Không (bạn tôi Charles Jouvent nói), tôi không rành về nước Ý; tôi đã hai lần định đi thăm thú cho tường tận nơi ấy, và cả hai lần tôi đều bị chặn lại ở biên giới, chẳng thể tiến xa hơn nổi. Thế nhưng, hai lần thử sức ấy lại để lại trong tôi những ấn tượng vô cùng dễ chịu về phong tục của đất nước xinh đẹp đó. Dù vậy, thế nào cũng có lúc tôi phải viếng thăm các thành phố của xứ sở ấy, cùng những viện bảo tàng và các kiệt tác nghệ thuật vốn tràn ngập nơi đây. Tôi cũng sẽ thử thêm một lần nữa để thâm nhập vào vùng nội địa, điều mà tôi vẫn chưa làm được.

Anh không hiểu ý tôi, vậy để tôi giải thích: Vào mùa xuân năm 1874, tôi bị thôi thúc bởi một khao khát không thể cưỡng lại là được ngắm nhìn Venice, Florence, Rome và Naples. Như anh biết đấy, tôi vốn chẳng phải là một kẻ thích dịch chuyển; với tôi, đó là một việc vừa vô ích lại vừa mệt mỏi. Những đêm quăng mình trên tàu hỏa, những giấc ngủ chập chờn trong toa xe với cái đầu đau nhức và cơ thể mỏi nhừ, sự bừng tỉnh bất chợt trong chiếc hộp lăn lùng bùng ấy, cảm giác nhếch nhác với đôi mắt và mái tóc đầy bụi bặm, mùi than đá ngập tràn lồng ngực, những bữa tối tồi tệ ở các phòng đợi lộng gió – theo quan điểm của tôi, đó là một cách khởi đầu chuyến du ngoạn thật kinh khủng.

Sau màn dạo đầu bằng chuyến tàu tốc hành ấy, chúng ta lại phải đối mặt với những khổ ải tại khách sạn; một khách sạn lớn đông đúc nhưng lại trống vắng đến lạ thường; căn phòng xa lạ và chiếc giường đầy nghi vấn! Tôi là kẻ cực kỳ kỹ tính về chuyện giường chiếu; đó chính là chốn linh thiêng của cuộc đời. Chúng ta trao thân thể gần như trần trụi và mệt mỏi của mình cho nó để được tái tạo lại qua giấc ngủ giữa những lớp chăn êm nệm ấm.

Đó là nơi chúng ta tìm thấy những giờ phút tuyệt diệu nhất của sự tồn tại, những giờ phút của tình yêu và giấc ngủ. Chiếc giường là một vật thiêng liêng, và chúng ta phải tôn trọng, kính ngưỡng, cũng như yêu quý nó như món quà trần thế tuyệt vời và đáng yêu nhất.

Tôi chẳng thể lật tấm ga trải giường của một khách sạn nào lên mà không rùng mình ghê tởm. Những vị khách trước đã làm gì trên chiếc giường ấy vào đêm hôm trước chứ? Biết đâu những kẻ dơ dáy, gớm ghiếc nào đó đã từng ngủ trên đó. Lúc ấy, tôi bắt đầu nghĩ về tất cả những con người khủng khiếp mà ta chạm mặt mỗi ngày, những kẻ có làn da khả nghi khiến ta phải liên tưởng đến đôi bàn chân và đủ thứ khác nữa! Tôi lại nhớ đến những kẻ mang theo mùi hôi nồng nặc của tỏi hoặc mùi mồ hôi người khó chịu. Tôi nghĩ đến những kẻ dị tật và mưng mủ, đến hơi thở độc hại từ những người bệnh, và tất cả những gì xấu xí, nhơ nhớp nhất ở con người.

Và tất cả những điều đó, rất có thể, lại nằm chính trên chiếc giường mà tôi chuẩn bị chợp mắt! Chỉ nghĩ đến thôi là tôi đã thấy lợm giọng khi trèo lên giường rồi.

Rồi đến những bữa tối ở khách sạn – những bữa ăn buồn tẻ tại bàn ăn chung giữa đủ loại người kỳ lạ, hay những bữa tối đơn độc khủng khiếp tại một chiếc bàn nhỏ trong nhà hàng, được soi sáng leo lét bởi một ngọn nến sáp rẻ tiền đặt dưới chiếc chụp đèn.

Lại thêm những buổi tối buồn đến tê tái ở một thị trấn xa lạ nào đó! Anh có biết điều gì thê thảm hơn cảnh màn đêm buông xuống trong hoàn cảnh ấy không? Người ta cứ lang thang như trong mộng, ngắm nhìn những gương mặt chưa từng thấy bao giờ và sẽ chẳng bao giờ gặp lại; lắng nghe người ta bàn tán về những chuyện chẳng liên quan gì đến mình bằng một ngôn ngữ có lẽ ta chẳng hiểu nổi. Bạn mang một cảm giác tồi tệ, tựa như mình đang bị lạc lối, và cứ tiếp tục bước đi để không phải quay về khách sạn – nơi mà bạn sẽ cảm thấy càng lạc lõng hơn nữa bởi vì đó là nhà, một mái nhà thuộc về bất cứ kẻ nào có tiền trả thuê, và cuối cùng bạn sụp xuống một chiếc ghế trong quán cà phê sáng rực ánh đèn, nơi mà sự mờ ảo của vàng son và ánh sáng đè bẹp bạn gấp ngàn lần so với bóng tối trên đường phố. Khi ấy, ngồi trước ly bia bock nhạt nhẽo, bạn cảm thấy cô đơn đến cùng cực, để rồi một thứ cơn điên rồ chực chờ bủa vây, một nỗi thèm khát được đi đến đâu đó, bất cứ nơi đâu, miễn là không phải ngồi trước chiếc bàn cẩm thạch và dưới ánh hào quang chói lọi ấy.

Rồi bỗng nhiên, bạn nhận ra rằng mình thực sự cô độc trên thế gian này, luôn luôn và ở khắp mọi nơi; nhưng tại những chốn quen thuộc, sự chen lấn quen thói chỉ mang lại cho chúng ta ảo tưởng về tình anh em nhân loại mà thôi. Trong những khoảnh khắc buông xuôi và chìm đắm trong cô độc tối tăm tại những thành phố xa xôi ấy, người ta suy ngẫm một cách khoáng đạt, minh bạch và sâu sắc. Khi ấy, người ta bỗng nhìn thấu toàn bộ cuộc sống nằm ngoài tầm nhìn của niềm hy vọng vĩnh cửu, nằm ngoài những sự dối lừa của thói quen bẩm sinh, và của những kỳ vọng về hạnh phúc mà ta hằng mơ mộng nhưng chẳng bao giờ thành hiện thực.

Chỉ bằng cách đi thật xa, chúng ta mới có thể thấu hiểu trọn vẹn sự phù du và trống rỗng của mọi thứ ở ngay gần; qua việc tìm kiếm những điều vô định, ta mới nhận ra vạn vật đều tầm thường và chóng qua; chỉ khi lang thang khắp mặt đất, ta mới hiểu được thế gian này nhỏ bé nhường nào, và mọi nơi đều giống nhau đến thế nào.

Tôi hiểu rõ biết bao, căm ghét biết bao và suýt chút nữa là sợ hãi biết bao những bước chân vẩn vơ qua những con đường xa lạ ấy; và đó chính là lý do vì sao, dẫu có ai ép thế nào tôi cũng nhất quyết không tự mình thực hiện một chuyến du khảo nước Ý, thế mà cuối cùng tôi lại quyết định đồng hành cùng người bạn Paul Pavilly của mình.

Anh thừa biết Paul, và hiểu rằng đối với anh ta, phụ nữ chính là tất cả, là thế giới, là bản thân sự sống. Có rất nhiều người đàn ông như thế, mẫu người mà sự tồn tại trở nên thơ mộng và được lý tưởng hóa nhờ sự hiện diện của phụ nữ. Trái đất này chỉ đáng sống bởi vì có họ ở đó; mặt trời tỏa sáng và ấm áp vì nó chiếu rọi lên họ; không khí dịu ngọt và thơm ngát vì nó thổi qua làn da và làm rối những sợi tóc mai bên thái dương họ, và vầng trăng trở nên quyến rũ bởi vì nó khiến họ mộng mơ và mang đến một vẻ đẹp yểu điệu cho tình yêu. Mọi hành động và cử chỉ của Paul đều có phụ nữ làm động lực; tất cả tư tưởng, nỗ lực và hy vọng của anh ta đều xoay quanh họ.

Khi tôi nhắc đến nước Ý với Paul, thoạt đầu anh ta kiên quyết từ chối rời khỏi Paris. Tuy nhiên, tôi bắt đầu kể cho anh ta nghe về những cuộc phiêu lưu mà tôi từng trải qua trong các chuyến đi. Tôi đoan chắc với anh ta rằng tất cả phụ nữ Ý đều vô cùng quyến rũ, và tôi thắp lên trong anh ta niềm hy vọng về những lạc thú tao nhã nhất tại Naples, nhờ vào một số bức thư giới thiệu mà tôi đang có; và thế là cuối cùng anh ta cũng để cho tôi thuyết phục.