Thế nhưng, khi đã quen dần với công việc và nắm bắt được các nguồn thông tin, tôi không còn phải nhờ cậy quá nhiều vào trí tưởng tượng nữa, mà có thể lấp đầy các cột báo của mình mà không cần phải rời xa ranh giới của sự thật.

Tôi kết thân với các phóng viên của những tờ báo khác, chúng tôi trao đổi thông tin thường kỳ cho nhau và nhờ thế tiết kiệm được khối công sức. “Thông tin thường kỳ” là những nguồn tin tức cố định, chẳng hạn như tòa án, báo cáo kim loại quý, các mẻ thu hoạch tại các xưởng nghiền quách, và các cuộc điều tra tử thi. Vì ai nấy đều giắt vũ khí bên mình, nên hầu như ngày nào chúng tôi cũng có một vụ điều tra tử thi, và vì thế mục này nghiễm nhiên được xếp vào loại “thường kỳ”.

Thời đó báo chí xôm tụ lắm. Đối thủ lớn nhất của tôi trong làng phóng viên là Boggs bên tờ Union. Anh ta là một phóng viên xuất sắc. Cứ ba hay bốn tháng, anh ta lại ngà ngà say một trận, nhưng nhìn chung anh ta là một kẻ uống rượu rất cẩn trọng và dè chừng, dẫu lúc nào cũng sẵn sàng cà khịa đối thủ chút đỉnh. Anh ta có lợi thế hơn tôi ở một điểm: anh ta lấy được báo cáo trường học công hàng tháng còn tôi thì không, bởi vì vị hiệu trưởng căm ghét tờ Enterprise. Một đêm tuyết rơi nọ, khi hạn chót nộp bản báo cáo đã cận kề, tôi buồn rầu bước ra ngoài, tự hỏi không biết làm thế nào để kiếm được nó. Chẳng mấy chốc, đi được vài bước trên con đường gần như vắng tanh, tôi chạm trán Boggs và hỏi xem anh ta đang đi đâu.

– Đi lấy báo cáo trường học đây.

– Tôi đi cùng anh nhé.

– Không, ông bạn. Tôi xin phép cáo từ.

– Tùy anh thôi.

Cậu bé làm ở quán rượu đi ngang qua mang theo một bình punch nóng bốc khơi ngút ngàn, Boggs hít hà hương thơm ngào ngạt với vẻ biết ơn. Anh ta đắm đuối nhìn theo cậu bé và thấy cậu rẽ vào cầu thang của tòa soạn Enterprise. Tôi liền nói:

– Ước gì anh có thể giúp tôi lấy vụ báo cáo trường học đó, nhưng vì không được, chắc tôi phải chạy qua tòa soạn Union xem họ có cho tôi mượn bản thảo sau khi đã sắp chữ hay không, dù tôi chẳng mảy tin là họ sẽ đồng ý đâu. Chúc ngủ ngon nhé.

– Đứng lại một phút xem nào. Tôi không phiền nếu phải đi lấy bản báo cáo rồi ngồi chơi với mấy anh em một lát trong lúc cậu chép lại nó, miễn là cậu chịu sang nhà hiệu trưởng cùng tôi.

– Thế mới là người có lý chứ. Đi thôi.

Chúng tôi lội bì bõm qua mấy dãy nhà ngập tuyết, lấy được bản báo cáo rồi quay về tòa soạn. Đó là một tài liệu ngắn và chẳng mấy chốc đã được chép xong. Trong lúc ấy, Boggs tự thân vận động với bình rượu punch. Tôi trả lại bản thảo cho anh ta và chúng tôi kéo nhau đi tìm một vụ điều tra tử thi, vì vừa nghe thấy tiếng súng nổ gần đó. Chúng tôi nắm bắt các chi tiết chẳng mất mấy thời gian, bởi đó chỉ là một vụ án mạng hạng xoàng trong quán rượu và chẳng có mấy sức hút đối với công chúng, rồi sau đó chúng tôi đường ai nấy đi.

Đến tận ba giờ sáng, khi báo đã lên khuôn và chúng tôi đang có buổi giải khuây thư giãn như thường lệ — vì một số thợ in hát rất hay còn những người khác chơi guitar rất cừ cùng với thứ ác quỷ mang tên đàn accordion — chủ bút tờ Union sải bước xông vào và muốn biết có ai hay biết gì về Boggs hay bản báo cáo trường học hay không. Chúng tôi thuật lại sự tình, và thế là tất cả đều đổ xô đi tìm kẻ trốn việc. Chúng tôi tìm thấy anh ta đang đứng trên một chiếc bàn trong một quán rượu, một tay cầm chiếc đèn lồng bằng thiết cũ, tay kia cầm bản báo cáo trường học, thao thao bất tuyệt diễn thuyết trước một đám thợ mỏ xứ Cornwall đang say mèm về cái sự vô đạo đức khi đem tiền thuế của nhân dân ra phung phí cho giáo dục “trong khi hàng trăm hàng vạn con người lao động chân chính nghèo khó đang thực sự chết đói vì không có whiskey.” [Tiếng vỗ tay náo loạn.] Anh ta đã chè chén say sưa cùng hội hè đó suốt mấy tiếng đồng hồ liền. Chúng tôi lôi cổ anh ta ra và tống lên giường đi ngủ.

Dĩ nhiên là chẳng có bản báo cáo trường học nào xuất hiện trên tờ Union cả, và Boggs quy trách nhiệm cho tôi, dù tôi hoàn toàn vô can, chẳng hề có ý định hay mong muốn gì việc làm nó vắng bóng trên tờ báo đó và cũng buồn không kém bất cứ ai vì rủi ro ấy đã xảy ra.

Nhưng chúng tôi vẫn hòa thuận với nhau. Vào cái ngày bản báo cáo trường học đến kỳ hạn tiếp theo, ông chủ mỏ “Genessee” cung cấp cho chúng tôi một cỗ xe ngựa và đề nghị chúng tôi xuống dưới đó viết vài dòng về khu mỏ — một yêu cầu rất phổ biến và luôn được vui vẻ nhận lời bất cứ khi nào người ta cung cấp xe cộ, bởi chúng tôi cũng thích những chuyến dã ngoại chẳng kém gì ai. Đúng hẹn, chúng tôi đến “mỏ” — chẳng có gì ngoài một cái lỗ sâu chín mươi feet dưới lòng đất, và chẳng có cách nào xuống dưới đó ngoài việc bám vào một sợi dây thừng và được thả xuống bằng trục tơi. Mấy người thợ vừa đi đâu đó ăn trưa mất rồi. Tôi không đủ sức để thả cái thân hình nặng nề của Boggs xuống; thế nên tôi ngậm một cây nến chưa đốt vào miệng, thắt một vòng lòng thòng ở đầu sợi dây thừng để xỏ chân vào, khẩn nài Boggs đừng có ngủ gật hay để tơi quay vượt tầm kiểm soát, rồi tôi đu mình thả xuống giếng mỏ. Tôi chạm đáy trong cảnh bùn lầy lội và trầy xước khuỷu tay, nhưng an toàn. Tôi châm nến, kiểm tra các lớp đá, chọn vài mẫu vật rồi hét lên bảo Boggs kéo lên. Không có tiếng trả lời. Chẳng mấy chốc, một cái đầu xuất hiện trong vòng tròn ánh sáng ban ngày ở tuốt phía trên cao, và một giọng nói vọng xuống:

– Cậu chuẩn bị xong hết chưa?

– Xong hết rồi — kéo lên đi.

– Cậu có thấy thoải mái không?

– Hoàn toàn thoải mái.

– Cậu đợi một chút được chứ?

– Ồ được chứ — tôi chẳng có gì vội vàng cả.

– Thôi — chào nhé.

– Sao cơ? Anh đi đâu đấy?

– Đi lấy báo cáo trường học đây!

Và anh ta đi thật. Tôi ở dưới đó suốt một tiếng đồng hồ, khiến đám thợ mỏ được một phen kinh ngạc khi họ kéo trục lên và phát hiện ra một con người bám vào sợi dây thừng thay vì một gàu đá. Tôi cũng đi bộ về nhà — năm dặm đường — leo dốc. Sáng hôm sau chúng tôi chẳng có báo cáo trường học nào; nhưng tờ Union thì có.

Sáu tháng sau khi tôi bước chân vào làng báo, thời kỳ “phất” huy hoàng của xứ Silverland bắt đầu, và chúng tiếp tục duy trì vẻ rực rỡ không suyuy giảm trong suốt ba năm. Mọi khó khăn trong việc lấp đầy “mục địa phương” đều biến mất, và rắc rối duy nhất lúc bấy giờ là làm sao nhồi nhét ngần ấy cột báo cho xuể thế giới sự kiện và tin tức cứ đổ về lưới văn chương của chúng tôi mỗi ngày. Virginia đã phát triển thành thị trấn “sôi động” nhất so với độ tuổi và dân số mà nước Mỹ từng sản sinh. Vỉa hè nườm nượp bóng người — đến mức thực tế là việc len lỏi qua dòng triều con người ấy hiếm khi nào là chuyện dễ dàng. Bản thân đường phố cũng đông đúc chẳng kém với những cỗ xe chở quách, xe chở hàng và các phương tiện khác. Dòng người xe nối đuôi nhau bất tận. Do quá đông đúc, các cỗ xe ngựa thường phải đợi tới nửa tiếng mới có cơ hội băng qua con đường chính. Niềm vui ngự trị trên mọi nét mặt, và trong ánh mắt nào cũng ánh lên một niềm háo hức hân hoan, gần như sục sôi, minh chứng cho những mưu đồ kiếm tiền đang sôi sục trong mỗi bộ óc và niềm hy vọng tràn trề đang thống trị trong mỗi trái tim. Tiền nhiều như rác; ai nấy đều tự cho mình là giàu có, và hoàn toàn không tìm thấy bóng dáng của một khuôn mặt ủ dột nào. Nào các đội quân nhân, đội cứu hỏa, ban nhạc kèn đồng, ngân hàng, khách sạn, quán khiêu vũ “hurdy-gurdy”, những cung điện cờ bạc mở toang cửa, các cuộc tụ họp chính trị, những buổi diễu hành dân sự, những vụ đánh nhau trên phố, án mạng, điều tra tử thi, bạo loạn, cứ mười lăm bước chân lại có một xưởng rượu whiskey, rồi Hội đồng Thành phố, Thị trưởng, Trắc địa viên Thành phố, Kỹ sư Trưởng Thành phố, Đội trưởng Cứu hỏa cùng các Trợ lý thứ nhất, thứ hai và thứ ba, Cảnh sát trưởng, Quan tòa Thành phố và một lực lượng cảnh sát hùng hậu, hai Hiệp hội Môi giới Khai mỏ, hàng tá nhà máy bia cùng nửa tá nhà giam và đồn cảnh sát đang hoạt động hết công suất, lại thêm dăm ba lời bàn tán về việc xây một ngôi nhà thờ. Thời kỳ “phất” đang nở rộ huy hoàng! Những tòa nhà gạch lớn chống cháy đang mọc lên san sát trên các con phố chính, và những khu ngoại ô nhà gỗ thì đang lan rộng ra mọi hướng. Giá đất nền vọt lên những con số kinh ngạc.

Mạch quặng vĩ đại “Comstock lode” kéo dài với trữ lượng giàu có cắt ngang thị trấn từ bắc xuống nam, và mọi mỏ quặng trên đó đều đang được khai thác vô cùng chăm chỉ. Chỉ riêng một trong số các mỏ này đã sử dụng tới sáu trăm bảy mươi lăm nhân công, và trong các vấn đề bầu cử, người ta truyền tai nhau câu châm ngôn: “mỏ ‘Gould and Curry’ ngả về đâu, thành phố ngả theo đó.” Tiền lương của tầng lớp lao động là bốn đến sáu đô-la một ngày, họ làm việc theo ba “ca” hoặc ba tốp, và công việc khoan mìn, đục đẽo, xúc đất cứ thế diễn ra không ngừng nghỉ suốt ngày đêm.

“Thành phố” Virginia ngự trị một cách vương giả lưng chừng sườn dốc hiểm trở của Núi Davidson, cao bảy nghìn hai trăm feet so với mực nước biển, và trong bầu không khí trong lành của xứ Nevada, người ta có thể nhìn thấy nó từ khoảng cách năm mươi dặm! Nơi đây tự hào có dân số từ mười lăm nghìn đến mười tám nghìn người, và suốt cả ngày dài, một nửa đội quân nhỏ bé ấy bu kín các con phố như ong mật, trong khi nửa còn lại bu kín các ngách ngầm và đường hầm của mỏ “Comstock”, nằm sâu hàng trăm feet dưới lòng đất ngay bên dưới chính những con phố ấy. Thường xuyên, chúng tôi cảm thấy ghế ngồi của mình rung chuyển, và nghe thấy tiếng nổ mịch mờ của một phát mìn vọng lên từ lòng đất sâu thẳm bên dưới tòa soạn.

Sườn núi dốc đến mức toàn bộ thị trấn có độ nghiêng như mái nhà. Mỗi con phố là một bậc thang, và từ phố này xuống phố tiếp theo bên dưới là độ chênh lệch bốn mươi hoặc năm mươi feet. Mặt tiền của các ngôi nhà nằm ngang bằng với con phố mà chúng hướng ra, nhưng tầng trệt phía sau của chúng lại được chống đỡ bởi những chiếc cột cà kheo cao ngất ngưởng; một người có thể đứng ở cửa sổ tầng trệt phía sau của một ngôi nhà trên phố C và nhìn xuống ống khói của dãy nhà nằm bên dưới anh ta quay mặt ra phố D. Quả là một chặng đường leo trèo nhọc nhằn trong bầu không khí loãng ấy để đi từ phố D lên phố A, và bạn sẽ thở hồng hộc, đứt hơi khi lên tới nơi; nhưng bù lại, bạn có thể quay đầu và lao xuống lại nhanh như nhà cháy — có thể nói là vậy. Bầu không khí quá loãng, do độ cao lớn, khiến cho mạch máu của con người lúc nào cũng nằm sát bề mặt da, và một vết xước do cây kim găm cũng là một thảm họa đáng để lo lắng, bởi khả năng cao là một trận viêm tấy dữ dội sẽ theo sau đó. Nhưng bù lại, bầu không khí loãng ấy dường như mang theo phép màu chữa lành cho các vết thương do đạn bắn, và do đó, việc đơn thuần bắn xuyên qua cả hai lá phổi của đối thủ không phải là điều mang lại cho bạn sự thỏa mãn lâu dài nào, vì gần như chắc chắn là anh ta sẽ lảng vảng tìm gặp bạn trong vòng một tháng tới, và tất nhiên không hề mang theo ống nhòm đâu nhé.

Từ vị trí cao ráo thoáng đãng của Virginia, người ta có thể phóng tầm mắt bao quát toàn bộ bức tranh toàn cảnh rộng lớn, trải dài ngút ngàn của các dãy núi và hoang mạc; và dù ngày trời sáng sủa hay âm u, dù mặt trời đang mọc hay lặn, hay đang rực cháy giữa đỉnh trời, hay dù màn đêm và ánh trăng thống trị, thì cảnh tượng ấy vẫn luôn vô cùng ấn tượng và đẹp đẽ. Ngay trên đầu bạn, Núi Davidson giương cao mái vòm xám xịt, còn phía trước và bên dưới bạn, một hẻm núi gập ghềnh rẽ đôi những ngọn đồi thành lũy, tạo nên một lối vào u ám mà qua đó người ta có thể thoáng thấy một sa mạc mang sắc màu dịu nhẹ, với dải lụa bạc của dòng sông uốn lượn xuyên qua, viền quanh là những hàng cây mà khoảng cách xa hàng dặm đã thu nhỏ lại thành một rìa tua rua tinh tế; và xa hơn nữa là những ngọn núi phủ tuyết trắng nhô lên, giăng ra bức tường dài kéo dài đến tận đường chân trời mờ sương — cách xa một hồ nước đang cháy rực giữa sa mạc như một vầng thái dương sa xuống, dẫu cho bản thân nó cũng cách đó tới năm mươi dặm. Nhìn từ khung cửa sổ của bạn về bất cứ hướng nào, bức tranh ấy cũng mang một sức hút mê hoặc. Vào những khoảng thời gian hiếm hoi — nhưng rất hiếm hoi — bầu trời xuất hiện những đám mây, và khi ấy mặt trời lặn sẽ dát vàng, nhuộm hồng và tôn vinh toàn bộ khung cảnh thiên nhiên vĩ đại này với một vẻ lộng lẫy đầy choáng ngợp khiến người ta dán chặt mắt vào như bị thôi miên và làm rung động tâm hồn như tiếng nhạc.