Trên quả đồi, một con cừu trụi lông trông thấy những con ngựa, một trong số chúng kéo một xe ngựa rất nặng, một con thồ một lượng hàng lớn, còn một con chở một người đàn ông thì đi rất nhanh.
Cừu nói với những con ngựa: “Thật đau đớn khi nhìn thấy các anh bị con người cưỡi lên.”
Những con ngựa nói: “Nghe đây, cừu, chúng tôi mới đau lòng khi nhìn thấy điều này: người đàn ông hay ông chủ ấy biến lông cừu thành một loại hàng len ấm cho anh ta. Và vì thế mà cừu trụi lông.”
Nghe thấy điều đó, con cừu đau đớn lủi mất.
Để cung cấp một chút ý nghĩa về việc ngôn ngữ Ấn-Âu nguyên thủy (PIE) có thể phát âm như thế nào, tôi đưa ra một truyền thuyết trong ngôn ngữ PIE đã được sắp xếp lại, cùng với việc dịch nó ra tiếng Anh. Truyền thuyết này đã được sáng tác hơn một thế kỷ trước bởi nhà ngôn ngữ August Schleicher. Bản ghi mà tôi đưa ra dựa vào một cuốn sách đã được xuất bản bởi W. P. Lehmann và L. Zgusta năm 1979 và thêm vào sự hiểu biết về ngôn ngữ PIE đã tìm được từ thời kỳ Schleicher. Bản ghi đã được tái tạo ở đây đã có chút ít thay đổi so với bản của Lehmann và Zgusta, và làm nó trở nên “quen thuộc” hơn đối với những người có ít hiểu biết về vấn đề này, theo lời khuyên của Jaan Puhvel.
Trong khi ngôn ngữ PIE thoạt tiên nhìn rất khác lạ, nhưng lại có nhiều từ được chứng minh là rất quen thuộc sau khi khảo sát bởi tồn tại những nguồn gốc tương tự của tiếng Anh và Latin xuất phát từ ngôn ngữ PIE. Ví dụ như, “owis” nghĩa là “sheep - cừu”; “wlhnaa” nghĩa là “wool - len”; “ekwoos” nghĩa là “horse - ngựa” (tiếng Latin là “equus”); “ghmmenm” nghĩa là “man - người đàn ông” (hay “human - con người”, trong tiếng Latin là “hominem”); “que” nghĩa là “and - và” giống như trong tiếng Latin; “megam” nghĩa là “big - lớn”; “moi” nghĩa là “to me - đối với tôi”; còn “widntei” và “widntmos” nghĩa là “see - nhìn thấy“. Bản chữ viết của ngôn ngữ PIE thiếu những tân ngữ xác định hoặc không xác định (như là “the” và “a”) và cách đặt động từ ở cuối câu hoặc mệnh đề.
Trong khi những mẫu văn tự chứng tỏ rằng một vài nhà ngôn ngữ đã nghĩ giống nhau về ngôn ngữ PIE, điều đó không hoàn toàn chính xác. Hãy nhớ: ngôn ngữ PIE chưa bao giờ được ghi chép trên văn bản; những học giả phân biệt từ những chi tiết để tạo dựng lại ngôn ngữ PIE và những truyền thuyết cũng được sáng tạo lại.
Tiếng Anh đã thay đổi thế nào trong suốt 1.000 năm qua: Bài thánh ca số 23.
Hiện đại (1989)
The Lord is my shepherd, I lack nothing
He lets me lied down in greeen pasture.
He leads me to still waters.
(Ông chủ tôi - người hướng dẫn tận tụy, chẳng làm tôi thiếu thốn thứ gì.
Ngài chỉ cho tôi nằm xuống những đồng cỏ xanh mướt.
Ngài dẫn tôi đi uống nước đủ đầy.)
Kinh Thánh thời Vua James (1611)
The Lord is my shepherd, I shall not want
He maketh me to lie down in greeen pastures.
He leadeth me beside the still waters.
Trung Cổ (1100 - 1500)
Our Lord gouemeth me, and nothyng shl defailen to me
In the sted of pastur he sets me ther.
He norissed me upon water of fyllyng.
Tiếng Anh cổ (800 - 1066)
Drihten me raet, ne byth me nanes godes wan.
And he me geset on swythe good feohland.
And fedde me be waetera stathum.
