Lời cảm thán này chẳng ai kiểm chứng được, bởi ai đã đi hết thế gian đâu nhưng mà một ông đạo diễn phim kinh dị nói vậy thì chúng ta cũng nên tin. Và thực sự là nó đẹp thật đấy, nhất là dưới mắt nhìn điện ảnh.
Ở Zadar, bọn tôi trọ ở một nhà nghỉ có tên cực kỳ đơn giản - House hostel. Bà chủ nhà tên cũng ngắn gọn đơn giản nốt - Goga. Goga dễ thương, đương nhiên, cứ nhìn review trên hostelworld thì thấy bà được tôn vinh là chủ nhà dễ thương nhất (lại nhất và không ai kiểm chứng được). Nếu bảo tả Goga thế nào thì cả lũ chịu vì ba ngày ở đó không gặp bà lần nào. Tối đầu tiên tới, bà để lại một mảnh giấy ghi mật khẩu hòm bí mật ngoài cửa, có thể mở ra lấy chìa khóa vào nhà. Ngày thứ hai, cả lũ ra đi từ sáng, không kịp gặp nhau. Tôi viết vài dòng: ”Này, nếu bọn cháu bỏ đi hẳn thì bác đòi tiền bằng cách nào? Cháu rất mê phong cách tin người và thân thiện của bác nên sẽ mò về vào ngày mai. Bác cứ yên tâm”. Ngày thứ ba trở lại lúc chiều, cả lũ đi ăn chơi tối, về nửa đêm lại không gặp. Ngày thứ tư vác đồ đạc ra đi, bác chủ nhà chưa kịp tới, tụi tôi nhắn tin: ”Cháu để tiền ở cái gối cạnh cửa sổ nhé”, rồi ra đi. Tất cả các giao tiếp chỉ qua những mẩu giấy và vài tin nhắn viber, sao đáng yêu đến thế!
Zadar không phải là thành phố lớn, nhưng cũng là điểm đáng tới ở Croatia, thậm chí nhiều người đánh giá nó là điểm tới lý tưởng của một cuối tuần ngắn ngủi. Zadar nằm ở miền Trung của Croatia, thuộc vùng địa lý khắc nghiệt khô cằn sỏi đá, nhưng được ưu đãi biển và nắng, cũng như miền Trung Việt Nam vậy. Vốn là một thành phố cổ, Zadar còn lưu giữ nhiều tàn tích La Mã, điển hình như khu vực Roman forum, nghe cũng hoành tráng như ở Roma vậy. Ở đó những cột Doric và Corith vỡ vụn, nằm trên mặt sân đá nhẵn bóng. Ở đó đã từng có những công trình đồ sộ lắm, nhưng còn lại không nhiều sau những cuộc chiến lớn, mà gần đây nhất là chiến tranh với người Serbia. Những công trình tôn giáo còn lại thì mang dấu ấn Byzantines, thời pre-roman. Người Croatia thì nói bị Serbia thống trị nên phải vùng lên, người nước khác nhìn vào thì có vẻ không hài lòng với người Croatia trong trận chiến này.
Hôm ấy, trên những tàn tích cũ, một chàng nhạc sĩ đánh đàn hát “Knocking on heaven door” thật là hay. Anh hát, còn cả lũ chạy ào ào vượt, qua những hàng bán mũ để chạy ra biển. Lối đi của phố cổ Zadar rất đẹp, lát một thứ gạch sẽ biến thành mặt gương trắng nếu trời mưa. Những bức tường thành vững chắc, chia đôi thành phố: phía trong cũ và đẹp, phía ngoài nghèo và buồn. Phía trong của con người, phía ngoài của đại dương. Bên cạnh đại dương, họ làm cây đàn biển tên Sea organ nơi mọi người tụ tập nghe nhạc nước tạo ra từ gió biển và ngắm mặt trời lặn.
Ngoài khơi, vài con tàu chạy qua mặt trời. Khối cầu lửa to rực từ từ thu nhỏ quầng sáng lại, giống như nó chui vào một cái hộp, không phải quan tài, chỉ là chiếc hộp thủy tinh. Một ngày xong việc rồi, mặt trời đi ngủ, để ngày mai lại được giải thoát. Mặt trời trôi đi, lôi theo tất cả các sắc màu xanh đỏ bao quanh, cùng chìm xuống biển, giống mà ngược với hình ảnh ai đó đánh cá, kéo nguyên cái lưới lên bờ, mang theo mọi thứ của biển khơi. Khi đó trời hết sắc vàng, không tối mà chuyển sang màu xanh nhàn nhạt, lành lạnh, thành phố lại ồn ào, nhất là ở nơi chào đón hay tạm biệt mặt trời. Khung cảnh tuyệt đẹp huy hoàng diễn ra trong tiếng sóng vỗ. Mọi người cứ ngồi thừ ra, đợi mặt trời trôi chậm rãi, từ to, rất to, tới tan biến, như bánh mì ngậm đầy nước, to dần, to đùng rồi tan mất tiêu. Gió tháng Sáu mát rượi, nước hơi lạnh một chút, vào chiều nên thành phố cũng hết nóng bức. Zadar hằng ngày vẫn cầm mặt trời quẳng vào biển, để mọi người lặng lẽ trầm trồ. Hình ảnh lớn lao ấy đẹp nao lòng, giống như mình vừa mất đi thứ gì đó. Một ngày vừa biến mất.
Con mực cũng vừa biến mất, hun hút trong vòm họng đen ngòm. Ở Zadar cũng như Croatia, tôi thích nhất món mực. Trong quán ăn với giá không quá đắt nhưng chẳng hề rẻ được Goga giới thiệu, anh bồi mang con mực ngọt lịm ra và bảo: “Mới bắt tối qua đấy”. Vậy đấy khi người ta tạm biệt mặt trời là lúc những con tàu ra đi. Trong đêm đen, những con tàu bắt cá, bắt mực, kịp chở về đất liền cho bữa tối mai. Những con tàu vất vả ấy không ngủ. Có những con tàu khác thì được ngủ, là những con tàu không chở dân chài mà chở những người ham chơi ra đảo.
Hệ thống đảo ở Zadar tên Dugi Otok. Nó có nhiều đảo lớn nhỏ đến nỗi chẳng thể nào kể hết cái hay cái đẹp ở đây. Không thể đủ thời gian để tới đảo xa nhất mà kịp trở về trong vòng một ngày. Sự lựa chọn thường thấy của dân du lịch là đi đảo Preko, gần đất liền nhất. Đi phà công cộng thì chỉ mất hai mươi phút là tới đảo nhưng thường ít người thỏa mãn với nó bởi nó cũng chỉ như một làng chài ở đất liền. Nếu muốn đi xa hơn thì thường phải thuê xuồng máy đi riêng. Đó cũng là điểm cộng cho việc đi nhóm. Khi bạn có sáu người cùng chia sẻ một cái giá thì chẳng phải lo gì nhiều, chỉ cần làm giá với bà chào tour một tẹo là có ngay một xuồng máy, một bác lái xuồng phúc hậu bảy mươi tuổi biết nói bốn thứ tiếng, và ba giờ lênh đênh trên sóng nước.
Khỏi phải nói hôm đó nóng thế nào. Trên cái thuyền máy có mái che, cái nóng giảm bớt chút nhưng gió thì rất nhiều. Khi mà nắng gió trộn nhau thì cơn buồn ngủ ập đến đánh úp bất thình lình. Ai cũng mê mê, dại dại, nói vài ba câu chuyện như hét vào nhau vì động cơ thuyền ù ù đau cả tai. Thuyền bé, động cơ nhỏ, tiếng kêu to, tốc độ chậm. Sau ba mươi phút thì cả lũ thấy mình đang ở đảo Preko. Câu hỏi đặt ra là nếu chỉ đến Preko thì sao không đi phà công cộng cho rẻ. Câu trả lời là sẽ được đi thêm những nơi khác nếu tham qua nơi này nhanh. Thế là cả lũ nhanh chân leo lên, đi lòng vòng rồi hạ thổ xuống một bãi biển toàn sỏi, trong suốt. Nước trong nhìn thấy đáy mát rượi. Không có ai, chỉ có sáu đứa vùng vẫy thoải mái như trong hồ bơi nhà mình. Lạnh run vì nước, chân đau vì sỏi nhưng cảm giác ấy đã đời chưa từng có.
Tôi vốn không biết bơi, luôn sợ nước. Đây là lần đầu tôi dám xuống biển tập bơi, và đã bơi được. Bơi được một nhịp, hai nhịp rồi ba nhịp thì sướng quá. Nước biển trong xanh, lại có muối nâng nhẹ cơ thể nên chẳng sợ chìm. Cứ lao mình vào làn nước tinh khiết ấy mà lâng lâng. Thích vô cùng, thích hơn nhiều việc nằm lơ lửng trên nước ở bãi biển Kolovare chiều hôm trước. Bãi biển trong thành phố ấy, nhiều sỏi đau chân, nhiều người chen chúc, lại còn không xanh mướt như ở đây. Cả lũ hào hứng lắm, bơi lặn, nhảy nhót, cho tới khi hoảng hốt là đã sắp tới giờ về. Nếu mà cứ nấn ná ở Preko thì mất tiền oan uổng quá. Thế là lại lội ngược về thuyền, bảo bác lái cho đến một bãi biển bí mật nào đó dù phải trả thêm tiền.
Và đó là Pasman. Thuyền đi qua một hòn đảo lớn hơn đảo Preko, một màu xanh bao phủ đảo xen lẫn những ngôi biệt thự. Rồi thuyền lại đi vào Pasman, đậu lại ở một bãi biển bí mật, nằm sâu bên trong. Khi thuyền vào thì chỉ có một du thuyền khác đang buông neo. Bãi biển này hoàn toàn bị che khuất. Dưới lòng biển không có sỏi đá mà là cát trắng tinh mịn vô cùng. Nước trong suốt, vẫn hơi xanh, nhàn nhạt màu turquoise - màu của mùa hè năm nay. Từ trên thuyền, từng đứa một lao xuống như “Cô gái đại dương”* , tôi thì ôm phao chậm rãi đi xuống. Xuống dưới nước mới thấy chỗ này cạn lắm, không cần phải sợ. Tôi đưa tay hớt cát lên, cát nhỏ giọt qua kẽ ngón tay, mềm mịn như nhung. Bước chân trên cát, cát mịn như thể thấm vào da thịt. Tôi vứt phao ra, tay khua loạn xạ, cũng bơi thêm được một nhịp nữa là bốn. Cảm giác của người biết bơi, được bơi giữa bao la biển xanh, cát mịn, nơi không có ai ngoài mình thật đã biết bao.
* Tên một bộ phim dành cho thiếu nhi, gắn liền với thế hệ 8X, 9X.
Cuộc chơi Zadar mà thiếu bãi biển ở Pasman thì chắc chắn sẽ là một kỷ niệm chán ngắt, vì chúng tôi bị chặt chém ở quán ăn và cả sự thất vọng ở Preko. Pasman đã bù đắp lại, thậm chí còn đem tới cho chúng tôi một cảm giác tuyệt vời như đang ở biển Caribe. Trên con thuyền lúc về, ai cũng hồ hởi, khen Pasman không dứt, bác lái thuyền già nua, và dĩ nhiên cả món thịt lợn quay của Zadar nữa. Mùa hè không yên ả đang trôi qua. Năm đó tuyệt nhiên là năm tìm về với biển.
