Tôi ngồi dậy, thấy mình trần trụi trong cái lạnh cuối năm, chẳng thể trốn được cái lạnh đang chầu chực len vào từng thớ da thịt. Ngoài kia, sương mù giăng kín nhưng vẫn đủ chỗ trống để tôi nhìn thấy hồ bơi nơi góc vườn, hồ bơi chắc chỉ để trang trí, làm chỗ đậu cho mấy chú chim bồ câu và quạ.

Tôi giữ ấm cho mình bằng chiếc áo dày, quấn khăn len quanh đầu và cổ rồi bước ra ngoài, đi về phía đền Mahabodhi (bảo tháp Đại Giác), đây là một trong bốn địa điểm linh thiêng liên quan đến cuộc đời của Đức Phật, là nơi Đức Phật đã thành đạo sau 49 ngày đêm thiền định.

Con đường sạch sẽ và tươm tất, khá vắng vẻ vào buổi sương sớm, phố xá vẫn đang im lìm để chuẩn bị bắt đầu cho sự huyên náo sẽ tràn ngập sau đó. Một vài chú tiểu chạy theo bắt kịp chiếc tuk tuk đang chạy rồi nhảy lên cười vui vẻ với các chú tiểu khác đang ngồi trên xe. Vài vị sư vừa bước đi vừa lần chuỗi hạt và tụng niệm một bài kinh nào đó. Một vài quán trà sữa bên đường đã mở cửa chào đón những vị khách hành hương sớm. Vài chú chó hoang nằm một góc ven đường. Tôi tiến về phía trước, nơi tôi đã thấy đỉnh của bảo tháp thấp thoáng sau những lùm cây.

Ngay lối vào đền, tôi gửi lại các thiết bị điện tử như máy ảnh, camera, điện thoại thậm chí cả giày, sau đó đi qua máy quét và khu vực kiểm tra an toàn. Sau vụ nổ bom ngày 7 tháng 7 năm 2013 [1] thì có vẻ an ninh đã được thắt chặt hơn so với lần đầu tôi đến. Lần đầu khi đặt tour đi đến đây, tôi muốn nhắm mắt ngồi yên thật lâu dưới cội bồ đề nhưng đó là điều không thể. Cả đoàn vội vàng chạy theo cô bé hướng dẫn viên, năm phút nơi này, 10 phút nơi kia, nửa tiếng nơi nọ để rồi ra ngoài dành thời gian đi… mua sắm. Lúc đó tôi nhủ thầm rằng mình sẽ quay lại nơi này một cách tự do, không vội vàng, không đi như chạy, không chụp hình chỉ để lưu lại rằng mình đã đến đây. Tôi sẽ đến và ngồi dưới cội bồ đề thỏa thích. Và lần trở lại thứ hai này, đôi chân trần của tôi đang nhẹ nhàng men theo lớp gạch lạnh cóng, xuống từng bậc thang tiến về bảo tháp.

Ngôi đền đầu tiên ở đây được xây dựng bởi Hoàng đế Asoka vào thế kỷ III trước Công nguyên và được tái hiện vào thế kỷ V hoặc thế kỷ VI. Đây là một trong những ngôi chùa Phật giáo đầu tiên được xây dựng hoàn toàn bằng gạch vẫn còn tồn tại ở Ấn Độ, từ cuối thời kỳ Gupta [2]. Năm 2002, UNESCO đã công nhận Bodh Gaya là một Di sản Thế giới.

Bên trái của đền có một quả chuông đồng lớn, các dòng chữ trên chuông nói lên rằng nó đã được đúc bởi vua Mindon Min của Myanmar (Miến Điện) và đưa đến Bodh Gaya vào năm 1877 nhằm phục vụ công việc phục hồi của ngôi đền.

Tôi đang đứng ở phía trước ngôi đền lớn Mahabodhi (Đại Tháp hay Đại Giác), ngôi đền linh thiêng nhất trong Phật giáo. Ngôi Đại Tháp được xây dựng bằng gạch nung và được phủ bằng một lớp thạch cao. Phía trước lối đi chính có một cổng vào được khắc chạm tinh xảo, phía trước cổng vào có một ngôi tháp nhỏ bằng đá được xây cân xứng. Tôi bước vào căn phòng nhỏ, khẽ chạm tay vào khung cửa làm bằng đá, cái lạnh lướt qua tôi được xoa dịu bằng ánh mắt hiền từ của bức tượng Đức Phật đang ngồi với bàn tay phải chạm xuống đất. Tôi bước vào ngôi đền chính ở tầng trệt.

Những chiếc áo cà sa màu nâu, màu lam, màu vàng xen lẫn giữa màu áo của khách thập phương đang ngồi yên lặng với những đôi tay chắp trước ngực đầy thành kính. Trong không gian trầm mặc ấy khe khẽ vang lên những tiếng cầu nguyện đều đặn cùng tiếng bước chân trần nhẹ lướt trên nền đá.

Tôi ngồi xuống nơi góc tường và nhắm mắt cảm nhận dòng thời gian chạm vào hiện tại và đưa tôi đi thẳng vào quá khứ, nơi những kỷ niệm bắt đầu xuất hiện như những thước phim quay chậm. Dường như tôi còn quá nhiều việc dở dang chưa làm: những con đường chưa dám bước chân đến; những lằn ranh chưa dám vượt qua; những bức tranh còn dở dang bên khung cửa chưa thể chấm thêm màu; những khúc nhạc chưa có đoạn kết; những bài thơ chưa được đặt tên; những lời hứa chưa thể thực hiện; những kỷ niệm ngày cũ vẫn lững lờ trôi trong ngăn nỗi nhớ; những vội vàng, hối hả; những giận hờn, thương yêu; những sẻ chia; những lo toan, ích kỷ… Từ quá khứ đầy hỗn độn bỗng nhiên tôi bị lôi tuột vào nơi được gọi là tương lai, nơi tôi sẽ phải làm điều này, điều nọ, phải gặp người này, người kia, tôi sẽ... Cứ thế tâm tôi đi lang thang trong khi thân xác tôi vẫn ngồi lặng yên nơi góc nhỏ linh thiêng này.

Tôi mở mắt đứng dậy và đi ra ngoài, vòng ra phía cây bồ đề (bodhi tree) mà trong tiếng Hindi, người ta gọi đó là cây bo. Phải chăng cái tên này xuất phát từ chữ boddha trong tiếng Sankrit, có nghĩa là “tỉnh thức”, là “giác ngộ”? Tôi bước tới phía cây bồ đề to lớn. Cành lá vươn xa như cố tỏa bóng mát che cho hàng trăm người với đủ các ngôn ngữ và nhiều sắc tộc, nhiều màu da đã có mặt quanh gốc cây thiêng liêng có lá hình trái tim này. Cây bồ đề ngày xưa đã không còn do những sự tàn phá nặng nề của con người, thay vào đó là cây bồ đề đã được trồng lại ít nhất bảy lần từ nhánh những cây bồ đề mẹ trước đó.

Tôi đang hòa vào dòng người nơi đây, người lầm rầm thành kính cầu nguyện, người ngồi im nhắm mắt thiền định với khuôn mặt an bình, người thanh thản bước chân quanh Đại Tháp và gốc cây bồ đề, người thì vừa đi vừa lạy nằm dài chạm hết cả người xuống đất...

Tôi cũng đi vòng quanh Đại Tháp, tưởng tượng về ngày xa xưa cách đây 2.500 năm. Một đàn nai đứng mấp mé bờ sông Nairanjana uống ực ngụm nước trong vắt rồi chạy vào khu rừng Dungsiri. Cách đó không xa là ngôi làng Uruvela yên bình trong tiếng chim hót líu lo cùng những đứa trẻ nô đùa bên hiên nhà. Vậy mà giờ đây, sau hơn hai thiên niên kỷ, dòng sông lịch sử ấy vẫn còn nhưng nước đã cạn trơ đáy cát, khu rừng rậm không còn, ngôi làng ngày xưa cũng không còn. Còn chăng là những hoài niệm, luyến tiếc, những âm thanh từ ngàn xưa vọng về.

Tôi tự hỏi tại sao mình lại đến nơi này? Tôi đang tìm điều gì ở đây? Liệu tôi có tìm được câu trả lời cho mình tại nơi mà nhắc đến người ta sẽ nghĩ ngay về những người bất hạnh, đau khổ, tàn tật về thể xác hoặc tâm hồn?

Rời đền Đại Giác, tôi đi ra ngoài. Bầy quạ đậu trên nhánh cây bên ngoài không ngừng khuấy động không khí êm đềm bằng những tiếng kêu thất thanh, tôi bước theo âm thanh chói tai ấy thay vì quay trở lại khách sạn. Vừa bước qua một khung cửa, tôi đã lọt thỏm vào trong một khu chợ, ngạc nhiên với phát hiện của mình, tôi quay nhìn lại phía sau, đó vẫn là hướng bước vào ngôi đền Đại Giác thiêng liêng.

Bên trong ngôi đền, mọi người đang miên man, mê mải với những chân lý diệu kỳ. Và bên ngoài đó, chỉ cách vài bước chân, người ta lại miên man chọn lựa những món hàng rực rỡ sắc màu để rồi mải mê với câu chuyện đời thường bên ly trà sữa nóng hổi, họ có thể chính là những người vừa rời khỏi ngôi đền linh thiêng.

Phải chăng những gì thiêng liêng nhất lại rất gần với những điều đời thường nhất? Phải chăng giáo lý thâm sâu chẳng ở đâu xa mà ở trong những điều xảy ra hằng ngày? Phải chăng hiểu và áp dụng chân lý chẳng phải ở bên trong ngôi đền Đại Giác mà ở ngay khu chợ này?

Tôi đi dọc con đường giữa chợ, hai bên đường là dãy hàng quán san sát nhau với đủ loại hàng hóa. Những chiếc xe chạy nhộn nhịp y như những người đang mua và bán. Bỗng một chú bò từ đâu chợt xuất hiện trước mặt tôi rồi chặn ngang giữa con đường không thèm bước tiếp với thái độ đủng đỉnh đáp trả sự vội vàng của chiếc xe phía sau đang muốn vượt lên. Con đường không đủ rộng cho cả bò, cả xe, cả người đi bộ lẫn người bán hàng cùng đi một lúc nên khung cảnh càng trở nên nhốn nháo. Tôi bước ngược lại để tránh những tiếng còi vội vã, chú bò cũng bỏ đi sau khi lắc lư nhìn quanh. Mọi thứ lại trở về như ban đầu.

Tôi bước theo ánh mặt trời đang dần trải màu vàng trên con đường trở về khách sạn, cái lạnh bắt đầu chiếm lấy con đường khi những tia nắng yếu dần. Tôi từ chối những lời chào mời mua hàng, những nụ cười tò mò nhìn thấy tôi không có bạn đồng hành trong dòng người ngược xuôi. Một chú tiểu chỉ tay về phía tôi với nụ cười tươi tắn khiến tôi tò mò bước tới nhìn tấm hình to trước cổng một ngôi chùa. Đó là một bức hình chú tiểu, sau khi nhìn kỹ, tôi bước vào sân chùa, màu xanh của bãi cỏ khiến tôi mạnh dạn bước vào bên trong. Hàng nghìn ánh đèn bơ lấp lánh kéo tôi bước vào sâu hơn nữa, tôi đang đứng giữa ánh sáng và sự ấm áp, những ngọn lửa reo vui, bập bùng. Cái lạnh chẳng còn hiện diện, sự lẻ loi cũng chẳng còn, tôi đứng đó đáp lại những nụ cười của mọi người đang nhìn tôi.

Khi tôi bước ra ngoài thì vị sư trụ trì đã đứng đó mỉm cười và mời tôi ngồi vào bàn dùng một ly trà sữa kèm theo vài chiếc bánh. Sau khi biết tôi đến từ Việt Nam và không đi theo đoàn thì vị sư trụ trì đã ngỏ ý nếu tôi muốn thì có thể chuyển đến ở trong khu vực dành cho khách hành hương trong chùa thay cho việc ở khách sạn, tôi vui vẻ gật đầu thông báo trưa mai sẽ đến.

Ngay giây phút đó, tôi đã quyết định ở lại Bodh Gaya lâu hơn. Việc nhiều người phản đối chuyến đi này đã khiến tôi chỉ lên kế hoạch ở lại hai ngày nơi đây rồi tiếp tục đến Dehli. Nhưng vào lúc đó tôi cảm thấy thật sự an toàn khi bước đi một mình trong màn sương sớm cũng như trong ánh đèn chạng vạng. Nụ cười hiền lành của những người bản xứ khiến tôi ấm lòng, lời mời từ vị sư trụ trì chùa Bangladesh như củng cố niềm tin của tôi. Tôi sẽ ở lại.

Chẳng ai tránh được tuổi già, chẳng ai tránh được bệnh tật, chẳng ai tránh được cái chết vậy thì tại sao cứ vội vàng sống phí hoài những phút giây tươi đẹp?

❀ ❀ ❀

[1] . Rạng sáng ngày 7 tháng 7 năm 2013, tám vụ nổ có công suất nhỏ xảy ra tại đền Mahabodhi khiến hai nhà sư bị thương.

[2] . Vương triều Gupta tồn tại từ năm 320 tới năm 550 ở phần lớn bắc Ấn Độ, đông nam Pakistan, một phần của Gujarat và Rajasthan mà ngày nay là tây Ấn Độ và Bangladesh. Dười thời Gupta, đất nước thái bình thịnh trị đồng thời nền khoa học và mỹ thuật phát triển. Các nhà sử học xếp triều Gupta ngang hàng với nhà Hán, nhà Đường và Đế quốc La Mã như là những nền văn minh tiên tiến cổ đại.