Tất cả chỉ là sự tình cờ, một sự tình cờ hoàn toàn. Mệt mỏi vì đứng lâu, Nam tước d'Etraille bước vào một phòng ngủ trống — vì trong buổi tối hôm đó, tất cả các phòng của Công nương đều rộng mở — nơi đây trông gần như tối sẫm sau khi bước ra từ những phòng khách rực rỡ ánh đèn.

Ông đảo mắt tìm một chiếc ghế để chợp mắt một lúc, bởi ông chắc chắn rằng vợ mình sẽ không ra về trước khi trời sáng. Ngay khi bước qua cánh cửa, ông nhìn thấy chiếc giường lớn với những tấm màn bằng lụa xanh và vàng ở giữa căn phòng rộng, trông giống như một cỗ quan tài chôn vùi tình yêu, bởi Công nương nay đã chẳng còn trẻ trung gì. Phía sau chiếc giường, một mảng sáng lớn trông giống như một hồ nước nhìn thấy từ xa qua cửa sổ. Đó là một chiếc gương lớn, được che giấu một cách kín đáo bởi tấm rèm sẫm màu — dù rất hiếm khi được hạ xuống — dường như đang ngắm nghía chiếc chiếc giường vốn là đồng lõa của nó. Người ta suýt tưởng chừng như nó đang cảm thấy tiếc nuối, và sắp sửa nhìn thấy trong đó những đường nét quyến rũ của những người phụ nữ khỏa thân cùng chuyển động nhẹ nhàng của đôi tay sắp ôm lấy họ.

Nam tước đứng lặng đi một lát, mỉm cười, lòng hơi rung động trên ngưỡng cửa của căn phòng chuyên dành cho tình yêu. Nhưng đột nhiên, một bóng hình xuất hiện trong gương, như thể những bóng ma mà ông vừa gợi lên đang hiện diện trước mặt ông. Một người đàn ông và một người phụ nữ đang ngồi trên chiếc ghế bành thấp khuất trong bóng râm đã đứng dậy, và bề mặt sáng bóng phản chiếu bóng dáng họ cho thấy họ đang hôn nhau trước khi chia tay.

Nam tước nhận ra vợ mình và Hầu tước de Cervigné. Ông quay người bước đi như một người hoàn toàn làm chủ được bản thân, và đợi cho đến tận sáng hôm sau mới đưa Nam tước phu nhân rời đi; nhưng ông chẳng còn chút ý nghĩ nào về việc ngủ ngả lưng nữa.

Ngay khi họ chỉ còn lại hai người, ông cất lời:

— Thưa bà, lúc nãy tôi đã nhìn thấy bà trong phòng của Công nương de Raynes; tôi không cần phải nói gì thêm nữa, và tôi vốn không thích những lời trách móc, hành vi bạo lực hay thói chế nhạo. Vì tôi muốn tránh tất cả những điều đó, chúng ta sẽ ly thân mà không gây ra bất kỳ điều tiếng gì. Luật sư của chúng ta sẽ dàn xếp địa vị của bà theo lệnh của tôi. Bà sẽ được tự do sống theo ý mình khi không còn sống dưới mái nhà của tôi nữa; nhưng vì bà sẽ tiếp tục mang họ của tôi, tôi phải cảnh báo rằng nếu có bất kỳ vụ bê bối nào xảy ra, tôi sẽ tỏ ra vô cùng cứng rắn.

Bà định cất lời, nhưng ông ngăn lại, cúi đầu rồi bước ra khỏi phòng.

Ông ngạc nhiên và buồn bã nhiều hơn là đau khổ. Ông từng yêu thương bà thắm thiết trong suốt thời gian đầu của cuộc hôn nhân; nhưng sự nồng nhiệt ấy đã phai nhạt, và giờ đây ông thường có những cuộc tình thoáng qua, dù là ở nhà hát hay ngoài xã hội, mặc dù ông vẫn giữ một sự thiện cảm nhất định dành cho Nam tước phu nhân.

Bà còn rất trẻ, vừa tròn hai mươi tư tuổi, người nhỏ nhắn, mảnh mai — thậm chí là quá mảnh mai — và có nước da rất trắng. Bà thực sự là một con búp bê Paris: thông minh, được chiều chuộng, thanh lịch, yểu điệu, có duyên, với sự cuốn hút nhiều hơn là nhan sắc thực sự. Khi nói về vợ, ông thường ân cần bảo với người anh em của mình rằng:

— Vợ tôi rất duyên dáng, hấp dẫn, nhưng... chẳng có gì để nắm bắt cả. Em ấy giống như một ly sâm-panh toàn bọt — khi bạn uống đến phần rượu thì rất ngon, nhưng ngặt nỗi lại quá ít.

Ông đi qua đi lại trong phòng với vẻ đầy bồn chồn, suy nghĩ vẩn vơ hàng ngàn chuyện. Có lúc ông cảm thấy vô cùng tức giận, muốn cho Hầu tước một trận nhừ tử hoặc tát thẳng vào mặt hắn giữa câu lạc bộ. Nhưng ông lại nghĩ làm vậy thì không ổn, hoàn toàn không đúng phép tắc chút nào; người ta sẽ cười vào mặt ông chứ không phải cười Hầu tước, và vì nhận thấy cơn giận của mình bắt nguồn từ lòng tự ái bị tổn thương nhiều hơn là từ một trái tim tan vỡ, ông lên giường nằm, nhưng tài nào chợp mắt được.

Vài ngày sau, người ta ở Paris hay tin Nam tước và Nam tước phu nhân d'Etraille đã đồng ý ly thân trong hòa thuận vì tính tình không hợp. Chẳng ai hoài nghi điều gì, chẳng ai cười cợt, và cũng chẳng ai lấy làm kinh ngạc.

Tuy nhiên, để tránh mặt vợ, Nam tước đã đi du lịch suốt một năm, sau đó ông dành mùa hè ở vùng biển, mùa thu đi săn, rồi trở về Paris vào mùa đông. Ông không một lần nào chạm mặt vợ.

Ông thậm chí còn chẳng buồn biết người ta bàn tán gì về bà. Dù sao đi nữa, bà cũng biết cách giữ gìn thể diện, và đó là tất cả những gì ông đòi hỏi.

Cảm thấy chán ngấy đến tận cổ, ông lại lên đường du lịch, cho trùng tu lâu đài cổ Villebosc của mình — việc này ngốn mất hai năm; rồi trong hơn một năm trời, ông tiếp đón hết tốp bạn bè này đến tốp bạn bè khác ở đó, cho đến khi cuối cùng, mệt mỏi với tất cả những thứ niềm vui tầm thường mang danh nghĩa xã giao ấy, ông quay trở về dinh thự của mình trên phố Rue de Lille, đúng sáu năm sau ngày ly thân.

Lúc đó ông đã ở tuổi bốn mươi lăm, mái tóc điểm bạc khá nhiều, người hơi mập mạp, mang ánh nhìn u sầu của những kẻ từng có một thời bảnh bao, được săn đón và vô cùng mến mộ, nay đang tàn phai từng ngày.

Một tháng sau khi trở về Paris, ông bị cảm lạnh khi bước ra từ câu lạc bộ và ho dữ dội, thế là bác sĩ riêng khuyên ông nên đến Nice để nghỉ dưỡng phần mùa đông còn lại.

Ông khởi hành bằng chuyến tàu tốc hành vào tối thứ Hai. Do trễ giờ, ông đến nhà ga sát nút giờ tàu chạy và suýt chút nữa không kịp bước lên một toa tàu. Toa chỉ có duy nhất một hành khách đang ngồi trong góc, người này quấn kín trong những lớp áo choàng và áo lông dày đến mức ông không thể nhận ra đó là đàn ông hay đàn bà, bởi chẳng tài nào nhìn thấy nổi dáng người. Khi nhận ra mình không thể dò ra đối phương là ai, ông bèn đội mũ du lịch, cuộn tròn trong chăn và ngả người thoải mái để ngủ.

Ông chỉ thức giấc khi trời đã hửng sáng, và lập tức đưa mắt nhìn người bạn đồng hành. Suốt đêm qua người ấy không hề nhúc nhích và có vẻ vẫn đang ngủ say.

Nam tước chớp lấy cơ hội để chải lại tóc tai, râu ria và cố gắng làm cho diện mạo tươi tắn hơn chút ít, bởi những chuyến đi đêm tàn phá nhan sắc rất nhiều khi người ta đã ở vào một độ tuổi nhất định.

Một nhà thơ lớn từng nói:

Khi ta còn trẻ, những buổi sáng của ta thật huy hoàng.

Khi ấy ta thức dậy với làn da mát rượi, ánh mắt rạng ngời và mái tóc suôn mượt.

Khi người ta già đi, ta thức dậy trong một tâm thế hoàn toàn khác. Đôi mắt đờ đẫn, gò má sưng đỏ, đôi môi khô khốc, mái tóc và bộ râu bù xù mang lại cho gương mặt vẻ già nua, mệt mỏi và tiều tụy.

Nam tước mở chiếc tráp đựng đồ du lịch, chỉnh trang lại bản thân hết mức có thể rồi ngồi chờ đợi.

Đầu máy còi lên và đoàn tàu dừng lại, người hàng ghế bên cựa quậy. Chắc hẳn người ấy đã tỉnh giấc. Tàu chạy lại, và rồi một tia nắng xiên chiếu thẳng vào toa, rọi đúng lên người đang ngủ. Người ấy cựa quậy lần nữa, vươn vai rồi điềm tĩnh hé lộ khuôn mặt.

Đó là một người phụ nữ trẻ, nước da trắng ngần, xinh đẹp, đầy đặn, và Nam tước ngẩn ngơ nhìn cô với vẻ kinh ngạc. Ông không biết nên tin vào mắt mình nữa. Ông thực sự có thể thề rằng đó chính là... vợ mình, nhưng đã thay đổi theo chiều hướng tuyệt vời hơn hẳn: đẫy đà hơn — chà, cô ấy đã đẫy đà ngang ngửa ông — chỉ có điều vóc dáng ấy hợp với cô ấy hơn là với ông.

Cô điềm tĩnh nhìn ông, hình như không nhận ra ông, rồi thong thả cởi bỏ những lớp khăn áo choàng. Cô mang sự tự tin điềm nhiên của một người phụ nữ nắm chắc phần thắng trong tay, cái vẻ táo tợn đầy thách thức của khoảnh khắc vừa thức giấc, khi biết và cảm nhận rõ ràng rằng mình đang ở thời kỳ đỉnh cao của sắc đẹp và sự tươi trẻ.

Nam tước thực sự mất trí rồi. Đó có phải vợ ông, hay một kẻ nào đó trông giống cô như đúc? Vì đã sáu năm không gặp, rất có thể ông đã nhầm.

Cô ngáp một tiếng, và ông nhận ra cô qua cử chỉ ấy; rồi cô quay đầu nhìn lại ông một lần nữa, điềm tĩnh, dửng dưng như thể gần như chẳng nhìn thấy ông, đoạn quay ra ngắm cảnh vật bên ngoài.

Ông bấn loạn, hoang mang tột độ, và ngồi chờ đợi, liếc nhìn cô đầy kiên định.

Đúng vậy; đích thị là vợ ông rồi. Sao ông có thể hoài nghi cơ chứ? Chắc chắn không thể có hai chiếc mũi giống hệt thế kia, và hàng ngàn ký ức ùa về trong tâm trí ông, những chi tiết nhỏ nhặt trên cơ thể cô, một nốt ruồi ở đùi và một nốt ruồi khác ở phía đối diện trên lưng. Biết bao lần ông từng say đắm hôn lên những nơi ấy! Ông cảm thấy cảm giác say đắm của tình yêu thuở nào đang dâng trào trong huyết quản, và ông sực nhớ đến hương thơm ngọt ngào từ làn da cô, nụ cười của cô khi vòng tay qua vai ông, giọng nói dịu dàng trầm bổng, cùng tất cả những điệu bộ duyên dáng, nũng nịu ấy.

Nhưng sao cô ấy lại thay đổi và trở nên quyến rũ đến thế! Vẫn là cô ấy mà lại không phải. Ông thấy cô đằm thắm hơn, mặn mà hơn, nữ tính hơn, gợi cảm hơn, đáng khao khát hơn, đáng khao khát đến ngây ngất.

Và người phụ nữ kỳ lạ, xa lạ này, kẻ mà ông tình cờ gặp trên một toa tàu hỏa, lại chính là của ông; ông chỉ cần nói với cô rằng:

— Anh bắt buộc em phải thế.

Trước kia ông từng ngủ trong vòng tay cô, từng tồn tại chỉ vì tình yêu của cô, và giờ đây ông đã tìm lại được cô, quả thực đã tìm lại được, nhưng cô đã đổi thay đến mức ông hầu như không còn nhận ra. Đó là một con người khác, nhưng đồng thời vẫn là cô. Đó là một sinh thể khác đã được sinh thành, định hình và lớn lên kể từ khi ông rời xa cô. Đúng là cô thật; chính là người phụ nữ từng thuộc về ông, nhưng nay đã đổi khác, với nụ cười tự tin hơn và phong thái điềm tĩnh hơn. Có hai người phụ nữ hòa quyện làm một trong hình hài ấy, dung hòa giữa một quá khứ ngập tràn những điều mới mẻ, chưa từng biết tới với biết bao kỷ niệm ngọt ngào thuở trước. Có điều gì đó thật kỳ lạ, bứt rứt, kích thích nơi cô — một thứ bí ẩn của tình yêu phảng phất một nỗi hoang mang tuyệt vời. Đó chính là vợ ông trong một thể xác mới và một làn môi thịt mới chưa từng có bờ môi nào chạm đến.

Và ông nghĩ rằng trong sáu năm, vạn vật trong chúng ta đều đổi thay, chỉ còn lại dáng nét phảng phất là có thể nhận ra, và thậm chí đôi khi cả nét ấy cũng biến mất.

Máu huyết, mái tóc, làn da đều đổi thay và được tái tạo, và khi người ta đã lâu ngày không gặp nhau, lúc hội ngộ họ sẽ tìm thấy một sinh linh hoàn toàn khác biệt, dẫu vẫn là con người ấy và mang cái tên ấy.

Và trái tim cũng có thể đổi thay. Những quan niệm có thể được điều chỉnh và làm mới, để rồi trong bốn mươi năm cuộc đời, qua những sự chuyển hóa từ từ và liên tục, chúng ta có thể trở thành bốn hoặc năm con người hoàn toàn mới lạ và khác biệt.

Ông cứ nghiền ngẫm mãi ý nghĩ này cho đến khi nó làm ông rối trí; nó từng nhen nhóm trong tâm trí ông từ khoảnh khắc ông bắt gặp cô trong phòng của Công nương. Giờ đây ông chẳng còn chút tức giận nào nữa; người phụ nữ mà ông đang ngắm nhìn không phải là con búp bê gầy gò, dễ kích động của những ngày tháng ấy.

Ông phải làm gì đây? Ông nên bắt chuyện với cô thế nào? Và ông có thể nói gì với cô? Liệu cô có nhận ra ông không?

Tàu lại dừng bánh. Ông đứng dậy, cúi đầu và cất lời:

— Bertha, em có cần anh mua giúp thứ gì không?...

Cô ngước lên nhìn ông từ đầu đến chân, và đáp lại mà chẳng hề lộ chút ngạc nhiên, bối rối hay tức giận nào, với một vẻ dửng dưng hoàn hảo:

— Em không cần gì cả — cảm ơn anh.

Ông bước ra ngoài, đi dạo dọc sân ga một lát để trấn tĩnh lại, như thể để tìm lại các giác quan sau một cú ngã. Bây giờ ông nên làm gì đây? Nếu ông sang toa khác, trông sẽ giống như ông đang bỏ chạy. Nên tỏ ra lịch sự hay đòi hỏi? Làm thế trông giống như đang cầu xin sự tha thứ. Nên nói chuyện như một người chồng quyền uy ư? Trông ông sẽ chẳng khác nào một tên hề, hơn nữa thực tình ông cũng chẳng có quyền gì để làm thế cả.

Ông quay lại toa và ngồi vào chỗ của mình.

Trong lúc ông vắng mặt, cô đã nhanh chóng chỉnh trang lại váy áo và mái tóc, giờ đây đang nằm ngả người trên ghế, rạng rỡ và hoàn toàn bình thản.

Ông quay sang cô, cất lời:

— Bertha thân mến, từ khi sự tình cờ kỳ lạ này đưa chúng ta lại gần nhau sau sáu năm ly thân — một cuộc ly thân hoàn toàn ôn hòa — chẳng lẽ chúng ta cứ phải tiếp tục coi nhau như những kẻ thù không đội trời chung sao? Chúng ta đang bị nhốt chung trong một không gian riêng tư thế này, điều đó hoặc là rất hay hoặc là rất tồi tệ. Anh sẽ không chuyển sang toa khác đâu, vậy em có nghĩ rằng tốt hơn hết là chúng ta nên trò chuyện như những người bạn cho đến hết cuộc hành trình không?

Cô lại đáp lại một cách hoàn toàn bình thản:

— Tùy anh thôi.

Rồi ông bỗng khựng lại, thực sự chẳng biết phải nói gì nữa; nhưng vì bản tính vốn tự tin, ông liền ngồi dịch vào chiếc ghế giữa và nói:

— Chà, anh thấy mình phải cưa cẩm lại em rồi đây; thế lại hay. Dù sao đó cũng là một niềm hạnh phúc, bởi em quả thực vô cùng quyến rũ. Em không thể tưởng tượng nổi trong sáu năm qua em đã thay đổi và trở nên tuyệt vời thế nào đâu. Anh chẳng biết người phụ nữ nào có thể mang lại cho anh cảm giác tuyệt diệu như cảm xúc anh vừa trải qua lúc em bước ra từ lớp khăn choàng ấy. Anh cứ nghĩ sự biến đổi như vậy là điều bất khả...

Không buồn quay đầu hay nhìn ông, cô lạnh lùng đáp:

— Em không thể nói điều tương tự về anh được; anh quả thực đã xuống sắc đi rất nhiều.

Mặt ông đỏ bừng vì bối rối, rồi với một nụ cười đầy nhẫn nhịn, ông nói:

— Em phũ phàng quá đấy.

— Sao lại thế? — cô đáp gọn lỏn. — Em chỉ đang nêu lên sự thật thôi. Chắc anh không có ý định bày tỏ tình yêu với em đâu nhỉ? Thế nên việc em nghĩ gì về anh hẳn phải là điều vô cùng dửng dưng đối với anh chứ. Nhưng em thấy đây là một chủ đề nhạy cảm, vậy chúng ta hãy nói chuyện khác đi. Dạo này anh làm gì từ ngày chúng ta xa nhau vậy?

Ông thấy hơi mất tự nhiên, ấp úng đáp:

— Anh ư? Anh đi du lịch, đi săn, và già đi, như em thấy đấy. Thế còn em?

Cô đáp một cách vô cùng bình thản:

— Em vẫn luôn giữ gìn thể diện, đúng như anh đã ra lệnh.

Ông suýt thốt lên một câu cộc cằn, nhưng kịp kìm chế lại và cúi xuống hôn tay vợ:

— Và anh cảm ơn em vì điều đó — ông nói.

Cô ngạc nhiên. Quả thật anh vẫn điềm tĩnh và luôn làm chủ được bản thân.

Ông nói tiếp:

— Vì em đã đồng ý với thỉnh cầu đầu tiên của anh, bây giờ chúng ta có thể trò chuyện mà không còn chút cay đắng nào nữa chứ?

Cô thoáng nhướng mày ngạc nhiên.

— Cay đắng ư? Em chẳng cảm thấy gì sất; anh đối với em chỉ là một kẻ xa lạ hoàn toàn; em chỉ đang cố gắng duy trì một cuộc trò chuyện khó nhằn này thôi.

Ông vẫn dán mắt vào cô, bị cuốn đi bất chấp sự cay nghiệt của cô, và ông cảm thấy bị bủa vây bởi một thứ khao khát bản năng, thứ khao khát của một người chủ.

Nhận ra mình vừa làm tổn thương lòng tự ái của anh, cô liền nói:

— Năm nay anh bao nhiêu tuổi rồi? Em cứ tưởng anh trẻ hơn tuổi thật của mình chứ.

Mặt ông tái đi đôi chút.

— Anh bốn mươi lăm tuổi — rồi ông nói thêm: — Anh quên hỏi thăm về Công nương de Raynes. Em vẫn thân thiết với cô ấy chứ?

Cô nhìn ông trân trân như thể căm ghét:

— Vâng, chắc chắn là có rồi. Cô ấy vẫn khỏe, cảm ơn anh đã hỏi thăm.

Họ cứ thế ngồi cạnh nhau, lòng đầy bấn loạn và bực dọc. Bỗng nhiên ông cất lời:

— Bertha thân mến, anh đã thay đổi ý định rồi. Em là vợ anh, và anh muốn em hôm nay phải đi cùng anh. Anh nghĩ em đã cải thiện được cả về tâm hồn lẫn thể xác, và anh sẽ đưa em về lại bên mình. Anh là chồng em, và đó là quyền của anh.

Cô chết sững, ngước nhìn ông như muốn dò đoán suy nghĩ của anh; nhưng nét mặt ông vô cùng cương quyết và bất khả xâm phạm.

— Em rất tiếc — cô nói — nhưng em đã có những dự định khác rồi.

— Tệ cho em quá — anh đáp. — Luật pháp trao cho anh quyền lực đó, và anh định sẽ dùng đến nó.

Tàu đã đến Marseille, tiếng còi cất lên và tốc độ giảm dần. Nam tước phu nhân đứng dậy, cẩn thận cuộn lại những lớp khăn áo, rồi quay sang chồng, cô nói:

— Raymond thân mến, đừng có tận dụng một cách tồi tệ không gian riêng tư mà em đã công phu chuẩn bị này chứ. Em muốn thực hiện các biện pháp phòng ngừa, đúng theo lời khuyên của anh, để chẳng phải sợ hãi điều gì từ anh hay từ bất kỳ ai khác, bất luận chuyện gì xảy ra đi nữa. Anh định đi Nice phải không?

— Anh đi đâu có em ở đó.

— Không đời nào; hãy nghe em nói đây, và em chắc chắn rằng anh sẽ để cho em được yên thân. Chỉ lát nữa thôi, khi tàu vào ga, anh sẽ thấy Công nương de Raynes và Nữ bá tước Hermit đang đợi em cùng với phu quân của họ. Em muốn họ nhìn thấy chúng ta, và biết rằng chúng ta đã trải qua cả đêm cùng nhau trên toa tàu này. Đừng có hoảng hốt; họ sẽ đi rao giảng khắp nơi về chuyện này như một sự kiện kinh ngạc nhất đấy.

— Lúc nãy anh đã nói với em là anh đã tuân thủ nghiêm ngặt lời khuyên của em và giữ gìn thể diện cơ mà. Mọi thứ khác đâu còn quan trọng nữa, phải không? Vâng, để làm được điều đó, em muốn được nhìn thấy đi cùng anh. Anh từng dặn dò em phải cẩn trọng tránh xa mọi xì-căng-đan, và em đang tránh nó đây, bởi vì em sợ rằng... em sợ rằng...

Cô đợi cho đến khi đoàn tàu dừng hẳn, và khi những người bạn chạy đến mở cửa toa, cô cất lời:

— Em sợ rằng mình đang mang thai rồi.

Công nương dang rộng vòng tay ôm chầm lấy cô, còn Nam tước phu nhân thì chỉ tay về phía Nam tước — người đang câm nín vì kinh ngạc và đang cố tìm ra sự thật — rồi nói:

— Các cậu không nhận ra Raymond sao? Anh ấy quả thực đã đổi khác nhiều đấy, và anh ấy đã đồng ý đi cùng để em không phải di chuyển một mình. Thỉnh thoảng chúng tớ vẫn làm những chuyến đi ngắn thế này, như những người bạn tốt không thể sống chung với nhau. Bọn tớ sẽ chia tay nhau ở đây; anh ấy đã chán ngấy tớ lắm rồi.

Cô chìa tay ra, anh máy móc đưa tay đón lấy, rồi cô nhảy phốc xuống sân ga giữa đám bạn đang chờ sẵn.

Nam tước vội vã đóng sập cửa toa lại, bởi ông quá bấn loạn chẳng thốt nên lời hay đưa ra được quyết định nào. Ông nghe thấy giọng vợ mình cùng những tiếng cười giòn giã vọng lại khi họ bước đi.

Ông không bao giờ gặp lại cô nữa, cũng chẳng bao giờ biết được liệu cô nói dối hay nói thật.