trên đó, và tôi từng lấy làm hãnh diện khi lần đầu trông thấy nó, nhưng rồi dần dà tôi nhận ra cứ hễ có vị bạn hiền nào ngang qua là hắn lại gác cằm lên lan can, xị mặt xuống đọc ngấu nghiến cho đến đoạn ấy, rồi tự khúc khích một mình và bỏ đi với vẻ mãn nguyện, thỏa thuê. Thế nên tôi đã đục bỏ nó đi cho khuất mắt đám tẻ ngắt ấy. Song, người chết vốn dĩ vẫn hay tự hào về chốn yên nghỉ của mình lắm. Kìa, nửa tá nhà Jarvis đang lỉnh kỉnh khiêng theo cả bia mộ gia tộc kìa. Còn Smithers cùng dăm ba bóng ma tá túc đâu đó vừa đi ngang cách đây chốc lát. Chào Higgins nhé, từ biệt anh bạn cũ! Đó chính là Meredith Higgins—tạ thế năm ‘44—thuộc hội hè đình đám bên nghĩa trang chúng tôi—dòng dõi danh giá—cụ cố là người da đỏ—tôi với hắn thân nhau đến mức chẳng cần khách sáo—chẳng qua hắn không nghe thấy nên mới không đáp lời tôi đấy thôi. Mà tôi cũng tiếc lắm, bởi tôi rất muốn giới thiệu hai người với nhau. Anh chắc chắn sẽ phải nể phục hắn. Hắn là cỗ hài cốt lổn nhổn, còng lưng và dị dạng nhất mà anh từng thấy, nhưng lại cực kỳ vui tính. Tiếng cười của hắn nghe y như tiếng mài hai hòn đá vào nhau, và hắn luôn mở màn bằng một tiếng rít vui tai hệt như cào móng tay lên ô cửa kính. Này, Jones! Kia là lão Columbus Jones—tiền mua vải liệm bốn trăm đô-la—trọn bộ trang phục kèm bia mộ ngốn hết hai ngươn bảy. Vụ này diễn ra vào mùa xuân năm ‘26. Xưa kia thì oách phải biết. Người chết từ tận dãy Alleghanies cũng lặn lội đến để ngắm nghía đồ đạc của lão—vị khách nằm ở ngôi mộ bên cạnh tôi đây vẫn còn nhớ rõ lắm. Thế anh có thấy kẻ đang đi kia không, tay kẹp một mảnh ván đầu mộ, cụtừ đầu gối trở xuống một chân, và trên người chẳng diện nổi một mảnh vải vắt vai? Đó là Barstow Dalhousie, và chỉ đứng sau Columbus Jones, hắn là kẻ có trang bị xa hoa nhất từng đặt chân đến nghĩa trang chúng tôi. Tất cả chúng tôi đều đang bỏ đi. Chúng tôi không thể nào chịu đựng nổi cách đối xử mà con cháu mình đang giáng xuống đầu chúng tôi. Chúng mở ra những nghĩa trang mới, nhưng lại mặc kệ chúng tôi chìm đắm trong cảnh nhục nhã. Chúng vá víu đường xá, nhưng chẳng bao giờ mảy may tu sửa bất cứ thứ gì thuộc về chúng tôi hay dính dáng đến chúng tôi. Hãy nhìn cái quan tài của tôi kìa—vậy mà tôi dám đoan với anh rằng vào thời của nó, đó là một món đồ nội thất từng thu hút mọi ánh nhìn ở bất kỳ phòng khách nào trong thành phố này. Anh cứ lấy nó đi nếu muốn—tôi chẳng kham nổi tiền sửa chữa đâu. Lót lại cái đáy mới, thêm chút đỉnh ở phần nắp, vá víu dải lót dọc bên trái, và anh sẽ thấy nó chẳng thua kém gì bất kỳ cỗ xe hoa loại này mà anh từng thử nghiệm đâu. Không cần cảm ơn—thôi, đừng khách sáo làm gì—anh đã đối xử lịch thiệp với tôi, và tôi thà dâng hiến toàn bộ gia tài mình đang có còn hơn là mang tiếng vong ân bội nghĩa. Này, tấm vải liệm này trông cũng khá ngọt ngào theo cách riêng của nó đấy, nếu anh thích—Không ư? Chà, tùy anh thôi, nhưng tôi muốn sòng phẳng và hào phóng—tôi chẳng bao giờ tiếc rẻ ai thứ gì. Chào anh bạn nhé, tôi phải đi đây. Đêm nay có lẽ tôi phải đi một quãng đường dài—cũng chẳng rõ nữa. Tôi chỉ đinh ninh một điều chắc chắn, ấy là tôi đang dấn bước trên con đường di cư, và tôi sẽ chẳng bao giờ thèm ngả lưng trong cái nghĩa trang tồi tàn rách nát ấy nữa. Tôi sẽ đi mãi cho đến khi tìm được chốn dung thân đàng hoàng, dẫu có phải đi bộ tuốt sang New Jersey đi nữa. Tất cả bọn họ đều đang lên đường. Trong cuộc họp kín hôm qua, mọi người đã quyết định di cư, và đến lúc mặt trời ló dạng thì chẳng còn lại mẩu xương nào trong chốn trú ngụ xưa cũ của chúng tôi nữa đâu. Những nghĩa trang kiểu ấy có thể vừa ý đám bạn bè còn sống sót của tôi, nhưng chúng quyết định không mọc nổi trên phần hài cốt đang vinh dự cất lời đây. Ý kiến của tôi cũng là tâm tư chung của tất cả. Nếu anh còn hoài nghi, cứ thử sang đó mà xem đám hồn ma sắp sửa ra đi đã làm xáo trộn mọi thứ lên thế nào trước khi họ cất bước. Sự bất bình của họ suýt chút nữa đã biến thành một cuộc bạo động rồi kìa. Chà, đằng kia là vài thành viên nhà Bledsoes, và nếu anh chịu khó phụ tôi khiêng cái bia mộ này, chắc tôi sẽ nhập đoàn và lầm lũi bước theo họ—một dòng họ vô cùng danh giá, nhà Bledsoes ấy, dạo năm mươi năm trước khi tôi còn dạo bước trên những con phố này giữa ban ngày, họ vẫn thường xuất hiện cùng những chiếc xe tang sáu ngựa kéo và đủ mọi thứ trang trọng nhường ấy. Chào anh bạn nhé.”

Và với tấm bia mộ vác trên vai, hắn gia nhập đoàn người rùng rợn, lê lết chiếc quan tài tả tơi theo sau, bởi mặc cho hắn cứ nài nỉ thiết tha, tôi vẫn một mực từ chối lòng tốt ấy. Tôi đoán rằng phải đến tầm hai tiếng đồng hồ, đoàn người khốn khổ ấy mới lũ lượt kéo qua, lỉnh kỉnh những hành lý ảm đạm, và suốt khoảng thời gian đó, tôi ngồi nhìn họ với niềm thương cảm sâu sắc. Vài kẻ trẻ tuổi nhất và ít tả tơi nhất trong số đó có hỏi han về những chuyến tàu đêm chạy qua đường sắt, nhưng số còn lại có vẻ mù tịt về phương thức di chuyển ấy, và chỉ gặng hỏi về những con đường công cộng dẫn đến các thị trấn cùng thành phố—vài nơi trong số đó giờ đây thậm chí chẳng còn trên bản đồ nữa, đã biến mất khỏi nó lẫn cõi đời này từ tận ba mươi năm trước, và có dăm nơi chưa từng tồn tại ở bất cứ đâu ngoài các tấm bản đồ, hơn nữa lại là bản đồ riêng của các văn phòng bất động sản. Họ hỏi han về tình hình các nghĩa trang tại những chốn đó, cùng tiếng tăm của người dân địa phương trong việc tỏ lòng thành kính đối với người quá cố.

Toàn bộ sự việc này thu hút tôi vô cùng, đồng thời cũng khơi gợi lòng trắc ẩn của tôi dành cho những sinh linh vô gia cư ấy. Và vì mọi thứ diễn ra quá đỗi chân thực, lại chẳng mảy hay biết rằng mình đang mơ, tôi bèn tỉ tê với một kẻ lữ hành quấn vải liệm về ý định nấp sẵn trong đầu mình—rằng tôi sẽ viết một bài thuật lại cuộc di cư kỳ lạ và đầy tang tóc này, nhưng cũng bày tỏ rằng tôi khó lòng miêu tả nó một cách trung thực và y như những gì đã xảy ra nếu không mang tiếng là đùa giỡn với một chủ đề thiêng liêng, đồng thời bày tỏ thái độ bất kính với người chết đến mức làm tổn thương và dằn vặt những người thân còn sống của họ. Thế nhưng vị tàn dư nhã nhặn và đường bệ của một cố nhân ấy liền rướn người qua chiếc cổng nhà tôi, thì thầm vào tai tôi rằng:

“Đừng bận tâm vì điều đó làm gì. Cộng đồng nào mà dung thứ nổi những nghĩa trang như nơi chúng tôi đang dời đi, thì họ cũng chấp nhận được bất cứ lời nào mà người ta có thể thốt ra về những vong hồn bơ vơ, bị quên lãng đang nằm lại nơi ấy thôi.”

Ngay khoảnh khắc đó, một tiếng gà gáy vang lên, và đoàn người kì dị lập tức biến mất, chẳng bỏ lại lấy một mảnh giẻ hay mẩu xương tàn. Tôi bừng tỉnh, nhận ra mình đang nằm với chiếc đầu thõng hẳn ra ngoài giường và trĩu nặng xuống dưới—một tư thế có lẽ rất thuận lợi để mơ những giấc mơ mang bài học đạo lý, chứ tuyệt nhiên chẳng phải thơ ca.

LƯU Ý.—Xin đảm bảo với bạn đọc rằng nếu các nghĩa trang tại thị trấn của quý vị vẫn đang được chăm sóc ngăn nắp, thì Giấc mơ này hoàn toàn không chĩa mũi nhọn vào thị trấn của quý vị đâu, mà nó nhằm vào thị trấn kế bên một cách đặc biệt và đầy cay độc đấy.