Tôi bắt đầu ngày mới với những cung đường, những đền đài, những nhà thờ, những hàng quán độc đáo ở Pondy và kết thúc ở bãi đá ven biển lúc mặt trời nói lời tạm biệt. Mỗi buổi chiều tôi ngồi đó, giữa những người Ấn, người Âu, giữa những người bản xứ và khách du lịch để cùng thưởng thức điệu nhạc du dương của biển khơi quyến luyến ông mặt trời sắp lặn. Nhiều tâm trạng, nhiều thổn thức, nhiều nỗi nhớ ùa đến trong những buổi chiều đầy nắng trước quy luật tự nhiên muôn đời chẳng đổi thay: ngày – đêm, mưa – nắng, mặt trời – mặt trăng, nước mắt – nụ cười, vui – buồn, sinh – tử... Tôi sẽ đi về đâu cho đến cuối hành trình lang thang của kiếp người này?

Tôi nhớ cảm giác linh thiêng khi bước vào Aurobindo Ashram [1], là nơi mà Aurobindo ở lại và qua đời. Sau khi cởi bỏ giày và tắt điện thoại, máy ảnh tôi tiến vào bên trong một tòa nhà rất đẹp, không khí yên lặng, trang nghiêm với những đóa hoa đang nở rộ chào đón. Ở phía trước, chếch về phía bên phải tôi là Aurobindo Samadhi [2], nơi hài cốt của Aurobindo được chôn cất. Ở đó có một tấm đá cẩm thạch nhô lên khoảng một mét từ sàn nhà và được bao phủ bởi hoa. Xung quanh mọi người ngồi trong sự im lặng, một số người nhắm mắt và thực hành thiền, một số người quỳ và chạm trán của mình vào tấm đá cẩm thạch thể hiện sự cung kính dành cho người thầy đã ra đi. Tôi đã từng chứng kiến khung cảnh tương tự của các con chiên dành cho đức Chúa khi bước vào nhà thờ và các Phật tử cũng làm điều như vậy dành cho Đức Phật. Các nghi thức được thực hành gần như giống nhau ở nhiều tôn giáo, bởi tựu trung mọi tôn giáo điều có điểm chung là hướng con người đến những phẩm chất thánh thiện.

Trăng đã lên, làm mờ cả những vì sao sáng nhất, tôi đứng dậy, đi về phía một nhà hàng kiểu Pháp đặc trưng của vùng Pondy này. Tôi bước qua mấy tảng đá được đặt ngang trên một dòng chảy nhân tạo bước vào một khu vườn, nơi bàn ăn được thắp sáng bằng những ánh đèn điện màu vàng khiến mọi thứ trở nên lung linh, đẹp đẽ. Có lẽ tôi lúc này cũng đẹp đẽ, lung linh trong tà áo dài Việt Nam yêu thích của mình bởi chỉ một lúc sau anh chàng phục vụ đã tiến đến và hỏi tôi bằng tiếng Anh rằng tôi có phải là người Việt Nam. Tôi gật đầu và xác nhận rồi anh ấy cảm ơn và quay lại công việc của mình.

Sau khi trao đổi với người phục vụ bằng tiếng Ấn, một người đàn ông đang ngồi cùng bạn bè ở bàn bên cạnh đã đứng dậy tiến về phía tôi và cất lời chào bằng tiếng Việt.

- Chào em, anh tên là Raj, rất vui được gặp em.

- Dạ, chào anh, em tên là Thủy, rất vui được gặp anh.

- Anh chưa từng gặp người Việt Nam nào trước đây ở Pondy cả.

- Dạ, anh nói tiếng Việt rất tốt, có phải anh đã từng sống ở Việt Nam?

- Đúng vậy!

Cuộc trao đổi không dài vì anh ta phải quay trở lại với những người bạn đang đang rôm rả nói bằng tiếng Pháp. Anh Raj kết thúc cuộc gặp gỡ ngắn với tôi bằng lời mời ngày mai đến chơi cùng gia đình anh ấy.

***

Lại một buổi sáng thức giấc bởi tiếng chim hót vang ngoài cửa sổ. Tôi kéo rèm nhìn ra ngoài, khách sạn rộng lớn này trông như một trường học đang vào kỳ nghỉ hè, yên tĩnh và đầy nắng ấm.

Tôi bước ra khỏi khách sạn và lắc đầu từ chối lời mời từ các tài xế xe tuk tuk [3] để đi bộ trong nắng ấm dễ chịu. Theo bản đồ thì từ khách sạn đến nhà anh Raj không quá xa, tôi đi qua những con đường đầy cây xanh, những căn nhà kiểu Pháp đóng cửa im lìm, những nhà hàng, quán ăn vẫn chưa đến giờ mở cửa. Phía trước tôi là một nhóm nữ sinh trong bộ đồng phục áo trắng, váy đỏ, giày tây đen đang nói chuyện và cười rúc rích, khi nhìn thấy tôi các em dừng lại và vẫy tay chào.

Đi ngang quán bánh mì Pháp tôi ghé vào mua loại bánh Opera ngọt ngào vị sô cô la. Tôi tiếp tục đi ngang quán trà sữa với chiếc ly bằng đất khiến cho ly trà sữa trở nên nồng nàn hơn. Tôi đi ngang cả tiệm bánh kếp Ấn Độ với nhân sữa và trứng gà béo ngậy. Tôi rảo bước đi và chìm đắm trong không gian buổi sáng yên tĩnh. Cảm giác không vội vã trên một vùng đất lạ đem đến cho tôi thật nhiều cảm xúc. Tôi đã vội vàng sống, vội vàng chạy theo thời gian, vội vàng hoàn thành kế hoạch để biết rằng mọi sự vội vàng cũng chỉ đưa ta về một đích cuối cùng, đó là tuổi già, bệnh tật và cái chết.

Chẳng ai tránh được tuổi già, chẳng ai tránh được bệnh tật, chẳng ai tránh được cái chết vậy thì tại sao cứ vội vàng sống phí hoài những phút giây tươi đẹp?

Ánh nắng cố len qua khóm lá giữa hai hàng cây xanh ven đường, hắt lên những mảng màu vàng khắp mặt phố, hòa với màu sơn vàng của những ngôi nhà đặc trưng kiểu Pháp khiến khung cảnh hiện lên trước mắt tôi là những tòa lâu đài lấp lánh. Một cô bé đang ngồi ở góc đường và vẽ lên mặt đường, tôi tò mò đứng lại trò chuyện với cô bé.

- Em đang vẽ gì vậy?

- Em vẽ muggu.

- Muggu? Muggu là gì vậy em?

- Muggu thường được gọi là rangoli, từ này được ghép từ chữ rang và oliava li nghĩa là “những mũi tên màu”.

- Vậy muggu dùng để cúng thần linh phải không em?

- Dạ đúng rồi, theo truyền thống đất nước em, người phụ nữ sẽ dậy sớm tỉ mỉ vẽ rangoli ở những nơi sạch sẽ, linh thiêng nhất của gia đình vì các vị thần thích sự trang nhã, sạch đẹp. Nếu thấy nhà cửa đẹp sẽ vào thăm và ban phát nhiều điều tốt lành hay du khách từ phương xa thấy tranh đẹp cũng sẽ đến chơi.

- Vậy sao em lại vẽ ngay đường cái thế này?

- Đây là ngay trước cổng nhà em, nơi được hàng cây che mát và mọi người đều có thể nhìn thấy, nhờ thế chị mới dừng lại trò chuyện với em nè.

- Chị cảm ơn em, em vẽ đẹp lắm, chị đi nhé.

Người Ấn vẽ rangoli vì niềm tin và mong muốn nguyện ước của mình trở thành hiện thực. Họ vẽ như là một cách để bắt đầu một ngày mới, vừa vẽ vừa nguyện cầu, khi vẽ xong họ mới bắt đầu công việc nội trợ. Ban đầu, tranh vẽ thường chỉ rộng vài chục xentimét vuông nhưng giờ đây nhiều tranh có thể phủ kín nền đường. Một bức tranh làm thủ công thường kéo dài hàng giờ. Cuối ngày, những hình vẽ có thể bị phai mờ nhưng đến sáng hôm sau lại hiện lên rực rỡ. Từ nhỏ, các bé gái đã được theo mẹ vẽ hình trên mặt đất. Người mẹ cõng theo các bé gái trên lưng và vẽ. Khi gia đình có người thân mất, họ sẽ ngừng vẽ trong 10 ngày nhưng đến ngày thứ 11 hoặc 12 sẽ bày cỗ khoản đãi làng xóm và lại vẽ.

Vào Lễ hội Diwali đón chào nữ thần Lakshmi (vị thần biểu trưng cho sự giàu có, thịnh vượng cả về vật chất lẫn tinh thần) trên khắp Ấn Độ người ta sẽ làm những bức tranh đẹp nhất dâng lên nữ thần. Thông thường tranh có hình vuông, chữ nhật, tròn hoặc cả ba đối xứng với các họa tiết hoa trái như hoa sen, quả dừa, quả xoài, lá đa, lá đề; các con vật như bò, voi, ngựa, đại bàng, công, ngỗng trời, cá, rắn thậm chí là cả hình chữ vạn, cây đinh ba, dấu chân nữ thần Lakshmi, xe ngựa, đền đài hay các thiên thể như mặt trời, mặt trăng, ngôi sao... với ý nghĩa con người và muôn vật luôn hòa hợp. Trung tâm bức tranh thường đặt một bông hoa sen biểu trưng cho nữ thần Lakshmi, cho sự sống và tâm bánh xe luân hồi.

Ở miền bắc Ấn Độ, người dân thường xếp hoa lá, các loại hạt, đèn dầu, đồ thêu thùa và đồ vật quý tạo thành một bức tranh dâng lên các vị thần. Nhiều người còn nặn đất thành các hình dạng khác nhau, tô màu và cắm hoa rồi đặt vào giữa một ngọn đèn để làm lễ vật dâng các vị thần. Còn ở miền nam, người ta vẽ rangoli bằng bột gạo, bột đậu và rau quả đặc biệt khi vẽ, người vẽ thường bắt tay hình phễu và rắc bột xuống đất theo ý muốn. Người dân ở miền nam tin rằng màu trắng là biểu tượng của sự bình an và trong sạch, chính vì vậy rangoli thường có nhiều phần màu trắng. Ở đây họ cũng thường dùng gạo để vẽ tranh vì gạo là thứ chủ yếu nuôi sống con người và là thước đo mức độ khá giả nên đó là cách họ dâng cúng lên các vị thần.

Thông thường, để vẽ được một bức tranh lớn trên đất, họ cần dùng tới vài cân bột. Có nơi người ta còn rắc thêm ở xung quanh hình vẽ những cánh hoa cúc vạn thọ, hồng, nhài, thược dược, trúc đào, lá cây... để tăng sự rực rỡ và mùi thơm. Cái đẹp thì tùy theo quan niệm của từng địa phương song điều quan trọng nhất khi vẽ xong là các đường phải liền mạch, nếu không người ta cho rằng sẽ bị ma quỷ xâm nhập, làm hỏng ước nguyện.

Ở Tamil Nadu, vào tháng Maarkazhi (từ ngày 15 tháng 12 đến ngày 15 tháng 1 dương lịch) là thời điểm có nhiều rangoli nhất. Theo thần thoại Hindu thì trong tháng này, nữ thần Andal đã cầu hôn thần Thirumal và toại nguyện. Vì vậy, vào tháng Maarkazhi, những cô gái chưa chồng đều vẽ rangoli và hát bài hát Thiruppaval của nữ thần Andal với mong muốn sớm lấy được chồng. Ngoài ra, các gia đình đều vẽ tranh để đón khách vì đây là dịp mọi người đến chơi, tặng quà cho nhau. Không có trường lớp chính thức nào dạy vẽ rangoli mà tự mỗi gia đình sẽ truyền lại cách vẽ rangoli từ thế hệ này sang thế hệ khác. Tuy nhiên, ngày nay nhiều người có thể học vẽ rangoli qua các tờ báo đăng tranh mới mỗi tuần và qua các cuộc thi rangoli. Ngoài những mẫu vẽ tay, người ta còn bán các tấm hình được thiết kế sẵn để nhìn vào đó và vẽ nhanh hơn. Rangoli lúc nào cũng như một điệu vũ thành kính, phản ánh tín ngưỡng, thẩm mỹ và linh hồn dân tộc Ấn Độ.

Tôi đi tiếp và đã thấy ngôi nhà của anh Raj. Cánh cổng đã mở sẵn, tôi rụt rè bước vào, phía bên trái là căn nhà chính nhưng tôi bị hút hồn bởi chái nhà phía bên phải. Tôi bước vào ngôi nhà, chào đón tôi là nụ cười hiền lành của một chị người Ấn với làn da ngăm đen. Tôi mỉm cười gật đầu chào chị và đưa tay cởi quai hậu của đôi dép, nhẹ nhàng đặt chân lên tấm thảm. Tôi đang ở trong một căn phòng toàn sách, giá sách cao quá đầu tôi với những cuốn sách được sắp đặt gọn gàng, mùi hương trầm tỏa ra dễ chịu. Tôi cầm một cuốn sách lên xem, là sách tiếng Pháp, trước khi đặt vào chỗ cũ, tôi giật mình nhìn lên góc phía trên của cuốn sách, ba chữ “Hồ Anh Thái” đập vào mắt tôi, sách của một nhà văn người Việt Nam. Tôi có cảm giác thật thân quen ở nơi này, dường như đã có một sợi dây kết nối tâm hồn tôi với cái tên ấy. Đột nhiên có tiếng gọi tên tôi khẽ vang lên phía bên ngoài làm tôi như bừng tỉnh.

Tôi rời khỏi phòng sách và bước ra phòng khách. Ngôi nhà mang kiến trúc Pháp được trang trí với phong cách Việt Nam với những tà áo dài, những chiếc nón lá, những nụ cười Việt Nam đang chào đón tôi.

Anh Raj tiến về phía tôi, nở nụ cười thân thiện trên khuôn mặt pha màu nắng gió bụi đường sau nhiều năm lưu lạc xứ người. Tôi vốn mất nhiều thời gian để làm quen với một người nhưng với ngôi nhà này, với anh Raj tôi cảm thấy có điều gì đó dường như gần gũi. Phải chăng bởi hương vị Việt Nam đang phảng phất quanh tôi sau những tháng ngày dài xa nhà?

Khi đang trò chuyện tôi vô tình nhìn thấy lịch làm việc của anh Raj trên bàn, một lịch làm việc kín mít với những khung giờ hẹn. Tôi biết mình không nên làm mất nhiều thời gian của người đàn ông bận rộn ấy nên tôi xin phép được rời đi. Anh ấy đề nghị chúng tôi sẽ gặp nhau trong bữa cơm tối nay tại nhà hàng Pháp quen thuộc.

***

Mở va li hành lý, tôi chọn cho mình chiếc váy dài với hoa văn kiểu Ấn đã mua từ chuyến đi trước. Có lẽ nó sẽ thích hợp cho bữa cơm tối nay cùng gia đình người bạn Ấn mà tôi vừa đến nhà sáng nay. Tự ngắm mình trong gương, làn da đã rám nâu hơn bởi những ngày lang thang cùng nắng gió qua các con phố, bởi những chiều nằm dài bên bờ biển ngắm mặt trời lặn, bởi chẳng còn được chăm sóc bằng mỹ phẩm hay spa... nhưng nụ cười của tôi thì vẫn thế, nụ cười mà Dương luôn muốn chạm vào bằng đôi tay dịu dàng và đôi môi ngọt ngào.

Tôi chợt nhớ Dương.

Chẳng thể nào định nghĩa, tranh luận về tình yêu, bởi mỗi người sẽ khoác một cái áo khác nhau lên nó. Thậm chí có người còn khoác thêm hai chữ “ich kỷ” lên để mà trách móc, dằn vặt, ngăn cản, làm khổ nhau rồi biện minh bằng hai chữ “tình yêu”, vì “I love you”.

Dương thường nói, nếu thích một bông hoa, người ta sẽ hái nó về cắm vào bình, đổ nước vào và chăm sóc cẩn thận rồi ngồi ngắm mà ngắm mãi thì cũng có lúc chán và hoa sẽ tàn dù có thay nước mỗi ngày đi chăng nữa. Muốn ngắm hoa không chán và hoa không tàn thì hãy để hoa ở trên cây rồi tưới nước, bón phân, bắt sâu, nếu có thể thì làm hàng rào, làm bóng mát che cho cây... Hoa nở rồi sẽ tàn nhưng không bởi con người đã hái hoa mà tàn vì quy luật tự nhiên. Đã là quy luật tự nhiên thì làm sao có thể thay đổi...

Tình yêu cũng vậy. Dương và tôi cũng sẽ chẳng ở mãi bên cạnh nhau. Chỉ biết rằng chúng tôi đã có 15 năm bên nhau với nhiều điều đáng trân trọng. Những sẻ chia, dỗi hờn, yêu thương, ngọt ngào. Cả những ngây ngô, dại khờ, vấp ngã cũng ngọt ngào đầy yêu thương...

Tôi biết rằng tình yêu Dương dành cho mình đã vượt qua khỏi tình yêu vị kỷ thông thường, chưa bao giờ Dương ngăn cản tôi đi về phía giấc mơ, về phía được gọi với danh từ trừu tượng là “định mệnh”. Tình yêu của Dương dành cho tôi không có sự “chiếm hữu” mà thay vào đó là chắp cánh cho tôi bay xa.

Dương đã ủng hộ tất cả hành trình của tôi. Dù đó là hành trình ba ngày hay ba tuần, ba tháng hay thậm chí là ba năm đi chăng nữa. Dù hành trình đó có Dương bên cạnh hay không. Dù thế nào đi chăng nữa thì Dương vẫn ủng hộ tôi khám phá những miền đất mới.

Tôi đã quyết định tạm xa Dương để bắt đầu hành trình của mình, hành trình tôi đã ấp ủ từ ngày thơ bé, hành trình đã bắt đầu từ khi tôi làm khách trọ nơi cõi vô thường. Cảm ơn tình yêu tự do của chồng đã cho tôi đôi cánh để bay. Tôi sẽ bay, bay về cuối con đường, nơi đầy hoa và nắng...

***

Tôi khép cửa phòng và đi ra ngoài, tiến về nhà hàng quen thuộc. Một bữa ăn ấm cúng cùng những người bạn mang đến nhiều câu chuyện và tràn ngập tiếng cười. Câu chuyện được bắt đầu với câu hỏi vì sao anh Raj phát âm tiếng Việt rất chuẩn. “Anh theo gia đình đến Việt Nam từ lúc bốn tuổi và tuổi thơ anh bắt đầu ở đó...”

Tôi trao đổi với anh Raj bằng tiếng Việt nhưng lại nói chuyện với chị Elisabeth, vợ anh bằng tiếng Anh và họ trao đổi với nhau bằng tiếng Pháp. Sau khi rời Việt Nam, Raj đã đến Pháp, ở lại đó một khoảng thời gian dài trước khi đến Nepal và quay về đất mẹ Ấn Độ.

Bữa tối cùng gia đình anh Raj trôi qua trong tiếng cười với nhiều ngôn ngữ, nhiều câu chuyện để rồi trở thành một phần hành trang tràn đầy năng lượng trong trái tim tôi.

Chú chim chẳng quan tâm đến việc người khác nghĩ gì về mình, nó sống thuận theo tự nhiên và tự do vút bay.

❀ ❀ ❀

[1] . Ashram là danh từ chỉ một khu trường trại của những người theo cùng một tín nguỡng hoặc giáo phái. Aurobindo (1872-1950) là một học giả và lãnh tụ tôn giáo nổi tiếng của Ấn Độ.

[2] . Samadhi là một trạng thái, trong đó, tâm thức lìa hẳn thể xác khiến thể xác trở nên bất động.

[3] . Một loại xe ba bánh có gắn cabin, là phương tiện giao thông phổ biến ở nhiều quốc gia đang phát triển.