Novelas Cortas

Lượt đọc: 63 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Chú Thích

❊ ❊ ❊

(Các số đứng trước chỉ số trang của phần văn bản, và các số đứng sau chỉ các mục chú thích tương ứng trong văn bản).

1-1: Capitanía general: tổng tư lệnh quân khu, người nắm giữ quyền lực quân sự tối cao tại địa hạt của mình.

1-2: Granada: một tỉnh (cùng thành phố thủ phủ của nó), vùng đất giáp với Địa Trung Hải. Nơi đây lưu giữ rất nhiều dấu ấn của người Moor, bao gồm cả cung điện Alhambra.

1-3: echado que hubo: một cấu trúc rất phổ biến = así que hubo echado (ngay sau khi vừa tống cổ/ném đi).

1-4: edecán: từ bị biến đổi từ tiếng Pháp aide-de-camp (sĩ quan tùy giáp/phụ tá).

1-5: Sr. D.: Señor Don (Ngài).

1-6: toitico = todito, dạng thu nhỏ (diminutive) của todo (tất cả). Hậu tố thu nhỏ này thường làm tăng thêm sắc thái nhấn mạnh.

2-1: a que = para que (để mà).

2-2: se persigue: họ đã truy đuổi. Giá trị của thì hiện tại đôi khi được dùng để thay thế cho thì hoàn thành (và tiền quá khứ thay cho quá khứ hoàn thành) sau các từ después (sau khi) hoặc hace (trước đây).

2-3: se volvió a reír = volvió a reírse, lại cười lên. Cấu trúc volver a theo sau bởi một động từ nguyên thể được diễn dịch như một công thức lặp lại, nghĩa là: lại, một lần nữa, v.v.

2-4: no hay quien lo haga: không có ai làm được việc đó.

2-5: conoce nadie: có ai biết không? Cần lưu ý rằng nadie (không ai) không nhất thiết mang nghĩa phủ định trong trường hợp này. Xêm thêm cách dùng của jamás, v.v.

3-1: me matan: cách dùng thì hiện tại rất sống động để chỉ thì tương lai (họ sắp giết tôi đến nơi rồi).

3-2: vestido de macareno: ăn mặc theo kiểu phô trương hoặc chói lọi. Macareno vốn là người gốc một vùng ở Seville.

3-3: caerme de espaldas: ngã ngửa ra đằng sau.

3-4: había de conocer = conocería. Cấu trúc Haber de theo sau bởi động từ nguyên thể diễn tả: (a) sự bắt buộc, như: ha de ser, chắc chắn phải thế; habrá de hacerlo, anh ta sẽ phải làm việc đó; (b) tính chất tương lai (thì hiện tại của haber de + động từ nguyên thể), như: he de hablar, tôi sẽ nói: (c) hành động có điều kiện (thì quá khứ chưa hoàn thành của haber de + động từ nguyên thể), như: quién había de creer? ai mà thèm tin chứ?

3-5: que haya madre: và (nghĩ lại thì) thật lạ là lại có thể có một người mẹ như thế!

3-6: Jesús: người Tây Ban Nha, những con người vô cùng sùng đạo Công giáo, có thói quen đan xen vào lời nói của họ rất nhiều từ cảm thán xuất phát từ tôn giáo, chẳng hạn như Jesús, Ave María purísima, v.v., những từ này thường có thể được chuyển dịch bằng những từ thay thế nhẹ nhàng nhất trong tiếng Anh.

3-7: ¡Que ... muera!: cầu cho ta chết đi! hãy để ta chết đi! Vì thức giả định (subjunctive) được dùng với giá trị của câu mệnh lệnh, phụ thuộc vào một động từ ao ước nào đó được ngầm hiểu, nên từ que lẽ ra đứng sau động từ đó thường được giữ lại trong tiếng Tây Ban Nha (giống như trong tiếng Pháp), ngoại trừ khi dùng đại từ kính cẩn V. hoặc VV.

3-8: para decirte la buenaventura: để xem bói cho cô.

4-1: a todo trapo: căng buồm chạy hết tốc lực (nghĩa đen: rách tả tơi), tức là một cách không kiềm chế, hết mình.

4-2: si son de alegría: ồ lạ chưa! hóa ra đó là những giọt nước mắt hạnh phúc đấy chứ. Từ si thường được dùng để mở đầu cho một khẳng định mạnh mẽ. Nó có thể được dịch bằng một từ cảm thán hoặc lược bỏ hoàn toàn. Xem thêm trang 45, dòng 31 và phần chú thích.

4-3: tomado a este hombre: (a = từ). Giới từ a thường xuyên được sử dụng với giá trị tương đương từ from trong tiếng Anh, đứng sau các động từ như đánh cắp, tước đoạt, mua, v.v.

4-4: burro en pelo: cưỡi lừa không yên (pelo = lông), tức là cỡi lừa trần.

4-5: la mano: hãy quan sát lối diễn đạt thành ngữ thông thường để chỉ quyền sở hữu các bộ phận trên cơ thể, trang phục, v.v., bằng cách dùng mạo từ xác định thay cho tính từ sở hữu his, her, v.v., ngoài ra đại từ bổ ngữ tân cách (dative pronoun) cũng thường được thêm vào để chỉ rõ chủ thể sở hữu, chẳng hạn: Yo me corté el dedo, tôi bị đứt tay (tự cắt ngón tay mình).

4-6: se la: về giá trị sở hữu của se, hãy xem chú thích trước. Cũng cần quan sát cách dùng thường xuyên của se thay vì dùng le hoặc les khi theo sau là la, le, lo hoặc các dạng số nhiều của chúng.

4-7: con todas las veras: với tất cả sự chân thành hoặc nhiệt tình. So sánh với de veras, thực sự vậy.

4-8: tarde que (thường dùng o) temprano: sớm hay muộn.

4-9: ya me ... ya me: dù là ... hay là. Về từ me, xin xem chú thích ở trang 4, mục 3.

5-1: doy el cante: tôi tố cáo hắn ta.

5-2: dices que cuándo: có phải anh đang hỏi khi nào không? Từ que thừa thãi là bắt buộc phải có sau động từ decir khi giới thiệu một câu hỏi gián tiếp. So sánh với digo que no, que sí; tôi nói không, có đấy.

5-3: el mes que entra: tháng tới.

5-4: salir por la tapa de los sesos: so sánh với levantarse la tapa de los sesos, tự bắn vào đầu tự sát (tung nắp hộp sọ).

5-6: te ahorco: xem chú thích về me matan, trang 3, mục 1.

5-7: para esa fecha: vào thời điểm đó.

5-8: después de muerto: sau khi (hắn ta) đã chết.

5-9: de haber echado tan corto el plazo: vì đã ấn định một khoảng thời gian quá gấp gáp (nghĩa đen: ngắn ngủi).

5-10: tomó el tole: bỏ chạy vội vã.

5-11: vamos: (thể mệnh lệnh) và vaya (thức giả định) thường được sử dụng, không cần bận tâm đến nghĩa gốc của chúng, chỉ như những thán từ thuần túy. Dịch là: thôi nào, ừ thì, v.v. So sánh với từ allons trong tiếng Pháp.

5-12: a lo que me contó: theo những gì ... đã kể cho tôi nghe.

5-13: se va al infierno: dịch là biến mất tiêu (Infierno = vùng âm ti địa ngục).

6-1: ello es: thực tế là.

6-2: llevarían: hẳn là đã sống. So sánh với lleva diez años de casado, anh ta đã kết hôn được mười năm.

6-3: de servicio: đang làm nhiệm vụ, đang trực.

6-4: hijos: lũ trẻ, con cái.

6-5: voy de vuelta: tôi đang trên đường quay trở lại.

6-6: cómo he de perder: làm sao tôi có thể chịu đựng nỗi mất mát này đây? Xem chú thích về había de conocer, trang 3, mục 4.

6-7: no seas: đừng có thế. Lưu ý rằng thể mệnh lệnh không bao giờ được dùng ở dạng phủ định, khi đó nó sẽ được thay thế bằng thức giả định.

7-1: Alicante: một cảng biển nằm trên bờ biển phía đông Tây Ban Nha.

7-2: Sevilla: một thành phố ở miền nam Tây Ban Nha (vùng Andalusia) bên bờ sông Guadalquivir. Đồng thời cũng là tên tỉnh (như trong trường hợp này) nơi thành phố này tọa lạc.

7-3: Preparen: (lược bỏ ustedes). Đây là mệnh lệnh được hướng tới các đồng bọ của tên cướp.

7-4: Tengo seis hijos: lưu ý rằng động từ tener (có) không đi kèm giới từ a trước tân ngữ trực tiếp chỉ người, tân ngữ này cũng đồng thời bỏ qua giới từ a khi đứng sau một số từ chỉ số lượng, trừ khi ám chỉ những cá nhân cụ thể nào đó.

7-5: lo que me digo: từ me ở đây là một đại từ bổ ngữ biểu cảm (thể hiện sự quan tâm của người nói). Hãy lược bỏ khi dịch.

7-6: ustedes: hình thức xưng hô lịch sự ustedes trong trường hợp duy nhất này được dùng thay cho vosotros trong lời nói của người nông dân, do bị thu hút theo từ trang trọng Caballeros (Các ngài). Xin lưu ý rằng cuối cùng bọn cướp cũng đổi sang gọi người nông dân bằng usted như vậy.

7-7: mis hijos ...¡Hijos míos!: hãy chú ý đến các dạng biến thể mis và míos. Để hiểu rõ hơn xin hãy tra cứu bất kỳ cuốn ngữ pháp nào (về tính từ sở hữu).

7-8: el rey Nerón: (tức là hoàng đế Nero). Hoàng đế La Mã Nero (trị vì từ năm 54 đến 68 sau Công nguyên) là kẻ đã đàn áp người Cơ Đốc giáo, thiêu sống họ làm đuốc trước cung điện của mình và bắt họ chiến đấu với thú dữ trong đấu trường.

8-1: ¡Pues no quiere su dinero!: ồ hay nhỉ! hóa ra hắn lại chẳng ham muốn cả tiền của chính mình nữa cơ đấy!

8-2: No sé cómo: tôi không rõ tại sao.

8-3: le habéis robado: đối với đại từ bổ ngữ le, xin xem chú thích tomado a este hombre, trang 4, mục 3.

8-4: se los: xem chú thích se la, trang 4, mục 6.

8-5: ¡A la paz de Dios!: (một công thức chào tạm biệt quen thuộc) Chúc anh bình an trong Chúa, tạm biệt, v.v.

8-6: No habría andado: hắn ta không thể đi xa được đến thế đâu. Thức điều kiện thường được dùng để diễn tả sự phỏng đoán về một sự việc (thường là) đã qua, cũng giống như thì tương lai chỉ định được dùng để phỏng đoán về một sự việc (thường là) ở hiện tại.

8-7: volver pies atrás: quay gót trở lui, bước giật lùi.

9-1: estupefacto: các từ vốn có âm s ở đầu theo sau là một phụ âm thì sẽ được thêm chữ e vào trước khi chuyển sang tiếng Tây Ban Nha, chẳng hạn như: estupor, sự sững sờ; escuela, trường học.

9-2: se echó ... a la cara: đưa lên ngang tầm khuôn mặt. Cũng xem lại chú thích về la mano, trang 4, mục 5.

9-3: cayó redondo: ngã lăn kềnh ra (gục xuống).

9-4: maldito seas: một trường hợp khá ngoại lệ khi dùng thức giả định thay cho thể mệnh lệnh, mặc dù điều này rất phổ biến với động từ ser. Xem dòng cuối cùng của trang 124.

9-5: unos canallas: canalla mang giống cái trong ý nghĩa tập thể thông thường của nó: đám đông vô lại. Tuy nhiên, khi áp dụng cho một cá nhân cụ thể, nó sẽ hòa hợp theo giới tính của người đó.

9-6: Si conforme soy yo: nếu đúng như bản chất tôi là thế (nghĩa đen: là tôi).

9-7: se: (đại từ bổ ngữ biểu cảm - ethical dative). Xem chú thích lo que me digo, trang 7, mục 5.

9-8: migueletes: lực lượng dân quân, làm nhiệm vụ cảnh sát để trấn áp nạn cướp bóc.

9-9: dándome la espalda: quay lưng lại phía tôi. Xem chú thích la mano, trang 4, mục 5.

9-10: a todo escape: với tốc độ nhanh nhất có thể.

9-11: se ha quedado con: đã giữ lấy (nghĩa đen: đã ở lại với).

10-1: a outro: lưu ý rằng mạo từ không xác định không bao giờ được dùng trước từ otro, -a.

10-2: a fe mía: thề có danh dự của tôi. Xem chú thích á fe que, trang 12, mục 6.

10-3: nadie: xem chú thích conoce nadie, trang 2, mục 5.

10-4: con sus cinco sentidos: với cả năm giác quan của mình, tức là bằng tất cả tấm lòng.

11-1: El llamado Manuel: kẻ có tên là Manuel.

11-2: Cuesta del Perro: Dốc Chó (Dog's Hill).

11-3: Van once: thế là vừa tròn mười một.

11-4: Sierra de Loja: một dãy núi được đặt theo tên của Loja, một thị trấn nằm ở đoạn đường trung điểm giữa hai thành phố Granada và Málaga.

11-5: la lista nominal: bản danh sách điểm tên, bảng danh sách.

12-1: arrancó a correr: cắm cổ chạy vụt đi.

12-2: del arma: xem chú thích al ave, trang 25, mục 3.

12-3: ¡Qué Conde del Montijo ni qué niño muerto!: thành ngữ niño muerto thường được dùng theo cách này để bác bỏ một ý tưởng với vẻ khinh miệt. Dịch là: bá tước với chả miếc gì! vớ vẩn!

12-4: lo que hay que hacer: những việc cần phải làm.

12-5: lo mismo me da: với tôi thế nào cũng được, đều như nhau cả. Xem no se me da nada, tôi hoàn toàn chẳng bận tâm.

12-6: A fe que: thề có danh dự; chắc chắn thế. Xem chú thích a fe mía, trang 10, mục 2.

13-1: ¡Necio de mí!: thật là một kẻ ngu ngốc như tôi!

13-2: tan sólo: duy chỉ có (từ tan ở đây mang tính thừa thãi và nhấn mạnh).

13-3: inescrutables: xem chú thích estupefacto, trang 9, mục 1.

14-1: ¿Cómo que no?: từ que ở đây là thừa. Nó phụ thuộc vào một dạng động từ decir ngầm hiểu nào đó: Sao anh lại có thể nói là mình không làm thế cơ chứ?

14-2: ¡Que no sabe!: một cách sử dụng tương tự như trong chú thích trước. Từ que thường được dùng theo lối lược bỏ và nhấn mạnh này ở đầu câu.

14-3: ¡habrá hipócrita igual!: trên đời lại có thể có kẻ đạo đức giả nào như thế cơ chứ, v.v. Xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

14-4: regalemos el oído: nịnh hót; nói những điều ngọt ngào dễ chịu.

14-5: ¡vamos!: xem chú thích vamos, trang 5, mục 11.

14-6: músico mayor: nhạc trưởng quân đội.

14-7: Palacio: cung điện hoàng gia.

14-8: Espartero: (1792-1879) tướng lĩnh và chính khách người Tây Ban Nha, từng có thời gian giữ chức nhiếp chính.

14-9: ¡vaya!: được dùng giống như từ vamos ở trên, trang 14, mục 5.

14-10: especialidad: (theo ngôn ngữ thông tục) một nhân vật nổi tiếng, một gương mặt đình đám.

14-11: no he vuelto: xem chú thích se volvió a reír, trang 2, mục 3.

15-1: otro Rossini: xem chú thích a otro, trang 10, mục 1. Rossini: (1792-1868) nhà soạn nhạc người Ý từng một thời vô cùng thịnh hành. Âm nhạc của ông, dẫu nhẹ nhàng, rực rỡ nhưng lại thiếu đi sự chân thành và những phẩm chất nghệ thuật sâu sắc, nay đã bị mai một khá nhiều.

15-2: lo que es esta tarde: xét cho cùng thì vào buổi chiều nay.

15-3: ha de tocar: bắt buộc phải chơi đàn. Xem chú thích había de conocer, trang 3, mục 4.

15-4: es mi día: đây là ngày lễ thánh của tôi (ngày mà trong cộng đồng người Công giáo được kỷ niệm trọng thể như ngày sinh nhật).

15-5: papá abuelo: ông nội/ông ngoại kính yêu. Từ abuelo thường được dùng khi gọi một người đàn ông lớn tuổi.

15-6: ¡Quita allá!: một cụm từ dùng để bày tỏ sự bất đồng mạnh mẽ. Dịch là: Còn khuya nhé! Mơ đi cưng!

15-7: Se lo suplica a V.: Se = le, đại từ thừa thãi dùng để báo trước cho từ usted. Xem chú thích se la, trang 4, mục 6.

16-1: Mazzepa: (hoặc đúng hơn là Mazeppa) một người Ba Lan, vì tội trăng hoa nên đã bị trói chặt vào lưng một con ngựa, con ngựa này đã chở ông ta chạy đến xứ sở người Cossack, nơi ông vươn lên thành một nhân vật kiệt xuất và nắm giữ chức vụ chỉ huy cao cấp. Xem bài thơ Mazeppa của Byron.

16-2: Carlos XII: (mười hai — các số thứ tự trên số mười không được dùng kèm với tên các vị quân vương) Charles XII, vua Thụy Điển (sống từ năm 1682 đến 1718). Ông từng chiến đấu, thoạt đầu với những thành công rực rỡ, chống lại Sa hoàng Peter Đại đế, nhưng cuối cùng đã bị đánh bại.

16-3: Carlos e Isabel: Fernando VII (xem các chú thích về Fernando, trang 34, mục 5 và trang 51, mục 17) đã để lại ngai vàng Tây Ban Nha cho con gái mình là Isabel II, nhưng Don Carlos, chú của cô, lại đứng ra tranh giành ngai vàng dựa trên luật Salic vốn loại trừ phụ nữ ra khỏi quyền kế vị. Một cuộc nội chiến dài ngày và đầy thảm họa đã bùng nổ giữa phe của ông ta, những người Carlistas, và phe của nữ hoàng nhiếp chính Maria Cristina, tức phe Cristinos.

16-4: Estoy por decir: tôi suýt chút nữa thì thốt lên rằng.

16-5: buenos humos tenía: tỏ ra kiêu ngạo quá mức.

16-6: ni (al lucero, etc.): thậm chí (cả...). Ý phủ định bị chi phối bởi ý niệm tâm lý phủ định tiềm ẩn: Ramón không đời nào chịu đựng một sự lăng mạ — thậm chí ngay cả từ, v.v. Xem chú thích từ ni, trang 99, mục 3. lucero del alba: sao Kim, mang tên Lucifer (khi là sao mai). Về từ el alba, xem chú thích al ave, trang 25, mục 3.

16-7: morrión: một loại mũ trụ cao, được mặc bởi phe Cristinos.

16-8: boina: một loại mũ nồi bằng len tròn, được đội bởi phe Carlists.

16-9: el Principado: vùng lãnh thổ Asturias, ở miền bắc Tây Ban Nha. Thuật ngữ này cũng có thể áp dụng cho xứ Cataluña ở đông bắc Tây Ban Nha.

17-1: regularmente: (tức là theo quy tắc; một cách tự nhiên) có lẽ là thế, phỏng đoán là vậy.

17-2: no te expongas: đừng tự chuốc lấy hiểm nguy. Xem chú thích no seas, trang 6, mục 7.

17-3: se la ha fumado: đối với từ se, xin xem chú thích lo que me digo, trang 7, mục 5.

17-4: El que no asista, etc.: một câu có cấu trúc khá lỏng lẻo. Dịch là: Nếu một trong số chúng ta không xuất hiện, v.v.

18-1: alaveses: người bản địa vùng Álava, một tỉnh xứ Basque ở miền bắc Tây Ban Nha.

18-2: boina blanca de carlista: xem chú thích boina, trang 16, mục 8.

18-3: pistoletazo: phát súng lục. Hãy chú ý đến việc sử dụng hậu tố azo, biểu thị một đòn đánh, vết cắt, hoặc phát súng bằng một thứ vũ khí nào đó.

18-4: era de suponer: điều đó là có thể đoán trước được; là hiển nhiên.

18-5: habrá perecido: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

18-6: da razón: hãy khai báo ngọn ngành, tường trình lại sự việc.

19-1: habían despertado: (nội động từ).

20-1: a una voz: đồng thanh, nhất loạt.

20-2: por último: cuối cùng thì. So sánh với por fin.

21-1: Ánimas: tiếng chuông đổ, thường vào lúc hoàng hôn, mời gọi mọi người cầu nguyện cho các linh hồn người đã khuất.

21-2: el nombre de siempre: cái tên quen thuộc như mọi khi. So sánh với lo de siempre, vẫn như mọi khi.

21-3: Como sabrás: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

21-4: cristino: xem chú thích Carlos e Isabel, trang 16, mục 3.

22-1: al salir el sol: lúc mặt trời mọc (el sol đóng vai trò là chủ ngữ của động từ salir).

22-2: veintiún: (viết tắt từ veinte y un.) Lưu ý rằng uno trong các từ ghép không được chuyển sang số nhiều và bị lược bỏ o khi đứng trước một danh từ. Các từ ghép khác cũng được cấu tạo tương tự, ví dụ như dieciseis, veintiseis.

23-1: tanto me conocía: hiểu rõ tôi đến thế là cùng.

23-2: un corneta: các danh từ corneta, trompeta, v.v., khi dùng ở giống cái thì chỉ nhạc cụ, còn khi dùng ở giống đực thì chỉ người thổi nhạc cụ đó.

24-1: sabré música: thông thường mạo từ xác định được dùng trước danh từ mang nghĩa khái quát. Ở đây có ý ám chỉ một phần: Tôi sẽ biết (một chút) âm nhạc.

25-1: mi vida se reducía a soplar: cả cuộc đời tôi chỉ loanh quanh với việc thổi kèn (soplar: thổi).

25-2: notabilidades: những nhân vật tên tuổi; các bậc danh nhân.

25-3: al ave: el thay thế cho la trước các danh từ giống cái bắt đầu bằng âm a hoặc ha được nhấn trọng âm. Un thỉnh thoảng được dùng thay cho una trong các trường hợp tương tự (không theo chuẩn hàn lâm).

25-4: me encontré con que, etc.: giới từ con chi phối toàn bộ mệnh đề theo sau như tân ngữ của nó. Về mặt tâm lý, có một danh từ chen vào giữa được ngầm hiểu: Tôi đối mặt với (sự thật/phát hiện) rằng mình không thể, v.v.

25-5: haga són: (tạo ra âm thanh) hãy tấu lên. Alarcón đã đánh dấu trọng âm vào chữ són để phân biệt nó với động từ son.

26-1: Pedro Pablo Rubens: Peter Paul Rubens, họa sĩ vĩ đại người Flemish (1577-1640). Ông nhận được sự bảo trợ lớn từ hoàng gia, do đó phần lớn các tác phẩm của ông hiện nay được trưng bày tại các phòng tranh ở Tây Ban Nha và Pháp.

26-2: Castilla la Nueva: phần phía nam của tỉnh Castile, miền trung Tây Ban Nha, trong khi phần phía bắc được gọi là Castilla la Vieja.

26-3: de feísima capilla: từ una được ngầm hiểu trước từ feísima.

26-4: al momento: ngay tức khắc, lập tức.

26-5: delante: ở phía trước (chính mình).

26-6: Descendimiento: bức tranh Chúa chịu tháo xuống khỏi cây thánh giá (Descent from the cross).

26-7: que figuraba estar colgado: được tạo hình như thể đang bị treo lơ lửng.

27-1: Velázquez, etc.: danh sách này bao gồm những tên tuổi vĩ đại nhất trong lịch sử hội họa Tây Ban Nha. Họ đều là những người cùng thời, mặc dù Murillo (1618-1682) trẻ hơn đáng kể so với những người còn lại.

27-2: tal maravilla: một kỳ quan như thế. Lưu ý việc thường xuyên lược bỏ mạo từ không xác định trước từ tal. Xem chú thích a otro, trang 10, mục 1, và cả un tal García, trang 33, mục 4.

27-3: propio: của riêng, cá nhân.

27-4: Vos: ngài, anh, ông (ngôi thứ hai số ít). Nó được dùng ở cách gọi chủ ngữ và sau các giới từ, đi kèm với động từ ở ngôi thứ hai số nhiều. Nó trang trọng hơn tú và kém trang trọng hơn usted.

28-1: de veras: xem chú thích con todas las veras, trang 4, mục 7.

28-2: está de cuerpo presente: đang được quàn linh cữu (làm lễ viếng).

28-3: el alma: xem chú thích al ave, trang 25, mục 3.

28-4: que puede: que ở đây là thừa.

28-5: se habrá serenado: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

29-1: en son de burla: dưới hình thức một lời đùa cợt. Xem chú thích haga són, trang 25, mục 5.

29-2: compraros: mua từ các bạn. Xem chú thích tomado a este hombre, trang 4, mục 3.

29-3: inmortal: lưu ý sự khác biệt so với dạng tiếng Anh, vì trong tiếng Tây Ban Nha c và n là những phụ âm duy nhất được gấp đôi. Các từ tương đương trong tiếng Tây Ban Nha của các từ tiếng Anh bắt đầu bằng imm thì được viết là inm.

29-4: habéis de saber: xem chú thích había de conocer, trang 3, mục 4.

29-5: por ir unido: bởi vì nó gắn liền với nhau.

29-6: ¡vamos!: xem chú thích vamos, trang 5, mục 11.

30-1: un alma: xem chú thích al ave, trang 25, mục 3.

30-2: el grande artista: dạng rút gọn gran, thường dùng trước các phụ âm đầu, không được ưa chuộng khi đứng trước các nguyên âm.

30-3: siglo: cõi đời, trần thế (nghĩa gốc: chu kỳ, thế kỷ). So sánh với cách dùng từ secular trong tiếng Anh.

30-4: por lo que: một giới từ có chức năng chia cắt logic cụm lo que thì luôn được đặt lên trước.

30-5: Llevaos: lưu ý việc lược bỏ phụ âm cuối d khi hậu tố os được gắn vào sau.

31-1: olvidado: lãng quên, đãng trí. Một số phân từ quá khứ được sử dụng với giá trị của tính từ phân từ hiện tại. Xem divertido, thú vị.

31-2: llevarían: hẳn là đã mang đến. Xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

31-3: a lo largo del templo: dọc theo chiều dài ngôi đền (đi dọc theo một trong các lối đi dọc).

31-4: vámonos: lưu ý việc lược bỏ phụ âm s cuối của ngôi thứ nhất số nhiều khi hậu tố nos được gắn vào sau.

31-5: ¡Calla!; Ồ! Sao cơ! Một số dạng động từ mệnh lệnh được dùng với giá trị thuần túy là thán từ. Xem chú thích vamos, trang 5, mục 11.

32-1: Palacio: xem chú thích Palacio, trang 14, mục 7.

32-2: teniéndole a la mesa: mời hắn cùng dự bữa cơm.

32-3: se encontró con que: xem chú thích me encontré con que, trang 25, mục 4.

33-1: gallego: người xứ Galicia. Tỉnh Galicia nằm ở góc tây bắc Tây Ban Nha.

33-2: allá por el año: mãi tận năm...

33-3: sapos y culebras y agua llovediza: tức là các bài thuốc dân gian không được y học chính thống công nhận (cóc, rắn và nước mưa).

33-4: un tal García: một kẻ nào đó tên là García.

33-5: acaso, y sin acaso: chắc chắn một trăm phần trăm.

33-6: varón ilustre: một lực sĩ người Hy Lạp, Milo ở Crotona (miền nam nước Ý), từng nhiều lần chiến thắng trong các kỳ đại hội Olympic. Bằng cách nâng và cõng một con bê mỗi ngày, theo truyền thuyết, cuối cùng ông đã có thể cõng được cả một con bò đực trưởng thành. Ông đã chết vì cố dùng tay kéo tách một thân cây bị chẻ đôi, thân cây bật ngược lại giữ chặt lấy ông cho đến khi bị bầy sói ăn thịt.

33-7: campar por su respeto: (trở thành chúa tể tuyệt đối trong hành động của chính mình) tự tung tự tác; muốn làm gì thì làm; có toàn quyền chi phối.

33-8: se llamará: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

33-9: las Ánimas: xem chú thích Ánimas, trang 21, mục 1.

33-10 ¿Qué hacemos?: xem chú thích me matan, trang 3, mục 1.

33-11: Por judío: vì (tức là vì bản chất là) một tên Do Thái (thường được dùng như một thuật ngữ chửi rủa, miệt thị).

34-1: llevo echados: các động từ llevar và tener đôi khi được dùng làm trợ động từ đi với phân từ quá khứ chi phối (và hòa hợp với) một tân ngữ trực tiếp. So sánh với câu consilium captum habeo trong tiếng Latin.

34-2: era mía: lưu ý rằng mạo từ thường bị lược bỏ khi động từ ser đi sau là tính từ sở hữu (trái ngược với quy tắc trong tiếng Pháp).

34-3: había de esperar: xem chú thích había de conocer, trang 3, mục 4.

34-4: ¡Toma! Como que vendía: Ồ! (xem chú thích ¡calla! trang 31, mục 5) chứ hắn chẳng bán đấy thôi (como que: bởi vì, do).

34-5: Fernando VII: một vị quân chủ yếu hèn và bạo ngược bắt đầu trị vì từ năm 1808, nhưng đã nhường ngai vàng cho Napoleon I. Được phục hồi quyền lực vào năm 1814, ông trị vì cho đến năm 1833. Xem thêm chú thích trang 51, mục 7.

34-6: qué algazara traen: chúng đang làm cái quái gì mà huyên náo thế không biết.

34-7: entramos: xem chú thích me matan, trang 3, mục 1.

34-8: cuartos ... ochavos: cuarto (1/4) từng là một đồng xu đồng nhỏ (đã lỗi thời) trị giá bốn maravedís. Tuy nhiên, cuarto cũng có nghĩa là phần (thứ tư) của một cỗ thể bị băm nát — so sánh với cụm từ draw and quarter trong tiếng Anh. Cụm từ Hacer cuartos có thể được dịch bằng cách này và hacer ochavos là băm vằm thành trăm mảnh.

34-9: ochavo: (1/8) bằng nửa đồng cuarto.

34-10: corrían la francachela: đang chè chén say sưa, ăn chơiác liệt.

35-1: contaría: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

35-2: dijérase: trong bất kỳ vế nào của câu điều kiện (tức là mệnh đề điều kiện hoặc kết quả), thì đơn có thể được thay thế cho thì kép. Do đó dijérase = se hubiera (hoặc habría) dicho.

35-3: alguna vez: thỉnh thoảng, đôi khi. Từ vez thường được dùng ở số ít nhưng mang giá trị số nhiều. So sánh với rara vez, hiếm khi.

35-4: Quién ... quién: được dùng làm các đại từ tương quan: người này ... kẻ kia. Các từ Cuál ... cuál cũng được dùng theo cách tương tự. Khi đó chúng mang dấu trọng âm — dấu trọng âm vốn chỉ được dùng khi quién và cuál là từ để hỏi hoặc cảm thán.

35-5: 2 de Mayo: Ngày 2 tháng 5 năm 1808 là một trong những ngày trọng đại trong biên niên sử Tây Ban Nha. Vì lòng trung thành với hoàng tộc, một cuộc nổi dậy của dân chúng Madrid đã nổ ra, và chỉ bị quân Pháp dập tắt sau sự kháng cự vô cùng tuyệt vọng và anh dũng của những người Tây Ban Nha thiếu thốn vũ khí.

35-6: cuál: ngầm hiểu là había contado, giống như sau từ quién.

35-7: batalla de las Pirámides: chiến thắng do Đại tướng Napoleon Bonaparte giành được vào năm 1798 ở vùng lân cận các Kim tự tháp Gizeh ở Ai Cập. Người Pháp ngụy tạo lý do rằng họ đang bảo vệ Ai Cập chống lại người Thổ Nhĩ Kỳ.

35-8: Luis XVI: (mười sáu — xem chú thích Carlos XII, trang 16, mục 2) Louis đã bị xử tử bằng máy chém vào năm 1793 bởi chính phủ cộng hòa (Hội nghị quốc ước - la Convention) kẻ đã soán ngôi quyền lực của ông.

35-9: ninguno: xem chú thích conoce nadie, trang 2, mục 5.

35-10: del César: của vị hoàng đế. So sánh với cách mà cái tên Caesar đã trở thành một danh hiệu cố định trong các từ Czar (Sa hoàng) và Kaiser.

35-11: a España: một danh từ chỉ địa danh (không đi kèm mạo từ) nhưng lại được đặt trước bởi giới từ a khi nó đóng vai trò là tân ngữ trực tiếp của động từ.

35-12: quijotescas: hão huyền viển vông, mang phong cách Don Quixote.

36-1: Sansón: xem chú thích Sansón, trang 41, mục 1.

36-2: Milón de Crotona: xem chú thích varón ilustre, trang 33, mục 6.

36-3: Rey Católico: Vua Công giáo - Ferdinand V của Tây Ban Nha, phu quân của Nữ hoàng Isabella I, người bảo trợ cho Columbus. Ông trị vì ngai vàng sau khi bà qua đời.

36-4: Quirinal: cung điện hoàng gia Ý, trước đây là dinh thự mùa hè của các Giáo hoàng.

36-5: Alejandro Borja: Rodrigo Borgia, một người Tây Ban Nha, trở thành Giáo hoàng vào năm 1492. Qua đời năm 1503.

36-6: como bueno: như một anh hùng thực thụ.

36-7: Cosenza ... Pavia: ba thành phố đầu tiên nằm ở miền nam nước Ý; Pavia là một thị trấn ở miền bắc nước Ý (gần Milan), nơi diễn ra trận chiến mà vua Francis I của Pháp đã bị người Tây Ban Nha đánh bại vào năm 1525. Ông bị giam giữ như một tù nhân ở Tây Ban Nha cho đến tận năm 1526.

36-8: Murat: gã dược sĩ không hoàn toàn kìm nén được sự căm ghét đối với Murat, em rể kiêm tổng tư lệnh của Napoleon tại Madrid, kẻ bị căm thù đặc biệt vì cuộc thảm sát tàn bạo đối với người dân Madrid sau sự kiện dos de Mayo (xem chú thích 2 de Mayo, trang 35, mục 5).

36-9: Francisco I: (thứ nhất) xem chú thích về Pavía ở trên. Cũng xem lại lời nhận xét về từ doce trong chú thích Carlos XII, trang 16, mục 2.

36-10: en esto: lúc đó thì; ngay khoảnh khắc ấy.

37-1: vendrán: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

37-2: vecinos: (nghĩa đen: hàng xóm) công dân; người dân trong thị trấn.

37-3: que no: = y no (được dùng theo nghĩa tương phản).

37-4: Fernando: xem chú thích Fernando VII, trang 34, mục 5.

37-5: Galicia: xem chú thích gallego, trang 33, mục 1.

37-6: a que: xem chú thích a que, trang 2, mục 1.

37-7: mancebo: nhân viên cửa hiệu, đặc biệt là nhân viên bán thuốc ở hiệu thuốc.

37-8: recado de escribir: dụng cụ viết lách (giấy bút).

37-9: Deuda: khoản nợ, ghi nợ.

38-1: Vos: xem chú thích Vos, trang 27, mục 4.

38-2: habréis matado: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

38-3: Pireneos: Dãy núi Pyrenees, ranh giới tự nhiên ngăn cách Tây Ban Nha và Pháp.

38-4: a la derecha: trong cụm từ này, cũng như a la izquierda (bên trái), giống cái luôn được sử dụng. So sánh với quy tắc trong tiếng Pháp.

38-5: Volvamos a empezar: xem chú thích se volvió a reír, trang 2, mục 3.

38-6: ¿Quién calcula eso?: ai mà lường trước được điều đó cơ chứ? (một cách diễn đạt sinh động).

39-1: orden: mang giống đực khi chỉ thứ tự hoặc sự sắp xếp; mang giống cái khi chỉ mệnh lệnh.

39-2: suma por separado: cộng dồn riêng ra từng phần.

39-3: nos hemos bebido: xem chú thích lo que me digo, trang 7, mục 5.

39-4: o sean: (theo sau là một danh từ số ít, o sea) hoặc là, hay là.

40-1: Ya es hora: đến giờ rồi đấy.

40-2: ¡Que entren: xem chú thích que ... muera, trang 3, mục 6.

40-3: En esto: xem chú thích en esto, trang 36, mục 10.

40-4: vecinos: xem chú thích vecinos, trang 37, mục 2.

40-5: toque de agonía: tiếng chuông hấp hối; tiếng chuông báo tử cho người sắp qua đời.

40-6: ni: thậm chí. Lưu ý rằng từ ni, giống như nhiều đại từ và phó từ mang nghĩa phủ định trong tiếng Tây Ban Nha, đôi khi mất đi giá trị phủ định của nó. Xem chú thích conoce nadie, trang 2, mục 5, và cách dùng từ ninguno ở trang 35, dòng 23.

41-1: Sansón: Samson, người đã tiêu diệt người Philištin bằng cách giật sập cột trụ đền thờ của họ. Xem Sách Thủ Lão, chương xiii-xvi.

41-2: Pavía: xem chú thích Cosenza ... Pavía, trang 36, mục 7.

41-3: hierros: được dùng theo nghĩa thơ ca để chỉ gươm giáo, đao kiếm (espadas).

41-4: adheridos: xem chú thích olvidado, trang 31, mục 1.

41-5: no se esperaba: xem chú thích lo que me digo, trang 7, mục 5.

41-6: no tenéis para qué: các anh chẳng có lý do gì để mà...

41-7: no los toquéis: xem chú thích no seas, trang 6, mục 7.

42-1: la Coruña: cảng biển chính của xứ Galicia (xem chú thích gallego, trang 33, mục 1).

42-2: Vierais: xem chú thích dijérase, trang 35, mục 2.

43-1: creáis a puño cerrado: tin một cách mù quáng, tin tuyệt đối (nghĩa đen: với nắm đấm chặt).

43-2: presumo de liberal: tôi tự hào mình là một người theo chủ nghĩa tự do (và do đó có xu hướng chống giáo quyền cũng như ủng hộ chủ nghĩa cộng hòa).

43-3: ¡cuidado que: hãy lưu ý rằng...

43-4: Delfinado: Dauphiné, một tỉnh ở đông nam nước Pháp, giáp ranh với Ý.

43-5: que lo que sea no lo sé: vì chính xác đó là cái gì thì tôi cũng chẳng rõ.

44-1: y maldita la falta que me hacía: và tôi chẳng hề mảy may cần đến nó chút nào.

44-2: ¡hombre! ¡me gusta!: ôi trời! tôi thích thế đấy! Tiếng gọi xưng hô hombre thường được dùng để bày tỏ sự ngạc nhiên, phản đối, v.v. Ở đây rõ ràng nó được dùng để nói với một cậu nhóc học sinh.

44-3: tierra adentro: sâu trong đất liền.

44-4: Piamonte: Piedmont, một tỉnh thuộc miền bắc nước Ý.

44-5: que aprendan: xem chú thích ¡Que... muera, trang 3, mục 6.

44-6: a ver: để tôi xem nào. Cụm từ A ver đôi khi có thể được dịch thoáng hơn, giống như ở đây: nhìn này! này thì hay nhé!

44-7: rendidos: kiệt sức, rã rời.

44-8: veintisiete: xem chú thích veintiún, trang 22, mục 2.

44-9: Gerona: một thành phố thuộc Cataluña (tỉnh ở đông bắc Tây Ban Nha). Nơi này đã đầu hàng quân Pháp vào năm 1808 sau khi kiên cường chống cự cuộc vây hãm suốt bảy tháng trời.

44-10: no creáis: xem chú thích no seas, trang 6, mục 7.

44-11: ello es: xem chú thích ello es, trang 6, mục 1.

44-12: Perpiñán: Perpignan, một thành phố cảng Địa Trung Hải của Pháp cách biên giới Tây Ban Nha vài dặm.

44-13: Dijon: một thành phố lớn của Pháp, nằm cách khoảng hai trăm dặm về phía đông nam Paris, hướng về phía Geneva.

44-14: el por qué: nguyên nhân, lý do (nghĩa đen: cái cớ sự tại sao).

44-15: pasaba: cho phép, châm chước.

44-16: sin embargo de: (= a pesar de) bất chấp, mặc dù.

44-17: divertidos: xem chú thích olvidado, trang 31, mục 1.

44-18: en tanto que: trong lúc, trong khi.

45-1: Prefecto: quận trưởng/tỉnh trưởng, người đứng đầu một vùng hành chính ở Pháp, có phần tương ứng với thống đốc một bang ở Hoa Kỳ.

45-2: boletas de alojamiento: giấy điều động quân trú đóng (phiếu chỉ định nhà dân cho binh lính ở nhờ).

45-3: a la izquierda: xem chú thích a la derecha, trang 38, mục 4.

45-4: ventana de reja: cửa sổ có chấn song sắt.

45-5: diputado á Cortes: nghị sĩ, thành viên cơ quan lập pháp (Cortes).

45-6: Almería: thành phố và tỉnh nằm trên bờ biển miền nam Tây Ban Nha.

45-7: cosa que puede preguntarse: một chuyện đáng để xem xét, điều tra cho ra lẽ.

45-8: habrá contado: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

45-9: que lo busque: xem chú thích que ... muera, trang 3, mục 6.

45-10: Le Pape!: (tiếng Pháp) Đức Giáo hoàng!

45-11: con un palmo de boca abierto: há hốc mồm ra; ngạc nhiên đến mức há hốc miệng.

45-12: papá abuelo: xem chú thích papá abuelo, trang 15, mục 5.

45-13: A ver: xem chú thích a ver, trang 44, mục 6.

45-14: Toma: xem chú thích calla, trang 31, mục 5.

45-15: ¡Y si está parado!: mà sao nó lại đứng im thế này! Xem trang 4, dòng 12 và phần chú thích.

46-1: Le Pontife: (tiếng Pháp): vị giáo chủ, Đức Giáo hoàng.

46-2: Oui, monsieur. Le Pape! Pie sept: (tiếng Pháp) vâng, thưa ngài. Giáo hoàng đây! Piô VII.

46-3: Pío VII: (sétimo hoặc séptimo) xem chú thích Carlos XII, trang 16, mục 2. Giáo hoàng Piô VII tại vị từ năm 1800 đến 1823.

46-4: En aquel entonces: vào thời điểm đó, hồi ấy.

46-5: recibo de contribución: biên lai nộp thuế.

46-6: sér: khi được dùng như một danh từ, từ này đôi khi được đánh dấu trọng âm để phân biệt với động từ.

47-1: brillaban que era un contento: tỏa sáng (đến mức) trông vô cùng thích mắt.

47-2: en cambio: mặt khác, trái lại.

48-1: que cuanto veíamos: (= que tanto cuanto veíamos): hơn tất cả những gì chúng tôi từng thấy.

48-2: el Oriente: ám chỉ chiến dịch Ai Cập của Bonaparte vào năm 1798. Xem chú thích batalla de las Pirámides, trang 35, mục 7.

48-3: Silla de San Pedro: ngai vị của thánh Phêrô, ngai tòa Giáo hoàng.

48-4: he de deciros: xem chú thích había de conocer, trang 3, mục 4.

48-5: por lo que a mí hace: theo như tôi được biết; xét về phần tôi.

49-1: por el que: các đại từ el que, la que, v.v., thường được dùng làm đại từ quan hệ thuần túy với giá trị tương đương el cual, v.v.

49-2: a Roma: xem chú thích a España, trang 35, mục 11. Rome là thủ đô của estados pontificios (vương quốc Giáo hoàng), bao gồm phần lớn đất nước Ý. Tại các vùng lãnh thổ của Giáo hoàng, Đức Giáo hoàng nắm giữ cả quyền lực thế tục lẫn tâm linh.

49-3: Quirinal: xem chú thích trang 36, mục 4.

49-4: Sant-Angelo: (tiếng Ý), một lâu đài kiên cố bên bờ sông Tiber ở Rome, có nhiệm vụ bảo vệ cung điện của Giáo hoàng, tức Vatican.

49-5: bandera tricolor: lá cờ ba màu, lá cờ đỏ, trắng, xanh lam được thông qua ở Pháp vào thời kỳ Cách mạng.

49-6: consummatum est: (tiếng Latinh), mọi việc đã hoàn tất (những lời cuối cùng của Chúa Jesus trên cây thánh giá).

49-7: hachazos: xem chú thích pistoletazo, trang 18, mục 3.

49-8: Sala de las Santificaciones: một trong những căn phòng bên trong điện Vatican.

49-9: el Rey de Roma: tức là Đức Giáo hoàng.

50-1: roquete y muceta: áo lễ rochet (áo mặc ngắn tay hẹp) và áo choàng tím (mặc bên ngoài áo rochet).

50-2: estados Romanos: xem chú thích a Roma, trang 49, mục 2.

50-3: cuatro reales de vellón: bốn đồng real bằng một peseta, xấp xỉ giá trị với đồng papetto (của Ý), một loại tiền xu của Giáo hoàng có giá trị nhỉnh hơn một đồng lira một chút hoặc xấp xỉ khoảng hai mươi xu tiền Mỹ.

50-4: puerta del Popolo: (tiếng Ý: Porta del Popolo) một trong những cánh cổng thành của Rome.

50-5: voy allá (hoặc allá voy): tôi sắp nói đến điều đó đây.

51-1: Ello fué: xem chú thích ello es, trang 6, mục 1.

51-2: a Cataluña: xem chú thích el Principado, trang 16, mục 9, và chú thích a España, trang 35, mục 11.

51-3: se me ha olvidado: tôi đã quên mất rồi.

51-4: Bailén: một thành phố ở miền nam Tây Ban Nha (Andalusia), nơi diễn ra chiến thắng vang dội của người Tây Ban Nha trước quân Pháp, khi có tới 20.000 quân Pháp phải đầu hàng (1808). Zaragoza, một thành phố ở đông bắc Tây Ban Nha (Aragon), nơi diễn ra hai cuộc vây hãm (1808-1809), khi người Tây Ban Nha kiên cường kháng cự quân xâm lược Pháp đến cùng và chỉ chịu đầu hàng sau khi 50.000 đồng bào của họ đã hy sinh.

51-5: paladín: thuật ngữ này được dùng để chỉ các hiệp sĩ của Charlemagne, và mở rộng ra là bất kỳ hiệp sĩ giang hồ nào, hoặc những vị anh hùng hào hiệp, chuộng võ biền.

51-6: cruzado: chiến binh thập tự chinh (từ cruz, cây thánh giá, biểu tượng được đeo trên ngực áo như một huy hiệu).

51-7: Fernando VII: xem chú thích Fernando, trang 34, mục 5. Ferdinand hoan nghênh sự can thiệp của người Pháp vào Tây Ban Nha để hậu thuẫn cho chế độ chuyên chế của ông chống lại phe cấp tiến, những kẻ đang lớn tiếng đòi các quyền tự do hiến pháp. Cuộc viễn chinh của người Pháp (1823) đã thành công mỹ mãn, sự kháng cự yếu ớt đến mức người Pháp đã miêu tả cuộc xâm lược này chẳng khác nào một chuyến dạo chơi quân sự (promenade militaire).

51-8: en contra nuestra: chống lại chúng tôi.

52-1: seguían con sus gorros encasquetados: vẫn đội chặt mũ trên đầu (nghĩa đen: tiếp tục với mũ trùm đầu, v.v.).

52-2: como quien hace: như thể (một kẻ) đang làm...

52-3: pulcra y pobremente: gọn gàng nhưng nghèo túng. Khi có từ hai phó từ tận cùng bằng mente trở lên được nối với nhau bằng một liên từ, phó từ đứng trước sẽ bị lược bỏ hậu tố này.

52-4: calle de Amargura: Con đường Đau khổ (Via Dolorosa), hay con đường mà Chúa Jesus đã đi qua khi vác cây thánh giá ra pháp trường chịu đóng đinh.

53-1: Santo Padre: Đức Thánh Cha, tức là Giáo hoàng, trong khi Padre Santo là một trong những Giáo phụ của hội thánh, như Thánh Augustinô, v.v., — một sự phân biệt không phải lúc nào cũng được tuân thủ, — xem dòng 22.

53-2: Lo de menos: một vấn đề ít quan trọng hơn rất nhiều.

53-3: Vive le Pape: (tiếng Pháp) vạn tuế Đức Giáo hoàng.

54-1: la orden: xem chú thích orden, trang 39, mục 1.

54-2: Chateaubriand (1768-1848): một nhà văn lớn của Pháp. Ông chọn đóng vai trò như một dạng hiệp sĩ chính thức của đạo Công giáo.

54-3: del hacha: xem chú thích al ave, trang 25, mục 3.

55-1: echar por tierra: san bằng tất cả, quăng xuống đất.

55-2: Don Quijote, Sancho Panza: vị hiệp sĩ hão huyền và gã tùy tùng của ông ta, những nhân vật chính trong tác phẩm bất hủ Don Quixote của Cervantes, xuất bản năm 1605. Đoạn trích này lấy từ phần II, chương XLII, đoạn cuối.

55-3: Guerra de la Independencia: (1808-1814): cuộc chiến tranh chống lại Napoleon, kẻ đã đem quân xâm lược Tây Ban Nha vào năm 1808.

55-4: ha de transigir: bắt buộc phải thỏa hiệp, nhượng bộ. Xem chú thích había de conocer, trang 3, mục 4.

55-5: según que: hầu như lúc nào từ según cũng đi kèm với động từ mà không có từ que đứng chen vào giữa.

55-6: muy de cerca: một cách rất thân thiết, gần gũi.

56-1: abuelo: xem chú thích papá abuelo, trang 15, mục 5.

56-2: Linares: thị trấn mỏ gần Almería.

56-3: Gádor: thị trấn mỏ gần Almería.

56-4: Usted irá: và ngài sẽ đi...

56-5: Almería: xem chú thích trang 45, mục 6.

56-6: a la galera: vượt qua chiếc xe ngựa lớn.

56-7: quitarse el sombrero: xem chú thích se la, trang 4, mục 6.

56-8: ¿Por qué he de negarlo?: tại sao tôi lại phải chối chứ? Xem chú thích había de conocer, trang 3, mục 4.

56-9: andar largo: đi đường dài, đi xa.

56-10: eche V. por esa vereda: ngài hãy rẽ vào con đường mòn đó đi.

57-1: A ver: xem chú thích a ver, trang 44, mục 6.

57-2: por más señas: để nói rõ hơn nữa (một công thức dùng để viện dẫn thêm một tình tiết, chi tiết hoặc lập luận).

57-3: Siéntese V.: lưu ý rằng dạng này có thể xuất phát từ động từ sentar cũng như từ sentir.

57-4: cigarro de papel: thuốc lá điếu cuốn giấy.

57-5: Vaya: xem chú thích ¡calla! trang 31, mục 5.

57-6: Delgadillo: gầy gò mảnh khảnh.

58-1: echó unas yescas: đánh lửa, bật lửa (yesca, bùi nhùi).

58-2: Flojillo es: nó (điếu thuốc) khá là quắt queo, mỏng mảnh.

58-3: Gérgal: thị trấn ở miền nam Tây Ban Nha, gần Almería.

58-4: un polaco: rất nhiều người Ba Lan đã chiến đấu dưới quyền Napoleon. Người ta từng kỳ vọng ông sẽ khôi phục lại vị thế của Ba Lan trên trường quốc tế. Đất nước này đã bị chia cắt giữa Nga, Áo và Đức vào cuối thế kỷ XVIII.

58-5: año 23: xem trang 51 và phần chú thích về Fernando VII, trang 51, mục 7.

58-6: Estará apuntado: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

58-7: rezan: (nghĩa đen: cầu nguyện) kể lại, thuật lại (từ dùng trong văn phong thông tục).

58-8: se lo cree a puño cerrado: xem các chú thích lo que me digo, trang 7, mục 5, và creáis, v.v., trang 43, mục 1.

58-9: tres duros y medio: một cách nói hài hước, duro (đồng đô-la Tây Ban Nha) trị giá 20 real, được dùng để chỉ số lượng.

58-10: mes de San Juan: tức là tháng Sáu.

58-11: el polaco aquel: (văn phong thông tục) gã người Ba Lan đó.

58-12: bribonazo: tên đại bịp, đồ vô lại khốn kiếp. Hậu tố azo thường chỉ mang nghĩa tăng cường độ. Xem thêm chú thích pistoletazo, trang 18, mục 3.

58-13: otro: Napoleon III, hoàng đế Pháp (1852-1870).

58-14: mamelucos de Oriente: Binh đoàn Mameluke là một lực lượng dân quân hoạt động ở Ai Cập dưới quyền chỉ huy của Thổ Nhĩ Kỳ. Viên linh mục hình như coi người Thổ Nhĩ Kỳ là một thứ hàng rào cần thiết để ngăn chặn người Nga tràn xuống bành trướng ở Tây Âu. Một số nhà bình luận đã cố gắng tìm kiếm điềm báo về thảm họa này trong Sách Khải Huyền.

58-15: Gádor: xem chú thích Gádor, trang 56, mục 3.

58-16: rusos y moscovitas: Các từ này đồng nghĩa với nhau (người Nga).

58-17: Constitución: phần lớn các hoạt động chính trị của Tây Ban Nha trong thế kỷ XIX đều đổ dồn vào việc kiến tạo và duy trì một bản hiến pháp, bất chấp sự chống đối trong nước và thậm chí cả sự can thiệp của nước ngoài. Xem chú thích Fernando VII, trang 51, mục 7.

58-18: Fiñana: một thị trấn gần Almería. Xem chú thích trang 45, mục 6.

58-19: según supe: xem chú thích según que, trang 55, mục 5; xem thêm chú thích supe, trang 63, mục 2.

58-20: llevará: hẳn là đã trải qua (tức là ở thiên đường). Xem chú thích llevarían, trang 6, mục 2, và chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

59-1: Alcazaba: cerro de Alcazaba, một đỉnh núi thuộc dãy Sierra Nevada, nằm cách đều khoảng nửa đường giữa thành phố Granada (chú thích 1, 2) và Almería.

59-2: candil: một loại đèn dầu bằng sắt dùng trong nhà bếp có thể treo lên tường.

59-3: llevaba: xem chú thích llevarían, trang 6, mục 2.

59-4: a la media hora: sau nửa tiếng đồng hồ.

59-5: se me ha olvidado: xem chú thích trang 51, mục 3.

59-6: en cuanto a: đối với, xét về phần...

59-7: cómo miraría: cách mà hắn ta hẳn đã nhìn nhận/đánh giá.

59-8: didon: một từ được dùng như một tiếng lăng mạ tương đương với từ "người Pháp", bắt nguồn từ câu "dis donc!" (nói đi chứ!) rất thường gặp trong tiếng Pháp thông tục.

59-9: gabacho: dùng như một từ đồng nghĩa với từ trên. Đúng ra, nó được dùng để chỉ cư dân các thị trấn biên giới vùng Pyrenees, những người có phương ngữ pha trộn rất nhiều yếu tố tiếng Pháp — từ đó nghĩa của từ này được mở rộng ra.

60-1: tengo de costumbre: tôi có thói quen là...

60-2: picar un cigarro: bóp vụn thuốc lá để cuốn điếu.

60-3: caídos: húp sâu vào; hecho: biến đổi thành.

60-4: calle de la Amargura: xem chú thích trang 52, mục 4.

60-5: Mí querer morir: Lời nói của gã người Ba Lan không đúng ngữ pháp, và các động từ của hắn đều ở thể nguyên thể.

60-6: franchute: một từ miệt thị, đồng nghĩa với người Pháp.

60-7: cayó redondo: xem chú thích trang 9, mục 3.

60-8: ¡Suba V. ese mulo!: hãy dắt con lừa đó lên đây!

61-1: ¿Dónde va V.?: Về mặt ngữ pháp, dónde được dùng sau các động từ chỉ trạng thái đứng yên, còn adónde dùng sau các động từ chỉ sự chuyển động.

61-2: judío: xem chú thích Por judío, trang 33, mục 11.

61-3: Otro: xem chú thích a otro, trang 10, mục 1.

61-4: el que más: (lược bỏ ama) kẻ yêu nhiều nhất.

61-5: cuidado con lo que me dices: hãy cẩn thận lời ăn tiếng nói với tao đấy.

61-6: rompo la crisma: xem chú thích me matan, trang 3, mục 1. crisma: (nghĩa đen: dầu thánh được xức trong bí tích rửa tội) đầu.

61-7: a la muerte: từ muerte, khi được nhân hóa, sẽ đi kèm với giới từ a. Xem các dòng 26 và 28 ở trên.

62-1: si reflexionarais en que: nếu các anh suy ngẫm về (sự thật) rằng... Các động từ chỉ tư duy luôn đi kèm với giới từ en.

62-2: será un quinto: có lẽ hắn là một tên lính dịch vụ quân sự mới đi trưng tuyển. Xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

62-3: ¡que diablo!: ôi trời quỷ sứ ơi! Cụm từ này mang giá trị của một thán từ thuần túy.

62-4: Batíos: xem chú thích llevaos, trang 30, mục 5.

62-5: que sea: xem chú thích ¡Que muera! trang 3, mục 6.

62-6: no seáis: xem chú thích no seas, trang 6, mục 7.

62-7: ¡Basta de letanías!: thôi ngay cái giọng văn giáo điều, lải nhải ấy đi! (nghĩa đen: những bài cầu kinh cầu xin).

62-8: ¿qué hacemos?: xem chú thích me matan, trang 3, mục 1.

63-1: estaba malo: tôi bị ốm. Lưu ý sự khác biệt về nghĩa của ser malo, nghĩa là xấu xa, tồi tệ.

63-2: supe: tôi đã hay biết, tôi đã thấu hiểu (một giá trị thường gặp của thì quá khứ đơn của động từ saber).

64-1: fué a parar nada menos que a Suecia: trôi dạt đến tận một nơi xa xôi chẳng kém gì Thụy Điển.

64-2: Marqués de la Romana: một vị tướng và nhà ái quốc người Tây Ban Nha, người mà Napoleon từng điều động cùng với 15.000 quân Tây Ban Nha sang Đan Mạch. Khi Tây Ban Nha xảy ra xung đột với Napoleon (1808), ông đã cho phần lớn quân đội tái đăng thuyền trở về để chiến đấu chống lại hắn.

64-3: tomé de ordenanza a Risas: tôi đã chọn Risas làm lính thông tin/cận vệ của mình.

64-4: miedo cerval: nỗi sợ chết khiếp (cerval, tính từ xuất phát từ ciervo, con hươu, con nai đực).

64-5: Polonia: Ba Lan.

64-6: tal: thỉnh thoảng được dùng thay cho tal cosa, tức là như một dạng từ giống trung. Xem chú thích ni es tal tierra, trang 68, mục 1.

64-7: espirituosas: xem chú thích estupefacto, trang 9, mục 1.

64-8: ora ... ora: hoặc là ... hoặc là.

64-9: guerra de España: xem chú thích Guerra de la Independencia, trang 55, mục 3.

64-10: Varsovia: Warsaw, thành phố lớn nhất và từng là thủ đô của Ba Lan.

64-11: sin perjuicio de que ... saliese: mà không cản trở việc ông ấy lên đường.

64-12: a las pocas horas de haber echado a andar: vài giờ sau khi khởi hành. Xem chú thích a la media hora, trang 59, mục 4. Cấu trúc Echar a theo sau bởi động từ nguyên thể mang nghĩa bắt đầu, lao vào việc gì. Do đó echar a andar có nghĩa là bắt đầu bước đi hoặc khởi hành, v.v.

64-13: de lo más singular: một cách dùng thành ngữ thay thế danh từ số ít cho số nhiều.

65-1: aquí: sau cụm từ de aquí (từ đây) ngầm hiểu một động từ như resultó (dẫn đến kết quả là).

65-2: el que ... ella se brindara: mệnh đề que ella se brindara được coi như một mệnh đề danh từ, được đứng trước bởi từ el giống như đối với một danh từ thông thường.

65-3: por creer: bởi vì hắn tin rằng...

65-4: la tal efigie: (văn phong thông tục) bức chân dung (y chang như thế) này.

65-5: debió de probar: hẳn là đã chứng tỏ. Xem thêm Phần Bình luận Thành ngữ, mục 59.

66-1: Es cuanto sé: xem chú thích que cuanto veíamos, trang 48, mục 1.

66-2: Vive Dios que: có Chúa chứng giám rằng... Xem chú thích como que no, trang 14, mục 1.

67-1: El Libro Talonario: cuốn sổ cuống hóa đơn (cuốn sổ biên lai, séc, v.v., trong đó các cuống vé lưu lại để làm chứng từ giao dịch).

67-2: bahía de Cádiz: Cádiz, thành phố cổ Gades, được đồn đại là có lịch sử lâu đời hơn chính Rome 300 năm, là một hải cảng lớn ở tây nam Tây Ban Nha, bên bờ Đại Tây Dương, nằm ở phía tây bắc Gibraltar một chút. Nó tọa lạc trên một dải đất hẹp nhô ra tạo thành bức tường bên ngoài của vịnh (bahía) Cádiz.

67-3: con ser la menor: dù là tỉnh nhỏ nhất.

67-4: a título de Duque de Arcos: với tư cách là Công tước xứ Arcos.

67-5: el tío Buscabeatas: từ tío được dùng thân mật như một danh từ chung để chỉ những người đàn ông lớn tuổi. Xem chú thích papá abuelo, trang 15, mục 5.

67-6: Huelva: một thành phố cảng nằm ở phía tây bắc Cádiz một chút.

67-7: Sevilla: thành phố rực rỡ và đặc trưng nhất ở miền nam Tây Ban Nha, tọa lạc tại vùng Andalucía, hướng về cửa sông Guadalquivir.

67-8: por lo que: (vì điều đó) cho nên, vì thế. Về cách dùng đại từ quan hệ của cụm lo que, xin xem chú thích por el que, trang 49, mục 1.

67-9: Andalucía la Baja: hạ Andalusia, phần phía tây nam giáp với Đại Tây Dương.

67-10: roteños: cư dân bản địa thị trấn Rota.

67-11: calabaceros ... tomateros: những kẻ bán dạo bí ngô và cà chua.

68-1: ni es tal tierra: đây cũng chẳng phải là đất đai gì cho cam. Về từ tal mang nghĩa trung tính, xem chú thích tal, trang 64, mục 6.

68-2: ni Cristo que lo fundó: dịch phóng khoáng là: còn lâu mới có chuyện đó; hoàn toàn không phải vậy.

68-3: Vesubio: Núi lửa Vesuvius.

68-4: ni: thậm chí còn không.

68-5: ora ... ora: lúc thì ... lúc thì. Xem trang 64, dòng 16 và chú thích 8 để thấy cách dùng biến thể.

68-6: humus: (tiếng Latinh) đất mùn.

68-7: del vuelo de un plato chico: to bằng cái đĩa ăn nhỏ.

68-8: a tal mata: đối với khóm cây này hay khóm cây khác.

69-1: se dan: chúng đơm hoa kết trái / mọc lên.

69-2: la barba: cằm của họ. Về mạo từ, xem chú thích se la, trang 4, mục 6.

69-3: y era que: và sự thật là...

69-4: llevaba: xem chú thích llevarían, trang 6, mục 2.

69-5: tamañas como: to lớn bằng... Âm tan ngầm hiểu trong phép so sánh bằng đã được tích hợp sẵn trong âm tiết đầu tiên của từ tamaños (bắt nguồn từ tiếng Latinh tam magnas).

69-6: pasábase: xem chú thích lo que me digo, trang 7, mục 5.

70-1: se las coma: xem chú thích lo que me digo, trang 7, mục 5.

70-2: ¡Lástima: thật là đáng tiếc!

70-3: ¿Qué he de hacer?: tôi phải làm gì bây giờ đây? Xem chú thích no había de conocer, trang 3, mục 4.

70-4: salir de ellas: tống khứ chúng đi, bán chúng đi.

70-5: cuánto sería: mức độ lớn đến nhường nào. Xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6. Xem thêm dòng 25 bên dưới.

70-6: Para ahorrarme de razones: để khỏi dài dòng tốn lời, tóm lại là...

70-7: Kemble: (John Philip) một diễn viên kịch vĩ đại người Anh (1757-1823).

70-8: ¡si te encuentro!: xem The Merchant of Venice (Người buôn bán thành Venice), Hồi I, cảnh 3, dòng 47 (bản in Globe).

70-9: por otra parte: (mặt khác) hơn nữa, vả lại.

70-10: debió de robármelas: xem chú thích debió de probar, trang 65, mục 5.

70-11: barco de la carga: tàu chở hàng.

70-12: barco de la hora: (nghĩa đen: tàu theo giờ) tàu chở khách.

70-13: fe de livores: (thuật ngữ pháp lý) bản khai báo các vết thương tích chịu phải.

70-14 hacerse a la vela: nhổ neo ra khơi.

71-1: ciudad de Hércules: Thần Hercules được nhận là người sáng lập ra thành phố Cádiz. Xem chú thích bahía de Cádiz, trang 67, mục 2.

71-2: ¡que no!: xem chú thích ¿Cómo que no? trang 14, mục 1.

71-3: ¡Tío ladrón!: đồ già dịch ăn cắp! Xem chú thích el tío Buscabeatas, trang 67, mục 5.

71-4: educación: thường được dùng một cách xuề xòa để chỉ cortesía (sự lịch sự), thứ được coi là kết quả tất yếu của nó.

71-5: so indecentes: từ so là một thán từ, thường đi kèm với một số tính từ chê bai như indecentes (vô ơn/vô liêm sỉ), v.v.

71-6: faltarse: thiếu tôn trọng lẫn nhau, tức là lăng mạ nhau.

71-7: puñetazo: xem chú thích pistoletazo, trang 18, mục 3.

71-8: o sea: xem chú thích o sean, trang 39, mục 4.

72-1: Resignó ... en: nhường lại / giao phó cho...

72-2: A quién: xem chú thích compraros, trang 29, mục 2.

72-3: Al tío Fulano: từ gã A, ông B nào đó. Từ Fulano được dùng để thay thế cho một cái tên thật khi người ta quên mất hoặc không muốn nhắc tới.

72-4: vecino: xem chú thích vecinos, trang 37, mục 2.

72-5: abonado: thích hợp, có năng khiếu, có chiều hướng (thường mang nghĩa xấu).

72-6: rebolonda: lùn tịt, mập mạp.

72-7: cachigordeta: nhỏ thó mà mập ú.

72-8: barrigona: bụng phệ.

72-9: coloradilla: hồng hào, đỏ au.

73-1: subió de punto: gia tăng lên, đẩy lên cao trào.

73-2: recién llegado: từ recién được dùng thay cho recientemente khi đứng trước phân từ quá khứ.

73-3: se lo: xem chú thích se la, trang 4, mục 6.

73-4: materialmente: bằng vũ lực thể xác, theo đúng nghĩa đen.

73-5: el mismo Regidor: thông thường từ mismo đứng giữa mạo từ và danh từ mang nghĩa "cùng một". Thỉnh thoảng nó tương đương với đại từ nhấn mạnh "chính hắn", v.v.

73-6: ha de ver: phải chú ý cẩn thận, phải đề phòng.

73-7: Egido: có vẻ là tên khu vườn của ông ta.

73-8: tirando de él: kéo giật nó về phía mình (sao cho trút sạch nó).

73-9: libraco: (cuốn sách dày cộm, xấu xí). Hậu tố aco mang ý chê bai.

73-10: tocón o pezuelo: cái cuống, mẩu cuống. Xem chú thích libro talonario, trang 67, mục 1.

73-11: tal o cual: cái này hay cái kia, người này hay người nọ.

74-1: o sea: xem chú thích ó sean, trang 39, mục 4.

74-2: en tanto que: trong lúc, trong khi. Xem chú thích mientras tanto que, trang 82, mục 9.

74-3: espectadores: xem chú thích estupefacto, trang 9, mục 1.

74-4: el mismo Concejal: xem chú thích el mismo Regidor, trang 73, mục 5.

74-5: llevárselo: xem chú thích lo que me digo, trang 7, mục 5.

75-1: fuese diciendo: lưu ý rằng thì quá khứ đơn (và các thì phái sinh từ nó) của hai động từ ser và ir hoàn toàn giống hệt nhau.

75-2: He debido traerme: áng chừng lẽ ra tôi nên mang về theo...

75-3: comérmela: từ me ở đây là đại từ bổ ngữ biểu cảm (giống như trong traerme).

76-1: Alpujarra: vùng núi ven biển miền nam Tây Ban Nha gần Almería, một nhánh rẽ của dãy Sierra Nevada. Nơi đây từng là sào huyệt kháng chiến cuối cùng của người Moor.

76-2: hacia Levante: hướng về phía đông.

76-3: ni nadie: cũng chẳng có bất kỳ ai khác. Xem chú thích conoce nadie, trang 2, mục 5.

76-4: ponga en cuarentena: đưa vào diện cách ly, tức là nhìn với ánh mắt hoài nghi, dè chừng.

76-5: Aben-Humeya: (các tiền tố ben và aben trong tên người Moor có nghĩa là con trai của). Sống từ năm 1520 đến 1568. Ông là vị vua của người Moor vùng la Alpujarra, và đã bị vua Philip II kết án tử hình.

76-6: (a): hay còn gọi là (alias).

77-1: el tal Juan: chính cái tay Juan này. Xem chú thích la tal efigie, trang 65, mục 4.

77-2: no entendía de letra: là kẻ mù chữ, không thông chữ nghĩa.

77-3: a censo enfitéutico: theo hợp đồng thuê dài hạn (hoặc vĩnh viễn).

77-4: caudal de Propios: tài sản công cộng (thuộc sở hữu của thị trấn).

77-5: castillejo: hậu tố ejo thường mang ý chê bai cũng như thu nhỏ.

77-6: por lo que: xem chú thích por el que, trang 49, mục 1.

77-7: a sus solas: hoàn toàn chỉ có một mình. Để tìm một dạng số nhiều thành ngữ tương tự, xem de veras, và (ở trang 4, dòng 31) con todas las veras.

77-8: que daba asco: (đến mức) khiến người ta phải phát tởm. Từ que thường bị lược bớt trong cấu trúc này.

78-1: vas a echar un siglo: anh sẽ mất nguyên cả thế kỷ mất thôi (lâu khủng khiếp).

78-2: componértelas: tự xoay sở lấy; biết cách xử lý vấn đề; tự lo liệu.

78-3: divertido: xem chú thích olvidado, trang 31, mục 1.

78-4: todo lo que es deshacer: bất cứ thứ gì mang tính hủy hoại dưới mọi hình thức.

78-5: hay que deshacer: xem chú thích lo que hay que hacer, trang 12, mục 4.

78-6: francmasón: ở các quốc gia theo Công giáo, hội viên hội Tam điểm thường bị xem là hiện thân của những tư tưởng cực đoan và lật đổ. Giáo hội chính thức không tán thành hội Tam điểm.

78-7: que tengo: từ que mang nghĩa là bởi vì. Từ que thường được dùng lược giản cho pues que, v.v.

78-8: cañuto: ống tuýp, ống trụ. Rõ ràng là lính tòng ngũ thường đựng giấy chứng nhận giải ngũ trong một chiếc ống kim loại để bảo vệ nó khỏi hư hỏng.

78-9: ni tan siquiera: thậm chí còn không. Xem chú thích tan sólo, trang 13, mục 2.

79-1: también me estorba a mí lo negro: tôi cũng cảm thấy vướng víu với bất cứ thứ gì được viết rành rành ra giấy đen mực trắng, tức là sách vở hay giấy tờ chữ nghĩa.

79-2: licencia absoluta: giấy chứng nhận xuất ngũ cấp cho người lính khi hoàn thành nghĩa vụ quân sự.

79-3: Mahoma: Tiên tri Muhammad.

79-4: de medio a medio: hoàn toàn, từ đầu đến cuối.

79-5: entraban en quintas: tiến hành trưng binh (bốc thăm chọn lính đi nghĩa vụ quân sự).

79-6: en torno suyo: xung quanh chính hắn.

79-7: Granada: xem chú thích Granada, trang 1, mục 2.

79-8: en cuanto Dios eche sus luces: ngay khi Chúa thắp sáng ngọn đèn của Ngài (mặt trời).

79-9: puerto: đèo núi, khe núi.

80-1: Ugijar: một thị trấn nhỏ mang đậm dấu ấn Moor nằm dưới chân phía nam vùng Alpujarras.

80-2: compadre: mối quan hệ compadrazgo (tình thân giao) là mối liên kết giữa cha đẻ của một đứa trẻ và cha đỡ đầu của nó, họ gọi nhau là compadre (bạn hiền/thông gia). Nó cũng thường được dùng như một tiếng gọi thân mật: Bạn tôi ơi!

80-3: entiende de todo: hiểu biết tất tần tật mọi thứ trên đời.

80-4: todo será apretar un poco a la caballería: chỉ cần thúc con thú cưỡi (dĩ nhiên là con lừa) nhanh lên một chút là được.

80-5: cuidado: hãy cẩn thận đấy.

80-6: Valencia: một thành phố cảng lớn ở phía đông Tây Ban Nha. Những viên gạch lát nền sặc sỡ sắc màu của nơi đây là đặc sản nổi tiếng nhất.

80-7: de más de vara en cuadro: rộng hơn một thước vuông.

80-8: so pena: trong cụm từ này và một vài biểu thức khác, giới từ cổ so (= bajo, dưới) vẫn còn tồn tại.

80-9: hay que excavar: xem chú thích lo que hay que hacer, trang 12, mục 4.

80-10: dice hubo trampa: nói rằng (có) sự gian lận ở đây. Liên từ que thỉnh thoảng bị lược bỏ sau động từ decir.

80-11: tengo entendido: xem chú thích llevo echados, trang 34, mục 1.

81-1: A saber: còn phải tìm hiểu xem thế nào đã; cụ thể là...

81-2: Por de pronto: tạm thời; trước mắt; hiện tại là thế (như tình hình bây giờ).

81-3: cuando se pronunció Riego: khi viên sĩ quan ái quốc Riego phát động cuộc binh biến (1820), ông đã dũng cảm nêu gương nổi dậy chống lại hành vi bội bạc của Fernando VII (xem các chú thích ở trang 34, mục 5 và trang 51, mục 7), kẻ đã xé bỏ bản hiến pháp được thông qua năm 1812. Sau sự can thiệp của quân đội Pháp, nhà vua đã đem Riego ra xử tử.

81-4: habría que mandar: xem chú thích lo que hay que hacer, trang 12, mục 4.

81-5: Guadix: thành phố ở miền nam Tây Ban Nha (nằm giữa Granada và Almería), là quê hương của Alarcón.

81-6: puede que: (= se puede que) có lẽ là, rất có thể.

81-7: No serían: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

81-8: doctor en ambos Derechos: tiếng Latinh: tiến sĩ luật lưỡng hợp (tiến sĩ luật dân sự và luật giáo hội).

81-9: oído que hubo: xem chú thích echado que hubo, trang 1, mục 3.

81-10: debió de ser: xem chú thích debió de probar, trang 65, mục 5.

81-11: babuchero: thợ đóng giày Ba-bu-sê? Giày babucha là một loại giày lười truyền thống của người Moor.

82-1: viernes: Ngày thứ Sáu là ngày Sa-bát của người theo đạo Hồi.

82-2: Comisaría de los Santos Lugares: Ủy ban (phụ trách bảo dưỡng, v.v.) các Thánh địa.

82-3: onzas de oro: đồng tiền vàng onza có giá trị khoảng mười sáu đô-la.

82-4: en letra: (lược bỏ de cambio) dưới hình thức một tờ hối phiếu.

82-5: lo del tesoro: câu chuyện về kho báu.

82-6: a fe que: xem chú thích a fe que, trang 12, mục 6.

82-7: de a cuatro: cách dùng cụm từ de a này xuất hiện khi biểu thị giá cả hoặc giá trị tính trên mỗi món hàng, tiền xu, v.v.

82-8: guardárselas: cất chúng đi. Về đại từ se (+ el bolsillo, túi áo) xin xem chú thích se la, trang 4, mục 6.

82-9: mientras tanto que: trong khi, trong lúc. Từ tiempo, hay nói đúng hơn là khái niệm về thời gian, có thể được ngầm hiểu sau từ tanto, vốn thực chất là một từ giống trung. So sánh với en tanto que, trang 74, dòng 11, và cụm en esto.

82-10: Tudela y González: trong họ tên đầy đủ của mình, người Tây Ban Nha thường nối họ của mẹ vào sau họ của cha bằng một liên từ y (có thể lược bỏ).

82-11: Maestro de capilla: nhạc trưởng nhà thờ (giám đốc âm nhạc trong một giáo đường).

82-12: Ceuta: một thành phố ở châu Phi nằm đối diện với Gibraltar. Nơi đây hiện vẫn thuộc quyền sở hữu của Tây Ban Nha.

82-13: sobrino político: cháu rể / cháu dâu (cháu họ bên vợ/chồng). Các mối quan hệ họ hàng thông gia khác đều có thể được chỉ định bằng các biểu thức tương tự, mặc dù các tên gọi cụ thể cũng tồn tại trong phần lớn các trường hợp.

83-1: en carta certificada: gửi qua thư bảo đảm.

83-2: como no sea: trừ phi là, ngoại trừ.

83-3: Que estés mejor: xem chú thích que ... muera, trang 3, mục 6.

83-4: dolor de estómago: (thường dịch là đau dạ dày) rối loạn tiêu hóa.

83-5: Escrita la carta: trong cấu trúc tuyệt đối (absolute construction), vị trí ưu thích của phân từ là ở đầu câu.

83-6: Encarnación: rất nhiều tên riêng của người Tây Ban Nha bắt nguồn từ các huyền nhiệm tôn giáo, chẳng hạn như Dolores (Maria de los Dolores), v.v.

83-7: meses mayores: những tháng ngay trước vụ gặt.

83-8: la de todos los días: món đồ quen thuộc hằng ngày của anh, tức là thứ sô-cô-la dở tệ.

83-9: Tarifa: thành phố cực nam và mang đậm bản sắc Moor nhất ở Tây Ban Nha.

84-1: Peñón: (lược bỏ de Gibraltar) Tảng đá lớn Gibraltar. Peñón là dạng tăng cường của từ peña (vách đá).

84-2: Anghera, Benzú, Atlas: những ngọn núi ở châu Phi, nằm đối diện với Tây Ban Nha.

84-4: ¡Y vaya si es gorda!: và tôi nói cho anh biết nó là một cú lừa to tát (nghĩa đen: béo bở) đấy! Về từ vaya, xem chú thích vamos, trang 5, mục 11. Về từ si, xem chú thích si son de alegría, trang 4, mục 2.

84-5: ¡Hombre!: được dùng ở đây như một thán từ thuần túy biểu cảm. Xem chú thích hombre, v.v., trang 44, mục 2.

84-6: cata aquí: (tương đương với he aquí) kìa nhìn đây, đây này, v.v.

84-7: abencerraje: đúng ra là: một thành viên trong dòng tộc vương giả Abencerrajes của người Moor. (Xem chú thích Aben-Humeya, trang 76, mục 5). Dịch là: đồ ngoại đạo già khú đế.

84-8: dicho esto: xem chú thích escrita la carta, trang 83, mục 5.

84-9: por sí propio: tự thân nó, một cách tự nhiên.

84-10: gaditana: thuộc về Cádiz (tiếng Latinh Gades). Xem chú thích bahía de Cádiz, trang 67, mục 2.

84-11: por más señas: xem chú thích tương tự ở trang 57, mục 2.

84-12: papelote: tập tài liệu giấy tờ cồng kềnh, to tướng.

84-13: En tanto que: xem chú thích mientras tanto que, trang 82, mục 9.

85-1: guardándose, etc.: xem chú thích guardárselas, trang 82, mục 8.

85-2: no se te olvide: xem chú thích se me ha olvidado, trang 51, mục 3.

85-3: ¡Que si tenemos hijos!: câu này có thể được dịch như một câu hỏi gián tiếp phụ thuộc vào động từ pregunta (hắn hỏi) được ngầm hiểu. Trong các trường hợp như vậy, từ que thừa thãi thường được dùng sau các động từ nghi vấn. Xem chú thích dices que cuándo, trang 5, mục 2.

85-4: zambombo, tonel, desagradecido: đồ nhà quê thô kệch, cái thùng rượu di động, kẻ vô ơn bạc nghĩa.

85-5: Virgen de las Angustias: so sánh với tiếng Latinh: Mater Dolorosa (Mẹ sầu bi).

85-6: tirando un pellizco: bất chợt véo cho một cái.

86-1: plaza fuerte: pháo đài, căn cứ quân sự kiên cố. Thành phố Ceuta được đồn trú bởi các binh sĩ Tây Ban Nha.

86-2: chilava: một loại áo choàng dài có mũ trùm đầu.

86-3: jaique: áo choàng trùm đầu kiểu Ả Rập.

86-4: Querer: anh muốn gì? (Lời nói của gã người Moor không đúng ngữ pháp).

86-5: poniéndose en cruz: khoanh tay trước ngực (đặt chéo tay).

87-1: sudando a mares: (đổ mồ hôi như biển) mồ hôi vã ra như tắm, đầm đìa khắp người.

87-2: Alah: (hoặc Alá): Thánh Allah (tiếng Ả Rập), Thượng Đế.

87-3: a la boca: xem chú thích se la, trang 4, mục 6.

87-4: lo menos: (thay cho a lo menos) chí ít ra, ít nhất là.

88-1: Quesada y Sánchez: xem chú thích Tudela y González, trang 82, mục 10.

88-2: Aben-Humeya: xem chú thích tương tự, trang 76, mục 5.

88-3: Penitenciario: linh mục giải tội.

88-4: está en los huesos: gầy trơ xương, chỉ còn da bọc xương.

88-5: alcuzcuz: những hạt bột mì trộn mật ong vo viên, món ăn khoái khẩu của người Moor.

88-6: candil: xem chú thích candil, trang 59, mục 2.

89-1: dicha de pronto: được thông báo một cách đột ngột.

89-2: Fez: một thành phố nội địa lớn của Maroc, nằm về phía nam Tangier.

89-3: como quiera que esta sea la hora ... que no se haya vuelto a saber de Manos-Gordas: vì cho đến tận giờ phút này vẫn không một ai hay biết chút tin tức gì về Manos-Gordas nữa.

89-4: dicho se está: điều đó là dĩ nhiên / đã rõ mồn một.

89-5: Rey absoluto: Vua chuyên chế Fernando VII (xem chú thích trang 34, mục 5).

89-6: zapateta: động tác vỗ chân hoặc vỗ tay vào chân trong khi nhảy múa.

89-7: toda el África: xem chú thích al ave, trang 25, mục 3.

89-8: Jauja: "Miền đất hứa của kẻ ngốc" (Xứ sở sung sướng vô tận).

90-1: tal día hizo (hoặc hará) un año: (thành ngữ bày tỏ sự thờ ơ, bàng quan) chuyện đó chẳng có gì to tát cả đâu.

90-2: con poner mucha tierra por medio: bằng cách cao chạy xa bay, đi thật xa đến một vùng đất khác.

90-3: no hay que pensar: xem chú thích lo que hay que hacer, trang 12, mục 4.

90-4: Toma aquí: đi lối này này.

90-5: Tetuán: thành phố của Maroc, nằm về phía nam Ceuta.

90-6: Llegado que hubieron: xem chú thích echado que hubo, trang 1, mục 3.

90-7: ben-Carime: xem chú thích Aben Humeya, trang 76, mục 5.

90-8: recién salida: xem chú thích recién llegado, trang 73, mục 2.

90-9: tal o cual: cái này hay cái nọ, người này hoặc người khác.

91-1: se coman: xem chú thích lo que me digo, trang 7, mục 5.

91-2: Aben-Humeya: xem chú thích trang 76, mục 5.

91-3: Don Juan de Austria: người con hoang của Hoàng đế Charles V, kẻ từng dập tắt một cuộc nổi dậy của người Moor ở Granada (1570) và sau đó giành chiến thắng trong trận hải chiến Lepanto, nơi ông đè bẹp lực lượng hải quân Thổ Nhĩ Kỳ. Cervantes, tác giả cuốn Don Quixote, từng phục vụ dưới quyền ông trong trận chiến này.

92-1: sin perjuicio de que: xem chú thích tương tự, trang 64, mục 11.

92-2: andando los años: xem chú thích escrita la carta, trang 83, mục 5.

92-3: setecientos: có thể nhận thấy rằng trong từ này và các từ ghép khác của từ siete, nguyên âm ie quay trở lại thành nguyên âm gốc etymological e theo quy tắc chung chi phối toàn bộ từ vựng tiếng Tây Ban Nha rằng e chuyển thành ie, và o chuyển thành ue, chỉ ở âm tiết được nhấn trọng âm.

92-4: volverá a pertenecerles: người ta kể rằng một số người Moor ở châu Phi vẫn giữ các văn tự sở hữu điền trang của tổ tiên họ ở Andalusia và thậm chí cả chìa khóa những ngôi nhà mà họ hy vọng một ngày nào đó sẽ quay trở lại.

92-5: los cartagineses: Ảnh hưởng của người Carthage chiếm ưu thế ở Tây Ban Nha trong vài thế kỷ cho đến cuối cuộc chiến tranh Punic lần thứ hai vào năm 201 trước Công nguyên; sự thống trị của người La Mã kéo dài qua nhiều thế kỷ kể từ thời điểm đó. Người Vandal và Goth cai trị Tây Ban Nha từ thế kỷ thứ V đến thế kỷ thứ VIII và người Moor từ thế kỷ thứ VIII đến thế kỷ thứ XV.

92-6: por la (hoặc lo hoặc el) presente: vào thời điểm hiện tại.

92-7: suponiendo que: giả sử rằng, cứ cho là...

92-8: prójimo: (danh từ) người đồng loại, tha nhân; próximo -a (tính từ) kế bên, gần nhất, láng giềng.

92-9: nada más que: duy chỉ có, đơn thuần là.

92-10: escrito: đã được định sẵn / viết sẵn (trong cuốn sách của Định mệnh). Thuyết định mệnh và tiền định là những giáo lý cốt lõi của đạo Hồi.

93-1: no es de hombres honestos: điều đó không xứng đáng với những người chính trực, tức là không phù hợp với những người quân tử.

93-2: maldito seas: xem chú thích tương tự, trang 9, mục 4.

93-3: ni tan siquiera: xem chú thích tương tự, trang 78, mục 9.

93-4: egira: (hoặc égira hoặc hégira) năm Tiên tri Muhammad rời bỏ Mecca (năm 622 sau Công nguyên), mốc thời gian được người theo đạo Hồi dùng để tính lịch.

93-5: de resultas de: kết quả của, do hậu quả từ...

93-6: Corán: Kinh Koran (Kinh thánh của người theo đạo Hồi).

94-1: compaña: một dạng từ đang lỗi thời của compañía (đội ngũ, hội đoàn).

94-2: no me estará de más: việc đó đối với tôi không hề thừa thãi chút nào đâu.

94-3: Luego: chốc nữa, lát nữa, rồi đây.

94-4: puede que: xem chú thích tương tự, trang 81, mục 6.

94-5: por de pronto: xem chú thích tương tự, trang 81, mục 2.

94-6: sinvergüenzona: đồ mặt dày vô liêm sỉ. (Dạng tăng cường của từ sin vergüenza).

95-1: de lo que: xem chú thích por lo que, trang 30, mục 4.

95-2: agareno: người theo đạo Hồi. Ban đầu dùng để chỉ những kẻ được cho là hậu duệ của Hagar, trái ngược với người Saracen, một tầng lớp cao cấp hơn tự nhận là hậu duệ của Sarah, người vợ của Abraham. Xem Sách Sáng Thế.

96-1: se viene: hắn sẽ đi cùng cho xem. Đại từ phản thân, rất phổ biến với các động từ chỉ sự chuyển động, trong trường hợp này mang tính thừa thãi. Về thì của động từ, xem chú thích me matan, trang 3, mục 1.

96-2: alcuzcuz: xem chú thích tương tự, trang 88, mục 5.

96-3: muy recocido: được ninh nhừ / nấu chín kỹ.

96-4: a ver: (= para ver). Giới từ a, dùng để mở đầu một động từ nguyên thể diễn tả mục đích, thường được sử dụng sau các động từ chỉ sự chuyển động như ir, venir, v.v.

96-5: dorado a fuego: rám nắng, ngăm đen như phơi lửa.

97-1: Orán: một tỉnh của Algeria, giáp biên giới với Maroc.

97-2: Marruecos: Maroc.

97-3: Supe: xem chú thích supe, trang 63, mục 2.

97-4: por resultas de: xem chú thích de resultas de, trang 93, mục 5.

97-5: a fuerza de: bằng nỗ lực của, bằng cách đánh đổi bằng...

98-1: visto lo cual: xem chú thích escrita la carta, trang 83, mục 5.

98-2: te has hecho cargo: anh đã nắm rõ tình hình, anh đã hiểu thấu đáo rồi chứ.

98-3: cuando menos: ít ra thì, chí ít.

98-4: después de descubierto: xem chú thích después de muerto, trang 5, mục 8.

98-5: subir ... hasta rey: leo một mạch lên đến tận ngôi vua.

98-6: ¿Qué te parece mi proyecto?: anh thấy kế hoạch của tôi thế nào?

99-1: Tú no has caído en una cuenta: có một điều anh vẫn chưa hiểu thấu đáo. Caigo en ..., tôi lĩnh hội được / hiểu ra...

99-2: tonto de capirote: ngu hết chỗ nói, đần độn vô phương cứu chữa.

99-3: Ni: và. Cách dùng mang tính thành ngữ đặc biệt này của từ phủ định có thể được giải thích là do bị cuốn vào việc diễn đạt ý tưởng xuất phát từ bản chất mang tính phủ định cốt lõi của nó. Xem chú thích ni, trang 16, mục 6.

100-1: el veintitantos: khoảng từ ngày 20 đến ngày 28. Từ này được cấu tạo theo cách tương tự như veintiseis, v.v. Xem chú thích veintiún, trang 22, mục 2.

100-2: nevaba si había que nevar: (dịch thoát ý) tuyết rơi dày đặc nếu trời đã định đổ tuyết.

100-3: sierra andaluza: tức là dãy Sierra Nevada.

100-4: señá: từ biến thể mang tính địa phương của từ señora (bà).

100-5: cata aquí: xem chú thích tương tự, trang 84, mục 6.

100-6: todo de un solo golpe: tất cả diễn ra chỉ trong một cú đánh / một khoảnh khắc duy nhất.

100-7: se harán ustedes cargo: xem chú thích te has hecho cargo, trang 98, mục 2.

100-8: cruzándose la mantilla: kéo chéo hai vạt khăn trùm đầu mantilla trước ngực.

100-9: Estaría de Dios: chắc đó là ý Chúa định đoạt rồi. Xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

100-10: echases la misa en cái puchero: (ném cả buổi lễ thánh vào trong nồi hầm) cứ ở nhà lo cơm nước chứ đừng có đú đởn đi lễ lạt gì nữa.

100-11: sobre si: về vấn đề (liệu rằng); xoay quanh việc có hay không...

101-1: Marchado que se hubo: xem chú thích echado que hubo, trang 1, mục 3.

101-2: manta de muestra: một tấm khăn choàng hoặc tấm chăn bắt mắt, diêm dúa.

101-3: maestro de obras: thợ cả, thợ xây chính.

101-4: hizo como que se marchaba: làm ra vẻ như đang bỏ đi, tức là giả vờ chuồn mất.

101-5: ni tan siquiera: xem chú thích tương tự, trang 78, mục 9.

101-6: en cuanto fué de día: ngay khi trời vừa hửng sáng.

101-7: los tales ruidos: xem chú thích la tal efigie, trang 65, mục 4.

101-8: cuartucho: (từ cuarto, căn phòng) căn phòng nhỏ tồi tàn. Hậu tố thu nhỏ ucho mang ý nghĩa chê bai.

102-1: Alcalde de monterilla: một vị quan tòa nhà quê dốt nát.

102-2: catalán: người vùng Cataluña, tỉnh nằm ở tây bắc Tây Ban Nha.

102-3: Yo me pinto solo: tôi là số một / tôi tự lo liệu giỏi nhất.

103-1: Es que: nhưng ngặt một nỗi là... Xem chú thích y era que, trang 69, mục 3.

103-2: paró mientes: suy ngẫm kỹ lưỡng, để tâm quan sát.

103-3: Tampoco dejaría de agradarme: và điều đó chắc cũng chẳng làm tôi thấy phật ý đâu (nghĩa đen: không bỏ lỡ việc làm tôi thích thú).

103-4: echó los brazos a la espalda: khoanh hai tay ra sau lưng.

104-1: me lo sé: xem chú thích lo que me digo, trang 7, mục 5.

104-2: al pie de la letra: đúng từng câu từng chữ, sát nguyên văn.

104-3: No me da por ahí: chuyện đó không nằm trong mối quan tâm của tôi / tôi chẳng màng tới vùng đất ấy.

105-1: chino: người Trung Hoa xưa nay vốn nổi tiếng là những kẻ ngây thơ, khờ khạo.

105-2: Melilla: thành phố cảng Địa Trung Hải thuộc Maroc.

105-3: un sobrino que tiene de músico: một người cháu của ông ta làm nghề nhạc công.

105-4: compadre: xem chú thích compadre, trang 80, mục 2.

105-5: dado que: bởi vì, xét thấy rằng.

105-6: en seguidita que almorcemos: ngay sau khi chúng ta ăn điểm tâm xong xuôi nhé. Dạng thức thu nhỏ ita này nhấn mạnh cho cụm en seguida thông thường.

106-1: entre si parece o no parece: trong lúc chúng ta đang chờ xem liệu nó có xuất hiện hay không.

106-2: De lo contrario: ngược lại, nếu không thì...

107-1: Juzgado de primera instancia: tòa án cấp sơ thẩm để xét xử các vụ án dân sự; tòa án khiếu kiện sơ cấp.

107-2: (q.D.g.): que Dios guarde, nguyện xin Chúa phù hộ độ trì.

108-1: echarle mano: ra tay tóm cổ hắn, bắt giữ hắn.

108-2: Chancillería de Granada: trước đây là một trong hai tòa án tối cao của Tây Ban Nha.

108-3: Compadre: xem chú thích tương tự, trang 80, mục 2.

108-4: Ni la Caridad: ngay cả ơn phước từ Thiên đàng cũng chẳng thấu.

108-5: salva: xem chú thích me matan, trang 3, mục 1.

108-6: o sea: xem chú thích o sean, trang 39, mục 4.

108-7: por lo pronto: xem chú thích por de pronto, trang 81, mục 2.

108-8: ha prescrito: đã hết thời hiệu truy cứu hoặc trở nên vô hiệu lực.

109-1: Vaya si me lo llevaré: ôi chao! Tất nhiên là tôi sẽ mang nó đi theo mình rồi chứ lị! Về từ vaya xem chú thích vamos, trang 5, mục 11; về từ si xem chú thích si son de alegría, trang 4, mục 2; và về từ me xem chú thích lo que me digo, trang 7, mục 5.

109-2: me he de vengar: xem chú thích había de conocer, trang 3, mục 4.

109-3: ¡Vamos andando!: Nào, chúng ta lên đường thôi!

109-4: habidos y por haber: (những kẻ đã từng có mặt và sẽ có mặt) tất cả từ xưa tới nay và mai sau.

109-5: el Viernes de Dolores: Ngày thứ Sáu trước Chủ nhật Lễ Lá.

109-6: regresado que hubo: xem chú thích echado que hubo, trang 1, mục 3.

109-7: Domingo de Ramos: Chủ nhật Lễ Lá.

109-8: Miércoles Santo: Ngày thứ Tư Tuần Thánh.

109-9: Sábado de Gloria: Ngày Thứ Bảy Tuần Thánh (trước lễ Phục Sinh).

110-1: mandó poner una carta: ra lệnh cho gửi đi một bức thư.

110-2: no volvió a echar más luz: Echar luz, phục hồi sức khỏe và sinh lực. Về cụm volvió a xem chú thích se volvió a reír, trang 2, mục 3.

110-3: Por manera que: thế là, do đó mà...

110-4: con posterioridad a: sau thời điểm, tiếp sau...

110-5: andando el tiempo: xem chú thích escrita la carta, trang 83, mục 5.

111-1: Spitzberg: Quần đảo Svalbard (Spitzbergen) ở Bắc Băng Dương nằm về phía bắc Na Uy.

111-2: al hacha: xem chú thích al ave, trang 25, mục 3.

111-3: lo que sí sé: từ sí (vâng/có chứ) thường được dùng một cách thừa thãi để nhấn mạnh cho động từ.

111-4: emigrarían: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

112-1: a fines de Agosto: các dạng số nhiều fines, mediados, và principios được dùng để chỉ một cách phiếm định thời điểm cuối, giữa và đầu của tháng, năm, v.v.

112-2: Siquiera: chí ít ra, ít nhất là.

112-3: por si quería: phòng hờ trường hợp tôi muốn...

112-4: Parry: nhà thám hiểm người Anh từng thực hiện nhiều chuyến thám hiểm Bắc Cực trong khoảng thời gian từ năm 1811 đến 1827.

112-5: Robinsón: nhân vật Robinson Crusoe.

113-1: recorrer su ocaso: hoàn thành quỹ đạo hoàng hôn của nó (lặn xuống).

113-2: esculpidos: xem chú thích estupefacto, trang 9, mục 1.

114-1: posterior a su Apocalipsis: sau kỳ tận thế của nó (Apocalypse là tiêu đề tiếng Hy Lạp của Sách Khải Huyền).

115-1: lo mata todo: tiêu diệt sạch bách mọi thứ. Cụm Lo ... todo đóng vai trò tân ngữ của động từ thường tương đương với nghĩa "tất cả mọi thứ".

116-1: mi no ser: bản ngã phi phàm / cái tôi không tồn tại (the non ego).

116-2: Groenlandia: Greenland (Đảo Băng).

116-3: Nueva Zembla: Novaya Zemlya, quần đảo gồm hai hòn đảo nằm ở Bắc Băng Dương, phía bắc nước Nga.

116-4: descorrió: trút xuống, khơi nguồn, lan tỏa.

116-5: Oceanía: Châu Đại Dương, tên tập hợp các hòn đảo trên Thái Bình Dương.

116-6: Atila: Attila, thủ lĩnh người Hung Nô, kẻ từng tàn phá châu Âu vào khoảng giữa thế kỷ thứ V.

117-1: ¿De que pecan?: họ sai phạm (nghĩa đen: phạm tội) ở điểm nào cơ chứ?

117-2: de exagerados: (tức là pecan de exagerados) họ mắc cái bệnh hay nói quá, làm quá lên.

118-1: pro indiviso: (tiếng Latinh) chưa phân chia, sở hữu chung chưa chia tách.

118-2: habrá: xem chú thích no habría andado, trang 8, mục 6.

119-1: Lázaro: câu chuyện về việc Lazarô được cứu sống từ cõi chết, xem Phúc âm theo thánh Gio-an, chương xi.

120-1: capella ardente: (tiếng Ý) linh cữu quàn nơi cử hành tang lễ xung quanh thắp nến sáng trưng (nhà quàn/phòng quàn linh cữu).

121-1: frente a: đối diện với, ở phía trước.

121-2: Ya ... ya: lúc thì ... lúc thì.

123-1: Noé: Ông Nô-ê (xem Sách Sáng Thế, chương viii).

124-1: Día 5: (lược bỏ de Febrero - Ngày 5 tháng Hai).

125-1: a la Creación: đây là tân ngữ trực tiếp của cụm he aquí (= kìa nhìn đây). Giới từ a, vốn thường dùng trước tân ngữ trực tiếp chỉ người, cũng có thể được dùng trước các sự vật khi chúng được nhân hóa. Xem trang 61, dòng cuối.

126-1: Círculo polar: Vòng cực Bắc (vĩ độ 66-2/3° bắc).

126-2: mallemak, etc.: giữ nguyên tên gốc khi dịch.

126-3: Escocia: Scotland. Xem chú thích estupefacto, trang 9, mục 1.

127-1: Prometeo: Prometheus, vị thần bị xiềng vào vách đá theo lệnh của Zeus vì tội ăn cắp lửa trên thiên đình.

127-2: ¡Necio de mí!: xem chú thích tương tự, trang 13, mục 1.

129-1: de consiguiente: cụm từ thông dụng thường dùng là por consiguiente (do đó, vì thế).

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 22 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.