[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: NONE

Ngày 8 tháng 5. Thật là một ngày tuyệt đẹp! Tôi đã dành toàn bộ buổi sáng nằm trên bãi cỏ trước nhà, dưới tán cây chuối khổng lồ phủ bóng che chở cho toàn bộ ngôi nhà. Tôi thích miền quê này và gắn bó với nơi đây bằng những cội rễ sâu xa, những cội rễ thâm trầm và tinh tế neo giữ con người vào mảnh đất nơi tổ tiên họ sinh ra và mất đi, neo giữ họ vào nếp nghĩ và thức ăn, vào phong tục lẫn ẩm thức, những biểu cảm địa phương, ngôn ngữ riêng có của những người nông dân, vào mùi hương của đất đai, làng mạc và của chính bầu không khí ấy.

Tôi yêu ngôi nhà nơi tôi lớn lên. Từ cửa sổ, tôi có thể nhìn thấy dòng sông Seine lững lờ chảy bên khu vườn, bên kia con đường, suýt cắt ngang qua mảnh đất của tôi — dòng sông Seine rộng lớn xuôi về Rouen và Havre, tấp nập thuyền bè ngược xuôi.

Bên trái, ở tận đằng xa kia, là Rouen, thành phố lớn với những mái nhà xanh thẳm ẩn dưới những ngọn tháp Gothic nhọn hoắt. Chúng vô số kể, mảnh dẻ hoặc bề thế, nổi bật lên là ngọn tháp nhà thờ chính tòa, vang vọng những tiếng chuông ngân nga trong bầu không khí trong trẻo của những buổi sáng đẹp trời, gửi đến tôi âm thanh kim loại xa xôi và ngọt ngào; tiếng chuông hòa cùng làn gió thoảng hướng về phía tôi, lúc gần lúc xa tùy theo sức gió mạnh hay nhẹ.

Quả là một buổi sáng tuyệt diệu làm sao!

Khoảng mười một giờ, một đoàn thuyền dài kéo theo một chiếc tàu lai chạy bằng hơi nước to bằng con ruồi, phát ra tiếng phì phò nhỏ xíu cùng làn khói dày đặc, lướt qua cổng nhà tôi.

Sau hai chiếc thuyền buông hai cột buồm của Anh với lá cờ đỏ phấp phới tung bay giữa trời, là một chiếc thuyền ba cột buồm tráng lệ của Brazil; nó trắng muốt, sạch sẽ đến kinh ngạc và tỏa sáng rực rỡ. Tôi chào nó, chẳng vì lý do gì đặc biệt, chỉ vì hình ảnh con thuyền mang lại cho tôi niềm vui lớn.

Ngày 12 tháng 5. Tôi bị sốt nhẹ mấy ngày nay và cảm thấy không khỏe, hay đúng hơn là tâm trạng vô cùng chán nản.

Những ảnh hưởng bí ẩn này từ đâu mà tới, biến niềm vui của chúng ta thành nỗi thất vọng và sự tự tin thành nỗi nghi ngờ? Người ta suýt có thể nói rằng bầu không khí, bầu không khí vô hình ấy, đang tràn ngập những Thế lực không thể tên gọi, mà sự hiện diện huyền bí của chúng buộc chúng ta phải chịu đựng. Tôi thức dậy với tinh thần phấn chấn nhất, dâng trào khúc ca trong cổ họng. Tại sao chứ? Tôi đi dạo bên bờ nước, và đột nhiên, chỉ sau một đoạn ngắn, tôi trở về nhà với tâm trạng khốn khổ, như thể có điều bất hạnh nào đó đang chờ đợi mình ở nhà. Tại sao vậy? Phải chăng một cơn rợn lạnh lướt qua da thịt đã làm xáo trộn thần kinh và hạ gục tinh thần tôi? Hay hình dáng những đám mây, màu sắc bầu trời, hay màu sắc thay đổi không ngừng của vạn vật xung quanh đã làm rối bời tâm trí khi chúng lướt qua trước mắt tôi? Ai mà biết được? Mọi thứ xung quanh chúng ta, mọi thứ chúng ta nhìn thấy mà chẳng ngắm nghía, mọi thứ chúng ta chạm vào mà chẳng hay biết, mọi thứ chúng ta cầm nắm mà chẳng cảm nhận, tất cả những gì chúng ta bắt gặp mà không phân định rõ ràng, đều có tác động nhanh chóng, bất ngờ và không thể giải thích nổi lên chúng ta, lên các giác quan của chúng ta, và qua đó tác động đến tư tưởng cùng chính trái tim ta.

Bí ẩn của Vô hình mới sâu sắc làm sao! Chúng ta không thể dò thấu nó bằng các giác quan nghèo nàn của mình, bằng đôi mắt bất lực trước những gì quá nhỏ hoặc quá lớn, quá gần hoặc quá xa; chẳng thể thấy cư dân của một vì sao hay một giọt nước... bằng đôi tai đánh lừa ta, vì chúng truyền tải những dao động của không khí thành âm thanh ngân vang. Chúng là những nàng tiên làm phép biến chuyển chuyển động ấy thành tiếng động, và qua sự biến hóa đó, sinh ra âm thanh làm cho sự xao động câm lặng của tự nhiên trở nên có giai điệu... bằng khứu giác kém cỏi hơn loài chó... bằng vị giác hầu như không thể phân biệt nổi tuổi của một chai rượu vang!

Ồ! Phải chi chúng ta có những giác quan khác tạo nên những phép màu khác vì lợi ích của chúng ta, biết bao điều tươi mới xung quanh ta sẽ được khám phá!

Ngày 16 tháng 5. Tôi ốm rồi, chắc chắn là vậy! Tháng trước tôi khỏe biết bao! Tôi đang sốt, sốt kinh khủng, hay đúng hơn là tôi đang rơi vào trạng thái suy nhược thần kinh, khiến tâm trí tôi chịu đựng sự hành hạ không kém gì thể xác. Tôi liên tục có cảm giác khủng khiếp rằng có mối nguy hiểm đang đe dọa mình, sự lo sợ về một tai trọng sắp xảy ra hay cái chết cận kề, một linh cảm chắc chắn là dấu hiệu của một căn bệnh nào đó còn chưa rõ tên, đang nảy mầm trong da thịt và dòng máu.

Ngày 18 tháng 5. Tôi vừa đi tư vấn bác sĩ về, vì tôi không thể chợp mắt được nữa. Ông ấy thấy mạch tôi đập nhanh, đồng tử giãn to, thần kinh căng như dây đàn, nhưng không có triệu chứng nào đáng báo động. Tôi phải theo một liệu trình tắm tia nước và uống kali bromua.

Ngày 25 tháng 5. Không có gì thay đổi! Trag thái của tôi quả thực rất kỳ lạ. Khi chiều xuống, một cảm giác bất an khó hiểu bao trùm lấy tôi, cứ như thể màn đêm đang che giấu một mối đe dọa khủng khiếp nào đó hướng về phía mình. Tôi ăn tối nhanh chóng rồi cố gắng đọc sách, nhưng chẳng hiểu nổi các từ ngữ, và hầu như không phân biệt được mặt chữ. Sau đó, tôi đi qua đi lại trong phòng khách, bị đè nặng bởi nỗi sợ hãi mơ hồ và không thể cưỡng lại được, nỗi sợ giấc ngủ và sợ chiếc giường của mình.

Khoảng mười giờ, tôi lên phòng. Ngay khi bước vào, tôi khóa kỹ và cài then: tôi sợ hãi... sợ cái gì chứ? Cho đến tận bây giờ tôi có sợ gì đâu... Tôi mở tủ ra, nhìn xuống gầm giường; tôi lắng nghe... tôi lắng nghe... cái gì cơ? Thật kỳ lạ làm sao khi một cảm giác khó chịu đơn thuần, sự tuần hoàn bị cản trở hoặc gia tăng, có lẽ sự kích thích của một sợi dây thần kinh, một cơn sung huyết nhẹ, một rối loạn nhỏ trong cỗ máy sống mỏng manh và chưa hoàn thiện của chúng ta, lại có thể biến kẻ vui tính nhất thành kẻ u sầu, và biến người dũng cảm nhất thành kẻ nhát gan? Rồi tôi lên giường, chờ đợi giấc ngủ như một kẻ đang chờ đợi đao phủ. Tôi chờ đợi nó đến với nỗi kinh hoàng, tim đập thình thịch, chân run rẩy, trong khi toàn bộ cơ thể run lên dưới lớp chăn ấm áp, cho đến khoảnh khắc tôi bất chợt chìm vào giấc ngủ, như thể tự gieo mình xuống vũng nước tù đọng để tự tử. Tôi không còn cảm thấy như trước kia nữa, cái giấc ngủ hiểm độc cứ lẩn quất cận kề và theo dõi tôi, sắp tóm lấy đầu tôi, nhắm nghiền đôi mắt tôi và tiêu diệt tôi, đang dần trùm lên người tôi.

Tôi chìm vào giấc ngủ — một giấc ngủ dài — có lẽ hai hoặc ba tiếng — rồi một giấc mơ — không — một cơn ác mộng tóm lấy tôi. Tôi cảm thấy mình đang ở trên giường và đang ngủ... tôi cảm nhận được điều đó... và tôi cũng biết rằng có ai đó đang đến gần, đang nhìn tôi, chạm vào tôi, đang leo lên giường tôi, quỳ lên ngực tôi, lấy hai tay bóp cổ tôi... bóp chặt hết sức có thể để siết cổ tôi.

Tôi vùng vẫy, bị trói buộc bởi sự bất lực khủng khiếp làm tê liệt chúng ta trong những giấc mơ; tôi cố gắng kêu lên — nhưng không thể; tôi muốn cử động — không thể; tôi cố gắng, bằng những nỗ lực bạo liệt nhất và đứt hơi, để lật người lại và hất văng sinh thể đang đè nặng và bóp nghẹt tôi này — không thể!

Và rồi đột nhiên, tôi bừng tỉnh, toàn thân run rẩy và đẫm mồ hôi; tôi thắp nến lên và nhận ra mình chỉ có một mình. Sau cơn khủng hoảng ấy, điều diễn ra mỗi đêm, cuối cùng tôi cũng chìm vào giấc ngủ và ngủ thiếp đi yên bình cho đến sáng.

Ngày 2 tháng 6. Tình trạng của tôi càng tồi tệ hơn. Tôi bị sao thế này? Thuốc bromua chẳng có tác dụng gì, và việc tắm tia nước hoàn toàn vô tích sự. Thỉnh thoảng, để vắt kiệt sức lực, dù bản thân đã mệt mỏi rã rời, tôi lại đi dạo trong rừng Roumare. Ban đầu tôi từng nghĩ rằng bầu không khí trong lành, dịu ngọt, thấm đượm hương thơm của cỏ cây và lá mục sẽ truyền dòng máu mới vào huyết quản và tiếp thêm năng lượng cho trái tim tôi. Tôi rẽ vào một lối mòn rộng trong rừng, rồi hướng về phía La Bouille, đi qua một con đường hẹp nằm giữa hai hàng cây cao vút, tạo nên một mái vòm xanh ngắt, gần như đen thẫm che lấp bầu trời và tôi.

Một cơn rợn ngột ngạt bỗng chạy dọc sống lưng tôi, không phải cái lạnh buốt, mà là sự run rẩy của nỗi thống khổ, thế là tôi rảo bước nhanh hơn, bất an vì phải một mình trong rừng, sợ hãi một cách ngu ngốc và vô cớ trước sự cô tịch sâu thẳm. Đột nhiên, tôi có cảm giác như mình đang bị theo dõi, rằng có ai đó đang bám theo gót chân, sát rạt phía sau, gần đến mức chạm tới người tôi.

Tôi quay phắt lại, nhưng chỉ có một mình. Tôi chẳng thấy gì phía sau ngoài con đường thẳng tắp, rộng thênh thang, trống hoác và được bao bọc bởi những hàng cây cao, trống trải đến rợn ngợp; phía bên kia nó cũng kéo dài mãi đến tận chân trời, trông vẫn y như vậy, thật đáng sợ.

Tôi nhắm nghiền mắt lại. Tại sao chứ? Và rồi tôi bắt đầu quay vòng tròn rất nhanh trên gót chân, tựa như một con quay. Tôi suýt ngã nhào và mở mắt ra; những hàng cây đang nhảy múa xung quanh và mặt đất tròng trành; tôi buộc phải ngồi xuống. Rồi, ồ! Tôi không còn nhớ mình đã đến đây bằng cách nào nữa! Thật là một ý nghĩ kỳ quái! Một ý nghĩ kỳ lạ, kỳ lạ làm sao! Tôi hoàn toàn không tài nào nhớ nổi. Tôi bước đi về phía bên phải và tìm được đường về đại lộ đã dẫn tôi vào giữa khu rừng.

Ngày 3 tháng 6. Tôi đã có một đêm kinh hoàng. Tôi sẽ đi xa vài tuần, bởi chắc chắn một chuyến đi sẽ giúp tôi hồi phục.

Ngày 2 tháng 7. Tôi đã trở về, hoàn toàn khỏi bệnh, và nhân tiện còn có một chuyến đi vô cùng thú vị. Tôi đã đến thăm tu viện Mount Saint-Michel mà trước đó chưa từng thấy.

Thật là một cảnh tượng ngoạn mục khi người ta đến Avranches vào lúc chiều tà như tôi! Thị trấn nằm trên một ngọn đồi, và tôi được dẫn vào khu vườn công cộng ở tận cùng thị trấn. Tôi thốt lên một tiếng kêu kinh ngạc. Một vịnh biển rộng lớn bất thường trải dài trước mắt, tít tắp đến tận chân trời, giữa hai ngọn đồi chìm khuất trong sương mù; và giữa vịnh vàng óng ánh mênh mông ấy, dưới bầu trời trong trẻo rực rỡ ánh vàng, một ngọn đồi kỳ lạ nhô lên, u ám và nhọn hoắt giữa biển cát. Mặt trời vừa khuất bóng, và dưới bầu trời vẫn đang bừng cháy, hình thù của khối đá kỳ vĩ ấy nổi bật lên, mang trên đỉnh một công trình kỳ ảo.

Vào lúc rạng đông, tôi tới đó. Thủy triều đang rút giống như đêm hôm trước, và tôi nhìn thấy tu viện tuyệt diệu ấy sừng sững hiện lên trước mắt khi mình tiến lại gần. Sau vài giờ đi bộ, tôi đến được khối đá khổng lồ nâng đỡ thị trấn nhỏ, được thống trị bởi nhà thờ lớn. Leo qua con phố hẹp và dốc đứng, tôi bước vào công trình kiến trúc Gothic tuyệt vời nhất từng được dựng lên cho Thiên Chúa trên mặt đất, rộng lớn như một thị trấn, ngập tràn những căn phòng thấp dường như chôn vùi dưới những mái vòm, cùng những hành lang cao ngút được nâng đỡ bởi những cột trụ mảnh dẻ.

Tôi bước vào món trang sức bằng đá granite khổng lồ nhẹ nhàng tựa tấm ren, phủ đầy những ngọn tháp, những tháp chuông mảnh mai với các bậc thang xoắn ốc vươn lên, giương cao những chiếc đầu kỳ lạ tua tủa những hình nhân quái dị, ác quỷ, động vật tưởng tượng, những loài hoa kỳ quái, được nối liền với nhau bởi những khung vòm chạm khắc tinh xảo, vươn lên bầu trời xanh ban ngày và bầu trời đen ban đêm.

Khi leo lên đến đỉnh, tôi nói với vị tu sĩ đi cùng: "Thưa cha, hẳn cha hạnh phúc lắm khi ở đây!" Và thầy đáp: "Trời rất lộng gió, thưa ông;" thế là chúng tôi bắt đầu trò chuyện trong lúc ngắm nhìn thủy triều dâng lên, tràn qua bãi cát và phủ lên nó một lớp áo giáp bằng thép.

Và rồi vị tu sĩ kể cho tôi nghe những câu chuyện, tất cả những câu chuyện cổ xưa thuộc về vùng đất ấy, truyền thuyết, toàn là truyền thuyết.

Một câu chuyện trong số đó gây ấn tượng mạnh với tôi. Những người dân quê, những người ở vùng Mornet, khẳng định rằng vào ban đêm người ta có thể nghe thấy tiếng nói chuyện rì rầm trên bãi cát, rồi nghe tiếng hai con dê kêu bê, một con giọng trầm, con kia giọng yếu ớt. Những kẻ hoài nghi tuyên bố rằng đó chẳng qua chỉ là tiếng kêu của loài chim biển, thỉnh thoảng giống tiếng dê kêu, lúc lại giống tiếng người than khóc; nhưng những ngư dân về muộn lại thề rằng họ đã gặp một lão mục đồng, đầu đội chiếc áo choàng che khuất mặt không bao giờ nhìn thấy nổi, lang thang trên các đồn cát, giữa hai con nước, xung quanh thị trấn nhỏ bé nằm biệt lập với thế giới ấy, đang dắt và đi trước một con dê đực mặt người, một con dê cái mặt người, cả hai đều có mái tóc trắng; chúng huyên náo trò chuyện, cãi vã bằng một thứ ngôn ngữ kỳ lạ, rồi đột nhiên im bặt để kêu lên những tiếng dê kêu hết sức bình sinh.

"Cha có tin điều đó không?" tôi hỏi vị tu sĩ. "Tôi hầu như không rõ," thầy đáp, và tôi tiếp tục: "Nếu ngoài chúng ta ra còn có những sinh thể khác trên trái đất này, tại sao từ lâu lắm rồi chúng ta lại không hề hay biết, hoặc tại sao cha chưa từng nhìn thấy họ? Tại sao tôi lại không thấy họ?" Thầy đáp: "Liệu chúng ta có nhìn thấy lấy một phần trăm ngàn những gì đang tồn tại không? Hãy nhìn kìa; có gió, thứ sức mạnh lớn nhất trong tự nhiên, quật ngã con người, thổi bay các tòa nhà, nhổ bật gốc cây, nâng biển thành những ngọn núi nước, phá hủy các vách đá và ném những con tàu lớn vào bãi đá ngầm; cơn gió giết chóc, réo rắt, thở dài, gầm rú — ông đã bao giờ nhìn thấy nó chưa, và ông có thể nhìn thấy nó không? Dù vậy, nó vẫn tồn tại đấy thôi."

Tôi lặng thinh trước lập luận đơn giản ấy. Con người đó là một triết gia, hoặc có lẽ là một kẻ ngốc; tôi không thể phân định chính xác, thế nên tôi im lặng. Những gì thầy vừa nói cũng là điều thường trực trong tâm trí tôi.

Ngày 3 tháng 7. Tôi ngủ không ngon giấc; chắc chắn có thứ ảnh hưởng gây sốt nào đó ở đây, vì người đánh xe của tôi cũng đang chịu đựng tình trạng giống hệt tôi. Khi tôi trở về nhà hôm qua, tôi chú ý đến vẻ xanh xao kỳ lạ của anh ta và hỏi: "Cậu bị sao thế, Jean?" "Thưa ông, vấn đề là tôi chẳng bao giờ được nghỉ ngơi, những đêm dài đang ngốn nghiến ban ngày của tôi. Kể từ khi ông đi vắng, có một lời nguyền quỷ quái nào đó ám lấy tôi."

Tuy nhiên, những người hầu khác đều khỏe mạnh, nhưng bản thân tôi lại vô cùng sợ hãi sẽ tái phát cơn sốt.

Ngày 4 tháng 7. Tôi chắc chắn đã tái phát bệnh; vì những cơn ác mộng cũ đã quay trở lại. Đêm qua tôi cảm thấy có ai đó đang tì người lên mình, dùng miệng hút lấy sự sống từ đôi môi tôi. Phải, hắn đang hút nó ra khỏi cổ tôi, giống như một con vỉa hút máu. Rồi hắn đứng dậy, thỏa mãn, và tôi tỉnh dậy, rã rời, bầm dập và tê liệt đến mức không thể nhúc nhích. Nếu tình trạng này kéo dài vài ngày nữa, chắc chắn tôi sẽ lại bỏ đi.

Ngày 5 tháng 7. Phải chăng tôi đã mất trí rồi? Chuyện gì đã xảy ra, những gì tôi chứng kiến đêm qua kỳ lạ đến mức đầu óc tôi quay cuồng khi nghĩ đến nó!

Cũng như mọi buổi tối, tôi đã khóa cửa phòng, rồi vì khát nước, tôi uống nửa cốc nước và tình cờ nhận thấy bình đựng nước đã đầy tận cái nút mài pha lê.

Rồi tôi lên giường và chìm vào một trong những giấc ngủ kinh hoàng, bị đánh thức sau chừng hai tiếng bởi một cú sốc còn khủng khiếp hơn.

Hãy tưởng tượng một người đang ngủ bị sát hại và bừng tỉnh với con dao găm cắm ngực, cổ họng khò khè ngập máu, không thể thở nổi và sắp chết mà chẳng hiểu nổi chuyện gì đang xảy ra — đúng là như thế đấy.

Sau khi định thần lại, tôi lại thấy khát, thế là tôi thắp nến và đi đến chiếc bàn đặt bình nước. Tôi nhấc nó lên và dốc ngược vào cốc, nhưng chẳng có giọt nào chảy ra. Nó trống rỗng! Hoàn toàn trống rỗng! Ban đầu tôi không tài nào hiểu nổi, rồi đột nhiên tôi bị cuốn vào một nỗi kinh hoàng tột độ đến mức phải ngồi sụp xuống, hay đúng hơn là tôi ngã phịch xuống ghế! Rồi tôi bật dậy phóng khoảnh khắc để quan sát xung quanh, rồi lại ngồi sụp xuống, bị bủa vây bởi sự kinh ngạc và sợ hãi, trước chiếc bình pha lê trong suốt! Tôi trân trân nhìn nó, cố gắng phỏng đoán, và đôi tay run lẩy bẩy! Ai đó đã uống nước, nhưng là ai? Tôi ư? Chắc chắn là tôi chứ còn ai vào đây nữa? Trong trường hợp đó, tôi chính là kẻ mộng du. Tôi đang sống, mà không hề hay biết, cái cuộc sống kép bí ẩn khiến chúng ta hoài nghi liệu có phải bên trong mình tồn tại hai con người, hay liệu một sinh thể kỳ lạ, bất khả tri và vô hình nào đó không có những khoảnh khắc như thế, khi tâm hồn chúng ta chìm trong trạng thái mê mụ, lại điều khiển cái thể xác bị giam cầm đang tuân lệnh sinh thể khác ấy, y như tuân lệnh chính chúng ta, thậm chí còn hơn thế nữa.

Ồ! Ai sẽ thấu hiểu nỗi thống khổ tột cùng của tôi? Ai sẽ thấu hiểu cảm xúc của một người hoàn toàn tỉnh táo, minh mẫn, đầy đủ lý trí, đang nhìn chằm chằm đầy kinh hãi vào chút nước cạn khô đã biến mất trong giấc ngủ qua lớp thủy tinh của bình đựng nước! Và tôi cứ ngồi đó cho đến tận rạng sáng, không dám quay lại giường ngủ nữa.

Ngày 6 tháng 7. Tôi đang phát điên mất. Toàn bộ lượng nước trong bình lại bị uống sạch trong đêm; — hay đúng hơn, chính tôi đã uống nó!

Nhưng có phải tôi không? Có thực là tôi không? Ai có thể làm thế chứ? Ai cơ chứ? Ồ! Chúa ơi! Tôi sắp phát điên rồi sao? Ai sẽ cứu tôi đây?

Ngày 10 tháng 7. Tôi vừa trải qua những thử thách đầy kinh ngạc. Chắc chắn là tôi điên rồi! Vậy mà!...

Vào ngày 6 tháng 7, trước khi đi ngủ, tôi đặt một ít rượu, sữa, nước, bánh mì và dâu tây lên bàn. Ai đó đã uống — tôi đã uống — toàn bộ nước và một ít sữa, nhưng rượu, bánh mì và dâu tây đều không hề bị động tới.

Vào ngày 7 tháng 7, tôi lặp lại thí nghiệm tương tự với kết quả y hệt, và đến ngày 8 tháng 7, tôi chỉ để lại nước và sữa thì không có gì bị đụng đến cả.

Cuối cùng, vào ngày 9 tháng 7, tôi chỉ đặt nước và sữa lên bàn, cẩn thận bọc các chai bằng vải muslin trắng và buộc chặt các nút chai. Sau đó, tôi bôi chì than lên môi, râu và tay rồi đi lên giường.

Giấc ngủ không thể cưỡng lại ập đến, nhanh chóng nối tiếp bởi một cú tỉnh giấc khủng khiếp. Tôi không hề nhúc nhích, và ga giường của tôi không có vết bẩn nào. Tôi lao tới bàn. Lớp vải muslin bọc quanh các chai vẫn nguyên vẹn; tôi tháo dây buộc trong nỗi sợ hãi run rẩy. Toàn bộ nước đã bị uống sạch, sữa cũng vậy! Ôi! Lạy Chúa vĩ đại...

Tôi phải khởi hành đi Paris ngay lập tức.

Ngày 12 tháng 7. Paris. Hẳn tôi đã mất trí trong mấy ngày qua! Tôi chắc chắn là trò đùa của trí tưởng tượng suy nhược, trừ phi tôi thực sự là kẻ mộng du, hoặc tôi đã bị khuất phục dưới quyền năng của một trong những ảnh hưởng đã được chứng minh là có thật nhưng cho đến nay vẫn chưa thể giải thích nổi, được gọi là sự thôi miên. Dù sao đi nữa, trạng thái tinh thần của tôi đã suýt chạm ngưỡng điên loạn, và hai mươi bốn giờ ở Paris là đủ để giúp tôi lấy lại thăng bằng.

Hôm qua sau khi giải quyết vài công việc và đi thăm hỏi những người bạn mang lại luồng không khí tinh thần tươi mới và sảng khoái, tôi kết thúc buổi tối tại Théâtre-Français. Một vở kịch của Alexandre Dumas Con đang được công diễn, và tâm trí sắc sảo, mạnh mẽ của ông đã hoàn tất quá trình chữa lành cho tôi. Quả thực sự cô độc rất nguy hiểm đối với những bộ óc năng động. Chúng ta cần những người biết suy nghĩ và trò chuyện xung quanh mình. Khi ở một mình quá lâu, chúng ta tự lấp đầy không gian bằng những bóng ma.

Tôi đi dọc các đại lộ trở về khách sạn với tâm trạng vô cùng phấn khởi. Giữa cảnh chen chúc xô bồ của dòng người, tôi nghĩ về những nỗi sợ hãi và phỏng đoán của tuần trước không chút mỉa mai, bởi tôi đã tin, vâng, tôi từng tin rằng có một sinh thể vô hình đang sống dưới mái nhà mình. Tâm trí chúng ta mới yếu ớt làm sao, và nó nhanh chóng hoảng sợ, lạc lối biết bao, ngay khi chúng ta va vấp phải một sự thật nhỏ bé không thể lý giải.

Thay vì kết luận bằng những từ đơn giản: "Tôi không hiểu vì nguyên nhân ngoài tầm với," chúng ta lại ngay lập tức tưởng tượng ra những bí ẩn kinh khủng và quyền năng siêu nhiên.

Ngày 14 tháng 7. Quốc khánh. Tôi đi dạo qua các con phố, những quả pháo hoa và lá cờ làm tôi thích thú như một đứa trẻ. Dù vậy, việc vui vẻ vào một ngày cố định theo sắc lệnh của Chính phủ thật là ngớ ngẩn. Quần chúng, một bầy cừu ngu ngốc, lúc thì kiên nhẫn đều đặn, lúc lại nổi loạn hung hãn. Bảo chúng rằng: "Hãy vui lên," thế là chúng vui. Bảo chúng rằng: "Hãy đi chiến đấu với hàng xóm đi," thế là chúng đi chiến đấu. Bảo chúng rằng: "Hãy bỏ phiếu cho Hoàng đế," thế là chúng bỏ phiếu cho Hoàng đế, rồi bảo chúng: "Hãy bỏ phiếu cho nền Cộng hòa," thế là chúng bỏ phiếu cho nền Cộng hòa.

Những kẻ lãnh đạo chúng cũng ngu ngốc chẳng kém; nhưng thay vì tuân lệnh con người, chúng tuân lệnh các nguyên tắc — thứ vốn chỉ có thể ngu ngốc, cằn cỗi và sai lầm, chính vì chúng là nguyên tắc, nghĩa là những ý tưởng được coi là chắc chắn và bất biến trên thế giới này, nơi chẳng có gì là chắc chắn, bởi ánh sáng chỉ là ảo ảnh và âm thanh cũng chỉ là ảo ảnh.

Ngày 16 tháng 7. Hôm qua tôi chứng kiến một số chuyện khiến tôi vô cùng bận tâm.

Tôi ăn tối cùng người họ hàng là phu nhân Sablé, có chồng là đại đoàn trưởng Trung đoàn Kỵ binh Chasseurs thứ 76 tại Limoges. Ở đó có hai phụ nữ trẻ, một người đã kết hôn với một bác sĩ y khoa, Tiến sĩ Parent, người rất tận tụy với các bệnh thần kinh và những biểu hiện phi thường mà các thí nghiệm thôi miên và gợi ý tạo ra vào thời điểm này.

Ông ấy kể cho chúng tôi nghe khá dài dòng về những kết quả đáng chú ý đạt được bởi các nhà khoa học Anh và các bác sĩ thuộc trường y Nancy, và những sự kiện ông đưa ra khiến tôi cảm thấy kỳ lạ đến mức tuyên bố rằng mình hoàn toàn hoài nghi.

"Chúng ta," ông tuyên bố, "đang ở ngưỡng cửa khám phá ra một trong những bí mật quan trọng nhất của tự nhiên — ý tôi là một trong những bí mật quan trọng nhất trên trái đất này, vì chắc chắn có những bí mật mang tầm quan trọng khác ở trên các vì sao đằng kia. Kể từ khi con người biết suy nghĩ, kể từ khi cậu ấy có thể diễn đạt và viết lại suy nghĩ của mình, cậu ấy đã cảm thấy bản thân đang cận kề một bí mật không thể thấu hiểu bằng các giác quan thô kệch và kém cỏi của mình, và cậu ấy nỗ lực bù đắp sự bất lực của các giác quan bằng nỗ lực của trí tuệ. Chừng nào trí tuệ ấy vẫn ở giai đoạn sơ khai, sự giao tiếp với các linh hồn vô hình này mang những hình thức tầm thường nhưng đáng sợ. Từ đó sinh ra niềm tin phổ biến vào siêu nhiên, những huyền thoại về các linh hồn lang thang, tiên nữ, yêu tinh, hồn ma, tôi thậm chí có thể nói là huyền thoại về Thượng đế — bởi những quan niệm của chúng ta về đấng sáng thế, dù xuất phát từ tôn giáo nào đi nữa, chắc chắn vẫn là những phát minh tầm thường nhất, ngu ngốc nhất và khó chấp nhận nhất từng nảy sinh từ bộ não hoảng sợ của bất kỳ sinh vật con người nào. Không gì đúng hơn những gì Voltaire đã nói: 'Thượng đế đã tạo ra con người theo hình ảnh của Ngài, nhưng con người chắc chắn đã đáp trả Ngài đúng như thế.'"

"Nhưng trong hơn một thế kỷ qua, con người dường như đã có linh cảm về một điều gì đó mới mẻ. Mesmer và một số người khác đã đưa chúng ta lên một hướng đi bất ngờ, và đặc biệt trong hai hoặc ba năm gần đây, chúng ta đã đạt được những kết quả thực sự đáng kinh ngạc."

Người họ hàng của tôi, người cũng rất hoài nghi, mỉm cười, và Bác sĩ Parent nói với cô ấy: "Bà có muốn tôi thử đưa bà vào giấc ngủ không, thưa phu nhân?" "Vâng, chắc chắn rồi."

Cô ấy ngồi xuống chiếc ghế bành, và ông bắt đầu nhìn chằm chằm vào cô để thôi miên. Tôi chợt cảm thấy hơi khó chịu, tim đập thình thịch và cổ họng nghẹn đắng. Tôi thấy đôi mắt của phu nhân Sablé đang nặng trĩu dần, khóe môi giật giật và lồng ngực phập phồng, và chỉ sau mười phút, cô ấy đã chìm vào giấc ngủ.

"Hãy đứng ra sau lưng cô ấy," bác sĩ bảo tôi, thế là tôi liền kéo ghế ngồi phía sau cô. Ông đặt một tấm danh thiếp vào tay cô và nói: "Đây là chiếc gương soi; cô nhìn thấy gì trong đó?" Và cô đáp: "Tôi thấy người anh họ của mình." "Anh ấy đang làm gì thế?" "Anh ấy đang xoắn ria mép." "Còn bây giờ?" "Anh ấy đang lấy một bức ảnh trong túi ra." "Ảnh của ai vậy?" "Ảnh của chính anh ấy."

Điều đó hoàn toàn đúng, và bức ảnh đó vừa được tặng cho tôi tối hôm ấy ở khách sạn.

"Thái độ của anh ấy trong bức chân dung này thế nào?" "Anh ấy đang đứng, tay cầm mũ."

Vì vậy, cô ấy nhìn thấy trên tấm danh thiếp đó, trên mảnh bìa các-tông trắng ấy, cứ như thể đang nhìn vào trong gương.

Những người phụ nữ trẻ hoảng sợ và thốt lên: "Thế là đủ rồi! Đủ, quá đủ rồi!"

Nhưng vị bác sĩ ra lệnh với giọng uy quyền: "Sáng mai đúng tám giờ cô sẽ thức dậy; sau đó cô sẽ đến thăm người anh họ ở khách sạn của anh ấy và xin mượn năm ngàn franc mà chồng cô đang đòi hỏi, và anh ấy sẽ hỏi xin khi bắt đầu chuyến đi sắp tới."

Rồi ông đánh thức cô ấy dậy.

Khi trở về khách sạn, tôi ngẫm nghĩ về buổi trị liệu kỳ lạ này và bị bủa vây bởi những mối hoài nghi, không phải về sự thành thật tuyệt đối và không thể nghi ngờ của người họ hàng — vì tôi đã biết cô ấy thân thiết như ruột thịt từ khi còn bé — mà là về một trò bịp bợm có thể có từ phía vị bác sĩ. Phải chăng ông ấy đã giấu một chiếc gương trong lòng bàn tay, thứ mà ông cho người phụ nữ xem trong lúc ngủ cùng lúc với tấm danh thiếp? Những ảo thuật gia chuyên nghiệp cũng làm những điều kỳ quặc không kém.

Thế là tôi về nhà và đi ngủ, rồi sáng nay, vào khoảng tám giờ rưỡi, tôi bị đánh thức bởi người hầu phòng: "Phu nhân Sablé muốn gặp ngài ngay lập tức, thưa ngài," thế là tôi vội vã mặc quần áo và chạy sang chỗ cô ấy.

Cô ngồi xuống với vẻ đầy bồn chồn, mắt dán xuống sàn nhà, và không thèm kéo mạng che mặt lên, cô nói với tôi: "Anh họ quý mến của em, em sắp nhờ anh một việc lớn." "Việc gì thế, em họ?" "Em không muốn nói ra, nhưng em buộc phải làm vậy. Em đang cực kỳ cần năm ngàn franc." "Cái gì, em á?" "Vâng, là em, hoặc đúng hơn là chồng em, người đã yêu cầu em lo tiền cho anh ấy."

Tôi ngẩn người đến mức lắp bắp không thành câu trả lời. Tôi tự hỏi liệu cô ấy có thực sự đang đùa cợt tôi cùng Bác sĩ Parent không, liệu đây có phải là một vở kịch được dàn dựng từ trước một cách hoàn hảo không. Tuy nhiên, khi nhìn kỹ lại cô ấy, mọi sự hoài nghi của tôi liền tan biến. Cô ấy đang run rẩy vì đau khổ, bước đi này quá đỗi đau đớn đối với cô, và tôi đoan chắc rằng cổ họng cô đang nghẹn ngào tiếng nấc.

Tôi biết cô ấy rất giàu có nên tiếp tục hỏi: "Cái gì! Chẳng lẽ chồng em không có sẵn năm ngàn franc sao? Nào, hãy nghĩ xem. Em có chắc là anh ấy ủy quyền cho em đến hỏi mượn anh không?"

Cô ấy ngập ngừng vài giây, như thể đang cố gắng hết sức lục lọi trí nhớ, rồi đáp: "Vâng... vâng, em rất chắc chắn." "Anh ấy đã viết thư cho em à?"

Cô lại ngập ngừng suy ngẫm, và tôi đoán được sự dằn vặt trong tâm trí cô. Cô ấy không hề biết. Cô chỉ biết rằng mình phải vay năm ngàn franc từ tôi cho chồng. Thế là cô đành nói dối. "Vâng, anh ấy viết thư cho em." "Vào lúc nào cơ? Hôm qua em chẳng hề nhắc đến với anh." "Sáng nay em vừa nhận được thư." "Em có thể cho anh xem được không?" "Không; không... không... nó chứa những chuyện riêng tư... những điều quá cá nhân của vợ chồng em... em đã đốt nó đi rồi." "Vậy chồng em đang ngập trong nợ nần à?"

Cô lại ngập ngừng, rồi lẩm bẩm: "Em không biết." Ngay lập tức tôi nói thẳng thừng: "Anh không có sẵn năm ngàn franc lúc này đâu, em họ quý mến ạ."

Cô phát ra một tiếng kêu nghẹn ngào như thể đang đau đớn lắm và van xin: "Ôi! Ôi, em nài nỉ anh, em nài nỉ anh hãy lo cho em..."

Cô trở nên kích động và chắp hai tay lại như đang cầu xin tôi! Tôi nghe thấy giọng mình thay đổi tông điệu; cô khóc nức nở và lắp bắp, bị dồn ép và chi phối bởi mệnh lệnh không thể cưỡng lại mà cô đã nhận được.

"Ôi! Ôi! Em xin anh... nếu anh biết em đang phải chịu đựng những gì... Em cần nó ngay trong hôm nay."

Tôi thấy thương hại cô: "Em sẽ có nó sớm thôi, anh thề đấy." "Ôi! Cảm ơn anh! Cảm ơn anh! Anh tốt quá."

Tôi tiếp tục: "Em có nhớ chuyện diễn ra ở nhà em tối qua không?" "Vâng." "Em có nhớ Bác sĩ Parent đã thôi miên em không?" "Vâng." "Ồ! Tốt lắm; ông ấy đã ra lệnh cho em sáng nay phải đến chỗ anh để vay năm ngàn franc, và lúc này em đang tuân theo gợi ý đó đấy."

Cô ngẫm nghĩ một lúc, rồi đáp: "Nhưng vì chồng em là người cần tiền mà..."

Suốt một tiếng đồng hồ tôi cố gắng thuyết phục nhưng không thành công, và khi cô ra về, tôi đến gặp vị bác sĩ. Ông ấy vừa bước ra ngoài, lắng nghe tôi với nụ cười và nói: "Bây giờ ngài tin chưa?" "Vâng, tôi không thể không tin." "Chúng ta hãy đến chỗ cô họ của ngài đi."

Cô ấy đã thiu thiu ngủ trên ghế bành vì quá mệt mỏi. Vị bác sĩ bắt mạch, nhìn cô một lúc với bàn tay giơ lên hướng về đôi mắt đang nhắm dần lại dưới sức mạnh từ trường không thể cưỡng lại này, và khi cô đã ngủ say, ông nói:

"Chồng chị không cần năm ngàn franc nữa! Do đó chị phải quên đi việc đã xin mượn tiền anh họ, và nếu anh ấy nhắc đến chuyện đó, chị sẽ không hiểu anh ấy nói gì đâu."

Rồi ông đánh thức cô dậy, tôi liền lôi ví ra và nói: "Đây là số tiền sáng nay em hỏi mượn anh này, em họ thân mến." Nhưng cô ngạc nhiên đến mức tôi không dám nài nỉ thêm; dẫu vậy, tôi vẫn cố gợi lại tình huống ấy, nhưng cô kịch liệt phủ nhận, nghĩ rằng tôi đang trêu chọc mình, và cuối cùng suýt chút nữa thì nổi trận lôi đình.

Thế đấy! Tôi vừa mới trở về và chẳng tài nào ăn nổi bữa trưa, vì thí nghiệm này đã làm xáo trộn hoàn toàn tâm trí tôi.

Ngày 19 tháng 7. Nhiều người khi nghe tôi kể câu chuyện này đã cười chế nhạo. Tôi không biết phải nghĩ sao nữa. Người khôn ngoan thường nói: Biết đâu đấy?

Ngày 21 tháng 7. Tôi ăn tối ở Bougival, rồi dành cả buổi tối tại buổi khiêu vũ của những người chèo thuyền. Chắc chắn mọi thứ đều phụ thuộc vào địa điểm và hoàn cảnh. Thật là đỉnh cao của sự ngớ ngẩn khi tin vào siêu nhiên trên đảo Grenouillière[15]... nhưng trên đỉnh Mont Saint-Michel?... và ở Ấn Độ? Chúng ta chịu ảnh hưởng khủng khiếp từ môi trường xung quanh. Tôi sẽ trở về nhà vào tuần tới.

Ngày 30 tháng 7. Hôm qua tôi đã trở về nhà. Mọi thứ vẫn ổn thỏa.

Ngày 2 tháng 8. Không có gì mới. Thời tiết tuyệt đẹp, và tôi dành trọn cả ngày để ngắm nhìn dòng sông Seine chảy qua.

Ngày 4 tháng 8. Tranh chấp giữa những người hầu trong nhà. Họ quả quyết rằng những chiếc cốc trong tủ đã bị vỡ vào ban đêm. Người hầu phòng cáo buộc đầu bếp, đầu bếp lại cáo buộc cô thợ may, cô thợ may lại cáo buộc hai người kia. Ai mới là thủ phạm? Phải là kẻ lắm mưu mẹo mới phân định nổi.

Ngày 6 tháng 8. Lần này, tôi không hề điên. Tôi đã thấy... Tôi đã thấy... Tôi đã thấy!... Tôi không thể nghi ngờ gì nữa... Tôi đã tận mắt thấy nó!...

Lúc hai giờ tôi đang đi dạo giữa những luống hoa hồng dưới ánh nắng rực rỡ... trong lối đi viền những đóa hồng mùa thu đang bắt đầu rụng cánh. Khi tôi dừng lại ngắm một bông Géant de Bataille đang nở ba đóa tuyệt đẹp, tôi tận mắt nhìn thấy cuống của một bông hoa uốn cong lại gần mình, tựa như có một bàn tay vô hình đang bẻ cong nó, rồi gãy phựt như thể bàn tay ấy vừa hái lấy! Sau đó bông hoa vươn thẳng lên, tuân theo đúng đường cong mà một bàn tay sẽ vẽ ra khi đưa nó lên miệng, rồi nó lơ lửng giữa bầu không khí trong suốt, đơn độc và bất động, một đốm đỏ rực rỡ cách mắt tôi ba thước. Trong cơn tuyệt vọng, tôi lao tới chộp lấy nó! Chẳng có gì cả; nó đã biến mất. Lúc ấy tôi nổi giận đùng đùng với chính mình, bởi một người khôn ngoan và nghiêm túc không được phép mắc những ảo giác như thế.

Nhưng có phải ảo giác không? Tôi quay lại tìm cuống hoa và lập tức tìm thấy nó ngay dưới bụi cây, vừa mới gãy đứt, nằm giữa hai bông hồng khác vẫn còn bám trên cành, và tôi lủi thủi trở về nhà với tâm trạng rối bời; bởi tôi giờ đây đã chắc chắn, chắc chắn như sự luân phiên giữa ngày và đêm, rằng tồn tại ngay cạnh tôi một sinh thể vô hình sống bằng sữa và nước, có thể chạm vào đồ vật, cầm nắm và thay đổi vị trí của chúng; do đó nó mang bản chất vật chất, dù vô hình trước các giác quan của chúng ta, và nó đang sống giống như tôi, dưới chính mái nhà này...

Ngày 7 tháng 8. Tôi ngủ ngon lành. Hắn đã uống nước trong bình của tôi, nhưng không làm gián đoạn giấc ngủ của tôi.

Tôi tự hỏi liệu mình có bị điên không. Khi vừa tản bộ dưới ánh nắng ven sông lúc nãy, những mối hoài nghi về sự tỉnh táo của bản thân lại trỗi dậy; không phải những hoài nghi mơ hồ như trước đây, mà là những hoài nghi chính xác và tuyệt đối. Tôi từng thấy những kẻ điên, và tôi biết một số người rất thông minh, minh mẫn, thậm chí cực kỳ sắc sảo trong mọi vấn đề của cuộc sống, ngoại trừ một điểm. Họ nói năng rõ ràng, rành mạch, uyên bác về mọi thứ, cho đến khi đột nhiên suy nghĩ của họ va phải bãi đá ngầm của cơn điên rồi vỡ vụn ra, tan tác và chìm nghỉm trong biển nước cuồng nộ và khủng khiếp đầy sóng lợn, sương mù và cuồng phong được gọi là sự điên loạn.

Tôi chắc chắn sẽ nghĩ mình điên, điên hoàn toàn, nếu bản thân không có ý thức, không nhận thức rõ ràng về trạng thái của mình, nếu tôi không dò thấu nó bằng cách phân tích với sự minh mẫn trọn vẹn. Thực ra tôi chỉ là một người bình thường đang mắc chứng ảo giác. Một sự rối loạn chưa rõ nguyên nhân nào đó đã nảy sinh trong bộ não tôi, một trong những sự rối loạn mà các nhà sinh lý học ngày nay đang cố gắng ghi nhận và xác định chính xác, và sự rối loạn ấy hẳn đã tạo ra một vực thẳm sâu thẳm trong tâm trí tôi cùng trật tự và logic của tư duy. Những hiện tượng tương tự xảy ra trong những giấc mơ dẫn dắt chúng ta qua những ảo ảnh kỳ quái nhất mà không gây ra bất kỳ sự ngạc nhiên nào, bởi cơ chế kiểm tra và cảm giác kiểm soát của chúng ta đã chìm vào giấc ngủ, trong khi năng lực tưởng tượng vẫn thức tỉnh và hoạt động. Liệu có khả năng nào một trong những phím đàn vô hình của bàn phím đại não đã bị tê liệt trong tôi không? Một số người mất đi trí nhớ về danh từ riêng, động từ, con số hoặc đơn giản là các mốc thời gian sau một tai nạn. Việc định vị tất cả các hạt tư duy đã được chứng minh ngày nay; vậy thì có gì ngạc nhiên khi năng lực kiểm soát tính phi thực tế của một số ảo giác nhất định ở tôi bị phá hủy tạm thời cơ chứ!

Tôi đã nghĩ về tất cả những điều này khi đi dạo bên bờ nước. Ánh mặt trời rực rỡ chiếu rọi dòng sông khiến trái đất trở nên tươi đẹp, đồng thời lấp đầy ánh nhìn của tôi bằng tình yêu cuộc sống, yêu loài én với sự lanh lẹ luôn làm tôi thích thú, yêu những loài cây ven sông với tiếng xào xạc mang lại niềm vui cho đôi tai.

Tuy nhiên, dần dần một cảm giác khó chịu khó hiểu lại bao trùm lấy tôi. Tôi có cảm giác như một lực lượng vô danh nào đó đang làm tê liệt và ngăn cản tôi, ngăn tôi bước tiếp và đang gọi tôi quay lại. Tôi cảm thấy nỗi khao khát muốn quay về đầy đau đớn, thứ đè nặng lên bạn khi để lại một người bệnh yêu quý ở nhà và bị ám ảnh bởi linh cảm rằng bệnh tình của họ đang trở nặng.

Do đó, bất chấp ý muốn của bản thân, tôi quay về, mang theo sự chắc chắn rằng mình sẽ tìm thấy một tin tức tồi tệ nào đó đang chờ đợi, một bức thư hoặc một bức điện tín. Tuy nhiên, chẳng có gì cả, và tôi còn cảm thấy ngạc nhiên, bất an hơn là khi vừa trải qua một thị kiến kỳ ảo nào đó.

Ngày 8 tháng 8. Hôm qua tôi đã trải qua một buổi tối kinh hoàng. Hắn không còn lộ diện nữa, nhưng tôi cảm thấy hắn đang ở gần, đang quan sát, nhìn chằm chằm, thâm nhập, thống trị tôi và còn đáng sợ hơn nhiều khi hắn ẩn nấp như thế, so với việc hắn biểu hiện sự hiện diện liên tục và vô hình qua các hiện tượng siêu nhiên. Dù sao thì tôi cũng đã ngủ được.

Ngày 9 tháng 8. Không có gì, nhưng tôi cảm thấy sợ hãi.

Ngày 10 tháng 8. Không có gì; ngày mai chuyện gì sẽ xảy ra đây?

Ngày 11 tháng 8. Vẫn không có gì; tôi không thể ở lại nhà với nỗi sợ hãi này treo lơ lửng trên đầu và những suy nghĩ cuồn cuộn trong tâm trí; tôi sẽ đi khỏi đây.

Ngày 12 tháng 8. Mười giờ đêm. Suốt cả ngày tôi đã cố gắng bỏ đi mà không tài nào làm nổi. Tôi muốn thực hiện một hành động tự do đơn giản và dễ dàng ấy — bước ra ngoài — lên xe ngựa để đến Rouen — vậy mà tôi không thể làm nổi. Lý do là gì chứ?

Ngày 13 tháng 8. Khi mắc phải một số căn bệnh nhất định, mọi dây cót của thể xác dường như đều đứt gãy, mọi năng lượng tiêu tan, mọi cơ bắp chùng xuống, xương cốt mềm nhũn như thịt, và máu lỏng như nước. Tôi đang trải nghiệm trạng thái đó trong thế giới tinh thần của mình một cách kỳ lạ và đau đớn. Tôi không còn chút sức mạnh, dũng khí, khả năng tự kiểm soát nào, thậm chí mất cả quyền năng vận động ý chí của chính mình. Tôi không còn quyền năng muốn bất cứ điều gì nữa, mà có kẻ nào đó đang quyết định thay tôi và tôi chỉ việc tuân lệnh.

Ngày 14 tháng 8. Tôi tiêu đời rồi! Có ai đó đang chiếm đoạt linh hồn tôi và thống trị nó! Có ai đó ra lệnh cho mọi hành động, mọi chuyển động, mọi suy nghĩ của tôi. Tôi không còn là chính mình nữa, chẳng là gì ngoài một kẻ quan sát bị biến thành nô lệ và khiếp hãi trước mọi việc mình làm. Tôi muốn bước ra ngoài; nhưng không thể. Hắn không muốn thế, nên tôi cứ ngồi đó, run lẩy bẩy và điên cuồng trên chiếc ghế bành mà hắn giam cầm. Tôi chỉ muốn đứng dậy và xốc lại tinh thần để thấy mình vẫn là chủ nhân của chính mình: Không thể! Tôi bị đóng đinh vào ghế, và chiếc ghế dính chặt xuống mặt đất đến mức không một sức mạnh nào có thể lay chuyển chúng tôi.

Rồi đột nhiên, tôi bắt buộc phải, tôi buộc phải đi xuống tận cuối vườn để hái dâu tây rồi ăn chúng, và thế là tôi lầm lũi đi ra đó. Tôi hái dâu tây và ăn chúng! Ôi! Chúa tôi! Chúa tôi! Có Chúa tồn tại không chứ? Nếu Ngài có thật, hãy giải cứu tôi! Hãy cứu tôi! Giúp tôi với! Xin xá tội! Xót thương! Khoan dung! Cứu tôi với! Ôi những đớn đau! Những cực hình! Những kinh hoàng!

Ngày 15 tháng 8. Chắc chắn đây chính là cách mà người họ hàng tội nghiệp của tôi từng bị chiếm đoạt và chi phối, khi cô ấy đến vay năm ngàn franc của tôi. Cô ấy nằm dưới quyền năng của một ý chí kỳ lạ đã xâm nhập vào cơ thể, tựa như một linh hồn khác, một linh hồn ký sinh và thống trị. Thế giới sắp đến hồi diệt vong rồi sao?

Nhưng hắn là ai, sinh thể vô hình đang thống trị tôi này. Sinh thể bất khả tri này, kẻ lang thang thuộc giống loài siêu nhiên nào?

Những sinh thể vô hình thực sự tồn tại sao! Vậy tại sao kể từ thuở khai thiên lập địa, chúng chưa từng biểu hiện chính xác theo cách này đối với tôi? Tôi chưa từng đọc được điều gì giống với những gì đang diễn ra trong ngôi nhà mình. Ôi! Phải chi tôi có thể rời khỏi đây, phải chi tôi có thể bỏ trốn để không bao giờ quay lại. Tôi sẽ được cứu rỗi, nhưng tôi đành bất lực.

Ngày 16 tháng 8. Hôm nay tôi trốn thoát được hai tiếng đồng hồ, tựa như một tên tù nhân vô tình thấy cửa ngục hé mở. Tôi đột nhiên cảm thấy mình được tự do và hắn đang ở rất xa, thế là tôi ra lệnh cất ngựa thật nhanh và lái xe đến Rouen. Ôi! Thật tuyệt vời làm sao khi có thể ra lệnh cho một kẻ tuân lệnh bạn: "Đến Rouen!"

Tôi bảo anh ta dừng xe trước thư viện và nài nỉ họ cho mượn chuyên khảo của Tiến sĩ Herrmann Herestauss về những cư dân chưa được biết đến của thế giới cổ đại và hiện đại.

Sau đó, khi đang bước lên xe, tôi định bảo: "Ra ga xe lửa!" nhưng thay vì thế, tôi thét lên — không phải nói mà là thét lên — với giọng to đến mức mọi người qua đường đều quay lại: "Về nhà!" và tôi ngã phịch xuống đệm xe, kiệt quệ vì thống khổ tinh thần. Hắn đã phát hiện ra tôi và giành lại quyền kiểm soát.

Ngày 17 tháng 8. Ôi! Thật là một đêm! Thật là một đêm! Dù vậy dường như tôi nên cảm thấy vui mừng. Tôi đã đọc sách đến tận một giờ sáng! Herestauss, Tiến sĩ Triết học và Thần học, đã viết về lịch sử và sự biểu hiện của tất cả những sinh thể vô hình lơ lửng xung quanh con người, hoặc những kẻ mà con người hằng mơ tưởng. Ông mô tả nguồn gốc, lãnh địa, quyền năng của chúng; nhưng chẳng có tên nào giống với kẻ đang ám ảnh tôi. Người ta có thể nói rằng con người, kể từ khi biết tư duy, đã linh cảm và sợ hãi một sinh thể mới mạnh mẽ hơn mình, kẻ kế vị hắn trên thế giới này, và rằng, khi cảm nhận sự hiện diện của kẻ đó mà không thể tiên đoán bản chất của vị chúa tể ấy, hắn đã trong nỗi sợ hãi tột cùng mà tạo ra cả một chủng loại những sinh thể ẩn khuất, những bóng ma mơ hồ sinh ra từ nỗi sợ.

Thế là, sau khi đọc sách đến một giờ sáng, tôi ra ngồi bên khung cửa sổ mở toang để làm dịu trán và tâm trí trong bầu không khí đêm tĩnh lặng. Trời rất ấm áp và dễ chịu làm sao! Trước đây tôi sẽ tận hưởng một đêm như thế này biết bao!

Trăng không sáng, nhưng các vì sao bắn những tia sáng rực rỡ lên bầu trời tối thẫm. Ai là kẻ cư ngụ những thế giới ấy? Hình thù nào, sinh thể sống nào, loài vật nào ở đằng kia? Những kẻ có tư duy ở những thế giới xa xôi ấy biết nhiều hơn chúng ta điều gì? Họ có thể làm được gì hơn chúng ta? Họ nhìn thấy điều gì mà chúng ta không hay biết? Chẳng lẽ một ngày nào đó, vượt qua không gian, một kẻ trong số họ sẽ xuất hiện trên trái đất chúng ta để chinh phục nó, giống như những người Norseman từng vượt biển để nô dịch những quốc gia yếu đuối hơn mình sao?

Chúng ta thật yếu đuối, không tấc sắt trong tay, vô tri, nhỏ bé làm sao, chúng ta — những kẻ sống trên hạt bụi lầy lội quay cuồng trong một giọt nước.

Tôi chìm vào giấc ngủ, mơ màng giữa bầu không khí đêm mát lạnh, rồi sau khi ngủ chừng ba phần tư tiếng, tôi mở mắt ra không một cử động, bị đánh thức bởi một cảm giác mơ hồ và kỳ lạ nào đó mà chẳng rõ là gì. Ban đầu tôi chẳng thấy gì cả, rồi đột nhiên tôi có cảm giác như một trang sách vẫn mở trên bàn tự động lật sang trang. Không một luồng gió nào lọt qua cửa sổ, tôi ngạc nhiên và chờ đợi. Khoảng bốn phút sau, tôi nhìn thấy, tôi thấy, vâng, tôi tận mắt nhìn thấy một trang khác tự nâng lên rồi rơi đè lên những trang kia, như thể có một ngón tay đang lật nó vậy. Chiếc ghế bành của tôi trống không, trông có vẻ trống không, nhưng tôi biết hắn đang ở đó, chính là hắn, đang ngồi vào chỗ của tôi, và hắn đang đọc sách. Với một cú lao dữ dội, cú lao của một con dã thú lồng lộn muốn moi ruột kẻ huấn luyện, tôi băng qua phòng để tóm lấy hắn, bóp cổ hắn, giết chết hắn!... Nhưng trước khi tôi kịp chạm tới, chiếc ghế của tôi ngã nhổng lên như thể có ai đó vừa tháo chạy... cái bàn chao đảo, ngọn đèn rơi xuống tắt ngấm, và cửa sổ đóng sập lại như thể một tên trộm vừa bị phát hiện và tháo chạy vào màn đêm, tự tay khép lại đằng sau hắn.

Thế là hắn đã bỏ chạy: hắn đã sợ hãi: hắn, kẻ sợ hãi tôi!

Vậy thì... vậy thì... ngày mai... hoặc muộn hơn... một ngày nào đó... tôi sẽ có thể tóm gọn hắn trong tay và đè nghiến hắn xuống mặt đất! Chẳng phải loài chó đôi khi vẫn cắn và siết cổ chủ nhân của chúng đó sao?

Ngày 18 tháng 8. Tôi đã suy nghĩ suốt cả ngày. Ồ vâng, tôi sẽ tuân lệnh hắn, làm theo mọi xung động của hắn, hoàn thành mọi ước muốn của hắn, tỏ ra khiêm nhường, phục tùng, hèn nhát. Hắn mạnh hơn; nhưng một giờ khắc sẽ đến...

Ngày 19 tháng 8. Tôi biết... tôi biết... tôi biết tất cả rồi! Tôi vừa đọc được những dòng này trên tờ Revue du Monde Scientifique: "Một mẩu tin kỳ lạ vừa gửi đến chúng ta từ Rio de Janeiro. Sự điên loạn, một dịch bệnh điên cuồng có thể so sánh với căn bệnh điên cuồng truyền nhiễm từng tấn công người châu Âu thời Trung Cổ, hiện đang hoành hành tại Tỉnh San-Paulo. Những cư dân hoảng loạn đang bỏ nhà cửa, rời bỏ làng mạc, từ bỏ đất đai, kêu gào rằng họ đang bị truy đuổi, bị chiếm hữu, bị cai trị như súc vật bởi những sinh thể vô hình nhưng hữu hình, một loài ma cà rồng chuyên hút sinh lực của họ trong lúc ngủ, ngoài ra còn uống nước và sữa mà dường như không đụng đến bất kỳ loại thực phẩm nào khác."

"Giáo sư Don Pedro Henriques, đi cùng một số nhà bác học y khoa, đã đến Tỉnh San-Paulo để nghiên cứu nguồn gốc và sự biểu hiện của chứng điên cuồng đáng kinh ngạc này ngay tại chỗ, đồng thời đề xuất lên Hoàng đế những biện pháp phù hợp nhất để khôi phục lý trí cho cư dân đang phát điên."

À há! Bây giờ tôi mới nhớ ra chiếc thuyền ba cột buồm tuyệt đẹp của Brazil từng lướt qua trước cửa sổ khi ngược dòng Seine vào ngày 8 tháng 5 năm ngoái! Tôi từng nghĩ nó thật đẹp, trắng muốt và rực rỡ làm sao! Sinh thể đó ở trên con thuyền ấy, đến từ nơi chôn nhau cắt rốn của giống loài nó. Và nó đã nhìn thấy tôi! Nó nhìn thấy ngôi nhà của tôi cũng màu trắng, và nó đã nhảy từ tàu lên bờ đất. Ôi! Lạy Chúa nhân từ!

Bây giờ tôi đã rõ, tôi có thể đoán định. Triều đại của con người đã chấm dứt, và hắn đã đến. Kẻ mà những vị linh hồn lo lắng từng trừ tà, kẻ mà các phù thủy gọi hồn trong đêm tối mà chưa từng thấy xuất hiện, kẻ mà linh cảm của những vị chủ nhân thoáng qua trên thế giới gán cho tất cả các hình thù quái dị hoặc yểu điệu của yêu tinh, thần linh, thần lùn, tiên nữ và các linh hồn quen thuộc. Sau những quan niệm thô sơ về nỗi sợ ban sơ, những con người tinh tường hơn đã tiên đoán rõ ràng hơn. Mesmer đã đoán trước về hắn, và mười năm trước các bác sĩ đã khám phá chính xác bản chất quyền năng của hắn, ngay cả trước khi hắn tự mình thi triển nó. Họ đùa giỡn với thứ vũ khí của Chúa tể mới này — sự thống trị của một ý chí huyền bí lên tâm hồn con người vốn đã bị biến thành nô lệ. Họ gọi đó là chủ nghĩa từ tính, thuật thôi miên, sự gợi ý... tôi biết gì nữa chứ? Tôi đã thấy họ đùa giỡn như những đứa trẻ vô liêm sỉ với quyền năng khủng khiếp này! Khốn cho chúng ta! Khốn cho con người! Hắn đã đến, kẻ... kẻ... hắn tự gọi mình là gì nhỉ... kẻ... tôi lờ mờ nghe thấy hắn đang thét tên mình với tôi mà tôi không nghe rõ... kẻ... phải... hắn đang thét lên... tôi đang lắng nghe... tôi không thể... nhắc lại... Horla... tôi đã nghe thấy... Horla... chính là hắn... Horla... hắn đã đến!

À! Kẻ kền kền đã ăn thịt bồ câu, con sói đã ăn thịt cừu; con sư tử đã nuốt chửng con trâu với cặp sừng sắc nhọn; con người đã tiêu diệt sư tử bằng tên, gươm, súng đạn; nhưng Horla sẽ biến con người thành những gì chúng ta từng biến với ngựa và bò: tài sản, nô lệ và thức ăn của hắn, chỉ bằng ý chí thuần túy. Khốn cho chúng ta!

Nhưng dẫu vậy, loài vật đôi khi vẫn nổi dậy và tiêu diệt kẻ đã khuất phục nó... Tôi cũng muốn thế... Tôi sẽ làm được! Nhưng tôi phải nhận ra hắn, chạm vào hắn, nhìn thấy hắn! Các bác sĩ nói rằng đôi mắt loài vật, khác với chúng ta, không phân biệt vạn vật như chúng ta... Và mắt tôi không thể phân biệt nổi kẻ mới đến đang áp bức mình này.

Tại sao chứ? Ồ! Bây giờ tôi nhớ lại lời của vị tu sĩ ở Mont Saint-Michel: "Liệu chúng ta có nhìn thấy lấy một phần trăm ngàn những gì đang tồn tại không? Hãy nhìn kìa; có gió, thứ sức mạnh lớn nhất trong tự nhiên, quật ngã con người, thổi bay các tòa nhà, nhổ bật gốc cây, nâng biển thành những ngọn núi nước, phá hủy các vách đá và ném những con tàu lớn vào bãi đá ngầm; cơn gió giết chóc, réo rắt, thở dài, gầm rú — ông đã bao giờ nhìn thấy nó chưa, và ông có thể nhìn thấy nó không? Dù vậy, nó vẫn tồn tại đấy thôi!"

Và tôi tiếp tục suy nghĩ: đôi mắt tôi quá yếu đuối, quá hoàn mỹ đến mức thậm chí không phân biệt nổi những vật thể cứng, nếu chúng trong suốt tựa thủy tinh!... Nếu một tấm kính không có lớp tráng thiếc đằng sau ngáng đường, tôi sẽ đâm sầm vào nó, y như một con chim bay vào phòng tự đập vỡ đầu vào khung cửa sổ. Hơn nữa, hàng ngàn thứ đang lừa dối và làm hắn lạc lối. Vậy thì có gì ngạc nhiên khi hắn không thể nhận thức được một sinh thể mới xuyên thấu qua ánh sáng cơ chứ.

Một sinh thể mới! Tại sao lại không? Chắc chắn nó phải đến chứ! Tại sao chúng ta phải là kẻ cuối cùng? Chúng ta không phân biệt được nó, giống như tất cả những loài khác được tạo ra trước chúng ta sao? Lý do là bản chất của nó hoàn mỹ hơn, thể xác tinh tế và hoàn thiện hơn chúng ta — trong khi cơ thể chúng ta quá yếu đuối, được thiết kế vụng về, vướng víu những cơ quan luôn mệt mỏi, luôn căng cứng như những ổ khóa quá phức tạp, sống vật vờ như cây cỏ và thú vật, chật vật nuôi sống bản thân bằng không khí, cỏ cây và thịt thà, một cỗ máy động vật là nạn nhân của bệnh tật, dị tật, sự suy tàn; thở hồng hộc, kém điều hòa, đơn giản và kỳ cục, được tạo ra một cách khéo léo nhưng tồi tệ, một tác phẩm thô kệch và tinh vi, phác thảo của một sinh thể có thể trở nên thông minh và vĩ đại.

Chúng ta chỉ là một nhúm, quá ít ỏi trên thế giới này, từ con hàu cho đến con người. Tại sao không thể có thêm một loài nữa, một khi khoảng thời gian phân tách các lần xuất hiện liên tiếp của tất cả các loài khác đã hoàn tất?

Tại sao không thể có thêm một loài? Tại sao không thể có những loài cây khác với những bông hoa khổng lồ, lộng lẫy tỏa hương thơm ngát cả một vùng trời? Tại sao lại không có những nguyên tố nào khác ngoài lửa, không khí, đất và nước? Chỉ có bốn, đúng bốn, những người vú em của các sinh thể khác nhau! Thật đáng tiếc làm sao! Tại sao chúng không phải là bốn mươi, bốn trăm, bốn ngàn chứ! Mọi thứ mới nghèo nàn làm sao, mới tầm thường và khốn khổ làm sao! Được ban phát một cách keo kiệt, được phát minh một cách khô khan, được chế tạo một cách vụng về! Ôi! Con voi và con hà mã, thật là duyên dáng làm sao! Và con lạc đà, mới thanh lịch làm sao!

Nhưng bạn sẽ nói, con bướm chính là một bông hoa biết bay! Tôi mơ về một loài bướm rộng lớn bằng một trăm thế giới, với đôi cánh mà hình dáng, vẻ đẹp, màu sắc và chuyển động tôi thậm chí không thể diễn tả nổi. Nhưng tôi nhìn thấy nó... nó bay lượn từ vì sao này sang vì sao khác, làm tươi mát và ướp hương thơm cho chúng bằng hơi thở nhẹ nhàng và hài hòa từ những nhịp vỗ cánh!... Và những con người trên đó ngắm nhìn nó lướt qua trong nỗi ngất ngây vui sướng!...*

Tôi bị sao thế này? Chính là hắn, kẻ Horla đang ám ảnh tôi, khiến tôi suy nghĩ vẩn vơ những chuyện ngớ ngẩn này! Hắn ở bên trong tôi, hắn đang trở thành tâm hồn tôi; tôi sẽ giết chết hắn!

Ngày 19 tháng 8. Tôi sẽ giết hắn. Tôi đã nhìn thấy hắn! Hôm qua tôi ngồi vào bàn làm việc và giả vờ viết lách vô cùng chăm chú. Tôi thừa biết hắn sẽ đến lảng vảng xung quanh tôi, sát rạt bên tôi, gần đến mức có lẽ tôi đủ sức chạm vào hắn, tóm lấy hắn. Và thế là!... lúc đó tôi sẽ có sức mạnh của sự tuyệt vọng; tôi sẽ dùng đôi tay, đầu gối, lồng ngực, vầng trán, hàm răng của mình để bóp cổ hắn, đè nghiến hắn, cắn xé hắn thành từng mảnh. Và tôi rình mò hắn với tất cả các giác quan đang căng phồng.

Tôi đã thắp hai ngọn đèn và tám cây nến sáp trên lò sưởi, cứ như thể nhờ ánh sáng này, tôi có thể phát hiện ra hắn.

Chiếc giường của tôi — chiếc giường gỗ sồi cổ kính với những cột trụ — nằm đối diện tôi; bên phải là lò sưởi; bên trái là cánh cửa được khép hờ sau khi tôi mở toang một lúc để dụ hắn vào; phía sau tôi là chiếc tủ quần áo rất cao gắn gương, nơi tôi vẫn dùng để thay đồ mỗi ngày và thường ngắm mình từ đầu đến chân mỗi khi đi ngang qua.

Thế là tôi giả vờ viết để đánh lừa hắn, vì hắn cũng đang quan sát tôi, và đột nhiên tôi cảm thấy, tôi chắc chắn rằng hắn đang đọc lén qua vai tôi, rằng hắn đang ở đó, gần như chạm vào tai tôi.

Tôi bật dậy thật nhanh, hai tay dang rộng đến mức suýt ngã. Ơ kìa?... Trời sáng rực như ban trưa, nhưng tôi không nhìn thấy hình phản chiếu của mình trong gương!... Nó trống rỗng, trong vắt, sâu thẳm, ngập tràn ánh sáng! Nhưng hình dáng của tôi không hề hiện lên trong đó... trong khi chính tôi đang đứng đối diện! Tôi nhìn chằm chằm vào tấm gương lớn trong veo từ trên xuống dưới bằng đôi mắt dao động; và tôi không dám bước tới; không dám nhúc nhích dù chỉ một chút, dẫu cảm nhận rõ ràng rằng hắn đang ở đó, nhưng hắn sẽ lại trốn thoát tôi — kẻ sở hữu thể xác vô hình đã nuốt chửng bóng phản chiếu của tôi.

Tôi mới sợ hãi làm sao! Và rồi đột nhiên tôi bắt đầu nhìn thấy bản thân mờ ảo trong sâu thẳm tấm gương, một lớp sương mù tựa như nhìn qua một màn nước; và tôi có cảm giác như dòng nước ấy đang chảy chậm rãi từ trái sang phải, làm cho hình dáng của tôi rõ nét hơn từng giây. Trông giống như hồi kết của một hiện tượng nhật thực. Bất cứ thứ gì che khuất tôi, dường như không sở hữu bất kỳ đường nét rõ ràng nào, mà là một dạng trong suốt mờ đục, đang dần trở nên sáng tỏ hơn.

Cuối cùng tôi đã có thể phân biệt hoàn toàn bản thân, y như mỗi khi tôi ngắm mình hằng ngày.

Tôi đã nhìn thấy hắn! Và sự kinh hoàng ấy vẫn ở lại với tôi, khiến tôi rùng mình ngay cả lúc này.

Ngày 20 tháng 8. Làm sao tôi có thể giết nó, khi chẳng tài nào tóm lấy hắn? Thuốc độc? Nhưng hắn sẽ thấy tôi pha nó vào nước; và rồi, liệu chất độc của chúng ta có tác dụng gì với thể xác vô hình của hắn không? Không... không... không còn nghi ngờ gì nữa... Vậy thì?... Vậy thì?...

Ngày 21 tháng 8. Tôi gọi một thợ rèn ở Rouen đến và đặt làm những cánh cửa chớp bằng sắt cho phòng ngủ, giống như tầng trệt của một số biệt thự ở Paris để phòng trộm cắp, và anh ta cũng sẽ làm cho tôi một cánh cửa y như thế. Tôi đành mang tiếng nhát gan, nhưng tôi chẳng màng điều đó!...*

Ngày 10 tháng 9. Khách sạn Continental, Rouen. Xong rồi... xong rồi... Nhưng hắn đã chết chưa? Tâm trí tôi hoàn toàn bấn loạn vì những gì vừa chứng kiến.

Chà, hôm qua sau khi thợ khóa lắp xong cửa chớp và cửa ra vào bằng sắt, tôi để ngỏ mọi thứ đến tận nửa đêm, mặc cho trời đang trở lạnh.

Đột nhiên tôi cảm thấy hắn đang ở đó, và niềm vui, niềm vui điên cuồng bao trùm lấy tôi. Tôi nhẹ nhàng đứng dậy, đi qua đi lại bên phải bên trái một lúc để hắn không hoài nghi điều gì; rồi tôi cởi giày bốt ra, xỏ dép lê thật tự nhiên; sau đó tôi khóa chặt các cánh cửa chớp sắt và chạy nhanh ra cửa chính, dùng ổ khóa khóa đúp lại rồi đút chìa vào túi.

Đột nhiên tôi nhận thấy hắn đang bồn chồn lảng vảng xung quanh mình, rằng đến lượt hắn cảm thấy sợ hãi và đang ra lệnh cho tôi mở cửa thả hắn ra. Tôi suýt khuất phục, dù vẫn chưa làm thế, nhưng tôi quay lưng tì vào cửa, hé mở vừa đủ để tôi lùi người bước ra ngoài, và vì tôi rất cao, đầu tôi chạm vào khuôn cửa. Tôi chắc chắn rằng hắn không thể trốn thoát, và tôi đã giam nhốt hắn hoàn toàn cô độc, hoàn toàn cô độc. Thật hạnh phúc làm sao! Tôi đã tóm chặt được hắn. Thế là tôi chạy hộc tốc xuống lầu; trong phòng khách nằm ngay dưới phòng ngủ, tôi xách hai ngọn đèn và đổ toàn bộ dầu hỏa lên thảm, lên đồ đạc, khắp mọi nơi; rồi tôi châm lửa đốt và tháo thân, sau khi đã cẩn thận khóa đúp cửa lại.

Tôi chạy ra ẩn nấp ở tận cùng khu vườn, trong một lùm cây nguyệt quế. Khoảng thời gian ấy mới dài làm sao! Mới dài làm sao! Mọi thứ chìm trong bóng tối, tĩnh mịch, bất động, không một ngọn gió và chẳng có ngôi sao nào, chỉ có những tầng mây nặng trĩu mà người ta chẳng thể nhìn thấy, nhưng lại đè nặng — ôi! đè nặng lên tâm hồn tôi.

Tôi nhìn chằm chằm vào ngôi nhà và chờ đợi. Mới lâu làm sao! Tôi suýt tưởng rằng ngọn lửa đã tự tắt, hoặc hắn đã dập tắt nó, thì một trong những ô cửa sổ tầng dưới vỡ tung dưới sức mạnh của ngọn lửa dữ dội, và một dải lửa đỏ rực mềm mại, mơn man bốc thướt tha lên bức tường trắng, hôn lên nó tận mái nhà. Ánh sáng hắt lên những cành cây, nhánh cây và những chiếc lá, khiến chúng cũng phải run lên vì sợ hãi! Lũ chim bừng tỉnh; một con chó bắt đầu tru lên, và tôi có cảm giác như trời sắp rạng sáng! Gần như ngay lập tức, hai ô cửa sổ khác vỡ vụn thành từng mảnh, và tôi nhận ra toàn bộ khu vực tầng dưới ngôi nhà chẳng khác nào một lò nung khủng khiếp. Nhưng một tiếng thét, một tiếng thét kinh hoàng, chói tai, xé lòng, tiếng thét của một người phụ nữ, vang vọng qua màn đêm, và hai ô cửa sổ áp mái bật mở! Tôi đã quên mất những người hầu! Tôi nhìn thấy những gương mặt hoảng loạn và đôi tay đang khua khoắn điên cuồng!...*

Rồi, bị bủa vây bởi sự kinh hoàng, tôi cắm cổ chạy về phía làng, thét lớn: "Cứu với! Cứu với! Cháy! Cháy!" Tôi bắt gặp một số người đang kéo đến hiện trường, và tôi quay trở lại cùng họ để chứng kiến!

Đến lúc đó, ngôi nhà chẳng còn là gì ngoài một giàn thiêu tang lễ kinh hoàng và tráng lệ, một giàn thiêu quái monstrous thắp sáng cả một vùng trời, một giàn thiêu nơi con người đang cháy, và nơi hắn cũng đang cháy, Hắn, Hắn, tù nhân của tôi, Sinh thể mới ấy, vị chúa tể mới, kẻ Horla!

Đột nhiên toàn bộ mái nhà sụp xuống giữa những bức tường, và một ngọn núi lửa bằng lửa phóng vút lên bầu trời. Qua tất cả những ô cửa sổ mở tung vào lò nung ấy, tôi nhìn thấy những ngọn lửa quằn quại, và tôi thầm nghĩ hắn đang ở đó, trong cái lò nung ấy, đã chết.

Đã chết ư? Có lẽ thế?... Thể xác hắn? Chẳng lẽ thể xác trong suốt của hắn lại không thể bị hủy diệt bởi những phương pháp có thể tiêu diệt chúng ta sao?

Nếu hắn chưa chết?... Có lẽ chỉ có thời gian mới có quyền năng đối với Sinh thể Vô hình và Đáng sợ ấy.

Tại sao cái thể xác trong suốt, không thể nhận diện này, cái thể xác thuộc về một linh hồn này, lại phải sợ hãi những tai ương, bệnh tật và sự hủy diệt yểu mệnh cơ chứ?

Sự hủy diệt yểu mệnh? Mọi nỗi sợ hãi của con người đều bắt nguồn từ đó! Sau con người là Horla. Sau kẻ có thể chết mỗi ngày, vào bất kỳ giờ nào, bất kỳ khoảnh khắc nào, bởi bất kỳ tai nạn nào, hắn đã xuất hiện — kẻ chỉ chết vào đúng giờ và phút của riêng mình, bởi hắn đã chạm đến giới hạn tồn tại của bản thân!

Không... không... chắc chắn là... hắn chưa chết... Vậy thì... vậy thì... có lẽ tôi phải tự kết liễu đời mình thôi!...