Tháng Mười một năm 2013 bi thảm qua đi cùng chiếc điện thoại yêu quý bị thó tại Bỉ, tôi tự hứa với lòng là giờ sẽ nằm nhà yên ắng. Nhà tôi giờ có cuộc sống thật trầm buồn, trong tình trạng tài sản luôn là con số âm. Tài khoản của thằng em âm tới mức người ta khóa luôn cả thẻ, có hôm ra siêu thị mua đồ mà phải gọi chị ra cứu nạn (vì thứ đó nó lùng sục nguyên tuần, không thể không mua). Chị nó đang cày ở ruộng, tất tả, vượt nguyên cánh đồng, hớt hải tới, trên tay cầm theo cái thẻ mượn tạm của bạn (vì thẻ credit cũng đang trong thời gian bị khóa tạm thời). Giang thì đã âm tới tầm 400 euros gì đó, chỉ cần nhúc nhích thêm tí là sẽ bị phạt. Chuyện là thế. Noel này tôi quyết định ở nhà.
Thế nhưng, một ngày không đẹp trời, có mưa, có gió, cả lũ đang ngồi trong căn phòng gác mái, được mang tên thật đẹp Biệt thự Cây Dương (Villa de peuplier). Giang nói: “Tao sắp về, phải cố sống vội”, em trai từ giường bên nói vọng sang: “Noel này em được nghỉ nhiều, đi đâu em đi với”. Phải đi chứ. Thằng bé cả năm nằm nhà, lần đầu đòi đi chơi, làm sao các chị làm lơ được. Cần làm cái gì đó huy hoàng, giật gân, hợp mùa đông, đáng nhớ, không quá xa, không quá đắt. Đưa tất cả các cụm từ đó vào máy, nó báo: Trượt tuyết ở nơi ít người. Thế là huy động hết vốn tự có: tìm nơi trượt tuyết rẻ, tìm tàu, xe, tìm nhà ở, tìm tiền. Sau hai ngày tìm kiếm nát óc: les alps, les orres, vosgue, jura, grenoble, từ triền Đông giao với Thụy Sĩ tới triền Nam giao Ý, qua triền Tây giao Tây Ban Nha, cho tới trung tâm nước Pháp thì cái rốn của các khu vực đã được chọn. Massif de Sancy - vùng núi lửa lâu đời nằm trong lòng nước Pháp có thể là một điểm đến lý tưởng.
Tàu xe tới vùng này không quá đắt. Lên Covoiturage có hàng trăm ô tô mời gọi bạn đi cùng với giá 30 euros một chiều từ Paris tới Clermond-Ferrand (thành phố bự nhất vùng). Từ Clermond-Ferrand đi tàu vùng (TER) là có thể lên tới đỉnh Le Mont-Dore với giá 13 euros, thậm chí 6 euros cho người dưới 26 tuổi. Chiều về có thể đi tàu SNCF thẳng từ Le Mont-Dore về Paris, tầm 50 euros, hoặc 30 euros cho người dưới 26 tuổi. Giá ấy chưa bao giờ hời nhưng hợp lý với thời điểm ông già Noel đã bay tới gần nóc nhà. Hơn nữa kế hoạch lập ra đầu tuần để cuối tuần đi ngay nên dù nghèo cũng phải cho mèo đi chợ. Chúng tôi thuê một căn hộ nho nhỏ xinh xinh tên Le Marmotte, chỉ cách điểm trượt tuyết gần 10 phút đi bus. Nhà dành cho sáu người nên tôi đi kêu gọi anh tài khắp nơi đi chung cho vui, kết quả lên tới con số tám. Vậy là lên đường.
Massif du Sancy là vùng núi lửa nằm trong vùng Auverge - một trong những khu vực nhỏ nhất của Pháp. Vùng núi lửa ở đây được hình thành từ năm đến sáu triệu năm trước, nhưng đã thôi hoạt động từ 200.000 năm nên chẳng còn gì nguy hiểm cả. Địa chất ở đây rất thú vị, chôn sâu nhiều bí mật: những xác cây cỏ, sinh vật, hóa thạch, đất đá lâu đời. Núi lửa vùng Sancy được gọi là stratovolcano (núi lửa hình nón), gồm nhiều lớp lang: nham thạch, bụi núi lửa và nhiều thành phần khác nữa. Thú vị nhất là cái nồi súp từng sôi sùng sục ấy đã lạnh ngắt, còn bị ướp trong một lớp tuyết thật dày. Mùa đông người ta đổ xô lên trượt tuyết, mùa hè thì rủ nhau vào rừng chơi, thăm thú hệ sinh thái hoang dã với vô vàn loài cây cối cùng những con Marmotte dễ thương thi nhau ăn cỏ. Marmotte là họ hàng với sóc, giống con hải ly, lông dày rậm, hè rong chơi, đông ngủ vùi, đáng yêu vô cùng. Căn nhà trọ tôi thuê mang tên con này đó.
Sáu giờ sáng cả nhà lục đục dậy. Tay xách đồ ăn, tay xách ba lô, cả lũ vội vàng lên đường. Chiếc ô tô nhỏ đỗ xịch trước nhà ga Biblio thèque Francois Mitterrand, một em gái người Pháp dễ thương tên Chloé bước xuống, nhanh chóng mở cốp xe đầy quà Noel để ba đứa để đồ. Giọng Chloé có phần ngái ngủ, mệt mỏi nhưng cười tươi, nói chuyện tíu tít với thằng em ở ghế trước. Tôi với Giang ngồi sau gật gà gật gù. Bên ngoài mặt trời lên cao dần dần. Trời hồng nhạt, còn mây xám, từng cụm bị tan dần dần ra thành từng dải. Mặt trời lên cao hẳn, chói lòa cả mắt, màu cam neon nhạt. Cả ba đứa thở đều đều, chìm vào giấc ngủ. Khi tỉnh dậy đã thấy mình tới Clermond Ferrand. Đang đứng đợi tàu trong cái đói và rét thì Tiến và anh Hân theo xe khác cũng tới nơi.
Hôm nay, giống như cái dớp mọi lần đi chơi khác của tôi, tàu xe ắt phải có vấn đề; hoặc dớp thằng em, thằng đó thuộc loại đen vô đối. Tàu đình công, cả chiều chỉ có hai chuyến bus. Bọn tôi lên được chuyến bus sớm, trong khi ba bạn hữu khác tới muộn, phải chịu lạnh lang thang ba tiếng ở Clermond mới có xe. Xe bus đi lên cao, đường núi ngoằn ngoèo nhưng cảnh vô cùng đẹp. Clermond bây giờ ở dưới, chỉ còn toàn nóc nhà và chóp đen tuyền của Notre Dame. Nhà thờ Gothic ở đây to và đen kỳ lạ như bị cháy xém, như một con quạ lớn, ấn tượng mà đáng sợ. Cây bên đường không xơ xác mà vẫn còn màu xanh. Xe đi vào những con đường bé, đường chỉ vừa một xe đi. Nhà cửa xây bằng đá, quán hàng bé xíu, người dân lìu tìu. Đường càng vòng vèo, cảnh sắc bên dưới càng đẹp đến mức phải trầm trồ. Xe đi miệt mài, miệt mài, mất gần hai tiếng thì lên được đỉnh cao nhất của vùng Sancy này, người ta gọi là Le Mont Dore.
Bà chủ nhà tóc đỏ, cắt ngắn, đeo kính, phi ô tô ra đón khách, trong khi nhà trọ chỉ cách gara chưa đầy mười phút. Đại loại đứng ở gara có thể chỉ ra căn nhà. Nhưng cái làng này là thế, làng nhỏ xíu, gọi là làng thì hơi quá, chắc chỉ bằng một thôn hay một xóm ở quê mình, đi vài bước là tới. Nhà dân thì ít, nhà nghỉ thì nhiều, chợ không sầm uất, quầy đồ thể thao thì san sát. Nhà cửa ở đây đều là biệt thự xây bằng đá, đẹp cổ kính, khiến ai cũng thèm muốn. Bọn tôi mất khoảng một tiếng đi lòng vòng khắp nơi, kể cả sà vào quầy đồ lưu niệm. Sau khi đã hiểu rõ làng, thì chúng tôi xách cái làn đi chợ. Mua đồ cho tám người ăn trong bốn ngày, nên tôi, Giang, anh Hân, hay thằng em đều rã cả tay vì xách đồ, chỉ có Tiến êm ru nằm nhà ngủ theo phong cách quen thuộc.
Mới bảy giờ trời đã tối như đêm 30. Bếp nổi lửa nấu bữa tối. Căn phòng thơm mùi hành tỏi, thịt chiên, cả mùi baguette còn nóng hổi vừa mang về từ lò bánh mì. Ba bạn đường còn lại đã tới nơi, trong cái ấm của căn phòng dưới mặt đất. Một ít cacao nóng quấy lên, mùi thơm của bánh ga tô vừa ra lò (thơm nhưng ăn nhạt phèo), nhạc từ điện thoại của Tiến, mọi người ầm ĩ hết cả lên. Anh Hân phụ thằng em nấu món thịt trứ danh của nó. Anh Phong dọn bàn, anh Tèo rửa rau, anh Cường phụ cắt saussicons, còn tôi với Giang đương nhiên đang cắm mặt vào một cái nồi nào đó. Một két bia chừng 5 lít, mở ra xối xả, nến thắp ở khắp nơi. Tiếng va chạm của dao nĩa, tiếng nhai oàm oạp, tiếng zô zô, chả có mấy tiếng nói khi cái bụng còn đói. Rồi như thường lệ, cả lũ hát hò, khi lũ khác rửa bát. Chúng tôi chơi trò chơi truyền thống “Đuổi hình bắt chữ” để tìm người phải nấu cơm rửa bát ngày mai. Vì trò đó mà nhiều cái đầu bốc hỏa, cần phải có thật nhiều tuyết của ngày mai thì mới mong bình yên.
Sáng mùa đông trời không sáng, không trong, nhiều mây, như báo hiệu một ngày sẽ nhiều mưa.
Chín giờ sáng mà trời nhá nhem như thể màn đêm đã quay lại. Mặc dù trên cơ thể bạn tuyệt nhiên chẳng có sự đối xứng nào: mắt trái bé hơn mắt phải, chân phải cong hơn chân trái, nhưng trong vũ trụ tồn tại nhiều sự đối xứng, thời gian là thứ ảnh hưởng rõ nhất. Đôi khi bạn thấy những ngày của mình đột nhiên giống hệt thời khắc này vài năm về trước. Ví dụ mùa hè năm 2011 tôi đi cắt tóc, về định khoe bạn bè. Tự nhiên đợt ấy trên facebook có phần thông báo lại những status bạn đã đăng vào ngày này một năm trước, nhìn sang góc phải tôi thấy chềnh ềnh “Got a new haircut”, đúng ngày này năm 2010. Tôi ngơ ra, giống như bị điện giật vì sự trùng hợp của quá khứ. Đại loại thế. Sáng bạn đi ra khỏi nhà đi làm, chiều lại cũng con đường ấy đi về, mở cửa rồi vào nhà. Những sự đối xứng tương đối ấy có rất nhiều. Lúc này đây chín giờ sáng thì tôi tưởng là sáu giờ chiều. Tự nhiên năng lượng tụt hết, chỉ muốn nhảy lại vào nhà, ăn rồi đi ngủ.
Sự thật thì bọn tôi cũng ăn, chỉ là không đi ngủ nữa mà lên đường đi trượt tuyết.
Chọn tạm một cửa hàng để thuê giày, ván, cả lũ túm tụm lại. Người ta bắt bạn khai chiều cao, cân nặng như khi đi khám sức khỏe ở bệnh viện. Một anh cao ráo, tóc xoăn, nhanh nhẹn đưa gậy, đưa ván, vừa với chỉ số cơ thể, hơn nữa còn hợp màu sắc trang phục. Tôi có một cái ván hồng cho áo khoác hồng còn Giang ván trắng cho áo trắng. Thế mới thấy anh ta tinh tế thế nào. Các bạn khác cũng nhanh chóng đóng bộ đầy đủ, rồi tay xách nách mang lỉnh kỉnh đi đợi bus.
Đi bus chỉ mười phút thì đến bãi trượt. Trong mười phút ấy đủ để cả lũ nhìn ngắm bao quát cả thành phố, thậm chí đi qua cả những sông hồ và cánh đồng nho nhỏ có đàn bò gặm cỏ. Tuyết năm nay chưa nhiều lắm, hoặc đã kịp tan rồi. Khu trượt tuyết mới mở được khoảng một tuần mà tuyết đã hơi mỏng, hơi đóng đá làm đường trượt nhìn thật đáng sợ. Núi Mont Dore cũng cao, nhưng có lẽ không cao bằng đỉnh Mont Blanc nổi tiếng. Mấy đứa vội vàng đi mua thẻ vào cửa, với tấm thẻ này bạn có thể thoải mái đu cáp lên đỉnh núi, tha hồ ngắm cảnh sắc phía dưới. Chỉ có điều lên tới đỉnh thì phải trượt xuống, chứ chẳng có cáp nào đưa xuống. Tôi chỉ nhìn đỉnh núi lởm chởm, khô khốc, nứt nẻ từng khúc đang chòi lên giữa tuyết kia là đã run cầm cập.
Đi đôi giày nặng cứng kèm cái ván, bạn có cảm giác mình là một con rô bốt. Những bước chân bây giờ uy nghi, giậm nặng trịch xuống tuyết trắng. Mỗi bước đi khổ sở như có hai đứa nhóc con đu hai bên chân, giống khi Quy lão tiên sinh ốm nhách bị Songuku và Krilin bám vào năn nỉ xin được học võ ấy. Kéo lê đôi giày đã khổ, kèm thêm cái ván nữa thì tốc độ đi bộ chỉ tính bằng cmphút. Nhọc nhằn lắm thì tôi mới tự lôi mình qua được trường học của tụi trẻ con. Các em bé mặc áo liền quần hồng, vàng, xanh, đầu đội mũ bảo hiểm, má hây hây, nhìn đáng yêu vô cùng. Tụi nhỏ xếp hàng giống mấy con chim cánh cụt, lút cút đi theo thầy giáo. Đứa nào nhìn cũng hau háu, trượt nhiệt tình, không hề sợ hãi. Hồi bé chừng tụi nó, tôi cũng hiên ngang ngồi cho người ta bắn lỗ tai pằng pằng không khóc. Tôi cũng can đảm ngồi vào lồng uốn để làm tóc xù mì mà không kêu tiếng nào. Giờ thì chỉ thấy nườm nượp người trượt xuống chân núi đã hốt hoảng.
Thực ra thì cũng có nhiều đoạn thoai thoải, gần như đường bằng, ở đó bạn tha hồ đi, trượt, bò, lê lết, đứng dậy, trượt tiếp. Cả lũ tám đứa lôi nhau vào bãi cuối, ở tận cùng của chân núi, nơi thi thoảng mới có cao thủ trượt như bay tới. Để đến được thiên đường ấy là cả một hành trình. Anh Tèo lao xuống như vũ bão, lúc sau đã hổn hển: “Trời ơi, xui quá, xém gãy chân”. Anh Cường vẫn kiên trì vừa đi vừa ngã ngửa. Thằng em tôi thì ngã nhiều quá tới mức chán, nằm luôn tại chỗ nhắn tin. Tiến và anh Hân thì không dám xỏ ván vào, vẫn từng bước miết chân trên nền tuyết. Tôi, Giang, anh Phong thì vẫn cặp kè, chị ngã em nâng. Đứa nào cũng đứng lên ván, trượt hai giây là ngã oạch. Mất khoảng năm phút mới đứng lên được.
Đúng là “thật khó để đứng dậy sau khi vấp ngã”, câu này tôi cam đoan là rút ra từ việc trượt tuyết. Sau một hồi ngã ê mông thì Giang vẫn chưa thể nào tìm được cách nào để tự đứng. Còn tôi thì quỳ một chân xuống, chống gậy lên, đè nguyên nửa tạ thịt vào cây gậy, rồi cố gắng hết sức lôi bản thân đứng dậy. Thành công 90% nhưng ống chân thì đau vô cùng, giống như cái thành cứng của đôi giày sắp đập vỡ ống quyển. Có lúc chống không nổi, hai chân choạc sang hai hướng, tôi ngồi đúng hình chữ V. Đôi giày cực nặng đè lên ống quyển, cảm giác như các mạch máu căng phồng lên, sắp vỡ tung, còn cái ống xương chân thì bị bó cứng, sắp vụn từng mảnh nhỏ li ti. Đau quá, tôi gào toáng lên, thế mà chả có ai tới giúp giữa cánh đồng trắng xóa tuyết ấy.
Lâu dần, mọi người bắt đầu tiến bộ. Tôi biết chụm hai chân chữ V để giảm tốc, biết hơi nghiêng ra nhưng mỗi lần giảm tốc là lại ngã chổng vó. Cứ bon bon trên đường thì không sao, mà dừng lại một phút thôi là ngã dúi dụi. Các anh chàng thì vẫn khỏe lắm. Tôi với Giang ngã sõng soài, chỉ mong được khiêng về. Trời lạnh ơi là lạnh. Gió thổi từng đợt tuyết mịn như cát ào ào vào mặt. Cả lũ bò vào quán cà phê gỗ. Cà phê ở đây không ngon nhưng rẻ. Chocolate nóng được rót vào những chiếc bát bé. Vùng Auverge này cũng giống ở Ardèche, uống chocolate nóng đều bằng bát, mà thậm chí bát ở Ardèche còn to hơn rất nhiều, như cái bát tô ăn ngũ cốc vậy. Chocolate, rượu vang nóng, nước cam, bia, để lấp đầy khoang trống còn sót lại của dạ dày sau khi ăn bánh mì.
Mới ba giờ chiều mà trời đã âm u. Tôi thấy vậy chùn bước. Trong quán cà phê, hơi ấm lan tỏa, trừ đôi chân nằm trong giày trượt thì không tài nào thấy ấm nổi. Thằng em ca cẩm mất găng tay. Tôi quăng cho nó đôi găng tay của mình rồi ngồi lại quán. Bảy đứa còn lại vác ván lên đường, quyết tâm phải trượt hết một đường. Ai cũng muốn trượt xuống, bắt cáp đi lên rồi lao xuống. Đường trượt này hơi dài chứ thực ra không cao, nhưng ai cũng hào hứng khi được đưa lên cao, rồi hoảng hốt vì tới trạm là phải nhảy xuống vì cáp không dừng lại một giây nào. Cứ nghĩ đến khả năng có thể dập mặt là tôi hoàn toàn hài lòng với việc ngồi một mình tại quán. Ấm áp vô cùng. Tuyết gió thổi ào ào rồi mưa. Mưa sầm sập, trên mái nhà, trên hàng hiên gỗ trước cửa. Tôi dán mắt vào cửa sổ xem mọi người đang dúi dụi ở nơi nào đó ngoài kia.
Lúc đấy tôi hoàn toàn ngồi không, không suy nghĩ gì, trong hai tiếng đồng hồ không nói, không đọc, không chơi game, chỉ có một cốc cà phê và một mình. Lúc đó giống như tôi về với hồi bé, ngồi nhìn kiến bò qua. Chỉ đôi lúc, tôi nghĩ: Sao họ lại thích cái trò chơi này nhỉ: trèo lên, trượt xuống, chỉ đơn giản vậy thôi thì có gì? Tôi bắt đầu loay hoay tìm mục đích của mọi thứ xung quanh. Âm nhạc, phim ảnh, thể thao... tất cả những thứ hiện hữu đó, rõ ràng có thể không có trong đời sống, vậy mà ta vẫn đam mê.
Ngoài kia, họ cũng vậy. Họ đam mê chinh phục tuyết, mưa, cái lạnh, sợ ngã, sợ đứng dậy, sợ thua người khác. Tôi đang nằm ngoài tất cả những cuộc tranh đấu ấy. Tôi thản nhiên, mặt ấm nóng, nhưng không hề ngượng ngùng với sự bỏ cuộc nhanh chóng của mình, dù biết nó thật ngu ngốc. Rõ ràng có những điều mình có thể làm, vậy mà sự lười nhác đã làm hỏng tất cả.
Chỉ tại đôi găng tay bị rơi mất mà thôi.
