Bạn thân mến, cậu bảo rằng dù cách nào đi nữa cậu cũng không tài nào hiểu nổi, và tớ hoàn toàn tin cậu. Cậu nghĩ tớ sắp điên rồi sao? Có lẽ vậy đấy, nhưng không phải vì những lý do mà cậu đang suy đoán đâu.

Đúng thế, tớ sắp lấy vợ rồi, và tớ sẽ giãi bày với cậu nguyên nhân đã dẫn dắt tớ đi đến quyết định ấy.

Những tư tưởng và quan điểm của tớ hoàn toàn chẳng thay đổi chút nào. Tớ vẫn coi mọi hình thức chung sống hợp pháp là điều gì đó vô cùng ngu ngốc, bởi tớ chắc chắn rằng cứ mười ông chồng thì có đến chín ông bị cắm sừng; và họ chẳng nhận được gì hơn ngoài những gì đáng đời cho sự ngớ ngẩn dám tự xiềng xích cuộc đời mình, từ bỏ sự tự do trong tình yêu — thứ duy nhất tốt đẹp và hạnh phúc trên cõi đời này — và dám bẻ gãy đôi cánh của trí tưởng tượng vốn luôn thôi thúc chúng ta hướng về mọi người phụ nữ, v.v., v.v., v.v. Cậu thừa hiểu tớ muốn nói gì mà. Hơn bao giờ hết, tớ cảm thấy bản thân không tài nào yêu nổi duy nhất một người phụ nữ, bởi tớ sẽ luôn quá đỗi tôn thờ tất cả những người phụ nữ khác. Tớ ước gì mình có một ngàn cánh tay, một ngàn chiếc miệng, và một ngàn... tâm trạng, để có thể ôm ghì lấy cả một đạo quân gồm những sinh linh kiều diễm ấy vào lòng ngay trong cùng một khoảnh khắc.

Thế mà tớ lại chuẩn bị lấy vợ đấy!

Tớ có thể nói thêm rằng tớ rất ít hiểu biết về cô gái sắp trở thành vợ tớ vào ngày mai; tớ mới chỉ gặp cô ấy có bốn hoặc năm lần mà thôi. Tớ biết rằng cô ấy chẳng có điểm nào khó coi cả, và thế là đủ cho mục đích của tớ. Cô ấy nhỏ nhắn, có làn da trắng và thân hình hơi đẫy đà; thế nên dĩ nhiên là vào ngày mốt, tớ sẽ lại tha thiết ao ước một người phụ nữ cao ráo, ngăm đen và mảnh khảnh cho mà xem.

Cô ấy không giàu, và xuất thân từ tầng lớp trung lưu. Cô ấy là kiểu con gái mà cậu có thể tìm thấy theo lố, rất thích hợp để kết hôn, không có lấy một khuyết điểm rõ rệt nào, nhưng cũng chẳng có phẩm chất gì đặc biệt nổi trội. Người ta thường nói về cô ấy rằng:

"Cô Lajolle là một cô gái rất dễ thương," và ngày mai họ sẽ nói: "Bà Raymon mới đáng yêu làm sao." Nói tóm lại, cô ấy thuộc về cái đám đông vô tận những cô gái mà người ta cảm thấy thật may mắn khi có được làm vợ — cho đến cái khoảnh khắc mà người ta chợt nhận ra mình lại thích tất cả những người phụ nữ khác hơn là chính người vợ hợp pháp của mình.

"Thế thì," cậu sẽ bảo tớ, "cậu lấy vợ để làm quái gì cơ chứ?"

Tớ ngượng chẳng muốn kể cho cậu nghe cái lý do kỳ lạ và có vẻ như vô lý đã thúc đẩy tớ làm cái hành động điên rồ này; tuy nhiên, sự thật là tớ đang sợ cô đơn!

Tớ chẳng biết phải nói sao để cậu hiểu cho mình, nhưng tâm trạng của tớ lúc này tệ hại đến mức cậu vừa thấy thương hại lại vừa khinh bỉ tớ cho mà xem.

Tớ không muốn phải thui thủi một mình vào ban đêm nữa; tớ muốn cảm nhận có ai đó ở sát bên mình, chạm vào mình, một sinh thể có thể cất tiếng nói và thốt ra điều gì đó, bất kể là điều gì cũng được.

Tớ muốn có thể đánh thức một ai đó đang nằm cạnh, để tớ có thể bất chợt đặt ra một câu hỏi, thậm chí là một câu hỏi ngớ ngẩn nếu tớ thấy thích, để tớ được nghe thấy tiếng người, và cảm nhận rằng có một tâm hồn thức tỉnh đang ở ngay bên cạnh mình, một sinh linh có lý trí đang hoạt động; để khi tớ vội vã thắp nến lên, tớ có thể nhìn thấy một gương mặt con người ở ngay bên cạnh — bởi vì — bởi vì — tớ cảm thấy thật xấu hổ khi phải thú nhận điều này — bởi vì tớ sợ phải ở một mình.

Ồ! Cậu vẫn chưa hiểu ý tớ đâu.

Tớ chẳng sợ bất kỳ hiểm nguy nào; nếu có một kẻ lạ đột nhập vào phòng, tớ sẽ giết hắn ngay mà không hề run tay. Tớ không sợ ma quỷ, cũng chẳng tin vào thế giới siêu nhiên. Tớ không sợ người chết, vì tớ tin vào sự tiêu vong hoàn toàn của mọi sinh thể một khi đã biến mất khỏi mặt đất này.

Thôi được, — vâng, được rồi, đành phải thú nhận vậy; tớ sợ chính bản thân mình, sợ cái cảm giác kinh hoàng của nỗi sợ hãi không tài nào hiểu nổi ấy.

Cậu cứ việc cười đi nếu muốn. Nó thực sự khủng khiếp, và tớ không cách nào rũ bỏ được. Tớ sợ những bức tường, những món đồ đạc, những vật dụng quen thuộc vốn mang trong mình một thứ sức sống tựa loài vật đối với tớ. Hơn hết thảy, tớ sợ những suy nghĩ kinh hoàng của chính mình, sợ lý trí của bản thân — thứ dường như sắp sửa rời bỏ tớ, bị đuổi cùng giết tận bởi một nỗi thống khổ vô hình và kỳ bí.

Lúc đầu, tớ cảm thấy một sự bứt rứt mơ hồ trong tâm trí, khiến một trận rùng mình chạy dọc khắp cơ thể. Tớ nhìn quanh, và dĩ nhiên chẳng có gì ở đó cả, và tớ lại ước chi có thứ gì đó xuất hiện, bất kể là thứ gì, miễn là nó hữu hình: tớ hoảng sợ, đơn giản chỉ vì tớ không thể hiểu nổi sự hoảng loạn của chính mình.

Nếu tớ lên tiếng, tớ lại sợ chính giọng nói của mình. Nếu tớ bước đi, tớ lại sợ một thứ gì đó mà tớ chẳng biết nằm sau cánh cửa, sau tấm rèm, trong chiếc tủ chén, hay dưới gầm giường; vậy mà suốt thời gian đó, tớ thừa biết chẳng có gì ở đâu cả, và tớ đột ngột quay phắt lại chỉ vì sợ cái thứ đang ở sau lưng mình, mặc dù chẳng có gì ở đó cả và tớ biết rõ điều đó.

Tớ trở nên hoảng loạn; tớ cảm thấy nỗi sợ ngày càng dâng cao, thế là tớ tự nhốt mình trong phòng, chui lên giường và trùm kín chăn, rồi ở đó, cuộn tròn lại như một con sâu đóm, tớ nhắm nghiền mắt trong tuyệt vọng và cứ giữ nguyên tư thế ấy suốt một khoảng thời gian vô định, dẫu vẫn nhớ rằng cây nến của mình đang cháy trên chiếc bàn cạnh giường và lẽ ra tớ phải thổi tắt nó đi, thế nhưng — tớ chẳng dám làm điều đó!

Thật quá đỗi kinh hoàng phải không, khi rơi vào hoàn cảnh như thế?

Trước kia tớ chẳng hề cảm thấy bất cứ điều gì trong số đó; tớ trở về nhà một cách vô cùng thoải mái, đi lên rồi đi xuống các căn phòng của mình mà chẳng có gì làm xáo trộn sự bình yên trong tâm trí. Giả sử có ai đó nói với tớ rằng tớ sẽ bị tấn công bởi một căn bệnh — vì tớ chẳng thể gọi nó bằng cái tên nào khác — một nỗi sợ hãi phi lý đến cùng cực, một căn bệnh ngu ngốc và khủng khiếp làm sao, tớ chắc chắn sẽ cười phá lên cho mà xem. Tớ vốn dĩ chưa từng sợ hãi khi mở cửa trong bóng tối; tớ đi ngủ thong thả mà chẳng buồn khóa cửa, và chưa bao giờ phải bật dậy giữa đêm chỉ để kiểm tra xem mọi thứ đã được cài chốt cẩn thận hay chưa.

Mọi chuyện bắt đầu từ năm ngoái vào một cách vô cùng kỳ lạ, vào một buổi tối mùa thu ẩm ướt. Khi người đầy tớ đã rời khỏi phòng sau bữa tối, tớ tự hỏi mình xem sắp sửa làm gì đây. Tớ cứ đi qua đi lại trong phòng một lúc lâu, cảm thấy mệt mỏi mà chẳng vì lý do gì cả, không tài nào làm việc được, và thậm chí chẳng còn chút năng lượng nào để đọc sách. Một làn mưa bụi đang rơi, và tớ cảm thấy buồn bã, trở thành con mồi cho một trong những cơn chán nản không rõ nguyên nhân — thứ khiến người ta muốn khóc, hoặc muốn trò chuyện với bất kỳ ai để xua tan những ý nghĩ nặng nề.

Tớ cảm thấy mình thật cô độc, và những căn phòng bỗng trở nên trống trải hơn bao giờ hết, trong khi tớ như bị bao vây bởi cảm giác cô quạnh vô tận và ngợp thở. Tớ phải làm gì đây? Tớ ngồi xuống, nhưng rồi một thứ sự kiên nhẫn bứt rứt và bồn chồn lại giày vò đôi chân, thế là tớ đứng dậy và bắt đầu đi lại tiếp. Tớ hơi bị sốt, vì đôi bàn tay đan vào nhau sau lưng — thói quen thường thấy khi người ta bước đi chậm rãi — dường như đang tự thiêu đốt lẫn nhau. Rồi bất chợt, một cơn rùng mình chạy dọc sống lưng, và tớ nghĩ rằng khí ẩm có lẽ đã luồn lách được vào phòng, thế nên tớ nhóm lò sưởi lần đầu tiên trong năm rồi ngồi xuống ngắm nhìn những ngọn lửa. Nhưng chẳng mấy chốc, tớ cảm thấy mình không thể nào ngồi yên nổi, thế là tớ lại đứng dậy và quyết định ra ngoài để xốc lại tinh thần, đồng thời tìm một người bạn nào đó để bầu bạn.

Tớ chẳng tìm được ai, vì thế tớ đi ra các đại lộ với hy vọng may ra sẽ gặp được người quen nào đó.

Khắp nơi đều ảm đạm, những mặt đường ướt sũng lấp lánh dưới ánh đèn gas, trong khi cái nóng oi ả của làn mưa gần như vô hình ấy trùm lên các con phố và dường như làm mờ đi ánh sáng từ những ngọn đèn.

Tớ lững thững bước đi, tự nhủ: "Mình sẽ chẳng tìm được lấy một bóng người để mà trò chuyện."

Tớ liếc nhìn vào mấy quán cà phê từ quảng trường Madeleine cho đến tận khu Faubourg Poissonière, và bắt gặp không ít những cá nhân với vẻ mặt sầu muộn đang ngồi bên bàn, những kẻ trông thậm chí chẳng còn đủ chút năng lượng nào để uống nốt chỗ đồ uống họ đã gọi.

Tớ lang thang vô định một hồi lâu, và đến khoảng nửa đêm thì bắt đầu quay về nhà; lúc đó tớ rất bình tĩnh và vô cùng mệt mỏi. Người gác cổng mở cửa ngay lập tức, điều rất bất thường đối với ông ta, và tớ thầm nghĩ chắc hẳn vừa có một vị khách thuê phòng khác mới về.

Mỗi khi đi vắng, tớ vẫn luôn khóa hai vòng cửa phòng mình, thế nhưng lần này tớ lại thấy nó chỉ khép hờ, điều khiến tớ vô cùng ngạc nhiên; tuy nhiên tớ đoán rằng có lẽ người ta vừa mang thư từ lên cho tớ trong buổi tối.

Tớ bước vào và thấy lò sưởi vẫn đang âm ỉ cháy, nhờ đó nó soi sáng căn phòng đôi chút, và trong lúc với tay định cầm lấy cây nến, tớ chợt nhận ra có ai đó đang ngồi trên chiếc bành ky bên lò sưởi, đang sưởi ấm đôi chân và quay lưng về phía tớ.

Tớ hoàn toàn không hề sợ hãi chút nào. Tớ vô cùng tự nhiên nghĩ rằng chắc có người bạn nào đó đến thăm mình. Không chừng là người gác cổng, theo lời dặn lúc tớ đi vắng, đã cho anh ta mượn chìa khóa riêng. Chỉ trong khoảnh khắc, tớ nhớ lại mọi chi tiết về việc mình trở về, từ chuyện cánh cửa lớn ở dưới nhà được mở ngay lập tức cho đến việc cửa phòng tớ chỉ khép hờ chứ không hề khóa.

Tớ chẳng thể nhìn thấy gì ở người bạn ấy ngoài phần đầu, và có lẽ anh ta đã ngủ thiếp đi trong lúc chờ đợi tớ, thế nên tớ tiến lại gần để đánh thức anh ta dậy. Tớ nhìn thấy anh ta rất rõ; cánh tay phải đang thõng xuống và hai chân bắt chéo, trong khi phần đầu hơi nghiêng về phía bên trái chiếc ghế bành, ra điều đang ngủ say. "Ai thế nhỉ?" Tớ tự hỏi. Tớ không nhìn rõ lắm vì căn phòng hơi tối, thế nên tớ giơ tay định chạm vào vai anh ta, nhưng bàn tay tớ lại chạm phải lưng ghế. Chẳng có ai ở đó cả; chiếc ghế hoàn toàn trống không.

Tớ giật bắn mình vì khiếp sợ. Thoáng chốc, tớ lùi lại như thể có một mối nguy hiểm chết người bất ngờ chắn ngang lối đi; rồi tớ quay phắt lại, thôi thúc bởi một thứ khao khát bức thiết phải nhìn lại chiếc ghế bành một lần nữa, và tớ đứng chết trân ở đó, thở hồng hộc vì sợ hãi, rối bời đến mức chẳng tài nào tập trung nổi suy nghĩ và tưởng chừng như sắp quỵ xuống.

Nhưng tớ vốn là một kẻ điềm tĩnh, và chẳng mấy chốc tớ đã lấy lại được bình tĩnh. Tớ tự nhủ: "Đó chỉ là một ảo giác thuần tuý, thế thôi," và tớ lập tức bắt đầu suy ngẫm về hiện tượng kỳ lạ này. Tư tưởng thường bay rất nhanh trong những khoảnh khắc như thế.

Tớ vừa trải qua một cơn ảo giác, đó là một sự thật không thể chối cãi. Tâm trí tớ khi ấy hoàn toàn minh mẫn và vẫn hoạt động một cách rành mạch, lô-gic, thế nên bộ não hoàn toàn chẳng có vấn đề gì cả. Chỉ có đôi mắt của tớ là bị đánh lừa mà thôi; chúng vừa nhìn thấy một ảo ảnh, một trong những thứ ảo ảnh từng khiến những kẻ khờ khạo tin vào phép màu. Đó chỉ là một sự cố thần kinh của cơ quan thị giác, chẳng hơn không kém; có lẽ mắt tớ lúc ấy hơi bị sung huyết mà thôi.

Tớ thắp nến lên, và khi cúi người về phía lò sưởi để làm việc đó, tớ nhận ra bản thân đang run lẩy bẩy, để rồi giật nảy mình đứng phắt dậy như thể vừa có ai đó chạm vào lưng mình.

Rõ ràng là tớ chẳng hề yên ổn chút nào.

Tớ đi lại vài vòng và ngâm nga dăm ba giai điệu.

Sau đó, tớ khóa chặt cửa lại bằng hai vòng và cảm thấy được trấn an phần nào; ít ra thì lúc này, chẳng một ai có thể bước vào được nữa.

Tớ ngồi xuống và ngẫm nghĩ về cuộc phiêu lưu vừa rồi suốt một hồi lâu; rồi tớ lên giường và thổi tắt ngọn nến.

Mọi chuyện vẫn ổn thỏa trong vài phút đầu; tớ nằm ngắm nghía yên tĩnh ngửa mặt lên trần, nhưng rồi một khao khát không tài nào cưỡng lại được lại trỗi dậy, sai khiến tớ phải liếc nhìn quanh phòng, và tớ nghiêng người nằm nghiêng.

Lò sưởi nhà tớ hầu như đã tắt ngấm, và vài hòn than hồng còn sót lại hắt thứ ánh sáng yếu ớt xuống sàn nhà cạnh chiếc ghế — nơi tớ tưởng chừng như lại nhìn thấy người đàn ông ấy đang ngồi.

Tớ vội vã quẹt một que diêm, nhưng tớ đã nhầm, bởi chẳng có ai ở đó cả; dẫu vậy, tớ vẫn đứng dậy, kéo chiếc ghế giấu ra sau giường, rồi cố gắng chìm vào giấc ngủ khi căn phòng đã chìm trong bóng tối. Thế nhưng tớ chưa kịp thiếp đi quá năm phút thì trong mơ, tớ lại nhìn thấy toàn bộ khung cảnh vừa rồi hiện lên rõ mồn một như thể nó đang diễn ra ngoài đời thực.

Tớ giật mình tỉnh giấc, và sau khi đã thắp nến lên, tớ ngồi bật dậy trên giường, thậm chí chẳng dám liều lĩnh hy vọng có thể chợp mắt lại một lần nữa.

Tuy nhiên, giấc ngủ vẫn đôi lần tràn đến chớp nhoáng dẫu tớ chẳng hề muốn, và cả hai lần tớ lại nhìn thấy đúng cảnh tượng ấy, cho đến tận khi tớ tưởng chừng như mình sắp phát điên; thế nhưng khi trời hừng sáng, tớ lại tự nhủ rằng mình đã khỏi bệnh, và cứ thế ngủ một mạch yên bình đến tận trưa.

Mọi chuyện đã qua và kết thúc. Tớ chỉ bị sốt, bị ác mộng; tớ chẳng biết nữa. Nói một cách ngắn gọn là tớ đã bị ốm, thế nhưng tớ vẫn tự thấy mình thật là một thằng ngốc quá đỗi.

Tớ đã tận hưởng buổi tối hôm ấy một cách trọn vẹn; tớ đến một nhà hàng ăn tối, sau đó ghé rạp hát và rồi bắt đầu quay về nhà. Thế nhưng khi đến gần ngôi nhà, tớ lại một lần nữa bị bao trùm bởi cảm giác bất an kỳ lạ; tớ lại sợ phải nhìn thấy hắn. Tớ không sợ hắn, không sợ sự hiện diện của hắn — thứ mà tớ vốn chẳng mảy may tin tưởng; thế nhưng tớ sợ mình lại bị đánh lừa một lần nữa; tớ sợ một cơn ảo giác mới lại xuất hiện, sợ rằng nỗi sợ hãi sẽ lại chiếm lấy tâm trí mình.

Tớ đã lang thang trên vỉa hè hơn cả một tiếng đồng hồ; rồi tớ tự nhủ mình thật quá đỗi ngốc nghếch và cuối cùng cũng chịu quay về nhà. Tớ thở hổn hển đến mức suýt chẳng lê nổi bước chân lên lầu, và tớ cứ đứng chết trân bên ngoài cửa phòng hơn mười phút; rồi đột nhiên tớ lấy hết can đảm và tự xốc lại tinh thần. Tớ cắm chìa khóa vào ổ, đẩy cửa bước vào tay lăm lăm ngọn nến. Tớ dùng chân đá văng cánh cửa phòng ngủ đang khép hờ và ném ánh mắt đầy sợ hãi về phía lò sưởi; chẳng có gì ở đó cả. A — h!

Thật là một sự nhẹ nhõm và sung sướng biết bao! Thật là một sự giải thoát tuyệt vời! Tớ bước đi dạo khoáng đạt và bạo dạn, nhưng tớ vẫn chưa hoàn toàn an tâm, chốc chốc lại quay phắt người lại với vẻ giật mình; ngay cả những cái bóng trong góc phòng cũng đủ sức làm tớ lo lắng.

Tớ đã có một giấc ngủ tồi tệ, liên tục bị quấy rầy bởi những tiếng động tưởng tượng, thế nhưng tớ đã không nhìn thấy hắn; không, mọi chuyện đã chấm dứt rồi.

Kể từ dạo ấy, tớ luôn bị ám ảnh bởi nỗi sợ phải ở một mình khi màn đêm buông xuống. Tớ cảm thấy con ma ấy đang ở đó, sát ngay bên tớ, bao bọc lấy tớ; chỉ là hắn không xuất hiện thêm lần nào nữa mà thôi. Và giả sử hắn có xuất hiện đi chăng nữa, thì nào có hề gì, bởi vì tớ có tin vào hắn đâu, và tớ biết rõ hắn chẳng là gì cả?

Dẫu vậy, điều đó vẫn cứ làm tớ bận tâm, bởi tớ cứ mãi nghĩ về nó: cánh tay phải thõng xuống và cái đầu nghiêng sang bên trái hệt như một kẻ đang chìm vào giấc ngủ... Thôi đủ lắm rồi, vì Chúa hãy dung thứ! Tớ không muốn nghĩ về nó nữa!

Thế nhưng, tại sao tớ cứ bị ám ảnh dai dẳng bởi ý nghĩ này cơ chứ? Đôi chân của hắn đã đặt sát cạnh lò sưởi cơ mà!

Hắn cứ bám riết lấy tớ; thật là ngu ngốc làm sao, nhưng sự đời là thế đấy. Hắn là ai và là cái thá gì chứ? Tớ thừa biết hắn chẳng hề tồn tại ngoại trừ trong trí tưởng tượng hèn nhát của tớ, trong những nỗi sợ hãi và cơn thống khổ của tớ! Thôi — đủ lắm rồi!...

Ừ thì, tớ có tự lý sự với bản thân đến mấy, có tự gồng mình lên cách mấy đi nữa thì cũng thế thôi; tớ chẳng thể nào ở nhà nổi, bởi tớ biết thừa là hắn đang ở đó. Tớ biết tớ sẽ chẳng nhìn thấy hắn nữa đâu; hắn sẽ chẳng thèm lộ diện lần nào nữa đâu; mọi chuyện đã qua rồi. Thế nhưng hắn vẫn cứ hiện diện ở đó trong tâm trí tớ. Hắn vẫn tàng hình, nhưng điều đó chẳng ngăn cản được việc hắn đang có mặt ở đó. Hắn đang nấp sau những cánh cửa, trong những chiếc tủ đóng kín, trong tủ quần áo, dưới gầm giường, ở mọi góc khuất tối tăm. Nếu tớ mở cửa hay mở tủ, nếu tớ cầm nến soi xuống gầm giường và chiếu ánh sáng vào những chốn tối tăm, hắn sẽ không còn ở đó nữa, thế nhưng tớ vẫn cảm nhận được hắn đang đứng sau lưng mình. Tớ quay phắt lại, đinh ninh chắc chắn rằng mình sẽ chẳng thấy hắn, rằng tớ sẽ chẳng bao giờ nhìn thấy hắn thêm lần nào nữa; thế nhưng, dẫu vậy đi chăng nữa, hắn vẫn cứ đang lúi húi ở ngay sau lưng tớ.

Thật là ngu ngốc, thật là khủng khiếp; nhưng tớ biết phải làm sao đây? Tớ chẳng thể nào cưỡng lại được.

Nhưng nếu nơi đây có hai người chúng ta cùng ở, tớ chắc chắn rằng hắn sẽ không đời nào còn bén mảng tới nữa, bởi vì hắn xuất hiện ở đó đơn giản chỉ vì tớ đang thui thủi một mình; hoàn toàn và duy nhất chỉ vì tớ đang ở một mình mà thôi!