Tám ngày đã trôi qua mà viên đội trưởng không hề quay lại gặp tôi. Theo những gì tôi gom góp được từ lời kể của một kẻ canh gác, hắn ta chưa từng bén mảng tới đây kể từ buổi chiều tôi xem bói cho hắn—điều mà theo gã gác giêng, chẳng có gì là lạ lùng cho cam.
—Ngài phải biết rằng (gã bảo tôi) Thủ Lĩnh thỉnh thoảng lại biến xuống âm phủ, và chỉ khi nào hứng chí hắn mới trở lên. Sự thực là chúng tôi chẳng bao giờ hay biết hắn làm gì trong những chuyến đi vắng dài ngày ấy.
Giữa lúc đó, nhờ bao lời nài nỉ, và cũng để đổi lấy việc tôi từng phán rằng chúng sẽ bị treo cổ rồi sau đó sẽ có một tuổi già thật yên bình, cuối cùng tôi đã thuyết phục được chúng cho tôi ra khỏi hang mỗi buổi chiều để buộc vào một thân cây, bởi ở trong chỗ giam cầm ấy, tôi sắp ngạt thở vì cái nóng bức.
Nhưng khỏi phải nói, bên cạnh tôi lúc nào cũng kè kè một cặp lính canh.
Một buổi chiều, khoảng sáu giờ, lũ cướp đi làm nhiệm vụ trong ngày dưới quyền của tên phó thủ lĩnh đã kéo về trại. Chúng dẫn theo một gã nhà nông nghèo khổ chừng bốn mươi đến năm mươi tuổi, bị trói quặt tay hệt như bức tranh vẽ hình Cha Thánh Giê-su Na-da-rét, với những tiếng kêu than xé lòng.
—Hãy trả lại tôi hai mươi đồng đúp! (gã kêu lên.) Ôi! Ước gì các ông thấu hiểu tôi đã nhọc nhằn nhường nào để kiếm được chúng! Cả một mùa hè gặt hái dưới cái nóng thiêu đốt của mặt trời!... Cả một mùa hè xa cách làng xóm, xa người vợ và những đứa con thơ!—Tôi đã gom góp được số tiền ấy bằng biết bao giọt mồ hôi và sự thiếu thốn, nhờ đó gia đình chúng tôi mới có thể sống qua mùa đông này!... Và giờ đây khi tôi đang trên đường về nhà, lòng ao khao khát được ôm ấp vợ con và trả những món nợ mà đám người tội nghiệp ấy đã vay để mọc qua ngày, sao nỡ cướp đi số tiền vốn là cả gia tài đối với tôi?—Xin xót thương, thưa các ngài! Hãy trả lại tôi hai mươi đồng đúp! Xin hãy trả cho tôi, vì nỗi đau của Đức Mẹ Thánh Thiên!
Một tiếng cười nhạo cợt đáp lại những lời than vãn của người cha tội nghiệp. Tôi run lên vì khiếp sợ bên gốc cây mà mình bị trói; bởi vì dân Di-gan chúng tôi cũng có gia đình.
—Đừng có dại dột nữa... (cuối cùng một tên cướp lên tiếng, quay sang gã nhà nông.)—Ngươi thật tệ khi cứ nghĩ đến tiền bạc, trong khi bản thân đang vướng vào những mối lo lớn hơn nhiều cần phải bận tâm...
—Sao cơ!—gã nhà nông thốt lên, chẳng thể tài nào hiểu nổi lại có tai họa nào lớn hơn việc để cho con cái mình phải chịu cảnh đói nghèo.
—Ngươi đang nằm trong tay của Parrón!
—Parrón ư... Tôi không biết hắn!... Chưa từng nghe ai nhắc tên... Tôi ở tận Alicante đến đây, và vừa đi gặt thuê ở Sevilla về.
—Thế thì, bạn tôi ơi, Parrón có nghĩa là cái chết. Bất cứ kẻ nào rơi vào tay chúng ta đều phải chết. Cho nên, hãy làm di chúc trong vòng hai phút và phó thác linh hồn trong hai phút nữa đi.—Chuẩn bị!—Nhắm bắn!—Ngươi còn bốn phút.
—Tôi sẽ tận dụng chúng... Xin hãy nghe tôi, vì lòng trắc ẩn!...—Nói đi.
—Tôi có sáu đứa con... và một người vợ bất hạnh...—tôi đành gọi là góa phụ vậy..., vì thấy mình sắp phải chết rồi...—Tôi đọc được trong mắt các ngươi rằng các ngươi còn tệ hơn cả thú dữ... Đúng vậy, tệ hơn! Bởi vì thú dữ cùng loài không bao giờ ăn thịt lẫn nhau.—Ôi! Xin tha lỗi!... Tôi chẳng biết mình đang nói gì nữa.—Các ngài ơi, thế nào trong số các ông cũng có người làm cha!... Chẳng lẽ không có nổi một người cha nào giữa các vị sao? Các vị có biết sáu đứa trẻ trải qua mùa đông mà không có bánh mì ăn sẽ thế nào không? Các vị có biết cảnh một người mẹ nhìn những đứa con dứt ruột đẻ ra chết dần chết mòn, miệng thầm kêu: «Con đói quá..., con lạnh quá» là ra sao không?—Thưa các ngài, tôi chỉ thiết tha sự sống vì chúng mà thôi! Cuộc đời đối với tôi là gì chứ? Chỉ là một chuỗi những nhọc nhằn và thiếu thốn!—Nhưng tôi phải sống vì con cái tôi!... Hỡi các con tôi!... Hỡi những đứa con bé bỏng của đời ta!
Và người cha lê lết trên mặt đất, ngước gương mặt ấy lên nhìn lũ cướp... Gì mà gương mặt ấy chứ!... Trông hệt như khuôn mặt của các vị thánh mà vua Nero từng ném cho đám hổ, theo lời kể của các bậc giảng sư...
Lũ cướp cảm thấy có cái gì đó động đậy trong lồng ngực, vì chúng nhìn nhau...; và thấy rằng tất cả đều đang suy nghĩ giống nhau, một tên trong bọn đã dám nói ra điều đó...
—Chúng đã nói gì?—Viên Tỉnh trưởng hỏi, vô cùng xúc động trước câu chuyện ấy.
—Chúng nói rằng: «Thưa các ngài, việc chúng ta sắp làm đây sẽ chẳng bao giờ đến tai Parrón đâu...»
—Không bao giờ..., không bao giờ...—lũ cướp lắp bắp.
—Mời ông cứ đi đi, người anh em tử tế...—lúc bấy giờ một tên cướp vừa nói vừa sụt sùi khóc.
Tôi cũng ra hiệu cho gã nhà nông hãy mau chóng bỏ đi.
Kẻ bất hạnh chậm chạp đứng dậy.
—Nhanh lên... Mời ông đi cho!—tất cả đồng thanh nhắc lại, đoạn quay lưng đi.
Gã nhà nông vô thức giơ tay ra.
—Mày thấy hãy còn ít lắm phỏng? (một tên quát lên.)—Thế hóa ra hắn vẫn chưa chịu thôi đòi tiền đấy phỏng!—Thôi nào..., thôi nào... Đừng có thử thách sự kiên nhẫn của chúng tao!
Người cha tội nghiệp vừa khóc vừa lủi thủi bước đi, chẳng mấy chốc đã khuất dạng.
Nửa giờ trôi qua, khoảng thời gian lũ cướp dùng để thề thốt với nhau rằng sẽ không bao giờ hé lộ với đội trưởng về việc chúng đã tha mạng cho một người, thì bỗng nhiên Parrón xuất hiện, chở theo gã nhà nông trên yên sau của con ngựa cái.
Lũ cướp hoảng sợ lùi lại phía sau.
Parrón thong thả xuống ngựa, tháo khẩu súng hai nòng trên vai xuống, hướng nòng về phía đồng bọn và cất tiếng:
—Đồ ngu xuẩn! Lũ khốn kiếp! Tao không hiểu sao tao lại không bắn chết tất cả tụi mày nữa!—Mau lên! Hãy trả lại cho người đàn ông này số đồng đúp mà tụi mày đã cướp của ông ấy!
Lũ cướp lôi ra hai mươi đồng đúp đưa cho gã nhà nông. Gã liền sụp xuống dưới chân nhân vật đang thống lĩnh đám ôn dịch cướp bóc và mang một tấm lòng nhân hậu đến nhường ấy...
Parrón bảo gã:
—Cầu Chúa bình an cùng ông!—Nếu không có những chỉ dẫn của ông, đời nào tôi tìm ra được bọn chúng. Ông thấy chưa, ông đã hoài nghi tôi mà chẳng có lý do gì đấy thôi!... Tôi đã giữ đúng lời hứa rồi nhé... Kia là hai mươi đồng đúp của ông đấy...—Thôi... lên đường thôi!
Gã nhà nông ôm chầm lấy hắn nhiều lần rồi hân hoan bước đi.
Nhưng gã chưa đi nổi năm mươi bước, vị ân nhân đã gọi giật gã lại.
Gã tội nghiệp vội vã quay ngoắt bước chân trở về.
—Ngài có điều gì sai bảo ạ?—gã hỏi, lòng đầy khao khát được giúp ích cho kẻ vừa mang lại hạnh phúc cho gia đình mình.
—Ông có biết Parrón là ai không?—chính hắn cất tiếng hỏi.
—Tôi không biết.
—Ngươi nhầm rồi! (tên tướng cướp đáp lại.) Tao chính là Parrón đây.
Gã nhà nông chết trân tại chỗ.
Parrón giương súng lên ngắm thẳng mặt và bóp cò liền hai phát vào người gã nhà nông, khiến gã ngã lăn kềnh xuống đất.
—Quỷ tha ma bắt mày!—đó là câu duy nhất mà gã kịp thốt lên.
Giữa lúc nỗi sợ hãi suýt làm tôi ngất lịm, tôi nhận thấy thân cây mình bị trói khẽ rung lên và dây trói đang lỏng dần.
Một trong hai viên đạn, sau khi găm vào người gã nhà nông, đã trúng phải sợi dây thừng buộc tôi vào thân cây và làm nó đứt phăng.
Tôi vờ như mình vẫn còn bị trói chặt, kiên nhẫn chờ đợi thời cơ để trốn chạy.
Trong lúc ấy, Parrón vừa chỉ tay về phía xác gã nhà nông vừa bảo lũ thuộc hạ:
—Bây giờ thì tụi mày có thể lục soát lấy tiền của hắn rồi đấy.—Đúng là một lũ ngu ngốc..., một lũ khốn nạn!... Lại đi tha cho kẻ đó để hắn bỏ đi và la hét oai oái dọc theo các con đường cái quan như thế!... Giả sử người chạm trán hắn và biết rõ mọi chuyện không phải là tao mà là đội lính biên phòng miquelites, thì hắn đã khai tuốt tuồn tuột đặc điểm nhận dạng của tụi mày lẫn sào huyệt của chúng ta hệt như đã khai với tao rồi, và giờ này tất cả chúng ta đều đang ngồi tù cả lũ rồi ấy chứ!—Hãy nhìn hậu quả của việc đi cướp mà không chịu giết người đi!—Thôi thế là đủ cho bài giáo điều rồi, hãy chôn vùi cái xác đó đi kẻo thối inh lên.
Trong lúc lũ cướp đang cặm cụi đào hố còn Parrón thì ngồi ăn quà vặt và quay lưng về phía tôi, tôi nhích người rời khỏi thân cây từng chút một rồi trượt xuống khe núi ngay gần đó...
Trời đã sập tối. Được bóng tối che chở, tôi ba chân bốn cẳng chuồn thẳng. Dưới ánh sao lấp lánh, tôi nhìn thấy con lừa của mình đang thong thả gặm cỏ ở đó, bị buộc vào một gốc sồi. Tôi nhảy lên lưng nó và cứ thế phi một mạch đến tận đây...
Bởi vậy, thưa ngài, xin hãy trao cho tôi một nghìn reais, tôi sẽ cung cấp toàn bộ đặc điểm nhận dạng của Parrón—tên đang giữ nguyên ba đồng rưỡi của tôi...
Tên người Di-gan đọc vanh vách bản lý lịch của tên tướng cướp; hắn nhận ngay số tiền thưởng được hứa hẹn, rồi rời khỏi Trại chỉ huy, để lại sự kinh ngạc khôn nguôi cho Bá tước del Montijo cùng vị khách đang có mặt ở đó—người đã kể lại cho chúng ta toàn bộ câu chuyện tỉ mỉ này.
Giờ đây, điều duy nhất chúng ta còn phải tìm hiểu là liệu lời phán đoán của Heredia khi xem bói cho Parrón là chuẩn xác hay sai lầm.