Sau một loạt vấn đề bị phanh phui, đám quan lại thuộc địa bắt đầu hoảng loạn. Dù hoàng đế không nổi trận lôi đình ngay tại chỗ, nhưng ai nấy đều là kẻ khôn ngoan, chỉ cần nhìn sắc mặt cũng biết Napoleon IV đang giận dữ.
Trong phủ Tổng đốc Algiers, một đám quan lại thuộc địa đang tiến hành cuộc họp thường nhật. Nhìn vào thần sắc của mọi người cũng có thể thấy, cuộc họp này không hề bình thường chút nào.
Một người đàn ông trung niên béo tròn lo lắng nói: "Thưa ngài Tổng đốc, hoàng đế đã từ chối đi cùng chúng ta, bây giờ phải làm sao?
Phải biết rằng, dù là kế hoạch đại nông trường hiện tại hay kế hoạch khai thác châu Phi trước đây, chúng ta đều đã để lại quá nhiều mầm họa.
Những vấn đề này giờ đã bại lộ trước mặt hoàng đế. Nếu bị truy cứu trách nhiệm, những người đang ngồi ở đây không ai thoát được đâu."
Tổng đốc Abulimiti không trả lời ngay, mà nâng ly cà phê bốc khói nghi ngút lên, nhấp một ngụm nhỏ rồi chậm rãi nói: "Sốt ruột cái gì, trời còn chưa sập!
Nếu hoàng đế bệ hạ không xử lý chúng ta ngay tại chỗ, nghĩa là vẫn còn đường lui.
Đúng rồi, Memetmin, ngươi vừa nói gì? Kế hoạch khai thác châu Phi đã qua nhiều năm như vậy, chẳng lẽ các ngươi vẫn chưa giải quyết xong hậu quả sao?"
"Pháp không trách chúng," cái quốc tình đặc thù này của Pháp đã truyền thừa rất nhiều năm.
Nếu hoàn toàn theo luật mà làm việc, dân chúng Paris chắc phải đi vào trại giam đến bảy tám phần mười, dù sao đi du hành nhiều thì không tránh khỏi làm vài chuyện quá đáng.
Không thể xử phạt người, vậy thì chỉ có thể sửa luật. Coi như điều khoản luật pháp không sửa đổi, quá trình chấp pháp cũng sẽ có sự thay đổi.
Tiền không phải một hai người nuốt trọn, vụ này không chỉ quan viên thuộc địa nhúng tay, mà cả quan viên bản thổ cũng không ít.
Nếu thật sự đào sâu đến cùng, không chỉ những người ở đây đều đi tong, mà tất cả quan lại ở thuộc địa, thậm chí một mảng lớn quan lại bản thổ cũng sẽ bị liên lụy.
Nếu thật sự xử lý, chưa biết chừng có thay đổi được gì không, nhưng hệ thống thuộc địa của Pháp sẽ sụp đổ trước mất.
Memetmin lúng túng trả lời: "Thưa ngài Tổng đốc, ngài biết tình hình đặc thù ở đây, chính phủ rót kinh phí lại không đủ, nên chúng tôi đành tự ý cắt bớt một số hạng mục không quan trọng, dồn vốn vào các hạng mục trọng điểm."
Kinh phí không đủ là điều tất nhiên, qua bao nhiêu tầng bớt xén, đến tay người phụ trách dự án có khi chỉ còn một nửa, đấy là còn gặp được quan liêu có liêm sỉ.
Người dưới cũng phải sống, lại bị xén bớt một phần, biếu xén cấp trên một phần, tiền để làm việc càng ít.
Tự ý cắt bớt một phần hạng mục, nghe có vẻ tội ác tày trời, nhưng thực tế cũng có tính cần thiết.
Không làm vậy thì đến bộ mặt công trình cũng không giữ được. Tất nhiên, nếu những người này không bỏ tiền vào túi riêng thì sẽ có sức thuyết phục hơn.
Abulimiti chỉ vào Memetmin giận không nên lời: "Các ngươi đó! Điều kiện ở Algeria gian khổ, trong nước suy xét không thấu đáo, cái này còn có thể thông cảm được, mọi người nên thông cảm cho.
Kinh phí không đủ thì không thể nghĩ thêm biện pháp sao? Phải phát huy hết tính năng động chủ quan, dù không đủ tiền cũng không thể trực tiếp hủy bỏ dự án.
Chuyện lần này là một bài học. Nếu mọi người đã sớm chuẩn bị, dù nhiệm vụ cấp trên giao chưa hoàn thành, đánh một chiết khấu, dù chỉ làm được bốn năm phần, tin là hoàng đế bệ hạ cũng sẽ thông cảm cho nỗi khổ của chúng ta."
Đây là lời tâm huyết, làm và không làm là hai khái niệm hoàn toàn khác nhau.
Dù chỉ hoàn thành một dự án rút gọn, thì vẫn có vật thật ở đó, có thể chứng minh tiền đã được tiêu.
Không làm gì cả, trực tiếp cắt dự án, kinh phí vẫn mất, đó là đang sỉ nhục IQ của chính phủ cấp cao.
Memetmin lúng túng gật đầu: "Dạ được thưa ngài Tổng đốc, sau này chúng tôi sẽ chú ý. Nhưng việc cần kíp bây giờ vẫn là phải vượt qua cửa ải này trước mắt, bằng không sẽ không có tương lai."
Đến mức mất đầu thì không đến nỗi, Napoleon IV không phải là người giết chóc quyết đoán, đến kẻ tạo phản còn có thể được khoan thứ, bọn họ tham ô thì càng chẳng là gì.
Abulimiti hỏi ngược lại: "Các ngươi định làm gì? Quyền chủ động bây giờ không nằm trong tay chúng ta, người có thể đưa ra quyết định là hoàng đế bệ hạ."
Đến nước này, đề tài đã rõ, Memetmin chậm rãi nói: "Hoàng đế chậm chạp không có thái độ rõ ràng, ai nấy đều vô cùng lo lắng.
Tốt nhất là nghĩ cách làm rõ ý của hoàng đế bệ hạ. Nếu có thể bỏ qua chuyện cũ thì không gì tốt hơn.
Nếu thật sự không được, vậy thì chỉ có thể chó cùng rứt giậu, cướp ngôi..."
...
Liên tiếp kiểm tra thí điểm mười mấy dự án, đều xuất hiện vấn đề nghiêm trọng, Napoleon IV trực tiếp tuyệt vọng, đến trách mắng cũng chẳng còn tâm trạng.
Không còn cách nào, liên lụy đến quá nhiều người, đâm ra không thể vọng động.
Phải biết đây là thuộc địa, nếu thật sự trở mặt, ai biết đám gan to bằng trời này có dám phát động chính biến, bắt giam hoàng đế không?
Có lẽ là do thiên phú, cảm thấy không khí không ổn, Napoleon IV âm thầm thay đổi lộ trình tuần tra, đến Ngói Hách Lan trực tiếp đi thuyền rời đi, hoàn toàn không cho đám người kia cơ hội.
Ở thuộc địa của mình, hoàng đế phải bỏ chạy vì lo sợ tập đoàn lợi ích trở mặt, không thể không nói đây là một sự trớ trêu.
...
Trong hành cung tạm thời ở Paris, vội vã kết thúc chuyến đi Algeria, Napoleon IV trông tiều tụy đi nhiều.
Giờ khắc này, ông đột nhiên hiểu vì sao Áo phải một lần giết hơn mười ngàn người.
Hoàn toàn là do quan lại bên dưới rất có thể làm bậy, không giết không đủ để răn đe, không giết thì ý niệm không thông suốt.
Biết thì biết, Napoleon IV vẫn chỉ có thể ngưỡng mộ, nếu bảo ông hạ lệnh một lần giết hơn mười ngàn người, ông vẫn phải sợ.
Phương diện này, Pháp và Áo hoàn toàn khác nhau, Áo dám dựa theo luật mà công sự công bạn, là vì chính phủ Vienna đã liên tục chống tham nhũng nhiều năm, dân chúng và quan lại cũng đã thích ứng.
Pháp thì không được, chưa kể đến ảnh hưởng trong dân gian, riêng việc dính líu quá rộng cũng khiến Napoleon IV chùn bước.
"Vừa ra ngoài một chuyến, thấy những chuyện thật khó tin, chắc các khanh ít nhiều cũng biết.
Vấn đề đã bày ra trước mắt, chính phủ nên ứng phó như thế nào, mọi người cùng nhau bàn bạc đi!"
Không biết nên kết thúc như thế nào, Napoleon IV không chút do dự đá quả bóng cho nội các.
Trong lúc các đồng liêu khiêm nhường lẫn nhau, Thủ tướng Terence Burgin đức cao vọng trọng bị ép đứng dậy.
"Bệ hạ, nạn tham nhũng ở thuộc địa vượt quá sức tưởng tượng. Tình hình chúng ta đối mặt hiện giờ, giống như một bệnh nhân thân thể hư nhược, một khi dùng thuốc mạnh, rất có thể chỉ biết chết ngay lập tức, chỉ có thể từ từ điều dưỡng.
Đối với những vấn đề tham nhũng đã bị phanh phui, tốt nhất chúng ta vẫn là chọn vài vụ điển hình giết gà dọa khỉ, những người còn lại tạm thời giữ lại, xem biểu hiện sau này của họ."
Nghe phương án này, Napoleon IV trực tiếp sụp đổ.
"Giết gà dọa khỉ" nghe thì không sai, nhưng thực tế chỉ là bắt vài con dê tế thần đưa ra chịu tội, còn những vấn đề ở cấp độ sâu hơn thì bỏ qua.
Biết rõ quan viên có vấn đề, vẫn phải giữ lại, truy cứu trách nhiệm chỉ là trò cười.
Có thể tưởng tượng, sau chiến dịch này, uy quyền của chính phủ trung ương đối với thuộc địa sẽ xuống đến mức thấp nhất trong lịch sử.
Nhất là hoàng quyền còn bị đánh vào, chút kính sợ cuối cùng còn sót lại cũng sẽ bị chôn vùi.
Nhưng vì sự ổn định trong nước, đây là cái giá phải trả.
Nếu truy đến cùng, chưa nói có truy ra được không. Coi như thật sự truy ra, chính phủ Paris có đủ dũng khí lật bàn không?
Napoleon IV đã cảm nhận được, sự kiểm soát của chính phủ đối với thuộc địa không chặt chẽ như trong tưởng tượng.
Quan lại thuộc địa đang bắt đầu phát triển theo hướng trùm địa phương, kết thành một mạng lưới lớn.
Do dự một lát, Napoleon IV lắc đầu: "Không được! Cứ để mặc như vậy, để chúng thấy được sự nhu nhược của chính phủ trung ương, e rằng không bao lâu nữa, những tên đó sẽ đòi độc lập.
Dù không thể xử trí hết, cũng phải lôi xuống vài kẻ chủ mưu, những người còn lại từ từ tính sổ."
