Từ Paris đến… Bari
Mỗi lần tôi kể cho bạn nghe rằng tôi mới đi Bari về thì họ lại trừng mắt lên ngạc nhiên: “Cậu sống ở Paris còn gì?”. Đúng, tôi sống ở Paris, nhưng tôi đi chơi Bari mà, Bari của Puglia, Bari của Ý ấy. Bạn lại hỏi: “Thành phố cảng ấy có gì đặc biệt?”. Tôi thường tần ngần, Bari đúng là không có gì đặc biệt. Cảng biển, hải đăng, món Calamari rán giòn, kem 1.7e/2 vị, quảng trường Corso Cavour, pizza vị pesto đặc sản, biển xanh ngắt, trời trong, đá lát vòng, lâu đài cũ, ngọn hải đăng, chợ cá, nhà nghỉ xập xệ, Bari.
Bari chỉ là một thành phố cảng nhỏ bé, nằm ngay chính giữa Puglia xinh đẹp. Còn Puglia ấy à, đó là phần gót giày nước Ý, phía giáp biển Adriatic, cũng xanh biếc và nắng vàng ươm như biển Địa Trung Hải. Ở Bari, cuộc sống không xô bồ, vội vã, có vẻ hiền lành, giống như hầu hết các thành phố phía Nam Ý. Ở đây, nhìn quanh chỉ thấy người già, từ nhà ga cho tới quán rượu, trẻ con thì chỉ tập trung ở các quảng trường đêm thứ Bảy. Còn người trẻ tuyệt nhiên không thấy đâu.
Dân ở đây đáng yêu, hỏi đường thì sẽ dẫn bạn tới tận nơi. Thành phố nhà cửa cũng dễ thương nhưng cũng không có gì đặc biệt thú vị. Đường phố mua sắm to như bất kỳ thành phố lớn nào, nhưng bạn sẽ thấy thong dong, yên ả hơn. Trong khu vực Puglia, so với các làng lân cận thì Bari có thể coi là phố thị, chỉ thua Lecce. Bari có sân bay, lại có cảng biển, du thuyền ra vào, từ Croatia đi xuống, hoặc Hy Lạp đi lên. Do đó, dân du lịch hay tới đây, nhưng không để thăm thú thành phố này, mà chỉ coi nó như chỗ nghỉ chân trước những cuộc dạo chơi tới những nơi nhỏ xinh như Alberobello hay Ostuni chẳng hạn.
Thành phố trắng Ostuni
Ostuni là một trong những thành phố trắng hiếm có trên thế giới. Tức là nhà cửa, đường phố đều trắng toát một màu thanh thoát. Tôi đã tưởng tượng nó thật kiều diễm, như một chiếc bánh sinh nhật nhiều tầng lắm lớp. Nhưng thực tế thì nó không diễm lệ vậy đâu, nó chỉ rất ấm áp, thân thiện, đáng yêu và tình cảm. Giống như khi thấy lại một thứ gì thân thuộc, trong lòng bạn luôn trỗi dậy những tín hiệu yêu thương, muốn ôm lấy, muốn giữ lấy thì Ostuni cũng vậy. Thấy Ostuni tự nhiên bạn lại có cảm giác, nơi này không phải vùng đất du lịch mà có cái gì đó thật thân quen, như đã biết nhau lâu lắm rồi. Những tình cảm dịu dàng lại tới như được về quê, về ngôi làng nhỏ của mình ở Bắc Bộ. Đại loại, bạn sẽ không bị choáng ngợp, hay ngỡ ngàng, hoặc thảng thốt, mà mọi thứ cứ diễn ra nhẹ nhàng, ngọt ngào như uống một dòng nước suối thanh khiết, tinh khôi.
Giống như mọi thành phố, Ostuni có khu vực phố cổ, nhỏ nhắn xinh xắn. Tường thành cũng màu trắng ôm trọn từng con phố. Hình ảnh ấy làm tôi nghĩ tới mô hình núi bé xíu mà Doremon lôi ra để ông Nobi có thể đi qua cánh cổng to nhỏ tới đó hái nấm hương, bắt cá suối. Ostuni cũng có địa hình như thế. Nhà xây nhỏ như đục vào đá, nhà nối nhà tạo nên những vòng tròn nối nhau, giữ nguyên phom dáng quả núi. Nhà trắng tinh, sáng lên trong nắng. Những con đường lát gạch nhỏ xíu, có mái vòm che.
Nhà cao nhà thấp, những cầu thang nhỏ hẹp nối nhau đưa chân tới các ban công, rồi đưa lên tận trung tâm thành phố. Có một ngôi nhà thờ nhỏ nằm ở đó, màu vàng, khác hẳn phần còn lại. Một đứa bé đang ngồi trước cửa, trong nắng và nghịch áo. Bên kia đường, bà mẹ ngồi trong cửa hàng lưu niệm bán các đồ thủ công thỉnh thoảng ngó ra. Chị đang vẽ lên những chai lọ hình thành phố này, hoặc những đóa hướng dương vàng rực. Lọ đựng olive, đĩa ăn, cốc uống, khăn trải bàn, tất cả đều một mình chị phết màu lên đó. Chắc vì để giữ thành phố trắng, người dân không được quyền sơn màu cho ngôi nhà của mình, họ phải tìm tới những thứ nhỏ bé khác.
Tôi lưu lạc ở Ostuni nửa ngày thì mặt trời đã chạy mất. Mây sa xuống dày đặc, không mưa không gió, nhưng trời cứ lúc nắng lúc không. Tôi ăn một chiếc pizza ngon nhất ở đây. Pizza hải sản có hàu ngọt lịm, mực dai dai, pho mát ngầy ngậy, còn chị phục vụ thì dễ thương. Chị còn cho tôi chiếc bánh su kem miễn phí để tráng miệng nữa. Vì mải mê món bánh su kem của chị mà tôi lỡ chuyến bus về nhà ga. Nhà ga ở đây cách thành phố Ostuni tầm 30 phút đi xe. Bình thường xe bus có liên tục, mà ngày chủ nhật thì hai tiếng mới có một chuyến. Tôi càu nhàu: “Trời ạ, hai tiếng nữa thì chiều rồi, lại trễ tàu về Bari mất”. Thế là đành đi bộ dọc núi xuống đường quốc lộ.
Hai bên đường, những bãi cỏ hoa vàng lấm tấm xen lẫn những cây olive lâu năm. Xe bus không có, đường thì xa, trời lại bắt đầu lạnh. Vẫn biết khó tin người lạ, tôi mặc kệ, lao ra đường vẫy xe. Một ông già đi qua, vẫy tay lại thân thiện rồi đi mất. Một vài xe khác ngó lơ. Đến chiếc này thì chị gái ấy dừng xe lại, hỏi thăm.
“Cho em đi ké về ga được không?”
“Được, lên đi, chị không biết đường nhưng không sao”. Ôi trời.
Sau đó chị quay sang bảo anh bồ tìm biển chỉ dẫn đường tới ga. Chị đưa tôi tới ga đúng năm phút trước khi chuyến tàu khởi hành. Ôm hôn thắm thiết chị rồi tôi lao ra, mua vội vé tàu. Yên vị trên tàu mới nhớ ra còn việc nữa mình cần làm, không thể về thẳng Bari được.
Chuyện là trên chuyến tàu tới Ostuni, tôi ngồi đối diện một chị gái. Chị rất xinh, có khuôn miệng lúc nào cũng mỉm cười duyên dáng. Chị ngồi nhắn tin chí chóe, thỉnh thoảng liếc tôi vài cái hoài nghi. Sau khi thấy tôi làm đổ chai nước, thì chị túm ngay được cái cớ để bắt chuyện. Chị là cô giáo tiếng Anh, nên thích buôn chuyện bằng thứ tiếng này khi có dịp, tôi đoán thế. Tôi hồ hởi tiếp chị ngay. Ba phần tư câu chuyện chị ca thán dạo này kiếm việc ở Ý khó như lên trời. Vụ này tôi có nghe anh bồi bàn quán pizza ở Bari kể, anh ta đổ tội tại Mafia thao túng quá nhiều và chính phủ của Belursconi đang làm tan hoang đất nước. Cả hai người đều có cái thở dài ngao ngán và chua chát khi nói về tình hình kinh tế đất nước. Kỳ lạ, cả hai đều hỏi tôi: “Ở Việt Nam, xin việc có dễ không? Kinh tế của nước mày có bị suy thoái không?”. Tôi thật không biết nói gì.
Tôi chưa từng xin việc và tôi lại đang không ở Việt Nam. Thế đấy, trong khi chị nói chuyện thất nghiệp, tôi nói chuyện có lương và đi chơi. Tôi bảo chị tới Việt Nam đi, lương cho giáo viên tiếng Anh tốt, dễ kiếm việc làm. Lúc đó mặt chị cực long lanh như thạch anh dưới ánh sáng. Chị hào hứng vô cùng như cái cọc cuối cùng kiếm được con trâu trước khi cha mẹ từ mặt. Tôi không biết việc tiêm nhiễm một ý nghĩ mơ hồ khờ dại như thế vào đầu chị có phải tốt không? Nhưng ý tưởng chị tiêm vào đầu tôi thì rất tốt. Chị bảo tôi: “Đến đây hả? Mày phải tới Polignano, phải tới, phải tới”. Trong khi nghe tôi nói muốn tới Alberobello và Ostuni, chị chỉ cười: “Ừ, cũng dễ thương”. Dù tôi gặng hỏi, chị quyết không nói cho tôi biết ở Polignano có gì, điều đó thật kích thích trí tò mò.
Và đấy, chính là cái việc tôi cần làm lúc này: Nhảy tàu ở Polignano.
Việc này về cơ bản là dễ vì tàu từ Ostuni về Bari sẽ đi qua Polignano. Việc chỉ khó khi người làm nghĩ nó khó. Hoặc chỉ khi người ta quá mệt, buồn ngủ, và không biết liệu có thức dậy đúng ở bến cần nhảy hay không. Kỳ diệu là tôi tỉnh ngủ ngay trước khi tới Polignano và dĩ nhiên là hạ cánh an toàn ở thành phố lần đầu nghe tên. Thậm chí khi nghe tên, tôi cũng chỉ lơ mơ nhớ, rồi khi nhìn danh sách những đích đến trên tàu thì mới ồ lên: “Chỉ có thể là Polignano này”.
Polignano à mare - người khổng lồ trên biển
Trời gọi gió và mây về. Cơn giông sắp ập xuống biển Adriatic, còn tôi đang lang thang trên một con đường nhựa. Đường nhựa không bóng người cũng như bóng cây. Cái quái gì làm cho chị ấy nghĩ tôi phải tới đây nhỉ? Cái tính thiếu kiên nhẫn làm tôi bỏ đường cái, rẽ vào đường nhỏ. Bắt đầu có thứ để xem rồi đấy. Những con đường nhỏ ở đây rất kỳ lạ, đường nào cũng có biển báo. Chỗ này biển báo cấm, chỗ kia biển báo một chiều. Nhưng điều kỳ quặc là không phải mỗi đường một biển mà mỗi đường vài chục biển. Biển báo không cắm xuống đường mà được gắn ngay bên hông nhà, tạo ra một chuỗi biển báo đẹp mắt.
Nhà sơn trắng, biển báo màu đỏ trở nên nổi bật. Dáng dấp Ý hiện lên từ hàng dây phơi quần áo và dây điện chập chùng có chim câu đậu giữa các ngôi nhà. Tôi đi mải miết, từ con ngõ này tới đường phố kia, vẫn chỉ thấy một phiên bản có màu sắc của Ostuni. Bỗng, nheo mắt nhìn giữa hai hàng nhà, có màu trắng sáng đằng xa. À, biển kia rồi, tôi chạy vù tới. Ôi trời!!!!!
Há hốc mồm, mắt chữ A, mồm chữ O, tôi thầm nghĩ: “Lạy Chúa, người phải cho chị ấy kiếm được việc làm sớm”. Chuyện gì đã xảy ra? À, chuyện là, đẹp quá, đẹp không chịu nổi. Đẹp đến nỗi tôi chẳng biết làm thế nào để diễn tả. Cảm giác choáng ngợp như Romeo khi lần đầu nhìn thấy Julliet xinh đẹp, quyến rũ trong buổi dạ tiệc, nó trái ngược hoàn toàn với khi lần đầu tôi nhìn thấy Ostuni.
Cảnh tượng vừa hùng vĩ vừa diệu kỳ và hơn hết đó là cảm giác sững sờ, sung sướng. Polignano chưa bao giờ nằm trong danh sách hành trình của tôi, tôi chưa từng nghe về nó, nên vẻ đẹp của nó gần như là một bức màn bí ẩn. Tới hôm nay, thật tình cờ tấm màn rơi xuống, tôi vô tình nhìn vào, và thấy một viên ngọc, vì thế nó sáng lóa hơn bình thường. Đơn giản như vào dịp sinh nhật bố tặng cho tôi một con lợn đất. Cứ tưởng chỉ là con lợn đất, đột nhiên một ngày nhìn kỹ vào lại thấy tờ 500 nghìn. Tờ 500 nghìn đã lớn, nhưng khi thấy nó một cách bất ngờ thế này, hoặc nhất là khi đang thiếu tiền thì nó còn giá trị hơn gấp chục lần nữa. Hồi bé thật sự bố tôi đã làm thế, nhưng với tờ mười nghìn, cũng đủ làm em tôi hét lên vui sướng. Polignano cũng mang lại cảm giác ngạc nhiên, thú vị tột cùng ấy.
Biển Adriatic xanh thẫm trải dài như vô cùng vô tận, như tấm vải trong thùng thuốc nhuộm. Còn thành phố này, họ xây trên núi đá dọc biển. Nhìn xuống phía dưới thành phố, đá thô sơ màu nâu đậm bị cắt ngọt lịm thành những đường như thớ gỗ. Đoạn núi đá có nhiều phần bị ăn lẹm vào giống như những cái hang, cái hốc, hoặc cái hẻm nhỏ. Những cái hốc này khiến núi đá bị tách ra giống như những cái chân ấy. Các ngôi nhà giống như người khổng lồ đứng hiên ngang giữa biển. Bạn có tưởng tượng nổi không? Tôi cũng chẳng biết nói thế nào nữa. Chỉ là cảm giác giống thấy thứ gì kỳ vĩ phi thường lắm, ngôi nhà có chân đang đứng chắn dòng chảy của biển Adriatic. Sóng táp vào tung bọt trắng xóa. Con thuyền ở xa cứ dập dềnh dập dềnh. Tôi hét lên sung sướng, đó là một trong những việc cần làm trước tuổi 30: “Hét như điên trước biển hoặc trên đỉnh núi”. Tôi đã làm được cả hai ở Polignano.
Những bức ảnh, những bức ảnh cũng không diễn tả hết sự kỳ vĩ ở đây. Ngôn từ cũng vậy. Ôi trời, tôi biết nói sao đây. Đẹp vô cùng, đẹp lắm, phải đến đây là đúng rồi. Thành phố trên đá sát cạnh biển. Nghĩ lại tôi vẫn thấy óc mình rung rinh, tim mình loạn nhịp, cảm giác đặc biệt vô cùng khi từ trong bóng tối lao ra, và đập ngay vào tầm mắt là nước, núi, nhà chắn biển, những đôi chân của người khổng lồ và đá khứa cạnh. Nghĩ về Polignano tôi lại muốn tới Puglia tiếp. Dọc mạn sườn giày ấy, còn nhiều thành phố tự nhiên thú vị, như Gargano, như Pouilles. Chúng ta không khám phá thì thiệt thòi quá. Ước gì có một chiếc xe đạp để làm tour từ Bari tới Lecce nhỉ. Tôi lại cuồng nước Ý rồi, trời ơi!!!!!
