Dần dần, tôi cũng bị cuốn vào cơn sốt bạc. Những "đội ngũ thăm dò" ngày ngày kéo lên núi, phát hiện và chiếm lấy những mạch quặng cùng những dải thạch anh giàu bạc. Hiển nhiên, đây chính là con đường dẫn đến sự giàu sang. Mỏ “Gould and Curry” lừng lẫy có giá ba hoặc bốn trăm đô-la một foot khi chúng tôi mới đến; nhưng chỉ trong vòng hai tháng, nó đã vọt lên tám trăm. Mỏ “Ophir” cách đó một năm chỉ đáng giá một nhúm tiền, vậy mà giờ đây được giao dịch với giá gần bốn ngàn đô-la một foot! Chẳng thể kể tên nổi một mỏ nào mà giá trị lại không tăng vọt một cách kinh ngạc trong một thời gian ngắn.

Ai nấy đều bàn tán về những điều kỳ diệu này. Đi đến đâu, bạn cũng chẳng nghe thấy gì khác, từ sáng cho đến tận đêm khuya. Anh A nào đó vừa bán sạch cổ phần trong mỏ “Amanda Smith” được 40.000 đô-la — thế mà sáu tháng trước, khi "khai phá" dải quặng ấy, trong túi anh ta chẳng có nổi một xu. Anh B vừa bán nửa phần hùn trong mỏ “Bald Eagle and Mary Ann” với giá 65.000 đô-la tiền vàng, rồi khăn gói về miền Đông đón gia đình. Bà góa phụ Brewster đã "trúng quả đậm" ở mỏ “Golden Fleece” và bán mười foot đất với giá 18.000 đô-la — trong khi mùa xuân năm ngoái, khi tên Sing-Sing Tommy bắn chết chồng bà tại đám tang của Baldy Johnson, bà còn chẳng có đủ tiền mua một chiếc mũ tang bằng vải đăng-ten. Mỏ “Last Chance” vừa tìm thấy một lớp "vỏ sét" và biết chắc họ đang "đặt chân ngay trên mạch quặng" — kết quả là những "foot" đất hôm qua hãy còn ế ẩm thì nay đáng giá cả một ngôi nhà gạch mỗi foot, và những chủ mỏ xơ xác hôm qua đến mua chịu một ly nước ở bất kỳ quán rượu nào trong vùng cũng bị từ chối thì nay đang say mèm vì champagne, đồng thời có vô số bạn thân thiết chí cốt tại một thị trấn mà do túng quẫn lâu ngày, họ đã quên cả cách cúi chào hay bắt tay. Johnny Morgan, một kẻ lang thang vô tích sự, đã ngủ gật bên lề đường và tỉnh dậy với gia tài trị giá một trăm ngàn đô-la, nhờ phán quyết trong vụ kiện mỏ “Lady Franklin and Rough and Ready”. Cứ thế — hết ngày này sang ngày khác, những câu chuyện ấy rót vào tai chúng tôi, và cơn sốt xung quanh chúng tôi ngày một sục sôi hơn.

Tôi hẳn phải là một kẻ vô cảm hoặc phi thường nếu không phát cuồng lên giống như những người khác. Từng xe chở đầy những thỏi bạc ròng, to như những thanh chì nguyên chất, ngày ngày được chuyển về từ các nhà máy, và những cảnh tượng như vậy càng làm cho những lời đồn đại điên rồ quanh tôi thêm phần thực tế. Tôi đã đầu hàng và trở nên cuồng loạn chẳng kém gì những kẻ điên rồ nhất.

Cứ cách vài ngày lại có tin tức về việc phát hiện ra một vùng mỏ hoàn toàn mới; lập tức các mặt báo ngập tràn những bài viết ca ngợi sự giàu có của nơi đó, và thế là lượng dân dư thừa lại ùn ùn kéo nhau đến chiếm cứ. Vào lúc tôi thực sự bị "tiêm nhiễm" thứ bệnh này, mỏ “Esmeralda” vừa dấy lên một đợt sốt thì “Humboldt” bắt đầu cất tiếng kêu gọi sự chú ý. “Humboldt! Humboldt!” trở thành tiếng hô mới, và ngay lập tức Humboldt — khám phá mới nhất trong những cái mới, giàu có nhất trong những cái giàu, kỳ diệu nhất trong những vùng đất bạc kỳ diệu — đã chiếm trọn hai cột báo trong khi Esmeralda chỉ có một. Tôi suýt chút nữa đã lên đường đi Esmeralda, nhưng rồi lại xoay chiều theo dòng người và chuẩn bị sang Humboldt. Để bạn đọc có thể thấy điều gì đã lay chuyển tôi, và điều gì chắc chắn cũng sẽ lay chuyển họ nếu họ có mặt ở đó, tôi xin chép lại đây một trong những bức thư báo chí thời bấy giờ. Bức thư ấy cùng vài bức thư khác của cùng một ngòi bút điềm tĩnh chính là nguyên nhân chủ yếu thuyết phục tôi. Tôi sẽ không bóp méo đoạn trích, mà giữ nguyên văn như nó đã xuất hiện trên tờ Daily Territorial Enterprise:

Nhưng còn các mỏ của chúng ta thì sao? Tôi sẽ thành thật với các bạn. Tôi sẽ đưa ra một ý kiến chân thành, dựa trên sự khảo sát thấu đáo. Quận Humboldt là vùng mỏ giàu có nhất trên mặt đất này. Mỗi dãy núi đều ngập tràn quặng quý. Humboldt chính là xứ Golconda đích thực.

Hôm nọ, một mẫu thử từ lớp quặng bề mặt đã cho ra sản lượng vượt quá bốn ngàn đô-la một tấn. Một hoặc hai tuần trước, một mẫu thử từ những vỉa lộ thiên tương tự cũng mang lại kết quả bảy ngàn đô-la một tấn. Núi non của chúng ta đầy rẫy những kẻ thăm dò lang thang. Mỗi ngày và hầu như từng giờ lại hé lộ những bằng chứng mới, kinh ngạc hơn về sự giàu có phong phú và đậm đặc của quận nhà yêu quý. Kim loại không chỉ có mỗi bạc. Có những mạch quặng vàng rõ rệt. Một phát hiện gần đây cho thấy rõ sự hiện diện của chu sa. Các kim loại nặng khác cũng có vô số kể. Gần đây, những dấu hiệu của than mỡ đã được phát hiện. Lý thuyết của tôi từ trước đến nay vẫn cho rằng than đá là một dạng hình thành từ gỗ. Tôi từng nói với Đại tá Whitman trước đây rằng vùng lân cận Dayton (Nevada) không có và chưa từng có biểu hiện nào về nguồn gốc thực vật, và do đó tôi không đặt niềm tin vào các mỏ than được ca tụng của ông ấy. Tôi đã lặp lại học thuyết ấy với những kẻ vừa vui mừng phát hiện ra than ở Humboldt. Tôi đã bàn bạc với người bạn của mình là Đại úy Burch về vấn đề này. Sự hoài nghi của tôi đã bay biến khi ông ấy tuyên bố rằng chính tại vùng đất được nhắc đến ấy, ông đã nhìn thấy những thân cây hóa đá dài tới hai trăm feet. Thế là sự thật đã được xác lập rằng những khu rừng khổng lồ từng phủ bóng râm u ám lên vùng đất hẻo lánh này. Tôi hoàn toàn vững tin vào đức tin về than đá. Đừng lo lắng về trữ lượng khoáng sản của quận Humboldt. Chúng vô cùng lớn — không thể tính xuể.

Xin nêu ra một hai điều để giúp bạn đọc hiểu rõ hơn một số chi tiết trong đoạn trên. Vào thời điểm ấy, người hàng xóm gần gũi của chúng tôi là Gold Hill chính là vùng mỏ bạc thành công nhất ở Nevada. Hơn một nửa số lượng các thỏi bạc được vận chuyển đi mỗi ngày đều xuất phát từ nơi đó. Quặng Gold Hill "rất giàu" (và hiếm) cho sản lượng từ 100 đến 400 đô-la một tấn; nhưng sản lượng thông thường chỉ từ 20 đến 40 đô-la một tấn — nghĩa là cứ một trăm pound quặng thì thu được từ một đến hai đô-la. Thế nhưng bạn đọc sẽ nhận thấy qua đoạn trích trên rằng ở Humboldt, từ một phần tư cho đến gần một nửa khối lượng quặng chính là bạc! Nghĩa là cứ một trăm pound quặng thì có từ hai trăm đến khoảng ba trăm rưỡi đô-la trong đó. Vài ngày sau, chính phóng viên này đã viết:

Tôi đã nhắc đến sự giàu có bao la và gần như hoang đường của vùng này — thật khó mà tin nổi. Lòng dạ những ngọn núi của chúng ta chứa đầy quặng quý đến mức thừa thãi. Tôi từng nói rằng thiên nhiên đã tạo hình các dãy núi của chúng ta sao cho tạo ra những điều kiện thuận lợi nhất để khai thác mỏ. Tôi cũng đã nói với các bạn rằng vùng đất quanh đây có vô số địa điểm dựng nhà máy nghiền tuyệt vời nhất trên thế giới. Nhưng lịch sử khai thác mỏ của Humboldt ra sao? Mỏ Sheba đang nằm trong tay các nhà tư bản năng nổ ở San Francisco. Có vẻ như quặng ở đây đi kèm với các kim loại khiến cho việc luyện quặng trở nên khó khăn bằng cỗ máy thô sơ trên núi của chúng ta. Các chủ sở hữu đã kết hợp nguồn vốn và nhân lực được hé lộ trong lời mở đầu của tôi. Họ đang miệt mài làm việc và dò dẫm. Đường hầm của họ đã đạt độ dài một trăm foot. Chỉ riêng từ những kết quả thử nghiệm ban đầu, kết hợp với việc khai thác mỏ và lòng tin của công chúng vào sự nỗ lực không ngừng nghỉ, giá trị thị trường của cổ phiếu đã vọt lên tám trăm đô-la. Tôi không biết có một tấn quặng nào đã được chuyển hóa thành kim loại lưu thông chưa. Tôi chỉ biết rằng có rất nhiều mạch quặng ở vùng này vượt trội hơn mỏ Sheba về giá trị thử nghiệm ban đầu. Hãy lắng nghe một chút về những tính toán của các nhà vận hành mỏ Sheba. Họ dự định vận chuyển quặng đã cô đặc sang châu Âu. Chi phí vận chuyển từ Star City (nơi đặt mỏ) đến Virginia City sẽ là bảy mươi đô-la một tấn; từ Virginia đến San Francisco, bốn mươi đô-la một tấn; từ đó đến Liverpool, điểm đến cuối cùng, mười đô-la một tấn. Ý định của họ là các kim loại hỗn hợp trong quặng sẽ bù đắp lại chi phí khai thác ban đầu, giá vận chuyển và chi phí luyện kim, và khi đó mỗi tấn quặng thô sẽ mang lại cho họ khoản lợi nhuận ròng là mười hai trăm đô-la. Ước tính này có thể là phóng đại. Cứ cắt đôi nó ra đi, thì sản lượng vẫn vô cùng khổng lồ, vượt xa mọi sự phát triển trước đây của Lãnh thổ đầy khí thế của chúng ta.

Một phép tính rất phổ biến là nhiều mỏ của chúng ta sẽ cho sản lượng năm trăm đô-la một tấn. Sức sinh sôi ấy khiến cho các mỏ Gould & Curry, Ophir và Mexican ở vùng lân cận của các bạn trở nên mờ nhạt chìm vào bóng tối. Tôi đã đưa ra cho các bạn ước tính về giá trị của một mỏ đã được khai thác. Sự giàu có của nó được phản ánh qua giá trị thị trường của nó. Cư dân của quận Humboldt đang phát cuồng vì những "foot" đất. Khi tôi đang viết những dòng này, các thị trấn của chúng ta gần như hoang vắng. Trông chúng ủ rũ như một thiếu nữ mắc bệnh lao. Những đồng bào gân guốc và lực lưỡng của chúng ta đã đi đâu cả rồi? Họ đang lùng sục qua các khe núi và trên đỉnh những ngọn núi. Dấu chân của họ hiện diện khắp mọi nơi. Thỉnh thoảng lại có một kỵ sĩ phi nước đại qua giữa chúng ta. Con chiến mã của anh ta cho thấy nó đã phải chịu đựng sự vắt kiệt sức lực. Anh ta xuống ngựa trước ngôi nhà gạch bùn của mình, vội vã chào hỏi dăm câu với những người hàng xóm, phóng đến văn phòng ghi danh mỏ và từ đó chạy thẳng đến Văn phòng Ghi danh Quận. Vào buổi sáng, sau khi đã mua sắm đầy đủ nhu yếu phẩm dự phòng, anh ta lại lên đường dấn thân vào con đường hoang dã chưa ai đặt chân tới. Kẻ ấy thậm chí đã đếm số foot đất của mình bằng hàng ngàn. Anh ta chẳng khác gì con đỉa hút máu. Anh ta có cái dạ dày tham ăn của loài cá mập hay trăn khổng lồ. Anh ta muốn chinh phục cả thế giới kim loại.

Thế là đã đủ. Ngay khoảnh khắc đọc xong bài báo trên, bốn chúng tôi quyết định lên đường đi Humboldt. Chúng tôi bắt đầu chuẩn bị ngay lập tức. Và chúng tôi cũng bắt đầu tự trách móc bản thân vì đã không quyết định sớm hơn — bởi vì chúng tôi sợ hãi rằng tất cả các mỏ giàu có sẽ bị tìm ra và chiếm mất trước khi chúng tôi đặt chân tới nơi, và khi đó chúng tôi có lẽ sẽ phải ngậm ngùi nhận những dải quặng có năng suất chẳng quá hai hoặc ba trăm đô-la một tấn là cùng. Chỉ một tiếng trước thôi, tôi đã cảm thấy mình giàu có biết bao nếu sở hữu mỏm mười foot trong một mỏ ở Gold Hill có quặng cho sản lượng hai mươi lăm đô-la một tấn; còn bây giờ, tôi đã đâm ra bực bội trước viễn cảnh phải đành chịu đựng những cái mỏ mà mỏ nghèo nhất cũng là một kỳ quan ở Gold Hill.