Quả thực, vào thời đại diễm phúc của sự bình quân tầm thường và những chốn ô uệ vuông vức, theo cách gọi của Edgar Poe; vào cái thời kỳ tuyệt diệu này, khi mà ai nấy đều mơ ước được giống hệt mọi người, đến nỗi người ta chẳng tài nào phân biệt nổi một vị Tổng thống Cộng hòa với một tên hầu bàn; trong những ngày tháng này, những tiền thân của ngày mai đầy hứa hẹn và hạnh phúc, khi mà vạn vật trên thế gian sẽ chìm trong một sự đồng dạng tẻ nhạt và vô tính; quả thực, vào một thời đại như thế, người ta có quyền, hay đúng hơn là có bổn phận, phải trở nên xấu xí.

Thế nhưng, anh ta quả thực đã thực thi quyền lợi ấy với một sự quyết liệt tàn nhẫn nhất, và trọn vẹn chu toàn bổn phận ấy bằng thứ chủ nghĩa anh hùng dữ dội nhất. Trớ trêu thay, sự mỉa mai kỳ bí của số phận lại định đoạt để anh cất tiếng khóc chào đời với cái họ Lebeau, trong khi một người cha đỡ đầu đầy trí tưởng tượng, kẻ đồng lõa vô ý thức trước những trò đùa giỡn của tạo hóa, lại ban cho anh cái tên thánh Antinous.

Ngay cả giữa những người đồng thời của chúng ta, những kẻ đã sớm rảo bước trên con đường hướng tới lý tưởng tương lai về sự xấu xí toàn cầu, Antinous Lebeau vẫn nổi bật bởi vẻ bề ngoài khó coi của mình. Người ta có thể nói rằng anh đã dồn cả sự nhiệt thành, thậm chí là quá mức nhiệt thành, vào chuyện đó, dù anh không hề kỳ dị theo kiểu Mirabeau—kẻ từng khiến người đời phải thốt lên rằng: "Ôi! Con quái vật tuyệt mỹ làm sao!"

Than ôi! Không. Anh hoàn toàn không có lấy một nét đẹp nào, thậm chí chẳng có nổi cái vẻ đẹp của sự xấu xí. Anh xấu, chỉ thế thôi; chẳng hơn chẳng kém; tóm lại, anh xấu một cách tệ hại. Anh không gù lưng, không khuỳnh chân, cũng chẳng phệ bụng; đôi chân anh không giống một cặp kìm, đôi tay cũng chẳng quá dài hay quá ngắn. Thế nhưng, ở con người anh lại thiếu vắng hoàn toàn sự cân đối, không chỉ trong mắt các họa sĩ mà trong mắt bất kỳ ai. Chẳng ai có thể chạm trán anh trên phố mà không ngoái đầu nhìn theo và tự nhủ: "Lạy Chúa! Trông cái quái gì thế kia."

Màu tóc của anh chẳng ra một sắc thái nào cụ thể; một màu hạt dẻ nhạt, pha lẫn chút ánh vàng. Tóc anh không nhiều, nhưng bù lại cũng chẳng đến nỗi hói trụi, mà chỉ vừa đủ trọc để để lộ ra cái đỉnh đầu có màu sắc tựa như bơ. Màu bơ ư? Hơi quá! Gọi là màu bơ thực vật thì đúng hơn, lại là một thứ bơ thực vật nhợt nhạt vô cùng.

Khuôn mặt anh trông cũng giống bơ thực vật, nhưng chắc chắn là loại bơ đã bị pha tạp. Đặt cạnh khuôn mặt ấy, chiếc hộp sọ của anh—vốn mang màu của loại bơ thực vật nguyên chất—bỗng chốc trông tựa như bơ thật.

Chẳng có mấy điều để nói về cái miệng của anh! Thậm chí còn ít hơn cả mức ít ỏi; tổng kết lại—chẳng có gì cả. Đó là một cái miệng hoang đường.

Nhưng thôi, coi như tôi chưa hề nói gì về anh đi, và hãy thay thế cái sự miêu tả hão huyền này bằng một công thức hữu ích: Không thể miêu tả nổi anh ta. Tuy nhiên, quý vị chớ nên quên rằng Antinous Lebeau rất xấu xí, rằng thực tế ấy đập vào mắt bất cứ ai ngay từ cái nhìn đầu tiên, và chẳng một ai nhớ nổi mình từng thấy kẻ nào xấu hơn thế; và xin nói thêm rằng, như một đỉnh điểm của bất hạnh, chính bản thân anh cũng nhận thức được điều đó.

Từ đây, quý vị có thể thấy rằng anh không phải là kẻ ngốc, nhưng đồng thời, anh cũng chẳng hề có ác tâm; dĩ nhiên, anh là một kẻ bất hạnh. Một kẻ bất hạnh chỉ biết chìm đắm trong khốn khổ của chính mình, và người ta thường nhầm chiếc mũ ngủ của anh với chiếc mũ hề; trong khi ngược lại, sự lương thiện chỉ được trân trọng khi nó mang lại niềm vui. Hậu quả là, Antinous Lebeau bị coi là một kẻ ngốc, một kẻ ngốc hayquạuọ, và anh thậm chí chẳng nhận được sự thương hại nào chỉ vì quá đỗi xấu xí.

Anh chỉ có duy nhất một niềm vui trong đời, đó là đi lang thang qua những con phố tối tăm nhất vào những đêm không trăng, để được nghe những ả điếm đầu đường xó chợ cất lời:

— Lại đây về nhà với em đi, anh chàng da ngăm trai trẻ!

Than ôi! Đó là một niềm vui lén lút, và anh thừa biết điều đó chẳng phải sự thật. Bởi vì thỉnh thoảng, khi gặp mụ đàn bà đã già nua hoặc say mèm và anh chấp nhận lời mời ấy, ngay khi ngọn nến được thắp lên trong căn gác xép, chúng không còn thì thầm câu lừa dối kia nữa: anh chàng da ngăm trai trẻ. Khi nhìn rõ mặt anh, những mụ già bỗng trở nên già cỗi hơn, còn những ả say xỉn bỗng tỉnh cả rượu. Và không chỉ một mụ, dẫu đã trơ lì trước mọi sự ghê tởm và sẵn sàng đánh cược mọi rủi ro, đã nói thẳng vào mặt anh, bất chấp số tiền thù lao hào phóng mà anh đưa:

— Này anh bạn nhỏ, phải công nhận là anh xấu kinh hoàng.

Cuối cùng rồi anh cũng phải từ bỏ ngay cả niềm vui đáng thương hại ấy, khi nghe thấy những lời còn thảm hại hơn thế mà một ả khốn khổ không sao kìm được khi anh đưa ả về nhà:

— Chà, chắc hẳn gã này phải đói khát lắm rồi!

Than ôi! Anh thực sự đói khát, con người bất hạnh ấy; đói khát tình yêu, thèm thuồng một thứ gì đó dẫu chỉ phảng phất giống tình yêu đôi chút; anh khao khát không phải sống như một kẻ ngoài vành pháp luật nữa, khao khát chấm dứt cảnh bị lưu đày và hắt hủi vì gương mặt xấu xí của mình. Và ngay cả người đàn bà xấu xí nhất, đáng ghê tởm nhất cũng sẽ trở nên xinh đẹp trong mắt anh, miễn là ả chịu đừng coi anh là kẻ xấu, hoặc ít ra là đừng thốt lên điều đó cho anh nghe, đừng để anh thấy ả cảm thấy kinh hoàng trước vẻ bề ngoài của mình vì lý do đó.

Thế nên, có một hôm, khi gặp một ả khốn khổ mắt kèm nhèm, mặt phủ đầy vảy ghẻ, mang rõ dấu hiệu của chứng nghiện rượu, với cái miệng dãi dượi, chiếc váy rách rưới và bẩn thỉu, anh liền rộng tay bố thí cho ả một khoản tiền lớn. Để đáp lại, ả hôn lên tay anh, và anh đã đưa ả về nhà, cho tắm rửa sạch sẽ, chăm sóc tử tế, biến ả thành người hầu rồi sau đó là quản gia của mình. Tiếp đến, anh nâng ả lên hàng tình nhân, và cuối cùng, hiển nhiên là anh cưới ả làm vợ.

Ả cũng xấu xí gần bằng anh! Quả thực là vậy; nhưng chỉ là gần bằng. Gần bằng thôi, chứ chắc chắn chưa hoàn toàn; bởi vì ả thực sự kỳ dị, và sự kỳ dị ấy mang theo một thứ quyến rũ và vẻ đẹp riêng, không còn nghi ngờ gì nữa—chính cái thứ bùa ngòi khiến đàn ông phải say đắm. Và ả đã chứng minh điều đó bằng cách cắm sừng anh, thậm chí còn phô bày điều đó rõ mười mươi hơn nữa khi đi quyến rũ một người đàn ông khác.

Gã đàn ông kia thực chất còn xấu xí hơn cả anh.

Gã quả thực còn xấu xí hơn, cái tập hợp của mọi sự xấu xí cả về thể xác lẫn tâm hồn ấy, kẻ đồng bọn của đám ăn mày mà ả từng tạt ngang túng quẫn kết giao trong quá khứ, tên tù vượt ngục, kẻ buôn bán những đứa trẻ gái, gã lang thang bám đầy rác rưởi với đôi chân giống chân cóc, cái miệng giống cá đèn biển, và cái đầu lâu mà chiếc mũi đã được thay thế bằng hai cái lỗ.

— Vậy mà mày lại phản bội tao với một tên khốn nạn như thế ư? — gã chồng cắm sừng tội nghiệp lên tiếng. — Ngay tại nhà tao! Lại còn bị tao bắt quả tang tại trận nữa chứ! Tại sao, tại sao hỡi con khốn? Tại sao, khi mà gã ta còn xấu xí hơn cả tao?

— Ồ! Không đâu — ả kêu lên. — Anh muốn nói gì thì nói, nhưng đừng có bảo là hắn xấu hơn anh.

Và con người bất hạnh ấy cứ đứng chết trân ở đó, bị đánh gục và nghiền nát bởi những lời cuối cùng của ả—những lời mà ả thốt ra hoàn toàn không tài nào hiểu thấu nỗi kinh hoàng tột độ mà chúng gây ra cho anh.

— Bởi vì, anh thấy đấy, hắn mang một vẻ xấu xí rất riêng của hắn, trong khi anh thì cũng chỉ xấu xí như bao kẻ khác mà thôi.