn chúng. Rắc rối nổi bật đầu tiên của hắn là với cựu đại lý Jules, vốn mang tiếng là một kẻ liều lĩnh và hung hãn. Jules căm ghét Slade vì đã hất cẳng mình, và hắn chỉ đang chờ đợi một cơ hội thật thuận lợi để gây chiến. Chẳng bao lâu sau, Slade cả gan thu nhận một người mà Jules từng sa thải. Tiếp đến, Slade tịch thu một đội ngựa kéo xe mà hắn cáo buộc Jules đã đánh trượt đi giấu ở đâu đó để dùng riêng. Chiến tranh chính thức bùng nổ, và trong một hai ngày, hai kẻ dò dẫm bước đi trên đường phố để tìm kiếm lẫn nhau: Jules mang theo một khẩu súng săn hai nòng, còn Slade mang theo cây súng lục làm nên lịch sử của mình. Cuối cùng, khi Slade bước vào một cửa hàng, Jules liền nã toàn bộ đạn từ khẩu súng của mình vào người hắn từ phía sau cánh cửa. Slade quả là gan lì, và để đáp lại, Jules cũng dính phải mấy phát đạn chí mạng.
Rồi cả hai gã đều ngã gục, được khiêng về phòng trọ riêng và cùng thề thau rằng phát súng chuẩn xác hơn sẽ kết liễu đối thủ trong lần tới. Cả hai phải nằm liệt giường một thời gian dài, nhưng Jules gượng dậy trước; hắn gom góp tài sản, chất lên đôi con la rồi trốn chạy đến vùng Dãy Rocky để dưỡng sức chờ ngày thanh toán. Trong nhiều tháng trời, không ai nhìn thấy hay nghe tin gì về hắn, và hắn dần chìm vào quên lãng của tất cả mọi người ngoại trừ chính Slade. Nhưng Slade không phải là kẻ dễ quên. Ngược lại, lời đồn đại cho hay Slade vẫn treo tiền thưởng cho kẻ nào bắt được Jules, sống hay chết!
Một thời gian sau, thấy rằng sự quản lý đầy nhiệt huyết của Slade đã vãn hồi hòa bình và trật tự cho một trong những cung đường tệ hại nhất, công ty xe ngựa chuyển hắn đến phân vùng Rocky Ridge thuộc Dãy Rocky để xem liệu hắn có thể lập nên một phép màu tương tự ở đó hay không. Đó thực sự là thiên đường của bọn cướp bóc và kẻ bất lương. Nơi đó hoàn toàn không có lấy một bóng dáng của luật pháp. Bạo lực là quy tắc. Sức mạnh là quyền lực duy nhất được thừa nhận. Những xích mích nhỏ nhặt nhất cũng được giải quyết ngay tại chỗ bằng súng lục hoặc dao găm. Những vụ án mạng diễn ra giữa ban ngày với tần suất chóng mặt, và chẳng ai mảy may nghĩ đến việc điều tra. Người ta cho rằng những kẻ gây ra án mạng đều có lý do riêng tư của chúng; nếu những kẻ khác xía vào thì sẽ bị coi là bất lịch sự. Sau một vụ án mạng, tất cả những gì phép xã giao vùng Dãy Rocky đòi hỏi ở một người chứng kiến là giúp kẻ đó chôn cất nạn nhân—nếu không, sự thô lỗ ấy chắc chắn sẽ bị ghi nhớ để rồi khi chính hắn hạ sát ai đó và cần một tay hàng xóm giúp chôn cất, hắn sẽ bị quay lưng.
Slade an nhiên và bình thản định cư giữa cái ổ ăn cắp ngựa và đâm thuê chém mướn ấy, và ngay lần đầu tiên có tên dám nghênh ngang xấc láo trước mặt hắn, hắn liền bắn chết tươi! Hắn mở màn cuộc càn quét chống lại bọn tội phạm, và trong một khoảng thời gian ngắn đến kinh ngạc, hắn đã chấm dứt hoàn toàn nạn chúng quấy phá đàn gia súc của trạm xe, thu hồi vô số ngựa bị đánh cắp, tiêu diệt vài tên bất lương cộm cán nhất trong vùng và tạo ra một sức ép khủng khiếp khiến những kẻ còn lại phải nể trọng, ngưỡng mộ, sợ hãi và tuân phục! Hắn mang lại sự thay đổi kỳ diệu tương tự cho cộng đồng nơi đây, hệt như những gì từng ghi dấu ấn trong thời gian hắn cai quản Overland City. Hắn bắt giữ hai kẻ dám ăn cắp gia súc của công ty và tự tay treo cổ chúng. Hắn là vị quan tòa tối cao trong khu vực của mình, đồng thời cũng là bồi thẩm đoàn và đao phủ—không chỉ trong các vụ phạm tội chống lại chủ nhân của hắn, mà còn đối với cả những người di dân qua đường. Có lần nọ, một số di dân bị mất hoặc trộm gia súc liền kể lại cho Slade nghe khi hắn tình cờ ghé qua trại của họ. Chỉ với một kẻ đồng hành, hắn phi ngựa đến một trại chăn nuôi mà hắn nghi ngờ chủ nhân của nó, rồi đạp cửa xông vào, bắt đầu nã súng hạ sát ba tên và làm bị thương tên thứ tư.
Từ một cuốn sách nhỏ viết về Montana đầy tính máu me và hấp dẫn—[“Những người tự tung tự tác ở Montana,” do Giáo sư Thos. J. Dimsdale biên soạn.]—tôi trích dẫn đoạn này:
“Khi ở trên đường, Slade nắm giữ quyền lực tuyệt đối. Hắn thường phóng ngựa đến một trạm dừng chân, gây sự, đập phá nhà cửa tơi bời và hành hạ những người ở đó một cách tàn nhẫn nhất. Những kẻ bất hạnh chẳng có cách nào kêu oan và buộc phải tự xoay xở hồi phục bằng mọi giá.”
Người ta kể rằng trong một lần như thế, hắn đã sát hại cha của cậu bé lai Jemmy kháu khỉnh—đứa trẻ sau đó được hắn nhận nuôi và sống cùng người vợ góa của hắn sau khi hắn bị tử hình. Những câu chuyện về việc Slade treo cổ người, cùng vô số vụ tấn công, đấu súng, đâm chém và hành hung mà hắn là nhân vật chính, đã trở thành một phần trong những huyền thoại về tuyến xe ngựa. Còn về những vụ xích mích và đấu súng nhỏ nhặt, chắc chắn một điều rằng tiểu sử chi tiết về cuộc đời Slade sẽ là một bản ghi chép dài dằng dặc về những hành vi như thế.
“Những người tự tung tự tác ở Montana” của Giáo sư Thomas J. Dimsdale
Slade là một tay súng cừ khôi không đối thủ với khẩu súng lục quân dụng. Truyền thuyết kể rằng có một buổi sáng ở Rocky Ridge, khi đang có tâm trạng thoải mái, hắn nhìn thấy một kẻ từng xúc phạm mình vài ngày trước đang tiến lại gần—hãy chú ý đến trí nhớ siêu phàm của hắn đối với những chuyện như thế—rồi Slade vừa rút súng vừa nói: “Thưa các ông, khoảng cách hai mươi thước này thật đẹp—tôi sẽ bắn đứt chiếc cúc áo thứ ba trên áo hắn cho mà xem!” Và hắn đã làm được thật. Những kẻ đứng xem đều vô cùng ngưỡng mộ. Và tất cả bọn họ cũng đều đến dự đám tang của gã đó.
Có lần nọ, một kẻ mở quầy rượu nhỏ tại trạm đã làm điều gì đó khiến Slade phật ý—để rồi hắn phải đi lập di chúc ngay. Một hoặc hai ngày sau, Slade bước vào và gọi một ly brandy. Gã pha chế với tay xuống dưới quầy (vẻ ngoài là để lấy một chai rượu—nhưng rất có thể là để lấy thứ khác), thế nhưng Slade lại mỉm cười với hắn cái nụ cười dịu dàng và mãn nguyện đến kỳ lạ mà những người hàng xóm từ lâu đã nhận ra đó là một bản án tử hình ngụy trang, rồi bảo hắn: “Đừng giở trò đó!—hãy mang ra loại hảo hạng.” Thế là gã bán hàng tội nghiệp đành quay lưng đi lấy chai brandy đắt tiền trên kệ; và khi quay người lại, hắn đối mặt ngay với nòng súng của Slade. “Và ngay khoảnh khắc tiếp theo,” người cung cấp thông tin cho tôi thêm vào với giọng đầy ấn tượng, “hắn đã trở thành một trong những cái xác chết nhanh chóng nhất từng tồn tại trên đời.”
Các phu xe và người soát vé kể cho chúng tôi nghe rằng đôi khi Slade hoàn toàn phớt lờ, không thèm đếm xỉa hay nhắc nhở đến một kẻ thù căm hét suốt cả nhiều tuần liền—dù sao thì hắn cũng từng làm thế một hai lần. Và vài người tin rằng hắn làm thế là để chuốc lấy sự lơ đễnh cho nạn nhân, nhằm chiếm ưu thế trước họ; trong khi số khác lại cho rằng hắn nuôi dưỡng kẻ thù theo cách ấy, giống như một đứa học trò để dành chiếc bánh ngọt, và tận hưởng niềm vui bằng cách gặm nhấm sự mong đợi cho thật đã đời. Một trong những trường hợp như thế là một người Pháp từng xúc phạm Slade. Trái với dự đoán của mọi người, Slade không giết ngay gã tại chỗ mà bỏ mặc gã trong một thời gian khá dài. Cuối cùng, vào một đêm rất muộn, hắn đến nhà người đàn ông Pháp đó, gõ cửa, và khi kẻ thù vừa mở cửa, hắn liền bắn chết tươi—dùng chân đẩy cái xác vào trong nhà, châm lửa đốt thiêu rụi người chết cùng người vợ và ba đứa con! Tôi nghe câu chuyện này từ nhiều người khác nhau, và rõ ràng họ rất tin vào những gì mình đang kể. Chuyện ấy có thể là thật, hoặc không. “Muốn giết chó thì cứ bị đặt cho cái tội dữ,” v.v.
Slade từng bị bắt một lần bởi một nhóm người định hành hình hắn theo luật rừng. Chúng tước vũ khí của hắn, nhốt hắn vào một ngôi nhà bằng gỗ súc kiên cố và cắt cử người canh gác. Hắn thuyết phục những kẻ bắt giữ mình cho phép gọi vợ đến để có thể gặp mặt lần cuối. Vợ hắn là một người phụ nữ dũng cảm, giàu tình cảm và vô cùng kiên cường. Bà nhảy lên lưng ngựa và phi như bay giữ lấy mạng sống. Khi bà đến nơi, chúng để bà vào mà không lục soát, và trước khi cửa kịp đóng lại, bà rút ngay một cặp súng lục ra, rồi hai vợ chồng hiên ngang bước ra sỉ nhục đám đông. Và rồi, dưới làn đạn xối xả, họ cùng cưỡi chung một con ngựa phi thẳng đi mà không hề tổn hại gì!
Đến thời điểm thích hợp, đám tay chân của Slade đã bắt được kẻ thù lâu năm là Jules, khi tìm thấy hắn ẩn náu tại một nơi hiểm trở xa xôi trong núi sâu, kiếm sống qua ngày bằng khẩu súng trường. Chúng áp giải hắn về Rocky Ridge, trói giật cánh khuỷu và quăng ngay giữa bãi gia súc với phần lưng tựa vào một cột nhà. Người ta kể rằng niềm vui bừng sáng trên khuôn mặt Slade khi nghe tin đó quả thực là một điều đáng sợ. Hắn kiểm tra kẻ thù để chắc chắn rằng đã bị trói chặt, rồi đi ngủ, bằng lòng chờ đến sáng mới tận hưởng cái thú vui giết chết hắn. Jules trải qua cả đêm giữa bãi gia súc—nơi vốn nổi tiếng là chưa từng có những đêm ấm áp. Sáng hôm sau, Slade dùng hắn làm bia tập bắn bằng súng lục, róc thịt chỗ này chỗ kia và thỉnh thoảng bắn đứt một ngón tay, trong khi Jules van xin hắn hãy kết liễu một đao cho dứt nỗi đoạn trường. Cuối cùng, Slade nạp lại đạn, bước đến sát nạn nhân, thốt lên vài câu đặc trưng rồi hạ sát hắn. Cái xác nằm đó suốt nửa ngày trời mà không ai dám bén mảng đến chạm vào nếu không có lệnh, và sau đó Slade mới cắt cử một nhóm người rồi tự mình tham gia chôn cất. Nhưng trước tiên hắn cắt đai tai của người chết nhét vào túi áo vest, cất giữ ở đó một thời gian dài với vẻ vô cùng đắc ý. Đó là câu chuyện mà tôi thường xuyên nghe kể và nhìn thấy in trên các tờ báo California. Nó chắc chắn là chính xác trong mọi chi tiết cốt lõi.
Đúng hẹn, chúng tôi xình xịch tiến đến một trạm xe ngựa, ngồi xuống bàn ăn sáng cùng một nhóm người miền núi, chủ trại và nhân viên trạm mang vũ khí và râu ria xồm xoàm, nửa hoang dã nửa văn minh. Viên chức có tác phong lịch thiệp, điềm đạm và nhã nhặn nhất mà chúng tôi từng gặp dọc đường trong dịch vụ của Công ty Overland lại chính là người ngồi ở đầu bàn, ngay sát khuỷu tay tôi. Chưa từng có một cậu thiếu niên nào trợn mắt và run rẩy như tôi khi nghe họ gọi ông ta là SLADE!
Đó chính là tiểu thuyết lãng mạn, và tôi đang ngồi đối mặt với nó!—đang ngắm nhìn nó—đang chạm vào nó—đang cụng ly với nó, theo một nghĩa nào đó! Ngay đây, ngay bên cạnh tôi, chính là con ngợp bằng xương bằng thịt, kẻ qua những trận chiến, vụ ẩu đả và nhiều cách khác nhau đã cướp đi sinh mạng của hai mươi sáu con người, nếu tất cả mọi người không nói dối về hắn! Tôi đoán mình là gã thiếu niên kiêu hãnh nhất từng đi du ngoạn để ngắm nhìn những vùng đất lạ và con người kỳ diệu.
Hắn tỏ ra vô cùng thân thiện và nói năng dịu dàng đến mức tôi thấy quý mến hắn bất chấp quá khứ khủng khiếp của hắn. Thật khó lòng mà nhận thức được rằng con người dễ mến này lại chính là cơn ác múc tàn nhẫn đối với bọn tội phạm, là thứ ngáo ốc rợn tóc gáy mà các bà mẹ nuôi con ở vùng núi thường dùng để dọa trẻ con. Và cho đến tận ngày nay, tôi chẳng thể nhớ nổi điều gì nổi bật ở Slade ngoại trừ việc khuôn mặt hắn khá bè ở phần gò má, xương gò má thấp và đôi môi mỏng cùng đường nét thẳng thớm đến kỳ lạ. Nhưng chừng đó cũng đủ để để lại trong tôi chút ấn tượng sâu sắc, bởi kể từ dạo đó, tôi hiếm khi nhìn thấy gương mặt nào mang những đặc điểm ấy mà không mường tượng rằng chủ nhân của nó là một kẻ nguy hiểm.
Cà phê đã cạn sạch. Ít nhất thì nó cũng chỉ còn sót lại vỏn vẹn một cốc thiếc, và Slade đang định uống thì thấy cốc của tôi trống không.
Hắn lịch sự đề nghị rót đầy cho tôi, nhưng mặc dù rất thèm, tôi vẫn lịch sự từ chối. Tôi sợ rằng buổi sáng hôm đó hắn chưa sát hại ai và có lẽ đang cần tìm chút tiêu khiển. Thế nhưng với sự nhã nhặn đầy kiên quyết, hắn vẫn khăng khăng đòi rót đầy cốc cho tôi, bảo rằng tôi đã thức trắng cả đêm nên xứng đáng được uống hơn hắn—và trong lúc nói, hắn điềm tĩnh rót dòng chất lỏng ấy đến giọt cuối cùng. Tôi cảm ơn hắn và uống cạn, nhưng nó chẳng đem lại cho tôi chút thoải mái nào, bởi tôi chẳng thể chắc chắn rằng lát nữa hắn sẽ không thấy hối hận vì đã cho đi, rồi quay sang ra tay sát hại tôi để khuây khỏa nỗi tiếc nuối. Thế nhưng chẳng có chuyện gì như thế xảy ra cả. Chúng tôi rời đi khi hắn mới chỉ có hai mươi sáu mạng người cần phải giải trình, và tôi mang trong mình một sự thỏa mãn tĩnh lặng khi nghĩ rằng nhờ sự khôn khéo lo cho cái thân mình tại bàn ăn sáng ấy, tôi đã may mắn né tránh việc trở thành nạn nhân thứ hai mươi bảy. Slade bước ra xe ngựa tiễn chúng tôi đi, trước tiên hắn ra lệnh sắp xếp lại mấy bao thư tín cho chúng tôi được thoải mái, rồi chúng tôi chào tạm biệt hắn, đinh ninh rằng thế nào cũng sẽ có ngày nghe lại tin tức về hắn và tự hỏi không biết trong hoàn cảnh nào.
