Trong con hẻm chật hẹp nhất, trước ngưỡng cửa của một ngôi nhà nhỏ nghèo nàn nhưng được vôi ve trắng muốt, một người Moor chừng ba mươi lăm đến bốn mươi tuổi đang ngồi bệt xuống đất, hoặc đúng hơn là ngồi xổm trên gót chân, vừa hút tẩu thuốc bằng đất nung phơi nắng. Lão ta là kẻ buôn bán trứng và gà, những thứ được các nông dân độc lập vùng Sierra-Bullones và Sierra-Bermeja mang đến tận cửa nhà ở Ceuta cho lão, rồi lão đem bán lại tận nhà hoặc ngoài chợ với mức lợi nhuận trăm phần trăm. Lão khoác tấm áo choàng dài chilava bằng len trắng và chiếc khăn quấn jaique bằng len đen, được người Tây Ban Nha gọi là Manos-gordas, còn người Maroc gọi là Admet-ben-Carime-el-Abdoun.
Ngay khi nhìn thấy vị nhạc trưởng, người Moor liền đứng dậy và bước ra đón, cúi chào rối rít; rồi khi họ đã đến gần nhau, lão thận trọng thì thầm:
— Ngài có muốn một cô hầu gái Moor nhỏ không? Ngày mai tôi sẽ mang đến một đứa rất được; mới mười hai tuổi...
— Vợ tôi không muốn thêm mấy đứa hầu người Moor nữa đâu... — nhạc trưởng đáp với vẻ đường hoàng khác thường.
Manos-gordas cười lớn.
— Hơn nữa... — Don Bonifacio nói tiếp — mấy đứa nhóc người Moor quỷ quái nhà anh bẩn thỉu lắm.
— Sẽ tắm rửa sạch sẽ chứ... — người Moor đáp, vừa làm động tác chữ thập vừa nghiêng đầu.
— Ta bảo là ta không cần hầu gái người Moor! — Don Bonifacio nói tiếp. — Điều ta cần hôm nay là anh, một kẻ hiểu biết rộng và nhờ thế mà làm thông ngôn cho khu phố, hãy dịch tài liệu này sang tiếng Tây Ban Nha cho ta.
Manos-gordas cầm lấy tấm da thuộc, và ngay cái nhìn đầu tiên đã lẩm bẩm:
— Tiếng Moor đây...
— Ta thừa biết đó là tiếng Ả Rập chứ! Nhưng ta muốn biết nó nói gì, và nếu anh không lừa ta, ta sẽ thưởng lớn... khi việc kinh doanh mà ta đặt trọn niềm tin vào lòng trung thành của anh thành hiện thực.
Nói đến đây, Admet-ben-Carime đã đảo mắt đọc qua toàn bộ tấm da thuộc và trở nên tái mét.
— Anh thấy đây là chuyện về một kho báu lớn phải không? — nhạc trưởng nửa khẳng định, nửa hỏi.
— Chắc là vậy... — tên theo đạo Hồi lắp bắp.
— Sao lại là "chắc là vậy"? Chính vẻ bối rối của anh đã tố cáo điều đó!
— Xin ngài tha lỗi... — Manos-gordas mồ hôi đầm đìa đáp lại. — Ở đây có những từ tiếng Ả Rập hiện đại, và tôi hiểu. Lại có những từ tiếng Ả Rập cổ hoặc văn chương, và tôi không hiểu.
— Những từ anh hiểu thì nói gì?
— Nói về vàng, nói về ngọc trai, nói về lời nguyền rủa của Allah... Nhưng tôi không hiểu ý nghĩa, lời giải thích hay các dấu hiệu chỉ đường. Tôi cần phải gặp đạo sĩ Sufi ở Anghera, một người rất uyên bác, để ông ấy dịch toàn bộ. Hãy để tôi mang tấm da thuộc đi hôm nay, ngày mai tôi sẽ mang trả lại, và tôi thề sẽ không lừa gạt hay trộm cắp gì của ngài Tudela đâu. Người Moor xin thề!
Nói đoạn, lão chắp hai tay, đưa lên miệng và thành kính hôn lấy hôn để.
Don Bonifacio suy nghĩ: lão nhận thấy để giải mã tài liệu ấy, bản thân buộc phải tin tưởng một người Moor nào đó, và không có ai quen thuộc hay gắn bó với lão bằng Manos-gordas; thế là lão đồng ý giao lại bản thảo, dẫu với điều kiện là phải thề thốt nhiều lần rằng ngay ngày mai lão sẽ từ Anghera trở về cùng bản dịch, đồng thời chính lão cũng hứa hẹn sẽ trao cho Manos-gordas ít nhất một trăm đồng đô-la khi kho báu được hé lộ.
Người theo đạo Hồi và người theo đạo Thiên Chúa từ biệt nhau, và vị nhạc trưởng liền rảo bước, không phải về nhà hay đến nhà thờ lớn, mà tới văn phòng của một người bạn để viết bức thư sau:
«KÍNH GỬI ÔNG MATÍAS DE QUESADA Y SÁNCHEZ
«Alpujarra, UGÍJAR.
«Bác kính yêu của chúng cháu,
«Tạ ơn Chúa vì chúng cháu đã nhận được tin tức về bác và bác gái Encarnación, và những tin tức ấy tốt đẹp như điều mà Josefa và cháu hằng mong mỏi. Phần chúng cháu, thưa bác kính mến, dẫu tuổi trẻ hơn hai bác, nhưng thân thể lại rất đau yếu và gánh trên vai mười đứa con, chẳng mấy chốc mà chúng sẽ thành mồ côi và phải đi xin ăn.
«Kẻ nào nói với bác rằng tấm da thuộc gửi cho cháu chứa đựng manh mối về một kho báu thì kẻ đó đã chế nhạo bác rồi. Cháu đã nhờ một người rất có chuyên môn dịch nó ra, và hóa ra đó chỉ là một chuỗi những lời lộng ngôn chống lại Chúa chúng ta là Jesus Christ, Đức Thánh Trinh Nữ và các thánh thần trên thiên đình, được viết bằng những vần thơ Ả Rập bởi một tên chó má gốc Moor ở vùng hầu tước Cenet trong cuộc nổi dậy của Aben-Humeya. Trước một hành động báng bổ thánh thần như vậy, và theo lời khuyên của ngài Chưởng kinh, cháu vừa mới đem đốt bỏ chứng tích vô đạo của sự đồi bại theo đạo Hồi ấy đi rồi.
«Gửi lời thăm hỏi đến bác gái: xin hai bác hãy nhận lấy lòng thành từ Josefa, và xin hãy gửi chút cứu trợ cho đứa cháu trai đang gầy mòn trơ xương của hai bác đây vì chứng đau dạ dày quái ác.
«BONIFACIO.
«CEUTA, ngày 29 tháng 1 năm 1821.»