Đại loại tôi có bà chị cực kỳ “ham chơi”. Mỗi câu chuyện của hai chị em khác thường ở chỗ không nói về phim ảnh, thời trang, ăn uống gì, mà chỉ xoay quanh việc chị vừa đi đâu về, em sắp đi đâu đấy, hay chị đang đọc sách nào, em muốn đọc sách gì vậy. Thế mà nói chuyện từ sáng đến chiều, từ lúc chị dọn bánh mì ra vườn, tới ăn trưa, nằm hóng nắng, đến tận tối lên giường đi ngủ. Những câu chuyện đi du lịch chỗ này chỗ kia cứ ào ạt, lần nào nói chuyện với chị xong cũng có hứng hơn, muốn đi hơn, một phần vì ganh đua, một phần vì con ngựa trong mình lại ngóc cổ dậy. Như mọi thành phần ham chơi khác, hai đứa đều dự định sau khi kết thúc cái nghiệp tiến sĩ thì xách túi lên đi cho đã đời, vòng quanh thế giới như chị từng ước, hay đi một chuyến Nam Mỹ để đời như tôi vẫn mong.
Thế nhưng tốt nghiệp xong thì chị lăn ra ốm, nghe đồn bạo bệnh, cũng liệt giường liệt chiếu, đến nỗi anh bồ đã kịp sung sướng là sắp thoát thì chị khỏe lại. Nhưng giờ thì sức khỏe không cho phép, tiền cũng không, chị đành nằm nhà, đi kiếm việc. Có việc, có tiền, chị lại tính xách ba lô đi, cũng tới mức nghiên cứu đầy đủ bản đồ, vé máy bay loại một năm, visa các kiểu, tức là sẵn sàng lắm rồi thì đùng phát lại bị dụ hùn tiền mua nhà với anh bồ. Giờ có cái nhà, có cái vườn thì suốt ngày còn phải lo chăm cây, tưới nước, và trả nợ mua nhà. Đùng cái năm ngoái chị gãy chân do trượt tuyết, trong cái rủi có cái may, tự nhiên chị lại đâm rảnh rang. Chị gãy chân mà năm về Việt Nam mấy chuyến, thấy tôi đi Puglia sau đó cũng đu dây sang bằng được, còn đi được cả Alberobello, miệng la chân đau mà vẫn cố làm chuyến Thổ Nhĩ Kỳ dài ngày. Đúng là không gì có thể ngăn được bước chân chị.
Tôi thì tốt nghiệp xong, chợt nhớ ra là giờ đã có thêm một anh chồng vắt vai, đi riêng đâu có đành, đi đôi thì không có của. Thời điểm đó đúng là kiệt quệ thật, thậm chí bây giờ cũng chẳng khá hơn. Giấc mộng Nam Mỹ đi tong, trước cả khi bố mẹ kịp ngăn cản (mặc dù bố béo đã từng vui miệng nói hay để bố tài trợ cho đi một tháng) bởi anh chồng nghĩ ra mưu kế mới, không ngăn cản dài dòng mà tròng cho tôi cái bụng bự. Thế là thôi, tất cả vì tương lai con em, nằm nhà nghỉ ngơi, xem phim Hàn Quốc dài tập, biến thành một bà cô nội trợ phù phiếm. Vậy đấy, một người gãy chân chưa lành, một nàng bụng bự ham chơi, thích đi nhiều nơi mà tuyệt nhiên chưa cùng đi chơi cùng nhau bao giờ.
Đợt ấy, tôi vừa bảo vệ luận án tiến sĩ xong, hình như được một tuần, lúc đang ngồi trong quán phở, chị bảo:
“Chúng ta có nên đi chơi một chuyến không?”. Tự nhiên ước mơ về việc lái xe theo hành trình từ Pháp qua Tây Ban Nha tới Bồ Đào Nha sang Maroc của “sáu người đi khắp thế gian” lại trỗi dậy. Giấc mơ đấy hai chị em ấp ủ từ rõ lâu, cứ bảo đợi tôi bảo vệ xong là tung cánh. Thế nhưng sức chị chưa đủ để đi dã chiến, cái kế hoạch nghe cứ xa vời như ông mặt trời. “Chị muốn xem chợ Noel ở Strasbourg, đi Strasbourg nhiều mà chưa được coi chợ”. Tôi thì cũng nghe danh tiếng Strasbourg lâu mà chưa đi, mỗi lần đi cứ thấy vé mắc, nhà cửa không rẻ lại gác lại, chưa kể mang tiếng ở Pháp tới vài năm mà còn ham hố chợ Noel thì cứ quê quê nên ngại bày tỏ mong muốn. Giờ thấy chị ở hơn cả chục năm, quốc tịch nắm trong tay mà vẫn rạo rực nghĩ tới các gian hàng thủ công, thì thấy hóa ra mặc áo mới ngày Tết không bao giờ chỉ là giấc mơ trẻ nhỏ. Ừ thì mình đi.
Chị có con xe ô tô Nissan mua từ hồi mới có bằng lái. Xe nhỏ, thông minh đi tới đường nào là biết địa hình đường đó. Đường gập ghềnh thì xe nhún nhảy, đường cao tốc thì xe hút xăng, đường dốc thì xe tự giảm tốc độ, chỉ có đường quê là xe băng băng. Với con xe ọp ẹp đó, chúng tôi chở bốn người, đi ì ạch trong màn mưa giữa tháng Mười hai. Trời hôm đó xấu thật, trời sầm sì từ sáng tới tối, mưa giọt ngắn giọt dài, những cánh đồng nho của vùng Champaign chẳng còn thấy đâu, xe xung quanh lao đi lạnh lẽo, thỉnh thoảng mới thấy ít cây xanh bên đường. Hay thật mùa đông này, cây cối lại bị lừa đâm lộc giữa giá rét rồi! Tôi những tưởng trên con đường dài này sẽ có những cảnh sắc tuyệt vời, giữ tôi gắn bó với con đường, hóa ra trời mưa ủ dột đôi lần đã làm dấy lên mong ước được trở về nhà, nằm trên giường, xem phim Hàn Quốc. Hai bạn đồng hành ngồi ghế sau đã ngủ. Mọi lần tôi có lẽ cũng đã ngủ, nhưng giờ tôi đang ngồi ghế trước, nói luôn miệng không ngừng, để tay lái chị không dừng.
Có chút tắc đường nên chúng tôi đến Metz sau bốn tiếng. Metz không đẹp rực rỡ, thú vị, chỉ có thật nhiều nhà thờ ở khắp nơi, Centre Pompidou với kiến trúc mái chiến binh Trung Quốc và những cơn lạnh thấu xương. Trời vẫn mưa, mưa to hơn, trời đã tối, đã tối hơn rất nhiều. Mới năm giờ chiều khi rời Metz mà cảm giác như đã chín, mười giờ khuya. Lần này chị không đi vào Autoroute, mà đi những con đường tỉnh lẻ. Đó sẽ là sự lựa chọn hay cho ban ngày, bởi ở đó có cuộc sống, có sự thanh bình, những cánh đồng, không tắc đường, êm ái, tiết kiệm xăng. Nhưng bây giờ, trời mưa, tối, mịt mù, thì chính chị cũng thấy thật sai lầm. Những ngôi làng nhỏ, tưởng chừng chỉ có vài ngôi nhà, nằm rìa các con đường, trồng thêm vài cây cột đèn, đặt một cái tên, thế là thành một ngôi làng. Không một bóng người, bóng xe, tất cả đìu hiu, quá tiêu điều cho một ngày giáp lễ Giáng sinh. Hết con đường này tới con đường khác, tất cả quy định tốc độ 60, 50 rồi 30kmh, khiến cho quãng đường từ Metz tới Strasbourg mất gần ba tiếng đồng hồ, trong khi vi vu trên cao tốc thì chắc chỉ hơn một tiếng. Tôi gần như đã ngủ ở một tiếng cuối cùng. Chắc chị cũng mệt và kiệt sức lắm. Khi tới nhà trọ không ai còn đủ sức làm gì nữa, uống sữa xong tôi leo lên giường, quên cả lời hứa sẽ mát-xa bù đắp cho sự cực khổ của chị ngày hôm nay.
Sáng hôm sau trời đã đẹp hơn, hửng nắng vào sớm hôm. Phòng khách của ông chủ nhà có nhiều giá sách và đầy nắng trải trên sàn. Phòng ăn cũng có chút nắng yếu ớt rọi trên mặt chiếc bàn ăn to bự ở giữa. Đêm qua chính tại đây, ông hàng xóm yêu quý kể đủ thứ chuyện rồi còn chỉ trên bản đồ, cho chúng tôi biết những làng đẹp phải đi tới. Tôi tham lam, chị cũng không kém, nên lập một hành trình đi cho bằng hết. Hôm nay sẽ là Obernai và Strasbourg, ngày mai sẽ là những nơi còn lại. Chị đã quyết, vậy là sẽ đi hết, tôi hào hứng vô cùng. Chuyến đi này thật thú vị, lần đầu tiên đi cùng một người cũng trâu bò như mình, lại là lần đầu tôi ở trọ AirBnB (một loại hình thức trọ giá rẻ, ở cùng chủ nhà). Phòng chúng tôi cạnh phòng chủ nhà, nghe có vẻ bất tiện, nhưng chủ nhà thân thiện, bếp đẹp, nhà tắm tiện nghi, thêm ông hàng xóm đáng yêu kia thì không có gì phải ca thán cả.
Obernai cách Strasbourg khoảng 30 phút chạy xe. Ngôi làng này nổi tiếng vì có ngọn núi của thánh Odile, cũng là một trong những làng cổ, dễ thương. Làng nhỏ xíu, chạy xe vào một chút là đi hết. Những ngôi nhà ở đây xây theo kiểu Half - timber, tức là nhà xây bằng đất còn khung nhà bằng gỗ được khoe khéo hết ra ngoài.
Kiểu nhà này không chỉ phổ biến ở Alsace mà còn ở vùng Normandy và xứ Basque. Mỗi ngôi nhà có một màu sơn khác nhau, vàng hồng nâu xanh đan xen rực rỡ. Kiểu nhà này nhìn cứ như đồ chơi vì quá đáng yêu và cổ tích. Hôm nay là thứ Năm, làng có phiên chợ sáng, bán các loại nông sản và hàng thủ công, bên cạnh chợ Noel. Chị chưa tới chợ Strasbourg đã tốn hết tiền ở đây, bởi cái gì ở đây cũng thú vị từ kẹo khuynh diệp, kẹo dẻo, tới mật ong, trà, rượu. Obernai giữ chân hai chị em hết buổi sáng thì cũng không còn gì để chơi nữa.
Về tới Strasbourg thì trời lại đổ mưa. Ông trời thật phụ lòng người. Về độ lớn thì Strasbourg phải gấp năm lần, bảy lần Obernai. Thành phố tráng lệ này như sinh ra để dành riêng cho Noel. Đường phố được trưng đèn, chăng hoa, rực rỡ khắp nơi. Thật hiếm nơi nào trang trí Noel tinh tế như ở Strasbourg, từ cây thông cao lớn đặt giữa quảng trường vắng tới các hẻm nhỏ với đèn xanh rủ xuống như giọt nước, rồi các cửa hàng trang trí gấu, ông già Noel, tuần lộc trên mái nhà. Đặc biệt ở đây cây thông Noel không chỉ gắn đồ chơi bằng nhựa mà còn gắn quả táo, quả lê, trông rất sung túc và tươi mới. Mọi thứ đều đẹp cầu kỳ mà giản đơn, truyền thống mà mới lạ. Không có sự phô trương thái quá, hay màu mè rực rỡ quê kệch, đi đâu ở Strasbourg bạn cũng phải ồ à vì sự kiêu kỳ của thành phố này. Một sự xa hoa đáng giá, không đơn điệu, nhàm chán như Paris hay những thành phố lớn khác. Dù ở đây người có đông đúc, nạn trộm cắp có nổi tiếng thì tinh thần Noel họ mang lại vẫn thật tuyệt vời. Hình ảnh lung linh, những phiên chợ nhiều quầy hàng, mùi vị thơm lừng của những quầy rượu vang hương quế, tất cả đầy đủ cho những gì người ta mong đợi ở mùa Noel.
Chị mua hai cốc nước cam quế vì hôm nay chúng tôi đã uống đủ rượu rồi. Cốc nước cam nóng ấm trong tay làm vài giọt mưa chưa rơi cũng kịp biến mất. Noel phải hơi lành lạnh, hơi âm ấm thế này mới đúng kiểu. Người ta chen nhau ở các gian hàng, khác hẳn sự vắng vẻ ở Obernai. Đúng là danh tiếng mang lại cho người ta tất cả. Gian hàng ở nơi đây to, nhiều và đa dạng. Ngoài những gian hàng đặc trưng dễ dàng tìm thấy ở Paris như hoa quả khô, rượu, trà, bánh kẹo, đồ bông, nến, thì ở đây còn có thêm đồ gốm sứ, hay mấy thứ đặc sản thịt khô và rượu của vùng Alsace. Vùng này gần nước Đức nên tiếng nói ở đây hao hao tiếng Đức. Đi vào chợ nhiều khi không nghĩ mình đang ở Pháp nữa. Cảm giác ấy cũng thú vị, giống như mình đi thêm được một đất nước mới. Chị lại sà vào gian hàng bán tất, trà hay xà phòng. Tôi thì cũng ngó nghiêng đôi chút, chợ Noel mang lại cảm hứng chơi bời hơn là mua sắm.
Từ trên cao Strasbourg nhìn xuống, chợ ngợp gian hàng lợp mái màu cam, ở dưới thấy đông đúc vậy mà từ đây mới thấy rõ chợ chỉ nằm khiêm nhường trong vài góc ở quảng trường lớn. Thánh đường của Strasbourg cao thật cao, khiến người ta đi lên, chen chúc giữa những bậc thang uốn éo, nhỏ hẹp mà phát hoảng, lên đến nơi thì lạnh toát người mà mồ hôi vẫn chảy. Cơ thể mệt nhoài do gió rét và độ cao đã hút hết năng lượng. Trời ạ sao mà lạnh lẽo đến thế! Người ta chịu đựng nhường đó chỉ để thấy mình ở trên cao ngất, ngó xuống thấy cuộc sống cuộn chảy bên dưới, thấy mình thảnh thơi và nằm ngoài vòng xoáy dưới kia.
Nói vậy thôi nhưng ngày hôm sau chúng tôi lại lao vào nó. Vòng xoáy của sự tham lam du hí khiến con đường về nhà xa càng xa. Bình thường người ta chỉ phóng một mạch từ Strasbourg về Paris, nhưng chúng tôi đi hướng ngược lại về Colmar, giữa đường còn ghé những ngôi làng nhỏ. Chị chọn đường Route du vin, giữa những cánh đồng nho giờ đã khô héo, giữa những ngôi làng làm rượu xinh xắn, đi giữa cuộc sống thường nhật của người dân vùng Alsace. Con đường này rất lãng mạn, nhất là vào một ngày sớm ra đã có nắng. Xe cứ thoải mái chạy một mình một đường. Hết cánh đồng nho là tới làng, hết làng là tới cánh đồng nho, cứ men theo biển báo chỉ Route de vin để tránh xa núi sừng sững. Chúng tôi đang lập kỷ lục của chính mình, giữa thế kỷ XXI, đi xe vẫn dò bản đồ giấy. Hành trình vẫn hoàn hảo cho tới khi chúng tôi đi lạc vào một con đường lạ.
Thay vì đi về cánh đồng, chúng tôi đang lao vào núi. Chúng tôi đâm thẳng vào nó. Xe ì ạch lao lên, đi vào con đường núi nhỏ bé, trơn lá mục. Mưa bắt đầu tới, trời tối hơn, xe đi một mình, không biển chỉ đường, không GPS, không người, không nhà, chỉ có cây, núi, núi và cây. Tôi bắt đầu hốt hoảng, chị vẫn hớn hở: ”Đường này chạy mô tô thì nhất”. Cứ thế trong sợ hãi, mệt mỏi, xe lên tới đỉnh, rồi choài xuống bên kia. Những ngôi làng nhỏ lại hiện ra, rồi biến mất. Tôi nói ba chuyện nhăng nhít để trấn an mình. Xe lạc lối trong núi, trong rừng tới hơn hai giờ đồng hồ. Chỉ còn vài căn nhà lác đác trên núi khiến người ta thêm sợ. Nếu cứ tiếp tục hành trình này chúng tôi sẽ đi vào vùng rừng Vosgue, và Colmar sẽ là giấc mơ xa vời. Đó mới là điều tôi sợ hãi, hơn cả đi lạc. Dù không muốn quay đầu lại đường cũ, chị vẫn phải làm điều đó tới hai lần, nhờ vậy chúng tôi đi khỏi được rừng cây. Sélestat rồi Ribeauville hiện ra. Nếu đi đường quốc lộ chắc chúng tôi đã tới Colmar từ nhiều tiếng trước rồi.
Ribeauvillé không được người ta nhắc đến nhiều trong sách vở du lịch, đến cả ông già hàng xóm cũng chỉ nói về nó như là điểm dừng chân không đặc sắc. Nhưng với tôi, nó thật đẹp, nhà cửa thật truyền thống, rực rỡ và nguyên sơ, không hiểu cái cảm đẹp đó là do thực tâm hay do vì vừa thoát khỏi núi rừng nên dễ thấy yêu văn minh. Ribeauvillé với món bánh tarte flambeé* vùng Alsace, có choucroute chua lè và thịt xông khói thêm phần nào xoa dịu cơn mệt mỏi do lạc lối. Lại một ngôi làng sinh ra cho Noel hoặc sinh ra từ Noel. Xe tiếp tục lên đường sau bữa trưa. Giờ thì tôi phải căng mắt ra để nhìn biển đường. Tôi sợ núi lắm rồi!
* Flambeé gần giống pizza của Mỹ, thành phần chính gồm phô mai trắng, hành tây và thịt xông khói.
Cuối cùng chúng tôi cũng gặp gỡ Keyserberg. Thành phố nhỏ xinh này bắt người ta phải đi bộ vào. Xe cộ đều phải đậu bên ngoài thành phố. Nơi đây xứng đáng với danh hiệu UNESCO phong cho, bởi sự cổ kính, dễ thương, đẹp đẽ, an bình của nó. Một con suối nhỏ bao quanh róc rách dưới chân, một ngọn núi sừng sững bên hông như với ra là chạm tới, một ngôi làng được bao bọc tường đá với muôn vàn ngôi nhà mang phong cách đặc trưng của Alsace. Trong những cửa hàng quà lưu niệm nơi đây, nhân viên bán hàng còn mặc trang phục truyền thống. Những ngôi nhà thật đẹp, thật to lớn, đầy màu sắc, phô trương được bộ khung gỗ quyền uy hàng trăm năm tuổi của mình. Ngôi làng này mới thật là giống trong truyện cổ tích, người ta phải lạc lối ở đây, hoặc chấp nhận lạc lối để tới đây. Dù không có mưa thì chúng tôi vẫn phải nán lại đây phần lớn thời gian cuộc hành trình, để rồi Colmar, điểm đến mong đợi lại trở thành nơi tạm dừng chân.
Centre ville của Colmar cũng hao hao Strasbourg. Cái thành phố này lớn quá, phải gần bằng hai phần ba Strasbourg, đủ để sống, mà không đủ để ngắm. So với Keyserberg - nơi mà đâu đâu cũng làm người ta ồ à trước vẻ đẹp làng quê thì Colmar khiến ta trầm trồ đôi chút khi thấy vẻ đẹp xưa thấp thoáng trong bóng dáng đô thị. Khu phố cổ của Colmar đẹp, nhưng cũng giống như Strasbourg, có quá nhiều hàng hiệu hay hàng phổ cập ở đây. Chợ Colmar cũng hay nhưng lại tương tự chợ Strasbourg. Nhà cửa Colmar cũng đẹp nhưng cũng chả khác gì mọi ngôi nhà trên tuyến Route du vin chúng tôi đã ghé qua. Nếu như ở những ngôi làng kia, nhà đẹp nằm rải rác, thì ở Colmar chúng bị lôi vào túm tụm trong phố cổ. Vậy thôi.
Colmar nơi mà tôi luôn muốn đi từ rất lâu rồi, hơn cả Strasbourg, nhưng chỉ để cho tôi dấu ấn phai nhạt nhất. Con đường từ Colmar ghé Nancy lại bị kẹt hàng cây số. Con đường từ Colmar về lại Strasbourg xe đi cũng chậm rì rì. Mọi con đường về với Paris đều bị ứ đọng. Vậy mà chúng tôi vẫn phải về, băng qua đêm, qua mưa, qua nỗi mệt mỏi. Chúng tôi cần về nhà.
