Thoáng chốc bị chấn động trước những âm mưu đen tối và bí mật của những kẻ mặc áo đen — theo cách gọi của ông — nhằm vào những người ông thương yêu nhất, Dagobert có lẽ đã do dự trong giây lát trước việc tìm cách giải cứu Rose và Blanche; nhưng sự do dự ấy lập tức tiêu tan ngay khi đọc bức thư của Thống chế Simon, lá thư đã đến thật đúng lúc để nhắc nhở ông về những bổn phận thiêng liêng của mình.

Sự chùng xuống thoáng qua nhường chỗ cho một quyết tâm tràn đầy sự bình tĩnh và tập trung năng lượng.

— Agricola, mấy giờ rồi? — ông hỏi con trai.

— Vừa điểm chín giờ, thưa cha.

— Con hãy làm ngay cho cha một chiếc móc sắt — đủ chắc để chịu được trọng lượng của cha, và đủ rộng để bám lấy gờ tường. Cái lò sủa này sẽ là bệ lò và đe; con sẽ tìm thấy một cái búa trong nhà; còn sắt thì — người lính ngập ngừng nhìn quanh — à, sắt đây!

Nói đoạn, người lính cầm lấy một cặp kẹp lò sủa chắc chắn từ lò sưởi, đưa cho con trai và nói thêm: — Nào, con trai! Hãy thổi lửa lên, thổi cho lửa cháy trắng rực, rồi rèn cho cha thanh sắt này!

Nghe vậy, Frances và Agricola ngạc nhiên nhìn nhau; người thợ rèn đứng lặng, bối rối không hiểu quyết tâm của cha mình cùng những chuẩn bị mà ông đã bắt đầu tiến hành với sự giúp đỡ của cô thợ may.

— Con không nghe thấy cha nói gì sao, Agricola? — Dagobert lặp lại, tay vẫn giữ chặt cặp kẹp — con phải làm ngay cho cha một cái móc.

— Một cái móc ạ, thưa cha? — để làm gì ạ?

— Để buộc vào đầu sợi dây mà cha đang có đây. Phải có một vòng thắt ở một đầu đủ rộng để cố định nó thật chắc.

— Nhưng sợi dây này... cái móc này... dùng vào việc gì chứ?

— Để trèo tường tu viện, nếu cha không thể vào bằng cửa chính.

— Tu viện nào? — Frances hỏi con trai.

— Sao cơ, thưa cha? — người con trai bất ngờ đứng phắt dậy kêu lên. — Cha vẫn còn nghĩ đến chuyện đó sao?

— Chứ sao nữa! Cha còn phải nghĩ đến chuyện gì khác chứ?

— Nhưng thưa cha, điều đó là bất khả thi; cha sẽ không bao giờ làm nổi một việc liều lĩnh như vậy đâu.

— Chuyện gì thế con tôi? — Frances lo lắng hỏi. — Cha đang định đi đâu vậy?

— Cha định đột nhập vào tu viện nơi giam giữ các con gái của Thống chế Simon để cướp họ ra.

— Lạy Chúa! Chồng tôi tội nghiệp... một tội phạm thánh sao! — Frances kêu lên, vẫn trung thành với những lề thói sùng đạo của mình, bà chắp tay lại, cố gắng đứng dậy để đến gần Dagobert.

Nhận thấy mình sẽ phải đối mặt với đủ mọi lời can ngăn lẫn cầu xin, và quyết tâm không nhượng bộ, người lính quyết định cắt đứt mọi lời nài nỉ vô ích chỉ làm mất thêm thời gian quý báu. Vì thế, với vẻ mặt nghiêm nghị, sắc bén và gần như trang nghiêm, thể hiện rõ sự kiên quyết không gì lay chuyển nổi, ông nói:

— Hãy nghe đây, mình — và cả con nữa, con trai của ta — khi ở tuổi của ta, một người đã quyết định làm điều gì, thì hắn biết rõ lý do tại sao. Và một khi đã quyết định, thì dù vợ hay con cũng không thể thay đổi được. Ta đã quyết định làm tròn bổn phận của mình; thế nên hãy bớt những lời vô ích đi. Các người có thể thấy việc khuyên nhủ ta là bổn phận của mình; nhưng giờ thì đủ rồi, chúng ta sẽ không bàn chuyện đó nữa. Tối nay, ta phải làm chủ trong chính ngôi nhà của mình.

Sợ hãi và hoang mang, Frances không dám thốt lên lời nào, bà chỉ đưa ánh mắt khẩn khoản nhìn con trai.

— Thưa cha, — người con lên tiếng, — xin cha nghe con một lời nữa... chỉ một lời thôi.

— Nói đi, — Dagobert đáp với vẻ thiếu kiên nhẫn.

— Con sẽ không ngăn cản quyết tâm của cha; nhưng con sẽ chứng minh cho cha thấy rằng cha không hề biết mình đang tự đẩy bản thân vào hiểm cảnh nào đâu.

— Ta biết hết chứ, — người lính đáp bằng giọng cộc lốc. — Cuộc mạo hiểm này rất nghiêm trọng; nhưng sẽ không đời nào có chuyện người ta nói ta đã bỏ bê bất kỳ phương cách nào để thực hiện những gì ta đã hứa.

— Nhưng thưa cha, cha không biết mình đang dấn thân vào chốn hiểm nguy nhường nào đâu, — người thợ rèn vô cùng lo lắng nói.

— Nguy hiểm ư! Lại còn súng gác cổng với liềm làm vườn nữa chứ! — Dagobert nhún vai đầy khinh miễn. — Cứ nói về chúng đi, rồi dẹp quách chuyện đó đi cho rồi; suy cho cùng, giả sử ta có bỏ lại cái thây ma này trong tu viện đi chăng nữa, thì chẳng phải con vẫn ở lại để chăm sóc mẹ đó sao? Hai mươi năm qua, con vẫn quen sống không có ta đấy thôi. Thế thì có gì mà phải bận lòng thêm.

— Còn tôi, khốn khổ thay! Tôi lại là nguyên nhân gây ra những bất hạnh này! — người mẹ tội nghiệp kêu lên. — Ồ! Gabriel đã hoàn toàn đúng khi trách cứ tôi.

— Bà Frances, xin hãy yên tâm, — cô thợ may thì thầm, tiến lại gần vợ của Dagobert. — Agricola sẽ không để cha mình tự đâm đầu vào hiểm nguy như vậy đâu.

Sau một phút ngập ngừng, người thợ rèn tiếp lời với giọng đầy xúc động:

— Con hiểu rõ cha quá mà, con không nghĩ đến chuyện ngăn cản cha chỉ vì nỗi sợ cái chết đâu.

— Thế thì con đang nói đến mối hiểm nguy nào?

— Một hiểm nguy mà ngay cả cha cũng phải chùn bước, dù cha có dũng cảm đến đâu đi nữa, — chàng trai trẻ nói bằng giọng nghẹn ngào, khiến cha cậu không khỏi chấn động.

— Agricola, — người lính cộc cằn và nghiêm khắc quát lên, — câu nói đó thật hèn nhát, con đang sỉ nhục ta đấy.

— Thưa cha... —

— Hèn nhát! — người lính tức giận tiếp lời — bởi vì thật hèn nhát khi muốn dọa dẫm để ngăn một người thực hiện bổn phận của mình — và sỉ nhục! vì con nghĩ ta là kẻ dễ bị dọa dẫm nhường ấy.

— Ồ, bác Dagobert! — cô thợ may kêu lên, — bác không hiểu ý Agricola rồi.

— Ta hiểu nó quá đi chứ, — người lính lạnh lùng đáp.

Chịu đựng nỗi đau đớn vì sự nghiêm khắc của cha, nhưng vẫn kiên định với quyết định xuất phát từ tình yêu thương và lòng kính trọng, Agricola tiếp lời, trong khi trái tim đập loạn nhịp:

— Xin cha hãy tha thứ nếu con trái lời cha, thưa cha; nhưng dẫu cha có căm ghét con vì điều đó đi nữa, con cũng buộc phải nói cho cha biết cha đang tự đẩy mình vào chuyện gì khi đêm hôm khoét vách trèo tường tu viện...

— Con trai! Con dám thế sao? — Dagobert quát, gương mặt bừng bừng phẫn nộ. — Agricola! — Frances nức nở kêu lên. — Chồng tôi ơi!

— Bác Dagobert, xin hãy nghe Agricola nói! — Mẹ Cúc Áo kêu lên. — Cậu ấy chỉ vì lợi ích của bác thôi mà.

— Không một lời nào nữa! — người lính đáp, giậm chân giận dữ.

— Con nói cho cha biết, thưa cha, — người thợ rèn thốt lên, mặt cắt không còn giọt máu, — rằng cha đang liều mạng để bị đày ra khổ sai đấy!

— Thằng bé bất hạnh! — Dagobert kêu lên, túm chặt lấy tay con trai. — Sao con lại có thể thốt ra điều đó với ta — thà cứ để ta làm kẻ phản bội và hèn nhát còn hơn! — Và người lính rùng mình khi lặp lại: — Khóe thuyền tù đày! — rồi cúi gằm đầu, lặng ngâm, suy tư, như thể bị thiêu rụi bởi những lời tàn nhẫn ấy.

— Vâng, lẻn vào một nơi có người ở vào ban đêm theo cách đó, luật pháp gọi là tội đột nhập ban đêm và trừng phạt bằng án khổ sai, — Agricola vừa đau đớn vừa cảm thấy nhẹ nhõm trước sự suy sụp của cha, lớn tiếng nói — vâng, thưa cha, là khổ sai đấy, nếu cha bị bắt quả tang; và có mười ăn một là cha sẽ bị bắt. Mẹ Cúc Áo đã nói với cha rồi, tu viện đó được canh gác cẩn mật. Sáng nay, nếu cha định cướp hai tiểu thư đi giữa ban ngày, cha đã bị bắt; nhưng ít ra, hành động đó còn diễn ra công khai, mang một nét táo bạo đàng hoàng, có thể sẽ giúp cha được tha bổng trong tương lai. Nhưng lột tường đột nhập vào ban đêm — con nói thật, hậu quả chỉ có thể là án khổ sai. Giờ thì tùy cha quyết định. Cha làm gì, con cũng sẽ làm nấy — vì con sẽ không để cha đi một mình đâu. Chỉ cần cha nói một tiếng, con sẽ rèn chiếc móc cho cha — con có sẵn búa và kìm đây — và chỉ một tiếng nữa là chúng ta lên đường.

Một sự im lặng bao trùm sau những lời ấy — sự im lặng chỉ bị phá vỡ bởi những tiếng nấc nghẹn ngào của Frances, người đang lẩm bẩm trong tuyệt vọng:

— Hỡi ôi! Đây là hậu quả của việc nghe theo lời viện phụ Dubois!

Mẹ Cúc Áo vô ích trong việc cố gắng an ủi Frances. Bản thân cô cũng hoảng sợ, bởi người lính có khả năng bất chấp cả sự nhục nhã, và Agricola thì đã quyết tâm chia sẻ mọi hiểm nguy cùng cha.

Bất chấp bản tính cương nghị và quyết đoán, Dagobert vẫn đứng ngây ra một lúc trong trạng thái sững sờ. Theo thói quen nhà binh, ông chỉ xem cuộc hành sự ban đêm này như một mưu kế chiến trận, được chính nghĩa của mình và tình thế ngặt nghèo dung túng; nhưng những lời của con trai đã kéo ông trở lại thực tại phũ phàng, đẩy ông vào một sự lựa chọn ngã ba đường khủng khiếp — hoặc phản bội lòng tin của Thống chế Simon và phớt lờ những di nguyện cuối cùng của người mẹ bất hạnh kia — hoặc tự đẩy bản thân và trên hết là đứa con trai vào sự ô nhục đời đời — mà thậm chí còn chẳng có gì đảm bảo chắc chắn sẽ cứu được những đứa trẻ mồ côi.

Lau khô đôi mắt đẫm lệ, Frances thốt lên như chợt lóe lên một ý nghĩ:

— Trời ơi! Tôi vừa chợt nhớ ra. Có lẽ vẫn có cách đưa những đứa trẻ tội nghiệp ấy ra khỏi tu viện mà không cần dùng đến bạo lực.

— Cách nào vậy hả mẹ? — Agricola vội vã hỏi.

— Chính viện phụ Dubois là người đã cho đưa chúng đến đó; nhưng Gabriel cho rằng ngài ấy có lẽ hành động theo lời khuyên của ông Rodin.

— Và nếu đúng như vậy, thưa mẹ, việc đến tìm ông Rodin sẽ chỉ là công cốc. Chúng ta chẳng thu được gì từ ông ta đâu.

— Không phải từ ông ta — mà có lẽ từ vị viện phụ quyền lực kia, người là bề trên của Gabriel và luôn bảo bọc cậu ấy kể từ ngày đầu tiên bước chân vào chủng viện.

— Vị viện phụ nào vậy mẹ?

— Viện phụ d’Aigrigny.

— Đúng rồi thưa mẹ; trước khi làm linh mục, ông ta là một người lính — ông ta có thể dễ tiếp cận hơn những người khác — và thế nhưng...

— D’Aigrigny! — Dagobert hét lên, giọng đầy căm hận và kinh hoàng. — Hóa ra nhúng tay vào những âm mưu phản bội này lại có cả một kẻ từng là lính trước khi thành linh mục, và mang tên D’Aigrigny sao?

— Vâng, thưa cha; hầu tước d’Aigrigny — trước thời kỳ Phục hưng, từng phục vụ trong quân đội Nga — nhưng đến năm 1815, nhà Bourbon đã ban cho ông ta một trung đoàn.

— Chính là hắn! — Dagobert vang lên bằng giọng trầm đục. — Vẫn là một giuộc! Hệt như một hồn ma ác quỷ — đeo bám từ người mẹ, người cha cho đến những đứa con.

— Ý cha là sao ạ?

— Hầu tước d’Aigrigny! — Dagobert đáp. — Các người có biết kẻ này là ai không? Trước khi làm linh mục, hắn chính là kẻ đã sát hại mẹ của Rose và Blanche, chỉ vì bà khinh bỉ tình cảm của hắn. Trước khi làm linh mục, hắn từng chiến đấu chống lại đất nước mình, và hai lần giáp mặt Tướng Simon trên chiến trường. Vâng! Trong khi vị tướng bị bắt làm tù binh ở Leipzig, mang đầy thương tích tại Waterloo, thì tên hầu tước phản bội ấy lại mở tiệc mừng chiến thắng cùng người Nga và người Anh! — Dưới triều đại nhà Bourbon, tên phản chủ được ban cho vinh hiển ấy lại một lần nữa giáp mặt với người chiến binh bị ruồng bỏ của đế chế. Giữa họ, lần này là một mất một còn — hầu tước bị thương — Tướng Simon bị đày ải, kết án, trốn chạy tha hương. Tên phản bội đó, các người bảo đã trở thành linh mục ư? Tốt thôi! Giờ thì ta chắc chắn rằng chính hắn là kẻ đã bắt cóc Rose và Blanche, để trút trọn lòng căm thù của hắn lên đầu cha mẹ chúng. Chính tên d’Aigrigny đê tiện đó đang nắm giữ chúng trong tay. Giờ đây, thứ ta phải bảo vệ không còn là gia tài của những đứa trẻ này nữa; mà là sinh mạng của chúng — các người có nghe rõ ta nói không? — chính là sinh mạng của chúng đấy!

— Sao cơ, thưa cha! Cha nghĩ kẻ này có khả năng...

— Một kẻ phản quốc cuối cùng lại giả danh linh mục, thì chuyện gì hắn ta chẳng dám làm. Ta nói cho các người biết, có lẽ ngay giờ phút này đây hắn đang thủ tiêu những đứa trẻ ấy bằng một ngọn lửa từ từ! — người lính gào lên trong sự đau đớn cùng cực. — Chia cắt chúng khỏi nhau chính là bước đầu tiên để giết chết chúng. Vâng! — Dagobert nói thêm với một cơn thịnh nộ không sao tả xiết — các con gái của Thống chế Simon đang nằm trong tay hầu tước d’Aigrigny và bè lũ của hắn, mà ta lại còn chần chừ không dám đi giải cứu chúng chỉ vì sợ án khổ sai ư? Khổ sai sao! — ông cười phá lên một cách co giật — ta còn sợ gì khổ sai nữa chứ? Bộ chúng có thể đày một cái xác đi khổ sai chắc? Nếu lần thử thách cuối cùng này thất bại, chẳng lẽ ta không có quyền tự kết liễu đời mình hay sao? — Nhét thanh sắt vào lò đi con — mau lên! Thời gian không chờ đợi nữa — hãy đánh khi sắt còn đỏ lửa!

— Nhưng con trai cha sẽ đi cùng cha cơ mà! — Frances thét lên trong tiếng kêu tuyệt vọng của người mẹ. Rồi đứng phắt dậy, bà lao đến quỳ rạp dưới chân Dagobert và nài nỉ: — Nếu anh ấy bị bắt, nó cũng sẽ bị bắt theo.

— Để trốn tránh án khổ sai, nó sẽ làm theo ta. Ta có hai khẩu súng lục.

— Thế còn không có anh — không có nó, — người mẹ bất hạnh vừa nói vừa đưa hai tay van xin, — rồi mẹ sẽ ra sao đây?

— Mẹ nói đúng — ta đã quá ích kỷ, — Dagobert dịu giọng. — Ta sẽ đi một mình.

— Cha sẽ không đi một mình đâu, thưa cha, — Agricola đáp.

— Thế còn mẹ con?

— Mẹ Cúc Áo chứng kiến mọi chuyện rồi, cô ấy sẽ sang tìm ông chủ Hardy của con và kể hết mọi sự. Ngài ấy là người hào phóng nhất, và mẹ con sẽ có cái ăn cái mặc đến cuối đời.

— Và chính tôi là nguyên nhân gây ra tất cả! — Frances vừa vặn hay đôi tay vừa khóc ngất trong tuyệt vọng. — Xin hãy trừng phạt tôi, hỡi Chúa trời! Vì đây là lỗi của tôi. Tôi đã giao nộp những đứa trẻ ấy. Tôi sẽ phải trả giá bằng cái chết của con tôi!

— Agricola, con không được đi cùng ta — ta cấm đấy! — Dagobert nói, siết chặt con trai vào lồng ngực.

— Sao cơ ạ! Khi con đã chỉ ra hiểm lẽ nguy nan mà lại là kẻ đầu tiên chùn bước ư? Cha không thể nghĩ về con kém cỏi như thế được, thưa cha! Chẳng lẽ con cũng không có người cần giải cứu hay sao? Cô tiểu thư de Cardoville tốt bụng, rộng lượng, người đã cố cứu con khỏi ngục tù, giờ cũng đang bị giam cầm. Con sẽ đi cùng cha, thưa cha. Đó là quyền lợi, là bổn phận, và là quyết tâm của con.

Nói rồi, Agricola ném cặp kẹp dùng để làm móc vào lò sưởi đang rực hồng. — Hỡi ôi, xin Chúa hãy rủ lòng thương xót chúng con! — người mẹ tội nghiệp nức nở gục xuống khóc, trong khi người lính dường như đang phải vật lộn với một cuộc đấu tranh nội tâm vô cùng dữ dội.

— Xin mẹ đừng khóc nữa, thưa mẹ; mẹ làm tim con tan nát mất, — Agricola nói khi đỡ mẹ đứng dậy với sự giúp đỡ của cô thợ may. — Xin mẹ hãy yên tâm! Con đã phóng đại mối nguy hiểm của cha rồi đấy. Chỉ cần cẩn trọng hành động, hai cha con con hoàn toàn có thể thành công trong chuyến đi mà chẳng gặp mấy rủi ro đâu — phải không cha? — cậu nói thêm, liếc nhìn Dagobert đầy hàm ý. — Lần nữa, xin mẹ hãy vững lòng, thưa mẹ. Con xin đảm bảo mọi chuyện. Chúng ta sẽ giải cứu các tiểu thư của Thống chế Simon, và cả tiểu thư de Cardoville nữa. Em gái, đưa cho anh cái búa và cái kìm để trong tủ nhé.

Lau khô dòng lệ, cô thợ may làm theo lời dặn, trong khi Agricola dùng chiếc ống bễ thổi cho ngọn lửa trong lò bùng cháy rực để nung đỏ thanh kẹp.

— Dụng cụ của anh đây, Agricola, — cô gù nói bằng giọng đầy xúc động, run rẩy trao chúng cho người thợ rèn. Dùng chiếc kìm gắp lấy thanh kẹp đang đỏ rực lửa ra ngoài, Agricola đặt nó lên chiếc lò sưởi dùng làm đe, rồi giáng những nhát búa mạnh mẽ để uốn nó thành một chiếc móc.

Dagobert vẫn đứng lặng thinh và trầm ngâm. Bỗng nhiên, ông nắm lấy tay Frances và nói:

— Em biết con trai mình làm bằng chất thép gì rồi đấy. Ngăn cản nó đi theo lúc này là điều bất khả thi. Nhưng đừng sợ, mình ơi; chúng ta sẽ thành công thôi — anh hy vọng thế. Và nếu chúng ta không thành công — nếu anh và Agricola bị bắt — thì sao nào! Chúng ta đâu phải là kẻ hèn; chúng ta sẽ không tự sát đâu, mà hai cha con sẽ sát cánh bên nhau bước vào ngục tối với cái đầu ngẩng cao kiêu hãnh, tựa như hai trang nam nhi dám làm dám chịu. Ngày ra tòa rồi sẽ đến, và chúng ta sẽ khai báo tất cả một cách thành thật, công khai — chúng ta sẽ nói rằng, bị dồn đến bước đường cùng, không nhận được sự chở che hay bảo bọc nào từ luật pháp, chúng ta buộc phải dùng đến bạo lực. Thế nên cứ nện búa đi con! — Dagobert vừa nói với con trai vừa đập mạnh vào thanh sắt nóng — cứ rèn, cứ rèn đi không phải sợ. Những vị quan tòa liêm minh sẽ tha bổng cho những con người ngay thẳng.

— Vâng, thưa cha, cha nói đúng, mẹ hãy yên lòng nhé! Các thẩm phán sẽ nhận ra sự khác biệt giữa những tên gian tề khoét vách trộm cắp với một người lính già và đứa con trai dám đánh đổi cả tự do, sinh mạng và danh dự chỉ để giải cứu những nạn nhân khốn khổ.

— Và nếu những lời đó không được thấu thết, — Dagobert tiếp lời, — thì mặc thây họ! Chẳng phải con hay chồng của em bị bôi nhọ trong mắt những người lương thiện đâu. Nếu họ đày chúng ta ra đảo khổ sai, và chúng ta có dũng khí để sống sót — thì cha con tù nhân già trẻ ấy vẫn sẽ ngẩng cao đầu xiềng xích — và tên hầu tước phản bội, tên linh mục bất lương kia sẽ phải gánh chịu nhiều sự hổ thẹn hơn chúng ta. Cho nên cứ rèn đi đừng sợ hãi, con trai! Có những thứ mà ngay cả chốn lao dịch khổ sai cũng không thể làm vấy bẩn — đó chính là lương tâm trong sạch và danh dự của chúng ta! Nhưng giờ thì, — ông nói thêm, — hai điều với cô Cúc Áo tốt bụng của ta. Trời đã khuya và thời gian không còn nhiều. Lúc bước vào vườn, cháu có để ý thấy các cửa sổ của tu viện cách mặt đất có xa không?

— Dạ, không xa lắm đâu bác Dagobert ạ — nhất là ở phía đối diện với nhà thương điên, nơi tiểu thư de Cardoville đang bị giam giữ.

— Cháu đã làm cách nào để nói chuyện được với vị tiểu thư ấy?

— Cô ấy đứng ở phía bên kia của hàng rào thưa ngăn cách giữa hai khu vườn.

— Tuyệt vời! — Agricola vừa tiếp tục gõ búa lên thanh sắt vừa nói: — Chúng ta có thể dễ dàng đi từ khu vườn này sang khu vườn khác. Biết đâu nhà thương điên lại là lối thoát nhanh hơn. Tiếc là cháu lại không biết phòng của tiểu thư de Cardoville nằm ở đâu.

— Cháu có biết chứ ạ, — cô thợ may nhớ lại. — Cựu cô ấy ở trong một dãy nhà phụ, cửa sổ có mái che sơn vải sọc xanh trắng.

— Tốt! Ta sẽ không quên điều đó.

— Thế cháu có đoán được phòng của các con ta nằm ở đâu không? — Dagobert hỏi.

Sau giây lát suy nghĩ, Mẹ Cúc Áo đáp:

— Chúng nằm đối diện với căn phòng của tiểu thư de Cardoville, vì cô ấy vẫn thường ra cửa sổ ra hiệu cho các cháu; và cháu nhớ ra cô ấy từng nói hai căn phòng ấy nằm ở hai tầng khác nhau, một phòng ở tầng trệt và một phòng ở lầu một.

— Cửa sổ các phòng đó có chấn song không? — thợ rèn hỏi.

— Cháu không biết ạ.

— Không sao cả cháu gái ngoan, với ngần ấy chỉ dẫn là chúng ta thừa sức làm được việc rồi, — Dagobert nói. — Vả lại, ta đã có sẵn kế hoạch của mình.

— Cho em xin chút nước nhé chị gái nhỏ, — Agricola nói, — để em làm nguội sắt. — Rồi quay sang cha: — Cái móc này được chưa hả cha?

— Được rồi con trai; đợi nó nguội chút nữa là chúng ta buộc dây vào ngay.

Một lúc lâu sau, Frances Baudoin vẫn quỳ trên sàn, thành kính cầu nguyện. Bà khẩn cầu Thiên Chúa hãy rủ lòng thương xót Agricola và Dagobert, những kẻ vì sự u mê mà sắp sửa phạm phải một tội ác lớn, và bà xin ngài hãy trừng phạt một mình bà thôi, bởi chính bà là nguyên nhân dẫn đến quyết định tồi tệ của chồng và con.

Dagobert và Agricola lặng lẽ hoàn tất những khâu chuẩn bị cuối cùng. Cả hai đều vô cùng xanh xao, với vẻ mặt nghiêm nghị, trầm ngâm. Họ thấu rõ mọi hiểm nguy chực chờ trong một cuộc mạo hiểm tuyệt vọng nhường ấy.

Đồng hồ nhà thờ Saint-Mery vang lên mười tiếng. Tiếng chuông khàn đục, gần như bị át đi bởi tiếng gió gào mưa réo không ngớt từ nãy đến giờ.

— Mười giờ rồi! — Dagobert giật mình nói. — Không còn một phút để chần chừ nữa. Lấy cái bao tải đi, Agricola.

— Vâng, thưa cha.

Trong lúc đi lấy bao tải, Agricola tiến lại gần Mẹ Cúc Áo, người đang đứng không vững, và thì thầm thật nhanh:

— Nếu ngày mai tụi anh không về, hãy chăm sóc mẹ giúp anh nhé. Hãy tìm gặp ông Hardy, có lẽ ngài ấy đã về sau chuyến đi rồi. Cố lên nhé cô em! Ôm anh cái nào. Anh gửi gắm mẹ già lại cho em đấy. — Chàng thợ rèn đầy xúc động ôm chầm lấy cô gái đang suýt ngất lịm vào lòng.

— Nào, chú mày Phá Tán Tỉnh già: chú sẽ là người dò đường cho chúng ta! — Dagobert nói. Tiến lại gần vợ, người vừa đứng dậy khỏi mặt đất, đang ôm chìu lấy đầu con vào ngực, đầm đìa nước mắt và những nụ hôn, ông dịu giọng với vẻ bình thản: — Nào, mình ơi, hãy bình tĩnh lại đi! Nhóm cho tôi một lò sưởi ấm áp nhé. Chỉ hai ba tiếng nữa thôi là chúng tôi sẽ đưa hai đứa trẻ tội nghiệp cùng một vị tiểu thư xinh đẹp trở về nhà. Hôn tôi một cái nào! Chuyện đó sẽ mang lại may mắn cho tôi đấy.

Frances lao vào cổ chồng mà không thốt nên lời. Nỗi tuyệt vọng câm lặng ấy, đan xen cùng những tiếng nấc nghẹn ngào, thực sự xé can xé ruột. Dagobert buộc lòng phải dứt khỏi vòng tay vợ, cố giấu đi niềm xúc động, ông giục con trai bằng giọng nghẹn ngào:

— Đi thôi — nó làm ta mềm yếu mất. Chăm sóc mẹ giúp anh nhé, Mẹ Cúc Áo tốt bụng. Agricola — đi nào!

Người lính nhét vội hai khẩu súng lục vào túi áo khoác rộng, rồi lao sầm sập ra cửa, theo sau là con chó Phá Tán Tỉnh.

— Con trai ơi, cho mẹ ôm con lần nữa — hỡi ôi, có lẽ đây là lần cuối cùng! — người mẹ bất hạnh kêu lên, dù không đứng dậy nổi nhưng vẫn cố với tay về phía Agricola. — Xin hãy tha thứ cho mẹ! Tất cả là lỗi tại mẹ.

Chàng thợ rèn quay lại, hòa dòng nước mắt của mình vào nước mắt mẹ — vì cậu cũng đang khóc — và nghẹn ngào thì thầm:

— Tạm biệt mẹ yêu! Hãy vững lòng nhé mẹ. Tụi con sẽ sớm quay về thôi.

Rồi bứt khỏi vòng tay ôm, cậu rảo bước đuổi theo cha ở ngoài cầu thang.

Frances Baudoin thở dài một tiếng thật dài, rồi ngã quỵ gần như bất tỉnh vào vòng tay cô thợ may.

Dagobert và Agricola rời khỏi phố Brise-Miche giữa lúc cơn bão đang hoành hành dữ dội nhất, sải những bước thật dài hướng về phía đại lộ de l’Hopital, theo sát phía sau là chú chó trung thành.