Sân bay Patna, Bihar khá yên ắng trong buổi chiều tôi hạ cánh. Tôi kéo hành lý ra ngoài, đi theo vài người cùng chuyến bay để rồi nói lời tạm biệt khi họ đã nhận ra những nụ cười của người thân đang chờ đón họ bên ngoài cửa kính.

Bang Bihar được coi là bang nghèo đói và không an toàn nhất Ấn Độ. Tỷ lệ người dân không biết chữ cũng như tỷ lệ quan chức tham nhũng ở đây khá cao, đã có nhiều người bị thiệt mạng dưới tay những tên tội phạm khét tiếng nơi đây. Lũ lụt hằng năm quét sạch hoa màu và tài sản vốn không có gì nhiều nhặn của người dân. Dân số không ngừng gia tăng. Hậu quả là người dân Bihar thường rời bỏ làng quê lên các thành phố lớn, phần đông những người ở lại chịu cảnh đói nghèo và một số ít chọn con đường trở thành trộm cướp. Thậm chí hiện nay các băng đảng thổ phỉ vẫn còn hoạt động trong những khu vực hẻo lánh thuộc bang này.

Không còn sự lựa chọn nào khác an toàn hơn để đến Bodh Gaya cách sân bay khoảng 120 kilômét đường bộ, tôi đã đặt trước cho mình một chiếc taxi sân bay.

Bác lái xe già không nói được nhiều tiếng Anh, sau khi chào và đem hành lý của tôi lên xe bác có vẻ trầm ngâm bên tay lái của mình và chăm chú nhìn con đường phía trước. Giờ này đã là 4 giờ chiều, có thể 8 giờ tối mới đến được Bodh Gaya nếu tôi may mắn được đi trên con đường không trở ngại.

Chiếc xe đi trong hoàng hôn, qua những đồng cỏ trải dài bất tận, đi qua vài căn nhà thưa thớt với đụn rơm trước cổng nhà, đi qua những đứa trẻ đang nghịch ngợm bên những con trâu lừng lững nơi góc vườn. Thỉnh thoảng có vài chiếc xe ngược đường kéo bụi tung mù mịt, đám bụi chìm trong màu vàng của hoàng hôn trông huyền ảo như làn sương khói mỏng manh.

Mặt trời bắt đầu buông mình xuống thấp dần, trái bóng đỏ dần rơi xuống nơi cánh đồng xanh đang ngả vàng. Khi trái bóng đỏ chỉ còn chiếu một vài tia yếu ớt thì bóng tối bắt đầu xâm chiếm lấy con đường. Cái lạnh chui vào xe qua khe hở của tấm cửa kính chẳng thể nào đóng chặt bởi vì sự già nua của mình. Tôi nhìn bác lái xe già và lo lắng, sau khi đưa tôi đến Bodh Gaya thì bác có kịp quay trở lại Patna, nơi có gia đình đang chờ? Nếu đúng giờ thì chúng tôi sẽ đến nơi vào lúc 8 giờ tối. Có lẽ bác không thể ngay lập tức trở lại Patna mà phải ngủ qua đêm ở đây, nơi người lái xe vốn không được coi trọng, không được cung cấp một chỗ ngủ tử tế trong khách sạn. Có lẽ bác ấy phải ngủ trong xe, giữa một đêm trời lạnh giá thế này.

Nhìn vẻ mặt đăm chiêu bên vô lăng của bác, tôi bỗng cảm thấy xót xa, trên một đất nước với bề dày lịch sử huy hoàng, nơi sự phân biệt giai cấp, phân biệt giàu – nghèo đã từng được xóa nhòa bởi con đường đạo lý vậy mà giờ đây sự phân biệt như ăn sâu vào da thịt của từng con người, nơi những khuôn mặt đầy suy tư, cam chịu và cả những khuôn mặt đầy vẻ hách dịch bởi tự cho vị trí của mình hơn người.

Những giáo lý soi rọi cả một nền văn minh nhân loại dường như đã chìm vào bóng tối vô minh khiến con người sống bằng những niềm tin mù quáng.

Trời tối hẳn, mặt trời đã lặn từ lâu. Chiếc đèn xe xé màn đêm tiến về phía trước, kéo theo sau là tiếng xịch xịch của chiếc xe cũ kỹ, trên xe có một bác tài xế cũng cũ kỹ, ở băng ghế sau là một khuôn mặt thất thần đang co ro vì lạnh và nhiều suy nghĩ ngổn ngang y như con đường đang dằn xóc vì ổ voi, ổ gà. Con đường đơn điệu nhưng tâm trí tôi thì đầy sự tô vẽ, tưởng tượng tạo nên một bức tranh đầy hỗn loạn. Tôi đã bỏ qua lời khuyên ngăn của nhiều người bạn Việt Nam lẫn Ấn Độ khi quyết định tự đi đến nơi này bởi họ cho rằng vùng này quá nguy hiểm để đến. Dù bỏ qua lời ngăn cản của mọi người nhưng tôi không bỏ qua lời khuyên của họ, tôi đã chọn một khách sạn uy tín ngay gần Bodh Gaya, nơi này thuộc khu vực được UNESCO bảo vệ, được coi là phần tốt đẹp nhất của Bihar.

Xe dừng, bác tài xế ra hiệu rằng chúng tôi phải quay lại và đi con đường khác vì con đường phía trước đã bị sụt lở. Tôi nhìn vào bóng đêm trước mặt, lúc này đã gần 7 giờ tối, xung quanh đồng không mông quạnh, chỉ có tiếng gió thổi, không một ánh đèn. Không biết liệu con đường bác tài xế đang hướng đến có đưa chúng tôi đến Bodh Gaya trước khi cơ thể mệt nhoài của tôi ngã gục bởi những thông tin mà tôi đã được đọc trước khi đặt vé máy bay đến nơi này. Những thông tin về các vụ cướp bóc và cưỡng hiếp xảy ra với mật độ dày đặc trên con đường đến Bodh Gaya sau khi hoàng hôn buông xuống đã được báo chí đưa tin tràn lan.

Hành trình hơn bốn tiếng đồng hồ đã được chào đón bằng ánh đèn hai bên phố và những con đường quanh co đi vào khu vực trông giống như một khu chợ. Gió đã không còn len mạnh qua khe cửa kính nữa, xe lại đi tiếp đến một con đường lớn với hàng đèn điện sáng trưng, những chiếc xe tuk tuk đậu thành hàng dài hai bên đường cùng những chiếc xe bán hàng rong rực rỡ màu sắc. Bác tài xế ra hiệu rằng chúng tôi đã gần đến khách sạn.

Khi tôi xuống xe, một người đàn ông trong khách sạn bước ra trong tấm chăn choàng qua đầu, chỉ thò khuôn mặt ra ngoài mỉm cười chào tôi. Chiếc chăn màu xám tro buồn hiu như khuôn mặt người đàn ông lúc tắt nụ cười, trước khi bước vào phòng của mình, tôi không quên hỏi thăm bác tài xế tối nay sẽ ngủ ở đâu, bác mỉm cười chỉ về quán ăn phía bên kia đường và đi về phía ấy.

Tôi cuộn mình trong chăn ấm nhưng không thể ngủ được khi nghĩ đến việc mùa này, ở ngay ngoài kia biết bao người không có đủ áo ấm, không có đủ chăn ấm, không có được một ngôi nhà tử tế để tránh cơn gió lạnh xộc vào kéo tung cả mái hiên tạm bợ bằng tranh xốc xếch. Nhiều gia đình ở đây vẫn còn phải xoay xở từng bữa ăn mà không đủ no cái bụng nói gì đến bữa ăn ngon và đủ chất. Vậy mà tôi, chỉ mới vài tháng trước đã nhiều lần tham gia vào những bữa tiệc mà thức ăn dư thừa phung phí, rượu bia vung vãi, tràn đầy.

Cuộc đời vốn rất bất công hay cuộc đời vốn rất công bằng nhưng công bằng theo cách mà con người không thể thấy bằng mắt thường? Tại sao mẹ sông Hằng hiền hòa, bao dung, luôn che chở muôn loài bằng dòng phù sa màu mỡ lại có lúc đem đến những cơn lũ cuốn phăng mọi thứ? Kể cả quá khứ đầy văn minh cũng bị lấp vùi bởi hiện tại đáng sợ này? Tại sao ở nơi có một vị Phật đã thành đạo và một thời là vùng đất thịnh vượng, huy hoàng nay trở thành nơi nghèo nàn, dơ bẩn, lạc hậu và nguy hiểm nhất Ấn Độ?