Sang năm sau, cũng vào tầm khoảng thời gian ấy, tôi lại bị cơn khát khao đến Ý xâm chiếm giống như một cơn sốt định kỳ, và tôi lập tức quyết định thực hiện chuyến đi. Chẳng còn nghi ngờ gì nữa, bất kỳ người đàn ông có học thức nào cũng nên một lần đặt chân đến Florence, Venice và Rome. Chuyến đi ấy còn mang lại thêm một lợi ích khác: nó cung cấp vô số chủ đề để chuyện trò nơi bàn tiệc xã giao, đồng thời tạo cơ hội cho ta đưa ra những nhận định nghệ thuật chung chung nghe chừng rất đỗi uyên bác.

Lần này tôi đi một mình, đến Genoa đúng vào khoảng thời gian như năm trước, nhưng trên đường đi không gặp phải biến cố nào. Tôi tìm về lại khách sạn cũ, và ngẫu nhiên được xếp đúng vào căn phòng cũ.

Vừa mới ngả lưng xuống giường, ký ức về Francesca – vốn dĩ từ tối hôm trước đã chập chờn ẩn hiện trong tâm trí tôi – bỗng trở lại ám ảnh tôi với một sự dai dẳng kỳ lạ. Tôi nghĩ về nàng gần như suốt cả đêm, rồi nguyện vọng muốn gặp lại nàng cứ thế nhen nhóm; ban đầu chỉ là một khao khát mơ hồ, sau lớn dần lên, mãnh liệt và cuồng nhiệt hơn. Cuối cùng, tôi quyết định sẽ dành trọn ngày hôm sau ở Genoa để tìm nàng, nếu không tìm được thì sẽ đón chuyến tàu buổi tối rời đi.

Sáng sớm hôm sau, tôi bắt đầu hành trình tìm kiếm. Tôi vẫn nhớ như in những chỉ dẫn nàng trao trước lúc chia tay: phố Victor-Emmanuel, căn nhà của người bán đồ gỗ, nằm ở cuối sân bên tay phải.

Tôi tìm thấy nơi đó mà chẳng gặp chút khó khăn nào, rồi gõ cửa một ngôi nhà có vẻ ngoài khá xập xệ. Ra mở cửa là một người phụ nữ béo ục ịch; thời trẻ hẳn bà ta phải đẹp lắm, nhưng giờ đây lại bẩn thỉu vô cùng. Tuy quá khổ, nét đẹp uy nghi năm xưa vẫn còn thấp thoáng trên gương mặt bà; mái tóc bù xù rủ xuống trán và vai, và người ta có cảm giác như thân hình đồ sộ kia đang bồng bềnh trong chiếc áo choàng ngủ rộng thùng hình bám đầy vết ố bẩn và dầu mỡ. Trên cổ bà ta đeo một chiếc vòng cổ mạ vàng to bản, còn nơi cổ tay là những chiếc vòng tuyệt đẹp làm bằng bạc kéo chỉ đặc trưng của Genoa.

Với vẻ mặt khá hằn học, bà ta hỏi tôi muốn gì. Tôi đáp lời bằng cách nhờ bà cho biết liệu Francesca Rondoli có sống ở đây không.

"Cậu tìm nó có việc gì?" bà ta hỏi.

"Năm ngoái tôi có may mắn được gặp cô ấy, và giờ tôi muốn tìm gặp lại."

Người đàn bà già nhìn tôi đầy vẻ nghi kìm.

"Cậu gặp nó ở đâu?" bà ta hỏi.

"Thì ngay tại đây, ở Genoa này."

"Cậu tên là gì?"

Tôi ngập ngừng một chút rồi mới xưng tên. Tôi vừa dứt lời thì người phụ nữ Ý đã dang rộng hai tay như muốn ôm chồm lấy tôi: "Ôi! Ra cậu là người thanh niên Pháp đó sao; tôi mừng quá! Nhưng cậu đã làm cho con bé đáng thương khổ sở biết bao. Nó đã đợi cậu suốt một tháng trời; phải đấy, trọn một tháng. Mới đầu nó nghĩ cậu sẽ đến đón nó. Nó muốn xem cậu có thực lòng yêu nó hay không. Giá mà cậu biết con bé đã khóc nhiều thế nào khi thấy cậu không đến! Nó khóc đến mức tưởng chừng chẳng còn nước mắt mà khóc nữa. Rồi nó đến tận khách sạn tìm, nhưng cậu đã đi mất rồi. Nó nghĩ có lẽ cậu đi du lịch quanh nước Ý và sẽ quay lại Genoa đón nó, vì nó từng không chịu đi cùng cậu. Thế là nó đợi hơn một tháng trời, ông ạ; nó đã đau khổ biết chừng nào. Tôi là mẹ của nó đây."

Tôi quả thực thấy hơi ngượng ngùng, nhưng nhanh chóng lấy lại bình tĩnh rồi hỏi:

"Bây giờ cô ấy đang ở đâu ạ?"

"Nó sang Paris với một anh họa sĩ rồi, một người đàn ông rất dễ thương, yêu nó tha thiết và nuông chiều nó hết mực, muốn gì được nấy. Cậu xem những thứ con bé gửi về cho tôi này; đẹp lắm phải không?"

Bà ta hồ hởi khoe với tôi những chiếc vòng tay và vòng cổ nặng trịch với tất cả sự vồn vã đặc trưng của người vùng Nam Ý. "Tôi còn có cả," bà ta nói tiếp, "đôi hoa tai đính đá, một bộ váy lụa và mấy chiếc nhẫn nữa; nhưng chỉ dịp lễ lớn tôi mới đeo thôi. Ôi! Nó sống hạnh phúc lắm ông ạ, hạnh phúc lắm. Con bé sẽ vui biết bao khi tôi kể rằng cậu đã ghé qua đây. Nhưng xin mời cậu vào nhà ngồi chơi đã. Cậu sẽ uống chút gì đó chứ?"

Tôi từ chối vì chỉ muốn nhanh chóng rời đi bằng chuyến tàu sớm nhất; nhưng bà ta đã nắm lấy tay tôi kéo vào, vừa kéo vừa nói:

"Xin cậu cứ vào nhà chơi; tôi phải kể cho con bé biết cậu đã tới đây mới được."

Tôi thấy mình bước vào một căn phòng nhỏ, khá tối tăm, bên trong chỉ vỏn vẹn một chiếc bàn và vài chiếc ghế.

Bà ta tiếp tục xởi lởi: "Ôi! Giờ nó hạnh phúc lắm, hạnh phúc lắm. Hồi cậu gặp nó trên tàu, con bé đang bế tắc lắm, vì người yêu nó vừa bỏ nó lại Marseille, còn nó thì lủi thủi quay về, tội nghiệp con nhỏ. Nhưng nó mến cậu ngay từ cái nhìn đầu tiên, dù lúc đó nó vẫn còn hơi buồn rầu, cậu hiểu cho. Giờ thì nó có tất cả những gì mình muốn rồi, con bé còn viết thư kể cho tôi nghe đủ chuyện nó làm. Anh kia tên là Bellemin, nghe đâu là một họa sĩ danh tiếng ở nước cậu. Anh ta gặp nó trên đường phố nơi đây rồi đem lòng yêu nó ngay lập tức. Nhưng cậu uống tạm ly xi-rô nhé?—ngon lắm đấy. Năm nay cậu đi có một mình thôi sao?"

"Vâng," tôi đáp, "tôi đi một mình."

Tôi cảm thấy buồn cười ngày càng không chịu nổi, nỗi thất vọng ban đầu đã bị những lời thao thao bất tuyệt của bà mẹ Rondoli đánh tan biến. Dù vậy, tôi vẫn phải lịch sự uống hết ly xi-rô của bà.

"Vậy là cậu đi có một mình thôi sao?" bà ta tiếp tục. "Tiếc quá, giá mà Francesca có ở đây lúc này; con bé sẽ làm bạn đồng hành với cậu trong suốt thời gian cậu ở lại. Đi chơi một mình thì chẳng vui vẻ gì đâu, mà con bé hay tin cũng sẽ tiếc lắm đây."

Rồi khi tôi đứng dậy định xin phép ra về, bà ta liền thốt lên:

"Hay là cậu cho Carlotta đi cùng nhé? Nó thông thuộc mọi đường đi nước bước ở đây lắm. Nó là đứa con gái thứ hai của tôi đấy, thưa ông."

Có lẽ bà ta nhầm ánh mắt ngạc nhiên của tôi là sự đồng ý, nên liền mở cánh cửa bên trong rồi gọi với lên cầu thang tối om mà tôi không nhìn rõ:

"Carlotta! Carlotta! Mau xuống đây đi con gái yêu!"

Tôi định lên tiếng thoái thác nhưng bà ta không buồn lắng nghe.

"Không sao đâu; con bé sẽ rất vui được đi cùng cậu; nó ngoan lắm, lại vui vẻ hóm hỉnh hơn chị nó nhiều, một đứa trẻ ngoan, rất ngoan mà tôi cưng chiều lắm."

Chỉ vài khoảnh khắc sau, một thiếu nữ cao rỏng, mảnh dẻ, tóc đen xuất hiện với mái tóc xõa dài, vóc dáng thanh xuân lộ rõ bên dưới chiếc váy cũ của mẹ.

Bà mẹ lập tức giải thích ngọn ngành sự việc với cô con gái:

"Đây là cậu người Pháp của chị Francesca nhà mình đấy, cái người mà chị con quen năm ngoái ấy. Cậu ấy đi có một mình và đến tìm chị con, tội nghiệp chưa; thế nên mẹ bảo con sẽ đi cùng để cậu ấy có bạn có bầu."

Đôi mắt đen xinh đẹp của cô gái nhìn tôi, mỉm cười nói:

"Con không phản đối đâu, nếu vị khách này muốn ạ."

Tôi chẳng thể nào từ chối được nữa, đành phải nói:

"Tất nhiên rồi, tôi rất vui khi có cô đi cùng."

Bà mẹ liền hối thúc cô con gái: "Thay đồ ngay đi con; mặc bộ váy xanh vào với đội cái mũ có gắn hoa ấy, nhanh lên nhé."

Vừa lúc cô gái vừa rời khỏi phòng, người đàn bà già liền giải thích thêm: "Tôi còn hai đứa nữa, nhưng chúng nó còn nhỏ lắm. Nuôi bốn đứa con tốn kém đủ đường. May sao đứa lớn giờ đã êm bề rồi."

Sau đó bà ta kể hết chuyện này đến chuyện khác về bản thân, về người chồng quá cố từng là nhân viên đường sắt, rồi thao thao bất tuyệt ca ngợi những phẩm chất tốt đẹp của Carlotta, đứa con gái thứ hai. Chẳng mấy chốc cô gái đã quay lại, ăn mặc sặc sỡ và kỳ lạ chẳng kém gì chị mình năm ngoái.

Bà mẹ ngắm nghía cô con gái từ đầu đến chân, thấy mọi thứ đã chỉn chu liền bảo:

"Được rồi các con, đi chơi đi." Rồi quay sang cô gái, bà dặn: "Nhớ phải về trước mười giờ tối nay đấy nhé; con biết tầm đó là nhà khóa cửa rồi mà." Cô gái đáp:

"Dạ vâng, mẹ yên tâm, đừng lo."

Cô gái khoác tay tôi, và chúng tôi cùng dạo bước khắp các con phố, hệt như những gì tôi đã làm vào năm ngoái với chị cô.

Chúng tôi quay về khách sạn dùng bữa trưa, rồi tôi đưa người bạn mới đến Santa Margarita, đúng như hành trình tôi từng đi với chị cô ấy một năm về trước.

Và đêm đó cô ấy cũng không về nhà, mặc cho cửa nhà sẽ đóng lại lúc mười giờ đêm!

Trong suốt hai tuần nghỉ ngơi đó, tôi đã đưa Carlotta đi tham quan tất cả những danh lam thắng cảnh ở Genoa và vùng phụ cận. Cô ấy không làm tôi phải hối tiếc vì đã không gặp được người chị.

Cô ấy đã khóc khi chia tay tôi, và vào buổi sáng khởi hành, tôi trao cho cô bốn chiếc vòng tay để gửi tặng mẹ, cùng với một món quà đính ước vật chất hậu hĩnh dành riêng cho bản thân cô.

Một ngày nào đó tôi dự định sẽ quay trở lại Ý, và tôi không thể ngăn mình nhớ lại – với một sự bồn chồn thoáng qua pha lẫn niềm hy vọng – rằng bà Rondoli vẫn còn hai cô con gái nữa.