Thứ Bảy 17 tháng Tám, Wallander bị đánh thức bởi tiếng đập nhẹ đều đặn vào cửa sổ. Đồng hồ báo thức chỉ sáu giờ rưỡi.

Wallander lắng nghe tiếng mưa rơi. Bình minh lọt vào qua khe ri-đô. Ông cố nhớ cơn mưa gần đây nhất là khi nào. Hẳn là phải trước đêm Martinsson và ông tìm thấy Svedberg năm chết trong căn hộ của anh tám ngày. Một quãng thời gian phi thực tế, ông nghĩ, ngắn hay dài, không mấy quan trọng. Ông vào toalet, uống một cốc nước ở rôminê trong bếp, rồi quay lại ngủ tiếp. Nỗi sợ tối qua vẫn còn nguyên đó. Và vẫn rối bời như thế. Và vẫn mạnh mẽ như thế.

Bảy giờ mười lăm phút, ông đã tắm và mặc xong quần áo. Bữa sáng chỉ có một tách cà phê và một quả cà chua. Mưa đã ngừng. Nhiệt kế chỉ 15 độ celcius và những đám mây đã tan. Ông quyết định gọi điện từ nhà, trước tiên cho Westin, rồi đến trung tâm thông tin để tìm dấu vết của Stig Stridh. Westin không làm việc thứ Bảy, nhưng hẳn là ông ngủ dậy sớm. Wallander mang tách cà phê của mình vào phòng khách và bấm số đầu tiên trong ba số. Một người phụ nữ nhấc máy ở lần đổ chuông thứ ba. Wallander tự giới thiệu và xin lỗi vì gọi điện quá sớm.

— Tôi đi tìm ông ấy đây. Ông ấy đang cưa gỗ.

Wallander nghĩ là mình nghe thấy tiếng ồn của một cái cưa ở hậu cảnh. Tiếng ồn ngừng lại, thay thế bằng những tiếng la hét của trẻ con. Rồi giọng Westin.

— Cái lạnh đến sớm hơn là người ta nghĩ. Khỏe không? Tôi cũng đọc báo và xem truyền hình. Các anh tìm được thủ phạm chưa?

— Chưa. Sẽ mất thời gian. Nhưng sớm hay muộn thì cũng sẽ tìm ra thôi.

Westin không nói gì. Có khả năng là ông đoán ra trò vờ vịt lạc quan này yếu ớt đến chừng nào. Nhưng cần thiết, Wallander nghĩ. Những cảnh sát bi quan gần như không có cơ may nào giải quyết được những vụ khó khăn nhất.

— Tôi có thể làm gì cho cậu? – Sau đó ông hỏi.

Cách chuyển lối xưng hô hết sức bất ngờ. Wallander quyết định bắt chước.

— Cậu có nhớ cuộc nói chuyện của chúng ta trên tàu không?

— Lúc nào? Hình như chúng ta nói rất nhiều chuyện.

— Chắc là lúc đầu tiên, tôi nghĩ thế. Trước khi cập vào cầu tàu đầu tiên.

Đột nhiên, ông nhớ lại. Westin đi chậm lại. Ông ấy hướng tàu về phía cái cầu tàu đầu tiên, hoặc là cái thứ hai.

— Một trong những bến đỗ đầu tiên, – ông nhắc lại. – Hòn đảo đó tên là gì nhỉ?

— Haro hoặc Batsmanso.

— Batsmanso. Ở đó có một ông già.

— Zetterqvist.

Wallander bắt đầu nhớ ra. Các chi tiết lần lượt quay về.

— Chúng ta đang đi về phía cầu tàu. Cậu nói cho tôi về Zetterqvist, người tự xoay xở một mình trong mùa đông. Có vẻ như là cậu đã nói thêm một điều gì đó…

Westin phá lên cười, không hề có vẻ ma mãnh.

— Chắc là tôi nói nhăng cuội gì đó!

— Tôi biết là câu hỏi có vẻ rất lạ. Nhưng quan trọng.

Có vẻ như Westin hiểu được tính nghiêm túc của câu nói.

— Tôi nghĩ là cậu đã hỏi tôi về hiệu ứng của việc đưa thư trong khu quần đảo.

— Thế thì tôi đặt lại câu hỏi nhé. Hiệu ứng như thế nào? Cậu sẽ trả lời ra sao?

— Đây là một công việc tự do, nhưng khá nặng nhọc. Không ai biết bưu điện sẽ thuê tôi bao nhiêu thời gian nữa. Tôi nghĩ là người ta sắp cắt giảm những dịch vụ cuối cùng đối với dân chúng của quần đảo. Một hôm Zetterqvist đã nói với tôi rằng ông ấy muốn đặt trước chỗ để được chuyển đến nghĩa trang. Nếu không rất có thể ông ấy sẽ vĩnh viễn nằm trong căn nhà nhỏ tồi tàn của mình.

— Cái đó thì cậu không hề nói với tôi, bằng không tôi đã nhớ. Tôi đặt lại câu hỏi nhé: đưa thư ở quần đảo tạo ra hiệu ứng như thế nào?

Westin do dự.

— Hình như là tôi không nói thêm điều gì nữa,

Có một điều gì đó khác, Wallander biết. Một câu rất tầm thường về việc đưa thư và các nhu yếu phẩm từ hòn đảo này sang hòn đảo khác.

— Chúng ta đang tiến lại gần cầu tàu, – ông nhất quyết tiếp tục. – Tôi còn nhớ. Cậu lái không nhanh lắm. Cậu đã nói về Zetterqvist. Cậu đã nói thêm một điều gì đó.

— Có thể là tôi đã nói rằng cứ như thế mãi người ta sẽ quan tâm đến người khác. Nếu một ngày không thấy một người nào đó, người ta sẽ đi kiểm tra xem có chuyện gì xảy ra với ông ta không.

Gần được rồi, Wallander nghĩ, sắp được rồi. Nhưng cậu đã nói một điều khác; Lennart Westin ạ. Tôi còn nhớ.

— Tôi không tìm được điều gì khác cả.

— Đợi đã! Thử thêm một chút xem sao.

Nhưng Wallander không giúp nổi ông.

— Cứ nghĩ đi nhé, – ông nói. – Nếu tìm thấy thì gọi cho tôi.

— Thường thì tôi không hay tò mò. Nhưng tại sao lại quan trọng đến vậy?

— Tôi không biết, – Wallander trả lời một cách đơn giản. – Khi nào biết, tôi sẽ nói cho cậu.

Wallander bỏ máy. Ông cảm thấy chán nản. Ông đã không rút được điều bí mật từ Westin. Nhưng điều quan trọng nhất là có khả năng điều bí mật đó không có chút lợi ích nào. Ý nghĩ rời bỏ tất cả, yêu cầu Lisa Holgersson giao trách nhiệm lại cho một người khác lại xuất hiện, chiếm lĩnh con người ông. Rồi ông nghĩ đến Thurnberg, và nhu cầu kháng cự lại nhanh chóng chiến thắng. Ông gọi cho trung tâm thông tin để hỏi số điện thoại của Stig Stridh. Người ta trả lời ông ngay: người thuê bao đã chọn cách không đăng ký tên trong danh bạ nhưng số điện thoại của ông ta không nằm trong danh sách đó. Wallander ghi lại địa chỉ, giờ đã thay đổi. Hiện nay Stig Stridh sống ở Cardellgatan. Ông bấm số và đếm những hồi chuông đổ. Đến lần thứ chín, một người cầm máy. Một giọng nói già nua, ê à.

— Stridh.

— Tôi tên là Kurt Wallander, tôi là cảnh sát.

Câu trả lời phun ra như một cái khạc nhổ.

— Tôi đã không bắn Svedberg, nhưng rất có thể đó là một sai lầm.

Wallander cảm thấy sốc. Ông vừa vặn kiểm soát được bản thân.

— Cách đây mười một năm, ông đã đưa đơn kiện nhưng không được giải quyết.

— Không thể hiểu nổi. Lẽ ra hắn ta phải bị sa thải.

— Tôi không gọi cho ông để bàn về quyết định hồi đó, mà vì tôi cần đặt cho ông vài câu hỏi về chuyện đã xảy ra vào buổi tối ngày 24 tháng Tám.

— Còn gì để kể nữa? Em trai tôi say rượu.

— Ông ấy tên là gì?

— Nisse.

— Ông ấy sống ở Ystad à?

— Chết năm 1991 rồi, gan bị rượu ăn thủng, mà chẳng ai lấy làm ngạc nhiên cả.

Wallander mất phương hướng mất một lúc. Trong óc ông, Stig Stridh chỉ là một người trung gian. Người ông muốn gặp hơn cả là người em trai.

— Xin chia buồn nhé, - ông nói.

— Cái quái gì thế! Dù sao thì cũng kệ xác nó đi. Cả với tôi cũng vậy, nó chết đi thì tôi cũng không thấy làm sao. Ít nhất là bây giờ cũng sẽ không có ai đến đập phá phòng khách của tôi và ngày ngày nã tiền tôi nữa. Ít nhất là không thường xuyên đến thế nữa.

— Ông muốn nói gì?

— Nisse có một người vợ góa. Nếu muốn gọi là như vậy.

— Hoặc là vợ góa hoặc là không phải chứ.

— Bà ta cứ bắt người khác gọi như vậy, chứ còn họ có cưới nhau đâu.

— Họ có con không?

— Bà ta thì có. Rất may là không phải với nó. Một đứa con của bà ấy đang ở trong tù.

— Tại sao?

— Cướp ngân hàng.

— Cậu ta tên là gì?

— Con gái. Tên là Stella.

— Con gái của vợ em trai ông đã cướp ngân hàng?

— Có gì lạ lùng đâu?

— Thì ở Thụy Điển cũng không có nhiều trường hợp như vậy lắm. Chuyện xảy ra ở đâu?

— Ở Sundsvall. Nó đã bắn chỉ thiên nhiều phát.

Wallander lờ mờ nhớ vụ đó. Ông bắt đầu lục trong bếp để tìm một cái bút chì.

— Chúng ta cần nói chuyện một cách nghiêm túc. Hoặc ở sở cảnh sát, hoặc ở nhà ông.

— Nói cái gì?

— Tôi sẽ nói khi gặp.

— Ông bắt đầu có vẻ khó chịu ngang với Svedberg rồi đấy.

Wallander thấy cơn giận trào lên, nhưng chế ngự được.

— Tôi có thể cử một xe ôtô cảnh sát đến đón ông. Hoặc là tôi đến nhà ông.

— Bây giờ? Vào bảy rưỡi sáng thứ Bảy?

— Ông có phải làm gì?

— Tôi hưởng trợ cấp thương tật.

— Ông sống ở Kapellgatan. Tôi sẽ đến đó trong nửa giờ nữa.

— Cảnh sát có quyền làm phiền người dân vào bất kỳ giờ nào à?

— Đúng. Khi cần thiết, thậm chí còn có thể đánh thức người khác dậy vào ban đêm.

Stridh lên tiếng phản đối.

Wallander bỏ máy. Rồi ông ăn quả cà chua thứ hai, thay ga trải giường và thu dọn đống quần áo bẩn vương vãi trong nhà, vừa làm vừa nghĩ đến Lennart Westin, người đang cưa gỗ trên hòn đảo của mình. Rồi ông nghĩ đến Erika ở Vastervik. Ông đã ngủ rất ngon trên giường của cô, và rất lâu rồi mới được như thế. Chính xác hơn, kể từ khi Baiba đến thăm ông ở Ystad. Hoặc khi ông đến gặp cô ở Riga.

Ông ra khỏi nhà vào lúc tám giờ kém năm phút và quyết định đi bộ. Dừng lại trước các hãng môi giới nhà đất, cuối cùng ông cũng tìm được ảnh chụp ngôi nhà của bố ông ở Loderup. Một cảm giác buồn bã, có thể là u sầu, lan tỏa trong con người ông. Chưa kể đến một thứ lương tâm vờ vịt. Lẽ ra ông phải mua lại ngôi nhà để tặng cho Linda. Nhưng đã quá muộn rồi. Ông sẽ không bao giờ làm việc đó. Tám giờ mười phút, ông đã ở trước căn hộ của Stridh. Ông phải bấm chuông ba lần cửa mới chịu mở. Người đàn ông trạc sáu mươi tuổi; không cạo râu, áo sơ mi thòi ra từ khóa quần chưa kéo hết; ông ta tỏa ra mùi rượu vermouth.

— Tôi muốn xem phù hiệu cảnh sát của anh, - Stridh nghi ngại nói.

— Tức là thẻ đúng không?

Ông cho ông ta xem. Căn hộ mà ông bước vào sau đó ít nhất cũng bừa bộn bằng căn hộ của ông. Hai con mèo nhìn ông vẻ e dè. Rõ ràng Stridh là một người say mê cá ngựa. Những tờ tạp chí chuyên về ngựa nằm lăn lóc khắp nơi. Những cuống phiếu cá cược chùm ba đã xé ngập đầy giỏ rác. Riđô phòng khách đóng im ỉm, và vô tuyến đang bật.

— Tôi không có ý định mời anh uống cà phê, – Stridh nói. – Tôi hy vọng là sẽ không mất nhiều thời gian.

Wallander đẩy một trong hai con mèo ra để ngồi xuống cái ghế phôtơi duy nhất không chất đầy báo chí. Ông đã nhớ mang theo một cái bút chì và một cuốn sổ. Stridh biến mất vào trong bếp. Wallander nghe thấy tiếng nắp chai rơi xuống một mặt phẳng cứng.

Stridh xuất hiện trở lại trong phòng khách và Wallander bắt đầu hỏi. Ông ta trả lời thều thào. Mất rất nhiều thời gian, và nhiều lần Wallander suýt nữa thì nổi cáu. Ông tự hỏi không biết có phải mười một năm trước Svedberg đã phản ứng theo cách đó hay không. Chín giờ kém mười phút, cuối cùng ông mới nghĩ là mình đã có được một hình dung chính xác về vụ việc. Stridh từng làm việc lâu năm cho nghiệp đoàn nông dân. Không lâu sau sinh nhật lần thứ năm mươi, ông ta bắt đầu mắc chứng thoát vị đĩa đệm cột sống. Những đợt nghỉ ốm kéo dài và một phẫu thuật khiến ông ta phải về hưu sớm. Ông ta đã lấy vợ và có hai đứa con trai đã trưởng thành, sống ở Malmo và Laholm. Nils, tên thường gọi là Nisst, em trai ông ta, kém ông ta ba tuổi, nghiện ngập từ rất sớm. Ông ta từng đi lính nhưng bị quân đội sa thải sau hai lần say sưa tái phạm. Thoạt đầu, Stig còn tỏ ra kiên nhẫn. Nhưng quan hệ của họ không ngừng tồi tệ thêm lên - một phần vì những món tiền vay không bao giờ trả của người em trai - cho đến vụ việc kia, mười một năm trước. Vài năm sau, chứng xơ gan phát tái và, sau ba năm, người em trai chết. Wallander ghi lại rằng ông ta được chôn trong cùng nghĩa trang với Svedberg và với bố ông ta. Về những quan hệ cá nhân của Nils Stridh, Wallander biết được là ông ta đã nhiều năm và trong những hoàn cảnh hết sức bê bối với một người đàn bà tên là Rut Lundin. Bà ta cũng có vấn đề nghiêm trọng với rượu và thỉnh thoảng cũng đến xin tiền người anh chồng. Nếu không đưa, bà ta sẽ chửi bới thậm tệ. Nhưng bà ta không phá phách đồ đạc. Và bà ta không ăn cắp thứ đồ nào. Bà ta có một đứa con trai và một đứa con gái từ những quan hệ trước đó. Đứa con trai xoay xở khá, trở thành lái phụ phà ở Aland. Đứa con gái đang ngồi nhà tù dành cho phụ nữ ở Hinseberg sau khi bị kết án vì hai vụ cướp ngân hàng có vũ khí. Wallander ghi lại địa chỉ của Rut Lurtdin. Bà ta sống ngay gần, trên đường đi Malmo. Trong cuộc nói chuyện, điện thoại réo hai lần. Wallander nghe thấy toàn những chuyện ngựa nghẻo và những kết hợp có thể mang lại thắng lợi. Sau mỗi cú điện thoại, Stridh lại biến mất vào bếp và lại có tiếng nắp chai rơi lên mặt bồn rửa.

Cuối cùng, họ đi đến được mục đích thực sự của cuộc gặp này; những sự kiện xảy ra mười một năm trước.

— Không cần phải kể lại chi tiết mọi chuyện. Điều tôi muốn biết rất đơn giản: tại sao ông lại nghĩ rằng Svedberg từ chối không chịu mở một cuộc điều tra?

— Hắn ta nói là không có chứng cớ. Thật là phi lý.

— Cái đó thì chúng tôi biết rồi, không cần phải nhắc lại. Tôi nhắc lại câu hỏi: theo ông, tại sao cậu ấy lại từ chối mở một cuộc điều tra?

— Bởi vì đó là một thằng ngu.

Wallander đã chờ đợi một câu trả lời khó chịu; mặt khác, Stridh có những lý do riêng để tức giận. Thái độ của Svedberg rất lạ lùng. Đó là thái độ cần được giải mã.

— Svedberg không phải là một thằng ngu. Như vậy là phải có một lý do khác. Trước vụ đó ông đã bao giờ gặp cậu ấy chưa?

— Tại sao tôi lại phải gặp hắn ta?

— Trả lời câu hỏi của tôi đi.

— Tôi chưa bao giờ gặp hắn ta.

— Ông đã từng có vụ việc nào dính líu đến pháp luật chưa?

— Chưa.

Câu trả lời bật ra quá nhanh. Wallander quyết định lấn tới.

— Tôi muốn biết sự thật. Nếu ông nói dối, chúng ta sẽ đi thẳng đến sở cảnh sát.

Stridh tin lời ông.

— Tôi buôn bán ôtô một chút trong những năm sáu mươi. Có một vụ liên quan đến một cái xe bị cho là đồ ăn cắp. Ngoài đó ra thì không có gì.

Wallander tin lời ông ta.

— Svedberg đã từng gặp em trai ông trước đó chưa?

— Có khả năng, nếu cứ nhìn vào số lần nó bị lôi đến sở cảnh sát trong tình trạng bí tỉ.

— Ông có cảm giác là đúng vậy không? Rằng Svedberg có quen em trai ông?

— Đó chính là cảm giác duy nhất của tôi.

Ông ta há to miệng và lấy ngón tay trỏ gõ gõ vào hai cái răng.

— Ở đây này, – ông ta nói. – Đau lắm.

— Tôi tin ông. Nhưng, lúc này, chúng ta đang nói chuyện về em trai ông. Và về Svedberg. Em trai ông không bao giờ nói chuyện về cậu ấy à?

— Không bao giờ. Nếu không tôi đã nhớ.

— Em trai ông còn phạm phải những tội gì khác nữa không?

— Chắc chắn rồi. Nhưng chưa bao giờ nó mắc phải những vụ khác ngoài rượu.

Wallander có cảm giác Stridh đang nói thật. Nếu có tồn tại một mối liên hệ giữa Svedberg và Nils Stridh, thì anh trai của ông ta cũng không biết.

Thật là phi lý, ông nghĩ. Mình đang húc đầu vào tường và không tìm ra điều gì hết cả.

Ông đã lên quyết định sẽ đến gặp Rut Lundin

— Ông có nghĩ bà vợ góa đang ở nhà không?

— Chắc chắn rồi. Nhưng tôi không thể đảm bảo với anh là bà ta tỉnh táo đâu đấy nhé.

Wallander đứng dậy. Ông muốn đi khỏi thật nhanh.

— Tôi đã có lý, – Stridh nói ở lối vào.

— Về chuyện gì?

— Svedberg là một thằng ngu, vì không còn cách giải thích nào khác.

Wallander quay ngoắt lại.

— Một kẻ nào đó đã dùng một khẩu súng săn bắn nát mật cậu ấy. Đó là một cảnh sát giỏi, ngoài những việc khác còn lo cho những người như ông có thể sống được một cách yên ổn. Tôi không biết chuyện gì đã xảy ra cách đây mười một năm, nhưng tôi biết hai điều. Svedberg là một cảnh sát giỏi, Và đó là bạn tôi.

Stridh không trả lời. Wallander sập cửa mạnh đến nỗi trong hành lang tiếng vọng tiếp tục rền vang một lúc lâu.

Khi ra đến phố, ông hít thở thật lâu để đẩy ra ngoài thứ chướng khí còn lưu lại trong mũi. Lúc đó là chín giờ mười lăm phút. Ông gọi về sở và báo cho Hansson rằng ông sẽ đến nơi muộn nhất vào lúc mười giờ rưỡi. Rồi ông đi theo đường đi Malmo cho đến địa chỉ nhà Rut Lundin. Ông hơi cảm thấy khó chịu vì sẽ phải gặp bà ta. Nhưng ông bị ngạc nhiên. Người đàn bà ra mở cửa cho ông trông nhợt nhạt, nhưng tỉnh táo. Ngoài ra, đó là một người nhỏ bé và gầy gò, với những cái răng vàng khè. Wallander cố hình dung việc bà có một đứa con gái ngồi tù nhưng không nổi. Ngay cả khi ông ngờ đến sự đau đớn mà điều đó có thể gây ra. Bà ta mời ông ngồi xuống cái bàn bếp. Ông nhận lời uống một tách cà phê và đi thẳng vào vấn đề. Bà ta có nhớ gì về các sự kiện xảy ra mười một năm trước không? Chồng bà ta đã nói gì? Đã bao giờ bà ta nghe nói đến một cảnh sát tên là Svedberg chưa?

— Người vừa bị giết phải không?

— Đúng.

— Tôi đã nghe nói cách đây mười một năm, nhưng sau đó thì không.

— Kể cho tôi nghe chuyện xảy ra tối hôm đó đi.

Nils về khuya tắm. Ông ấy đánh thức tôi dậy. Ông ấy sợ, ông ấy nghĩ là đã giết chết anh trai. Ông ấy nửa say nửa tỉnh, nếu ông có thể hình dung ra được, đó là một trong những giai đoạn tồi tệ nhất của ông ấy, uống rượu không ngừng nhiều tuần liền. Khi đó ông ấy có thể tỏ ra hết sức đáng sợ. Nhưng phải chú ý là không bao giờ dọa dẫm tôi. Đêm đó khi về nhà, ông ấy rất có ý thức về những gì mình vừa làm. Và ông ấy sợ.

— Theo lời anh trai ông ấy, ông ấy đã ăn cắp một cái máy ảnh.

— Đúng, ông ấy vứt nó ngoài đường. Tôi không biết liệu có ai nhặt được hay không.

— Sau đó chuyện gì xảy ra?

— Ông ấy nói đến chuyện chạy trốn. Ông ấy nói có quen một người có thể làm thay hình đổi dạng ông ấy. Ông ấy bị sốc nặng lắm.

— Nhưng ông ấy đã không đi?

— Không cần thiết. Tôi đã suy nghĩ rất kỹ và hiểu ra là chỉ cần làm một việc: gọi điện cho Stig. Và tôi đã làm việc đó.

— Bà đã gọi cho ông ấy vào giữa đêm?

— Tôi tự nhủ nếu ông ấy trả lời thì có nghĩa là ông ấy còn sống. Và ông ấy đã trả lời. Nits bình tĩnh lại. Sáng ra, khi tôi ngủ dậy, ông ấy đã đi khỏi. Tôi nghĩ là ông ấy đi mua rượu. Nhưng vào cuối buổi sáng khi về đến nhà, ông ấy hoàn toàn tỉnh táo. Và tâm trạng vui vẻ. Ông ấy nói là không phải lo lắng nữa. Ông ấy đã nói chuyện với cảnh sát. Sẽ không có điều tra. Không có chuyện gì hết.

Wallander nhíu mày.

— Ông ấy có nói là đã nói chuyện với ai ở chỗ cảnh sát không? Có nhắc đến tên Svedberg không?

— Không. Ông ấy chỉ nói là ‘cảnh sát’. Không có tên ai cả.

— Và ông ấy chắc chắn là sẽ không có điều tra?

— Nils khá là ranh ma. Để che giấu những điểm yếu của mình. Cái mặc cảm thua kém thường thấy ở người nghiện rượu. ‘Tôi có nhiều người quen,’ ông ấy nói. Hoặc là: ‘chúng ta sẽ không thoát được nếu không có quan hệ.’

— Bà hiểu điều đó như thế nào?

— Tôi không cố gắng hiểu. Tôi chỉ nghĩ dù sao mọi chuyện không đến nỗi nghiêm trọng quá mức. Tất nhiên là tôi cảm thấy nhẹ cả người.

— Như vậy là bà không biết liệu ông ấy có liên lạc với Svedberg hay không? Hoặc với một cảnh sát khác mà bà biết tên? Ngoài lúc đó?

— Không.

— Sau đó chuyện gì xảy ra?

— Không có gì. Nils lại bắt đầu uống. Và cả tôi nữa.

— Ông ấy có tiếp tục xin tiền của anh trai không?

Đột nhiên, bà ta xích lại gần.

— Ông đã nói chuyện với Stig! Chính vì thế mà ông đến đây!

— Đúng.

— Chắc chắn là ông ta không thể nói điều hay ho về chúng tôi được.

— Cả Svedberg cũng không. Có thể là bà biết là ông ấy đã nộp đơn khiếu nại cậu ấy, nhưng không có kết quả.

— Tôi đã nghe nói.

— Nils tiếp tục vay tiền của ông ấy ư ?

— Tại sao lại không? Stig giàu lắm. Bây giờ vẫn giàu. Khi có khó khăn, tôi cũng đến gặp ông ta.

— Bà nói gì vậy? Làm sao có thể giàu được khi sống bằng tiền trợ cấp thương tật?

— Ông ta thắng cá cược nhiều lắm. Hàng triệu đấy! Và keo kiệt lắm. Ông ta để dành tiền. Ông ta giấu tiền đi. Mặt khác, tôi cũng không nghĩ là ông ta bị đau lưng đâu.

— Quay lại cuộc nói chuyện đêm đó nhé. Nils trở về nhà. Ông ấy bị sốc, ông ấy nghĩ là đã giết chết anh trai mình. Ông ấy định chạy trốn. Nếu tôi hiểu đúng, ông ấy nói có quen một người có thể thay hình đổi dạng cho ông ấy. Ông ấy định nói gì vậy?

— Nils quen biết rất nhiều.

— Ai đó có thể thay hình đổi dạng một người khác chỉ có thể là một bác sĩ phẫu thuật.

Bà ta im lặng nhìn ông, cái tách cầm trên tay.

— Thật ra thì ông biết gì về những người nghiện rượu?

— Rằng họ rất đông.

Bà ta đặt cái tách xuống.

— Chúng tôi đông lắm. Và rất khác nhau. Trở nên khó chịu đựng khi phải trả tiền rượu, ngồi cả ngày trên những cái ghế băng cùng với mấy cái túi nylông và mấy con chó - những người đó thuộc giới vô sản, loại không sạch sẽ, mà không ai muốn nhìn thấy. Nhưng có bao nhiêu người biết rằng trên những cái ghế băng đó có những cựu bác sĩ? Hoặc cựu luật sư? Và tại sao lại không phải là cảnh sát? Rượu làm tất cả mọi người đi chệch đường. Căn cước của mỗi người nằm toàn bộ trong cái túi nylông của anh ta. Nhưng đằng sau đó, còn có cái khác nữa. Ở những người nghiện cũng có các giai cấp xã hội; chỉ có hai nhóm thôi: những người có rượu, và những người đã uống xong rượu của mình và chưa kiếm được rượu mới.

— Như vậy là Nils có thể quen một bác sĩ?

— Tất nhiên rồi. Ông ấy quen các luật sư, thương gia, chủ ngân hàng. Một số người uống rượu một cách giấu giếm và vẫn giữ được công việc của mình, đôi khi thậm chí những người sống xung quanh còn không hay biết. Một số cai được. Nhưng không nhiều đâu.

— Bà có nhớ tên những người đó không?

— Có thể là một số. Không phải tất cả.

— Tôi muốn bà làm cho tôi một danh sách.

— Nhiều người trong số họ chỉ có biệt danh thôi.

— Cứ ghi lại tất cả những gì mà bà còn nhớ.

Wallander uống nốt chỗ cà phê còn lại.

— Tôi có thể quay lại vào chiều nay, - ông nói.

— Đồng ý, nhưng phải trước mười tám giờ nhé. Tôi không tin là tôi còn có thể tỉnh táo được lâu đâu.

Bà ta nhìn thẳng vào mặt ông. Wallander hứa sẽ đến đúng giờ. Ông cảm ơn bà ta về tách cà phê, và bà ta đưa ông ra cửa.

— Tôi tự hỏi không biết ông có hiểu được điều đó không, – bà ta chậm rãi nói. – Rằng có thể khóc một người như Nils. Cả đời ông ấy uống rượu. Không bao giờ ông ấy làm gì cả, ngoài việc gây phiền phức cho tất cả mọi người. Thế nhưng tôi lại nhớ ông ấy.

— Tôi tin là tôi có thể hiểu được. Một số khía cạnh của con người bị che giấu trước tất cả những người khác, trừ những ai yêu quý họ.

Những lời đó làm bà ta vui. Ra đến ngoài phố ông nghĩ là không cần phải làm gì nhiều nhặn cũng có thể làm biến chuyển được tình hình. Giữa vứt bỏ hoàn toàn và cái gì đó giống như một sự biết ơn.

Ông đi về sở. Trời nóng. Trước bệnh viện, những dòng chữ đậm treo trước ki-ôt: ‘Cảnh sát đồng lõa với tội phạm có tổ chức’. Ông tiếp tục đi không dừng lại. Ông đã biết được gì? Không gì nhiều nhặn. Westin đang cưa gỗ trên hòn đảo của mình và không tìm lại được câu nói quan trọng kia. Mặt khác, có thể là nó chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng của Wallander. Cuộc nói chuyện với Stig Stridh chỉ có tác dụng dẫn ông đến chỗ Rut Lundin, người sẽ chép ra một danh sách những người mà người em trai từng quen biết. Wallander đứng sững lại trên hè phố. Cảm giác đi nhầm đường chiếm lĩnh con người ông. Liệu có phải là ông đang đưa cuộc điều tra vào ngõ cụt không? Nhưng làm gì bây giờ? Phải quay sang hướng nào đây? Ông tiếp tục bước đi. Còn treo lại rất nhiều câu hỏi và ý nghĩ chưa được xem xét kỹ lưỡng. Điều quan trọng hơn cả là không được thiếu kiên nhẫn.

Khi đến sở, ông biết là các cộng sự thân cận nhất của mình đều đang ở đó, cũng như ba cảnh sát Malmo. Ông tận dụng cơ hội để tổ chức họp. Mười một giờ. Wallander bắt đầu bằng việc thuật lại những nỗ lực của ông trong việc làm sáng tỏ một lá đơn khiếu nại Svedberg cách đây mười một năm. Martinsson cho biết hiện nay, Hugo Andersson, một trong những cảnh sát đến nhà Stridh vào buổi tối 24 tháng Tám, đang làm tổng giám thị tại một trường học ở Vamamo. Người còn lại tên là Holmstrom, làm việc ở Malmo. Wallander sẽ liên lạc với họ trước khi đến gặp bố mẹ Isa Edengren.

Sau cuộc họp, ông ăn chung một chiếc pizza cùng Hansson. Ông đã thử đếm số lần vào toalet và bao nhiêu cốc nước đã uống từ khi ngủ dậy. Không nổi. Ông quyết định thôi không cố nữa.

Khó khăn mất một lúc ông mới tìm được Hugo Andersson và Harald Holmstrom. Kết quả thực đáng thất vọng. Không ai nói rõ được thêm vai trò của Svedberg trong vụ việc đó. Cả hai đều thấy việc không có điều tra đối với Nils Stridh là lạ lùng. Nhưng chuyện đó đã lâu lắm rồi, họ không còn nhớ được tất cả các chi tiết. Cuối cùng Wallander hiểu ra rằng họ không muốn nói điều xấu về một người đồng nghiệp mới qua đời. Đó là giả định rằng họ có điều xấu để nói. Với sự giúp đỡ của Martinsson, cuối cùng Wallander cũng đọc được báo cáo về lần can thiệp đó. Ông không tìm được gì mới mẻ. Mười sáu giờ, ông gọi điện cho chỉ huy cũ của mình, Bjork, hiện đang làm việc ở Malmo. Sau vài câu chuyện cà kê và những lời chia buồn – nhất là về những khó khăn mà Wallander và các đồng nghiệp đang phải đối mặt để làm sáng tỏ năm vụ án mạng - họ nói chuyện một lúc về Svedberg. Bjork nói ông sẽ đến dự đám tang và Wallander thấy ngạc nhiên, – dù không biết tại sao. Về cái đơn khiếu nại, Bjork không có gì để nói. – Ông không còn nhớ lý do vì sao Svedberg từ chối không chịu tiến hành điều tra. Nhưng, vì người phân xử đã ra quyết định như vậy, mọi việc hẳn là không có gì bất thường.

Mười sáu giờ ba mươi phút, Wallander rời khỏi sở cảnh sát để đến Skarby. Trước đó, ông ghé qua nhà Rut Lundin. Với một chút may mắn, có thể là bà ta đã làm xong bản danh sách mà ông yêu cầu. Khi ông bấm chuông cửa, bà ta mở cửa ngay, như thể đang đứng chờ sẵn. Ông nhận ra là bà ta đã uống. Bà ta chìa cho ông một mẩu giấy. Wallander hiểu ra là bà ta không muốn ông vào nhà. Ông chỉ cảm ơn và đi khỏi.

Trên vỉa hè, dưới bóng một cái cây, ông đọc liếc qua tờ giấy với những từ viết bằng nét chữ tròn trịa trẻ con. Ông nhận ngay ra một cái tên. Bror Sundelllia.

Wallander nín thở.

Một mối liên hệ vừa hiện ra: Svedberg - Bror Sundeliun - Nils Stridh. Những ý nghĩ của ông bị cắt ngang vì điện thoại di động bỗng rung lên. Martinsson. Giọng anh run rẩy.

— Xong rồi, – anh ấp úng. – Xong rồi, hắn đã tiếp tục.

Khi đó là mười bảy giờ kém chín phút, thứ Bảy 17 tháng Tám.