Chuyện vì sao tôi quen anh cao bồi rất đơn giản, tôi quen anh qua trang web Couchsurfing. Dù đã thuê phòng ở một hang đá trong thị trấn Goreme, tôi vẫn liên hệ với anh để hy vọng sẽ có dân bản xứ đưa mình đi hết các hang cùng ngõ hẻm. Trên Couchsurfing, anh tóc dài, râu rậm, cưỡi con ngựa trắng, không giống hoàng tử, mà nhìn hao hao phù thủy Mustafa trong Truyện Aladin và cây đèn thần. Tôi vẫn liều một phen đóng vai nàng Jasmine.

Tôi hẹn anh cao bồi vào buổi sáng ngày thứ Hai ở thị trấn Goreme. Sau một đêm nằm trong hang, con cóc là tôi nhảy ra thấy mặt trời đã lên cao lắm rồi. Ăn uống no say, nhắn tin cho anh cao bồi hẹn gặp rồi cóc cụ vác máy ảnh lang thang. Ngày đầu ở Goreme còn bận đi tour, nên tôi chưa có thời gian khám và phá nó. Hôm nay đi mới thấy cái thị trấn tí hin này quá là xinh quá là yêu. Nhà cửa trong hốc đá trắng muốt, những cửa sổ nhỏ cỡ hai mặt người mọc lộn xộn trên tường, bậc thang dẫn lên nhà màu xám nhạt, và những hàng hoa hồng phớt, tím nhạt nổi bật trên cái cửa gỗ sờn màu. Vài người dân đi dọc con đường cười nói hân hoan. Tiếng cười làm tôi lạc vào căn nhà của người thợ nhuộm.

Anh thợ nhuộm chạy ra chỉ tôi những vại thuốc màu, xanh đỏ tím vàng, mấy cái khung cửi giống ở vùng cao. Chỉ có điều ở đây họ ngồi trên chiếc ghế thấp tè, vươn tay vươn cổ kéo con suốt chạy khắp khung vải dài tới 2m. Tôi cũng xâu suốt, cho chạy từ trái qua phải, những họa tiết bắt đầu hình thành. Thảm, khăn, đồ thêu dệt là mặt hàng nổi tiếng của dân Thổ, khăn vải thô, lụa, casmir bày bán khắp nơi. Nhất là trong gallery thảm ở Goreme, gallery rộng chừng vài trăm mét vuông, chất đầy những tấm thảm dài từ trần tới sàn. Trước cửa gallery có một cây cổ thụ, khô khẳng như đã chết lâu rồi, trơ trụi, chỉ còn lại cành khẳng khiu buộc chằng chịt dây vải. Tôi hỏi vài người ngồi uống trà gần đấy: “Này, sao cây được buộc vải nhiều vậy?”. “Mỗi người phụ nữ ở đây đều buộc một mảnh vải lên cây để cầu cho ước nguyện của mình thành sự thật”. Ơ thế à, tôi tìm quanh quất không được mảnh vải vụn nào, không lẽ xé váy. Mấy người uống trà nhanh nhảu vào xưởng tìm ra đoạn vải thừa cho con bé: “Đây, buộc cao lên nhé”. Tôi nhón hết tám đầu ngón chân, buộc vào một cành hơi cao, để hy vọng không ai sẽ tháo nó xuống. Để xem ước mơ ấy bay cao bay xa được tới đâu.

Xong vụ ước nguyện tôi ba chân bốn cẳng chạy xuống trung tâm. Anh cao bồi đứng đó, cạnh chiếc xe Scooter nhỏ, đeo kính râm, nhìn gần anh còn hom hem, giống yêu quái hơn cả trong ảnh. Anh cười tươi, nhe mấy cái răng đã đen thui vì thuốc lá, đưa cánh tay gầy khẳng lông lá ra bắt: “À, chào cô bạn Việt Nam, chào mừng tới Goreme nhé!”. Tôi cười tươi đáp lại, rồi ngồi lên sau xe máy.

Anh cao bồi đã ngoài ba mươi tuổi, có mái tóc dài đến giữa lưng, cứng còng như rễ tre, đen thui và nồng mùi dầu gội X-man. Mỗi lần muốn nói chuyện, tôi phải nghiêng sang bên, vén tóc anh ra, để nó không bay vào miệng mình. “Mày thích tóc tao lắm à mà cứ đụng vào?”. Tôi cười ha hả: “Không, tóc mày cứng đâm thủng mặt tao rồi”. Anh có vẻ không hài lòng, lên ga rù rù, bụi mù mịt. Xe chạy có 50kmh mà cảm tưởng giống như phi xe phân khối lớn trên đường quê. Bên tai tôi gió rít, bụi xè, xe chạy giữa núi và vực hùng vĩ lắm. “Ê mày chưa bị rơi chứ?”, “Không, tao sợ cát vào mồm nên không nói thôi”. “Ờ đừng rơi nhé, tốt nhất là ôm eo tao”, “Ừ, cảm ơn, khỏi đi”. Anh lại gia tăng tốc lực, tôi ngửi thấy mùi nguy hiểm trong cát bụi sáng nay.

Xe đi dần vào một khu làng nhỏ. Tôi không chắc đó là một ngôi làng, có thể chỉ là một khu buôn bán đồ lưu niệm, chắc là gần địa điểm nổi tiếng. “Xuống đi, tao đưa mày tới gặp bạn tao”, rồi chúng tôi đi lên một vùng đất cao, ở đó có một khối đá cao to lừng lững. Quán cà phê có một không hai đấy nhé. Vốn là một khối đá lớn, người chủ quán đã đục sâu vào lòng đá, biến nó thành quán cà phê tám tầng kỳ thú. Ông chủ hiện tại được thừa kế quán từ đời ông nội nhưng vẫn giữ quán y chang như thưở ban đầu, vì đá mà, bền mãi với thời gian. Hai đứa leo thang cầu thang sắt lên tầng hai là gian to nhất, có những bàn thấp trên thảm, gối dựa màu sắc và một gian bếp xinh xắn. Tầng ba tới tầng tám chỉ là những gian phòng bụi bặm giống nhau dành cho khách uống trà. Tôi leo mải miết hết tám tầng, tranh thủ quán chưa có khách. Leo tới tầng tám thì có chút mệt mỏi, cố hít hà lấy tí không khí thì thấy toàn khói là khói. Căn tầng chóp nhọn, nhỏ xinh này được tập hợp các cô gái xinh đẹp đang dùng làm phòng hút thuốc nên tôi đành rón rén đi xuống.

Anh cao bồi đã ngồi yên vị ở tầng hai, cũng đang phì phèo ống khói. Anh chỉ tôi mấy tờ báo viết về quán cà phê này, “độc và đẹp”. “Chủ quán là bạn thân của tao, xưa cả lũ tới nhà tao ở ké mà đông quá thì tao vứt tụi nó ra quán này ngủ, thích lắm”, anh làm tôi cũng liêu xiêu về vụ được ở tháp lầu tám tầng như Rapuzel* này. Ông chủ quán người thấp bé, đeo kính, mang trà đen cùng các loại hạt rang muối tới mời, rồi lăng xăng đi mua giúp chai rượu. Đây là vùng trồng nho nên rượu vang chính là đặc sản của vùng, phải uống, phải uống. Mỗi người một chén, anh cao bồi và tôi ngồi nói chuyện về đất nước mình.

* Rapuzel là nàng công chúa tóc mây, bị phù thủy tên là Mẹ Gotel giam trong tòa tháp cao suốt 18 năm trời.

“Kể tao nghe một chút về Việt Nam đi, tao chẳng biết gì cả”.

“Tại tất cả những gì chúng mày biết chỉ từ phim Rambo”.

“Ờ phim Mỹ lãng xẹt ấy mà!”.

“Vậy thì nước tao thế này nhé, 4.000 năm dựng nước giữ nước... chữ Việt khác chữ Tàu... tiếng Việt giống tiếng Pháp, vân vân và vân vân”. Anh cao bồi nghe chăm chú: “Thật là hay vì mày ở đây, thế mày biết gì về Cappadocia”. Tôi lắc đầu: “Chưa kịp đọc Lonely planet”. “Mày đừng đọc, Lonely planet chỉ là thứ rẻ rách, không đáng một xu, nó làm hư hỏng kiến thức của người ham du lịch, làm họ quay lưng lại với những hướng dẫn viên du lịch chân chính”, anh giận dữ. Thế rồi anh kể...

Cappadocia không phải là một thành phố, một thị trấn cụ thể, mà là tên gọi chung của một vùng, nằm giữa các thị trấn Aksaray, Nevsehir, Nigde, Kayseri và Kirsehir, ở vùng Trung Anatolia (Central Anatolia để phân biệt với East và West Anatolia). Trung Anatolia cũng chính là cái rốn của Thổ Nhĩ Kỳ, chỗ giao thoa giữa Âu và Á, là nơi cư trú của nhiều nền văn minh khác nhau như Hattis, Hittites, Phrygians, Galatians, Romans, Byzantines, Seljuks và Ottoman.

Anh cao bồi vốn là dân hướng dẫn viên chuyên nghiệp, mất năm năm đọc sách lịch sử, ôn luyện qua bao cuộc thi lấy chứng chỉ hành nghề (tới tận bây giờ năm nào cũng phải thi để làm mới bằng). Anh nói rằng vùng Trung Anatolia là nơi phức tạp nhất, có lịch sử văn hóa rất lâu đời, đa dạng, học tới năm năm cũng chưa chắc những gì mình biết đã là đủ. Nó hấp dẫn thú vị và khó nhằn hơn lịch sử của bất kỳ vùng đất nào trên thế giới. Đất nước Thổ Nhĩ Kỳ với 13.000 năm lịch sử được viết trên không biết bao nhiêu sách vở, cái đúng cái sai, cái vừa vừa, bao nhiêu tranh cãi lập luận vẫn chưa biết đâu là chính xác. Chỉ biết nó được khai thiên lập địa từ thế kỷ XI trước Công nguyên, bắt đầu từ khi bộ lạc Oguz Turk xâm chiếm vùng Trung Anatolia. Anh nói Anatolia có nghĩa là vùng đất chăn ngựa, vì khi dân châu Á tới chiếm đóng thì nơi đây chỉ là các thảo nguyên rộng lớn, nên họ đưa gia súc tới đây để chăn thả. Trong sách báo, trên wikipedia thì Anatolia chỉ có nghĩa là phía Đông, nơi mặt trời mọc, hay bộ lạc châu Á, nghe chừng kiến thức của anh cao bồi có vẻ chính xác và uyên thâm hơn. “Còn Goreme nơi mày đang đứng chính là trái tim của Cappadocia, trung tâm của Anatolia, trái tim của Thổ Nhĩ Kỳ, nơi những ống khói đá vươn lên kiêu hãnh, thần thoại”.

“Tại sao mày chọn Cappadocia?”

“Vì nó hoang sơ, kỳ vĩ”.

“Ừ, Cappadocia là nơi còn nguyên vẹn nhất, được UNESCO công nhận là di sản, từng tấc đất, từng ngọn núi, từng ngọn cỏ đều là kết tinh của thiên nhiên. Những thung lũng đỏ quạch là sản phẩm của núi lửa, trong khi núi đá lại là sự kết tủa của một loại hợp chất kỳ lạ, bên ngoài cứng cáp mà bên trong xốp mềm. Chỉ cần lấy dao cạo nhẹ vào thành đá có thể thấy những mủn đất, những hạt bụi trắng li ti như muối, đó là lý do vì sao dân ở đây có thể xây dựng được cả thành phố trên mặt đất và dưới sâu. Nó cũng dễ dàng như thái một quả xoài thôi. Cappadocia mùa hè thì nóng ấm thế này, nhưng mùa đông tuyết phủ trắng xóa, lấp đầy hết. Lúc đó tao trở thành hướng dẫn viên trượt tuyết. Chẳng có nơi nào mà du lịch quanh năm suốt tháng như ở đây đâu, dù tao làm hướng dẫn viên ở Đức, Hà Lan, hay những vùng khác của Thổ thì vẫn phải trở về đây”. Vốn là kỹ sư, tốt nghiệp trường xịn ở Ankara, vì tình yêu với vùng đất này, anh cao bồi lại trở thành hướng dẫn viên chuyên nghiệp. Anh luôn tự hào về nó, từ đất tới người, tới những hạt dẻ cười rang muối, hay ly rượu vang nồng trên tay.

Uống hết nửa chai thì anh rủ lên tầng tám ngồi ngắm toàn cảnh. Tôi leo lên lần nữa, sống chết uống hết chai rượu mà vẫn chưa được ra về. Anh cao bồi bảo tao say rồi, tôi sợ quá chạy vèo xuống. Một phần vì thận biểu tình. Gặp ông chủ quán dưới mặt đất, ông hỏi: “Mày thấy tầng tám thế nào, tầng honey moon của tao đấy!”. Nhìn ông cười hiền hiền mà run sợ, nhắn tin cho anh cao bồi giục xuống, cảnh dưới này đẹp hơn nhiều. Cảnh vật hoang sơ, nhà cửa lấp ló giữa núi đá, những lọ sành sứ, xe đẩy chơ vơ. Ông chủ quán lại mang ra bao nhiêu bánh kẹo mời mọc. Tôi đang ăn dở chừng thì thấy anh cao bồi xuống, tưng hửng.

Anh đòi tôi lái xe mà tôi nhất quyết không chịu. Thuyết phục mãi thì anh cũng đồng ý, chúng tôi đi vèo vèo tới thung lũng Tình Yêu. Thung lũng tình yêu là nơi đáng tới nhưng lại chẳng một bóng người. Đường vào gập gềnh đá, bụi mù, cây cối chen ngang, đâm quàng đâm xẹo. Không một cửa hàng, một quán nước, không một người dân đi qua lại, trống ngực tôi đập thình thịch. Chiếc xe Scooter ì ạch lên dốc, tôi phải nhảy xuống vì quá tải. Leo hết con dốc thì một quán cóc hiện ra. Quán bị bỏ rơi, chủ đi vắng từ lúc nào. Tôi đương thấy ớn lạnh, thì từ đâu có đôi vợ chồng người Ý đi tới nên cũng vững dạ hơn. Chúng tôi đi bộ vào con đường độc đạo dọc theo thung lũng. Những hòn đá dài khẳng, nhọn hoắt, cao vút, chọc thủng vào trời xanh. Đá trắng xen đá xám, co cụm từng đám, như những bó đũa khổng lồ. Những đám cây nho, cây bí ngô, cây hạnh nhân nằm san sát mặt đất cứa chân người qua lại.

“Mày thấy đá này giống gì?”

“Giống ngón tay vươn lên”, tôi làm điệu đưa năm ngón tay lên dọa.

“Ha ha, nhầm rồi, giống cái ấy ấy, mày không thấy giống sao? Xưa tao dẫn đoàn các bà người Bỉ, các bà nhìn rồi cười ầm lên, so sánh của trai Đức, trai Ý, trai Bỉ khác nhau điểm nào”.

Tôi cười trừ, anh cao bồi nhân nhượng: “Thôi thì cứ coi như ngón tay đi”. Rồi anh dẫn tôi đi len qua những bụi cây dọc con đường. Tôi kêu nắng nóng, mỏi chân đòi về. Anh mới lôi chiếc Scooter đưa tôi tới bảo tàng Goreme. Goreme Open Museum quả là nơi không thể bỏ qua ở đây, là bảo tàng ngoài trời lớn nhất vùng, có đầy đủ quần thể nhà ở, nhà thờ, nhà nguyện. Những nhà thờ ở đây cũng chung số phận với hầu hết những nhà thờ khác ở đây là bị đốt cháy hoặc những hình ảnh Chúa và tượng, hình vẽ các vị thánh đều bị khuyết mất con mắt. Thế giới Thiên Chúa giáo nói người đạo Hồi đã phá hủy những hình vẽ này. Người đạo Hồi bảo không phải, nếu chúng ta phá hủy thì phá hủy nguyên cả người, cần gì phá mỗi con mắt. Sự thực là khi người Công giáo di chuyển từ vùng này tới vùng khác, họ đã cậy con mắt mang theo tới vùng mới. Họ đắp vào những bức vẽ mới vì tin rằng những con mắt của Chúa và các vị thánh có thể che chở họ qua khỏi hiểm nguy, ma quỷ. Ngày nay ở Thổ Nhĩ Kỳ, hình ảnh con mắt quỷ dữ màu xanh da trời, lòng trắng, điểm đen luôn được treo mọi nơi, mang theo mọi chỗ để tránh điều xấu xảy ra. Có lẽ tập tục này có từ thời đó.

Anh cao bồi dẫn tôi dạo quanh một vòng, xem qua những buồng ăn tối, nơi ngủ, gian bếp của các thầy tu. Thật giống hình ảnh những khu ký túc xá, vì đều có giường tầng, bàn ăn dài, ghế đá, cả những tủ lạnh dưới hầm. Anh cao bồi nói qua loa cho xong chuyện rồi chuồn ra trước, cho con bé tự tung tự tác, chụp, ngắm, ngắm, chụp. Ra cửa thấy anh tội tội, mua cây kem cho anh ăn xong, anh vẫn năn nỉ: “Tao xin mày đấy nghĩ lại đi, ở lại thêm một đêm, không có nhà nghỉ thì qua nhà tao. Để tao có thêm thời gian bên mày”. “Không được, tao hứa với đứa bạn là đi cùng nó rồi”. Anh ỉ ôi phát mệt, kết quả là anh buông xuôi, lái xe về, trên đường không thèm nói câu nào. Anh im ắng, tôi mặc kệ cho tới khi xe đậu bến một quán café ở trung tâm Goreme tôi mới thở phào: “Từ đây biết đường về nhà rồi, chả sợ gì nữa”. Thế là ung dung, vào quán gọi hai cốc trà đen, nói chuyện luyên thuyên với ông chủ quán.

“Sao mày không ở lại?”

“Tao hứa đi cùng bạn rồi”.

“Nhưng mày không muốn ở lại chơi với tao sao? Chẳng bao giờ tao có được cảm giác này. Biết đâu là định mệnh, là tình yêu đấy”.

Tôi sặc nước trà: “Ôi, cảm xúc của mày là nhất thời thôi”.

“Mày có bạn trai rồi đúng không? Mày đang chạy trốn cảm xúc, tao biết”.

Lần này thì tôi miệng cứng đơ, gật đầu lia lịa: “Ừ tao có bạn trai rồi”.

Anh giận tím mặt, uống trà như hỏa tốc, rồi đứng dậy đi về. Anh vứt tôi về gần nhà nghỉ rồi phóng xe đi mất. Thoát khỏi anh, tôi mừng húm, mặc dù cực kỳ biết ơn về những kiến thức lịch sử thú vị, về việc anh chở tôi bằng xe máy đi khắp hang cùng ngõ hẻm. Tôi tắm mát rồi chui ra trước cửa hang ăn kem, gió thổi hiu hiu qua mỏm đá. Thật không gì tuyệt bằng. Sắp xếp hành lý, ngồi đung đưa trên xích đu, tôi đợi từng con gió qua thị trấn này, qua hẻm đá kia, qua hoàng hôn đang bắt đầu rực rỡ. Tôi đợi một chuyến xe bus đêm, lại một chuyến xe với một người bạn mới, tới một vùng đất mới. Lại một ngày mới nữa rồi…