Thuở ấy có hai người đàn bà góa sống trên một mảnh đất nhỏ thuê của một người nông dân. Một người có hai con trai, người kia có một con; và chẳng bao lâu, đã đến lúc người mẹ có hai người con trai phải sai chúng lên đường tìm vận mệnh cho mình. Thế là hôm nọ, bà bảo người con cả lấy một cái bình ra giếng múc nước về để bà nướng bánh cho anh; nước múc về dù nhiều hay ít thế nào đi nữa thì chiếc bánh lớn nhỏ cũng sẽ tương ứng bấy nhiêu; và chiếc bánh đó sẽ là tất cả những gì bà có thể cho anh khi anh bước chân vào những chuyến phiêu lưu.
Chàng trai cầm bình ra giếng, múc đầy nước rồi quay về nhà; nhưng vì cái bình bị nứt nên phần lớn nước đã chảy sạch trước khi anh về đến nơi. Thế là chiếc bánh của anh rất nhỏ; dẫu nhỏ là thế, mẹ anh vẫn hỏi xem anh có bằng lòng nhận lấy nửa chiếc bánh cùng với lời chúc phúc của bà hay không, đồng thời bảo rằng nếu anh thích lấy cả cái, anh sẽ chỉ nhận được nó kèm theo lời nguyền rủa của bà. Nghĩ rằng mình có thể phải đi một chặng đường dài, và chẳng biết khi nào hay làm thế nào để kiếm được lương thực khác, chàng thanh niên bèn đáp rằng anh muốn lấy trọn chiếc bánh, dẫu lời nguyền của mẹ có ứng nghiệm ra sao đi nữa; thế là bà trao cho anh toàn bộ chiếc bánh kèm theo lời nguyền rủa. Sau đó, anh kéo người em trai ra một góc và đưa cho em một con dao để giữ cho đến khi anh trở về, dặn em hãy ngắm nó vào mỗi buổi sáng, và bao lâu lưỡi dao vẫn còn sáng bóng thì hãy chắc chắn rằng người chủ của nó vẫn bình an; nhưng nếu nó trở nên mờ đục và gỉ sét, thì chắc chắn điều bất hạnh nào đó đã giáng xuống đầu anh.
Thế rồi chàng thanh niên lên đường tìm kiếm vận mệnh. Anh đi suốt ngày hôm đó, rồi suốt ngày hôm sau; và vào buổi chiều ngày thứ ba, anh đi đến nơi có một người mục đồng đang ngồi chăn một bầy cừu. Anh tiến lại gần người chăn cừu và hỏi xem lũ cừu là của ai, và người đàn ông liền đáp:
Yêu tinh Đỏ xứ Ireland
Từng sống ở Bellygan,
Và đánh cắp con gái Vua Malcolm,
Vị Vua của đất nước Scotland tươi đẹp.
Hắn đánh đập, hắn trói buộc nàng,
Hắn giam cầm nàng trong xiềng xích;
Và mỗi ngày hắn đều tra tấn nàng
Bằng một chiếc gậy bạc sáng ngời.
Hắn giống như Julian người La Mã,
Là kẻ chẳng sợ bất kỳ ai.
Người ta bảo có một kẻ đã được định sẵn
Sẽ trở thành tử địch của hắn;
Nhưng kẻ đó vẫn chưa ra đời
Và mong rằng điều đó sẽ còn kéo dài lâu nữa.
Chàng thanh niên tiếp tục cuộc hành trình; và đi chưa được bao xa thì anh trông thấy một cụ già tóc bạc đang chăn một đàn heo; anh liền tiến lại hỏi lũ heo là của ai, và người đàn ông đáp:
Yêu tinh Đỏ xứ Ireland—
(Lặp lại các câu thơ trên.)
Sau đó, chàng trai đi thêm một đoạn nữa và đến gặp một cụ già khác rất lớn tuổi đang chăn dê; và khi anh hỏi lũ dê là của ai, câu trả lời vẫn là:
Yêu tinh Đỏ xứ Ireland—
(Lặp lại các câu thơ một lần nữa.)
Cụ già này cũng dặn anh hãy cẩn thận với bầy gia súc tiếp theo mà anh sắp gặp, bởi chúng hoàn toàn khác biệt với bất kỳ loài vật nào mà anh từng thấy trước đây.
Thế là chàng thanh niên tiếp tục bước đi, và chẳng mấy chốc anh nhìn thấy một bầy lũ quái vật vô cùng đáng sợ, con nào con nấy có hai đầu, và trên mỗi đầu mọc bốn chiếc súc sắc. Anh vô cùng hoảng sợ và cắm cổ chạy trốn hết sức có thể; và anh mừng rỡ biết bao khi đến được một lâu đài nằm trên một gò đất, với cánh cửa mở rộng toang hoác sát vách tường. Anh bước vào lâu đài để tìm chỗ trú ẩn, và ở đó anh thấy một bà lão đang ngồi sưởi bên lò sưởi nhà bếp. Anh hỏi bà lão xem mình có thể ở lại đây qua đêm không, vì anh đã mệt mỏi sau một chuyến đi dài; và bà lão bảo anh có thể ở lại, nhưng đây không phải là nơi tốt lành gì cho anh, vì nó thuộc về Yêu tinh Đỏ, một con quái vật vô cùng khủng khiếp có ba đầu, kẻ không tha cho bất kỳ người sống nào mà hắn bắt được. Chàng thanh niên định bỏ đi, nhưng anh lại sợ bầy quái vật ở bên ngoài lâu đài; thế nên anh nài nỉ bà cụ hãy che giấu mình thật kỹ và đừng nói với con Yêu tinh rằng anh đang ở đây. Anh thầm nghĩ, nếu qua được đêm nay, anh có thể tẩu thoát vào buổi sáng mà không chạm trán lũ quái vật, nhờ thế mà bảo toàn tính mạng. Nhưng anh nấp trong chỗ ẩn náu chưa được bao lâu thì con Yêu tinh đáng sợ đã bước vào; và hắn vừa bước chân vào nhà là người ta đã nghe thấy hắn gào lên:
Đánh hơi ngoài, đánh hơi trong,
Ta ngửi thấy mùi của một kẻ phàm trần;
Dù hắn còn sống hay đã chết,
Đêm nay trái tim hắn sẽ làm mồi nhắm cho bánh mì của ta.(1)
(1) "Kitchen" nghĩa là "gia vị" hay "thức ăn kèm".
Con quái vật nhanh chóng tìm ra chàng trai tội nghiệp và lôi xối xả anh ra khỏi chỗ ẩn nấp. Khi đã lôi được anh ra ngoài, nó bảo rằng nếu anh trả lời được ba câu hỏi của nó thì mạng sống sẽ được dung tha. Câu hỏi thứ nhất là: Giữa Ireland và Scotland, nơi nào có con người sinh sống trước? Câu hỏi thứ hai là: Đàn ông được tạo ra vì đàn bà, hay đàn bà vì đàn ông? Câu hỏi thứ ba là: Con người hay loài vật được tạo ra trước? Vì không thể trả lời nổi dù chỉ một câu trong số đó, Yêu tinh Đỏ liền vác chùy giáng một cú lên đầu chàng trai và biến anh thành một cột đá.
Vào buổi sáng ngày hôm sau khi tai họa ấy xảy ra, người em trai lấy con dao ra xem và vô cùng đau đớn khi thấy lưỡi dao đã ngả màu nâu vì gỉ sét. Anh thưa với mẹ rằng đã đến lúc mình phải lên đường đi chu du thiên hạ; thế nên bà lại yêu cầu anh mang bình ra giếng múc nước để bà nướng bánh cho anh. Vì cái bình bị nứt nên anh mang về ít nước chẳng kém gì người anh, và chiếc bánh cũng nhỏ tương đương. Bà hỏi liệu anh muốn lấy trọn chiếc bánh kèm theo lời nguyền rủa của bà, hay nửa chiếc cùng lời chúc phúc; và cũng giống như anh trai, anh nghĩ tốt nhất là nên lấy cả chiếc bánh, dẫu lời nguyền rủa có ra sao đi nữa. Thế là anh lên đường; và mọi chuyện xảy ra với anh y hệt như những gì đã giáng xuống đầu người anh trai!
Người đàn bà góa còn lại và đứa con trai của bà nghe ngóng được toàn bộ sự việc từ một nàng tiên, và chàng thanh niên quyết định cũng sẽ lên đường chu du để xem mình có thể làm gì cứu giúp hai người bạn. Thế là mẹ anh đưa cho chiếc bình để ra giếng múc nước mang về, giúp bà nướng bánh cho chuyến hành trình của anh. Anh liền đi, và khi đang xách nước về nhà, một con quạ bay lượn trên đầu cất tiếng gọi kêu anh hãy nhìn lại, và anh sẽ thấy nước đang rò rỉ ra ngoài. Vốn là một thanh niên khôn ngoan, nhìn thấy nước chảy mất, anh liền lấy một ít đất sét trám các lỗ thủng lại, nhờ thế mà mang về đủ lượng nước để nướng một chiếc bánh lớn. Khi mẹ anh đưa ra lựa chọn lấy nửa chiếc bánh kèm lời chúc phúc, anh đã nhận nó thay vì lấy nguyên cái kèm lời nguyền rủa; thế mà nửa chiếc bánh ấy còn to hơn tất cả những gì hai chàng trai kia nhận được cộng lại.
Thế là anh lên đường hành trình; và sau khi đi một chặng đường dài, anh gặp một bà lão, người đã ngỏ lời xin anh một mẩu bánh bannock. Anh vui vẻ đáp lời và liền chia cho bà một miếng bánh; để đáp lại, bà tặng anh một cây gậy phép thuật, bảo rằng nó có thể sẽ hữu ích cho anh nếu anh biết cách sử dụng cho đúng đắn. Sau đó, bà lão vốn là một tiên nữ ấy đã tiết lộ cho anh biết rất nhiều điều sẽ xảy ra với mình cũng như những gì anh cần phải làm trong mọi hoàn cảnh; đoạn bà biến mất khỏi tầm mắt anh trong chớp mắt. Anh tiếp tục đi một quãng đường dài nữa, rồi bắt gặp cụ già đang chăn cừu; và khi anh hỏi lũ cừu là của ai, câu trả lời vang lên là:
Yêu tinh Đỏ xứ Ireland
Từng sống ở Bellygan,
Dan đánh cắp con gái Vua Malcolm,
Vị Vua của đất nước Scotland tươi đẹp.
Hắn đánh đập, hắn trói buộc nàng,
Hắn giam cầm nàng trong xiềng xích;
Và mỗi ngày hắn đều tra tấn nàng
Bằng một chiếc gậy bạc sáng ngời.
Hắn giống như Julian người La Mã,
Là kẻ chẳng sợ bất kỳ ai,
Nhưng giờ đây ta thấy ngày tàn của hắn đã cận kề,
Và định mệnh đang đến sát bên;
Ta nhìn rất rõ, anh chính là người
Thừa kế toàn bộ đất đai của hắn.
(Lặp lại các câu hỏi tương tự với người chăn heo và người chăn dê, kèm theo câu trả lời y hệt trong mỗi trường hợp.)
Khi đến nơi bầy quái vật đang đứng, anh không dừng lại cũng chẳng bỏ chạy, mà hiên ngang bước xuyên qua giữa bầy chúng. Một con gầm rú lao tới với cái miệng ngoác rộng toan nuốt chửng anh, nhưng anh giơ gậy phất trúng nó, khiến con vật ngã lăn ra chết ngay dưới chân trong tích tắc. Chẳng mấy chốc anh đã đến lâu đài của con Yêu tinh, gõ cửa và được cho vào trong. Bà lão ngồi bên lò sưởi đã cảnh báo anh về con Yêu tinh khủng khiếp cùng số phận bi thảm của hai anh em nọ; nhưng anh nào có nao núng. Con quái vật chẳng mấy chốc đã trở về, miệng lẩm bẩm:
Đánh hơi ngoài, đánh hơi trong,
Ta ngửi thấy mùi của một kẻ phàm trần;
Dù hắn còn sống hay đã chết,
Trái tim hắn sẽ làm mồi nhắm cho bánh mì của ta.
Hắn nhanh chóng tia thấy chàng thanh niên và quát giậm chân bảo anh bước ra sàn nhà. Đoạn hắn tung ra ba câu hỏi hóc búa, nhưng chàng thanh niên đã được tiên nữ tốt bụng dặn dò chu đáo mọi điều, thế nên anh dễ dàng trả lời van vách toàn bộ các câu hỏi. Nhận ra điều này, con Yêu tinh biết rằng quyền uy của hắn đã tiêu tan. Chàng thanh niên bèn nhặt chiếc rìu lên và chém đứt ba cái đầu của con quái vật. Tiếp đó, anh bảo bà lão dẫn đến nơi giam giữ những người con gái của Nhà vua; bà lão đưa anh lên lầu và mở tung rất nhiều cánh căn phòng, từ mỗi cánh cửa bước ra một vị phu nhân xinh đẹp từng bị Yêu tinh giam cầm ở đó; và một trong những vị phu nhân ấy chính là công chúa con Vua. Bà cũng dẫn anh xuống một căn phòng tối dưới thấp, nơi có hai trụ đá mà anh chỉ cần chạm nhẹ gậy phép vào là hai người bạn và người láng giềng của anh liền bừng tỉnh sống lại. Tất cả các tù nhân đều vỡ oà sung sướng trước ơn cứu mạng của mình, và ai nấy đều thừa nhận công lao đó hoàn toàn nhờ sự khôn ngoan của chàng trai trẻ. Ngày hôm sau, tất cả bọn họ lên đường trở về triều đình của Nhà vua, tạo thành một đoàn người vô cùng oai hùng, lẫm liệt. Và Nhà vua đã gả con gái mình cho chàng thanh niên dũng cảm đã giải cứu nàng, đồng thời ban ái nữ của một nhà quý tộc cho mỗi người trong số hai chàng trai còn lại; và thế là họ sống hạnh phúc bên nhau suốt quãng đời còn lại.(1)
(1) Chambers, Popular Traditions of Scotland.
