Trước khi đến Choglamsa, bác Tashi đưa Deachen lên sân bay để trở lại Srinagar, nơi cô đang theo học. Sau khi chào và nói lời tạm biệt với bố, Deachen cũng không quên nháy mắt nhắc tôi về bí mật của chúng tôi. Sau đó bác Tashi đưa tôi ghé ngân hàng ở Leh để chuyển tiền cho cậu con trai đang học ở Chandigarh.

Tôi lại đến pháp hội, vừa đến nơi, các chị trong đoàn Việt Nam đã tìm tôi hỏi rằng hai hôm vừa rồi đi đâu mà không thấy vì sáng hôm qua đoàn Việt Nam được vào đảnh lễ, chụp hình và được Ngài bắt tay ban phước. Chị Trinh, chị Châu, cô Thủy, Trang... đều tìm tôi nhưng không tìm được (vì hôm qua tôi ở nhà chờ bác Tashi làm sữa cúng dường). Có chút tiếc nuối vì đã vuột mất cơ hội diện kiến Ngài nhưng tôi không cảm thấy buồn vì biết rằng mình đã gặp quá nhiều may mắn trong hành trình này, có thể nhân duyên của tôi chưa đủ để diện kiến Ngài. Tôi vui mừng cho những người có được may mắn ấy. Điều quan trọng là nên thấy vui với những gì mình có, đừng vì nuối tiếc những điều đã bỏ lỡ mà đánh mất niềm vui hiện tại.

Trên khán đài của buỗi lễ, các vị sư đang mô phỏng lại quá trình học tập của mình qua việc trình diễn những cuộc tranh luận về kiến thức giữa họ, các vị sư sẽ bảo vệ quan điểm của mình bằng cách giậm chân và vỗ tay thật mạnh. Phương thức tranh luận náo nhiệt này là một phần trong hệ thống giáo dục tu tập đã có từ lâu đời. Nhưng tôi hoàn toàn không hiểu nội dung các vị sư đang tranh luận, giống như một kẻ không am hiểu chút gì về nghệ thuật đang đứng trước một bức tranh trừu tượng, bởi toàn bộ các sư nói bằng tiếng Tạng và không được thông dịch ra tiếng Việt.

Đang ngồi thì tôi thấy mũi mình ươn ướt, tôi đưa tay lên quẹt vào mũi thì phát hiện máu cam đang chảy, đó là tác động của thời tiết quá hanh khô vào ban ngày của nơi này.

12 giờ trưa, tôi lại lắng nghe Ngài giảng:

“Để trở thành một con người có đạo đức, một con người có tình thương yêu rộng lớn, chúng ta không nhất thiết phải theo một tôn giáo nào cả. Hàng nghìn năm nay chuẩn mực đạo đức đó đã tồn tại và tiếp tục tồn tại trong các hệ thống tôn giáo lẫn thế tục. Hiến pháp Ấn Độ cũng dựa trên nền tảng căn bản của chuẩn mực đạo đức này.”

“Điều quan trọng là phải sống một đời sống có ý nghĩa. Bức hại và lừa dối người khác có thể giành lợi ích trước mắt nhưng để lại một cảm giác day dứt dai dẳng. Tiền không mang lại sự thỏa mãn đích thực, chỉ có tâm từ bi mới mang lại trạng thái đó. Bằng tình yêu thương các con sẽ hóa giải được hận thù. Các con hãy thương yêu tất cả mọi người, mọi loài vật, muôn thú, hãy yêu thương ngay cả những người đã từng hãm hại con. Các con hãy thương yêu những người đang bị tâm sân hận, bị dục vọng chiếm lĩnh tâm trí và hãy cầu nguyện cho họ thoát khỏi bóng tối của vô minh.”

Rồi Ngài giảng về tính không.

Tôi không nhớ hết những điều Ngài giảng, chỉ nhớ đến cảm giác xúc động mãnh liệt của mình khi nghe Ngài giảng về tình yêu thương cùng lòng bi mẫn mà một tu sĩ Tây Tạng đã trả lời phóng viên sau khi trải qua nhiều lần bị bắt, tra tấn, vượt qua bao hiểm nguy, gian khổ để đặt chân đến Nepal:

“- Trong cuộc hành trình đầy hiểm nguy, gian khổ đến gần cái chết như vậy, ông có sợ không, và điều gì làm ông lo sợ nhất?

- Có, tôi có sợ và điều làm tôi lo sợ nhất là đánh mất lòng từ bi đối với những người đã sát hại tôi, đồng bào tôi.”

Nỗi lo sợ đánh mất lòng từ bi đối với kẻ thù.

Tôi bắt đầu khóc như một đứa trẻ, tự hỏi rằng liệu tôi có thể yêu thương tất cả mà không phân biệt.

Tối hôm ấy, một người bạn học của con trai bác Tashi từ Chandigar ghé nhà chơi. Trước khi ra về em trai ấy nói nhỏ với tôi: “Bác Tashi là một người rất tốt, chị gặp được bác bởi vì chị cũng là người tốt. Những người tốt thường gặp nhau và ngược lại”. Đây cũng chính là quan niệm sống của tôi.

Đừng vì một vài thất vọng trong cuộc sống mà đánh mất niềm tin về con người, về thế giới.

Đôi lúc chỉ vì ta đang đứng ở một vị trí không thể thấy tổng thể của bức tranh nên bỏ lỡ mất đi vẻ đẹp vốn có của nó. Chỉ cần thay vị trí, chỉ cần đổi cách nhìn thì thế giới trong ta sẽ thay đổi.

Tôi đã luôn hướng những suy nghĩ của mình theo hướng tích cực và kết quả thường là những điều tốt đẹp xảy đến. Bất cứ khi nào tôi chán nản, mất lòng tin và nghĩ về những điều tiêu cực thì có khuynh hướng nhận được kết quả xấu y như những gì tôi đã nghĩ đến. Đôi lúc tôi tự hỏi liệu có phải suy nghĩ cũng giống nam châm không nhỉ, luôn hút những điều phù hợp với chính nó?

Ngày hôm sau, biết rằng bác Tashi sẽ bận bịu với vườn rau và những con bò nên tôi định không phiền bác. Tôi dậy sớm, định đi bộ ra đường chính và bắt xe đi nhờ đến Choglamsar. Khi tôi vừa chuẩn bị xong thì bác Tashi cũng đã lấy chìa khóa xe, đi xuống nhà và nói rằng muốn đưa tôi đến pháp hội rồi quay về làm việc, đến 11 giờ bác sẽ quay lại pháp hội dự lễ.

Tôi biết thể nào bác cũng vắt sữa bò để đem đến pháp hội cúng dường nên đề nghị bác bán cho tôi hai chai nhưng bác chỉ đồng ý bán một chai, chai còn lại bác dành để cúng dường ở pháp hội.

6 giờ sáng, tôi đã đến trước cổng pháp hội. Có rất đông người đứng xếp hàng dù biết 7 giờ pháp hội mới bắt đầu mở cửa. Trong đám đông ấy, một bác người phương Tây bắt chuyện với tôi, bác ấy cho biết bác cũng ở homestay như tôi và tò mò hỏi về việc tôi phải trả bao nhiêu tiền cho chủ nhà mỗi ngày. Khi biết tôi không phải trả tiền cho bác Tashi, bác ấy ngạc nhiên cho biết rằng mỗi ngày bác ấy phải trả cho chủ nhà 400 rupee (141 nghìn đồng).

Tôi gặp một bạn trai người Việt cũng đi một mình như tôi và cũng ở homestay, anh phải trả cho chủ nhà 20 nghìn rupee (7 triệu đồng) cho 10 ngày lưu trú. Tôi đâm ra hoang mang, không biết liệu tôi có nhầm lẫn khi nghe thành bác Tashi miễn phí toàn bộ cho mình hay không vì trong danh sách thông báo mà tôi nhận được thì bác ấy chỉ cho ở nhờ, riêng phần ăn uống và di chuyển thì du khách tự lo.

Bác người Tây hỏi tôn giáo của tôi, phải chăng tôi cũng là một Phật tử. Tôi lắc đầu. Tôi không hẳn là một Phật tử nhưng tôi tin vào Đức Phật, tin vào ngài Dalai Lama, tin vào lời dạy của Ngài. Trước khi chào tôi để quay về với lời kinh trầm ấm, bác ấy nói với tôi bằng một giọng xa xăm: “Ước gì tất cả mọi người có mặt ở đây để cùng nghe Ngài thuyết giảng, không cần phải là Phật tử, không cần phải hiểu về đạo Phật, chỉ cần đến đây để cùng hưởng sự an bình”.

Buổi chiều, lúc đang đi về phía bãi đỗ xe tôi bắt gặp bác Tashi đang đứng trước một tiệm bán thảm, không hiểu bác nói gì với người bán hàng nhưng rồi tôi thấy bác quay đi mà mắt vẫn không rời tấm thảm. Tôi đoán có lẽ bác Tashi thích tấm thảm ấy.

Về đến nhà tôi trả tiền chai sữa mà lúc sáng bác Tashi đã chuẩn bị cho tôi để cúng dường, nhân tiện xin phép được trả tiền ăn và đi lại. Đột nhiên bác ấy trở nên rất giận dữ:

- Cô đến đây để học pháp, đúng không?

- Dạ đúng.

- Cô đến đây để tham dự lễ Kalachakra, đúng không?

- Dạ đúng.

- Cô đến đây để gặp ngài Dalai Lama, đúng không?

- Dạ đúng.

- Cô còn biết cúng dường đến chư tăng và mọi người, đúng không?

- Dạ đúng. – Tôi vừa trả lời vừa gật đầu lia lịa.

- Vậy thì tại sao tôi lại lấy tiền của cô, cô nghĩ tôi là người xấu ư?

Tôi im thin thít, cắn môi không nói được gì thậm chí ngay cả lời xin lỗi cũng không thể thốt ra. Tôi nhủ bụng sẽ mua tấm thảm tặng bác Tashi như một món quà, chỉ mong rằng bác ấy không từ chối.

Điều quan trọng là nên thấy vui

với những gì mình có, đừng vì nuối tiếc

những điều đã bỏ lỡ mà đánh mất

niềm vui hiện tại.