Cuộc trò chuyện giữa bà Silvia và Scalabrino kéo dài khá lâu. Người mẹ của Roland nói nho nhỏ, và tên cướp chăm chú lắng nghe, thỉnh thoảng trả lời một vài câu hoặc bằng một cử động.
Khi kẻ thích khách hỏi bà cần phải bắt đầu với người nào của cuộc báo thù, không đắn đo, bà lão trả lời câu nói ghê gớm này!
– Với Léonore Dandolo!
Thật vậy, vào lúc đó bà căm thù nàng đến cực độ. Có thể Roland đã bị trời đất bỏ rơi, có thể tất cả vũ trụ hăm hở làm tổn hại chàng, điều đó, bà sẵn sàng chấp nhận. Nhưng Léonore đã phản bội tình yêu và hèn nhát chạy trốn người hôn phu của mình, điều đó đối với bà không thể nào chấp nhận được mà không một ai có thể tin nổi nếu không tự mắt mình trông thấy!
– Đi đi... nhưng đừng có sát hại. Nàng phải bị chínhbàn tay của ta giết... Đi đi, và dẫn nàng đến cho ta!...Chúng ta sẽ bắt đầu từ nàng!... Đi đi, và mau mang về cho ta những tin tức.
– Trong hai giờ, bà sẽ có tin tức, Scalabrino nói.
Anh liền đi ra.
Hai giờ trôi qua, Scalabrino vẫn chưa trở về, như lời anh hứa. Đến mười hai giờ trưa, anh vẫn còn vắng mặt.
– Thưa bà, một giọng thương xót nói, bà không muốn ăn một chút gì sao?
Bà Silvia ngẩng đầu lên và nhận ra Juana.
– Cám ơn, cô bé. Bà nói dịu dàng.
– Bà có cho phép tôi thay những miếng băng trên trán bà không?
– Trán của ta không làm cho ta đau đớn...
Juana đợi một lát, rồi nàng lẩm bẩm:
Người đàn bà đáng thương... tôi thật ái ngại cho bà!
Rồi nàng đi ra cũng như lúc đến, không gây tiếng động.
Ba ngày trôi qua.
Scalabrino chưa trở lại!...
Ngày hôm sau, cả ngày hôm sau nữa, anh vẫn không trở về.
Được Juana chăm sóc, làm bầu bạn với bà, người mẹ của Roland chờ đợi trong bốn ngày.
Bấy giờ, trong nỗi đau đớn xót xa của sự cô đơn và tuyệt vọng, lần lần quả tim của bà thủ tướng già nua đã dịu đi, đôi mắt bà than khóc, ý tưởng báo thù giảm bớt và nguội dần, tấm lòng kiêu hãnh của người đàn bà quý tộc càng suy nhược, tình yêu thương đứa con trai càng lớn lên trong tim bà và một ý nghĩ chợt lóe ra:
Cứu thoát nó!... Ôi! cứu thoát nó bằng mọi giá!...
Một buổi sáng, Juana thấy bà đi ra.
– Bà đi đâu, thưa bà? Nàng e ngại hỏi.
Một ngày trôi qua mà bà vẫn không thấy ông ta.Đến tối bà trở về gian phòng nghèo nàn ở bờ sông. Juana thét lên một tiếng vui mừng khi trông thấy bà. Nhưng bà lão không để ý đến: không còn gì hiện hữu đối với bà cả!
Hôm sau và những ngày kế tiếp, bà vẫn đi ra, và đến, tiếp tục đứng đợi trước cửa vào dinh Foscari.
Từ đó trở thành một thói quen. Tất cả các buổi sáng, bà Silvia đi ra, ở suốt ngày bên ngoài, không ăn uống và chỉ trở về vào lúc trời tối. Người ta lấy làm ngạc nhiên trông thấy cái pho tượng mặc đồ đen đứng trước dinh Foscari, đến nhìn thẳng vào mặt bà xem là ai. Nhưng đến lúc nhận ra bà cựu thủ tướng ở Venise, họ khiếp sợ vội vàng lánh xa. Vì mọi dấu hiệu thiện cảm dành cho gia đình quyền thế này đã bị kết án, được xem như là một hành vi phiến loạn bởi những tên mật thám đông lúc nhúc rình rập. Trong vòng mười lăm ngày, bà Silvia tự ép mình đau đớn đợi chờ. Buổi chiều ngày thứ mười lăm, nét mặt xanh xao, buồn rầu, nản lòng bà sắp sửa rút lui thì Foscari hiện ra.
Bà Silvia vội chạy đến đứng trước mặt ông ta, và ông ta đứng dừng lại, như kinh ngạc.
– Foscari, tôi đến van xin ngài...
Viên Đại pháp quan tỏ vẻ bực mình.
– Xin hãy nghe lời thỉnh cầu của một người mẹ, bà nói tiếp với giọng run run, xin trả lại tôi đứa trẻ... Foscari, ngài không phải là một người đàn ông độc ác. Nếu ngài nói một lời, con trai của tôi sẽ được tự do ngày mai.
– Con trai của bà đã bị Hội đồng Thập nhân chế kết án, ta không thể làm gì được, ông ta trả lời dứtkhoát. Đoạn ông ta bước đi vài bước về phía chiếc du thuyền đang chờ đợi.
Bà Silvia chạy theo ông, nức nở và thảm hại vì quá đau đớn khiến cho Foscari, bất đắc dĩ, phải đứng lại.
Tất cả những gì mà một người đàn bà có thể nói những lời cảm động, những lời cầu xin tha thiết, bà Silvia đã nói ra. Tất cả những gì ở một bà mẹ có thể tìm ra để cầu khẩn, để có thể làm cảm động, bà Silvia đã tìm ra.
Chờ đến khi bà dứt lời, Foscari quay lại về phía hai, ba tên vệ binh đang hộ tống, ông ta lạnh lùng nói:
– Hãy đuổi người đàn bà này tránh ra, và nên canh chừng kể từ nay, không cho bà ta đến gần dinh thự.
Những tên vệ binh liền xô đẩy bà một cách thô bạo,trong khi viên Đại pháp quan ngồi vào trong chiếc du thuyền của ông ta.
Bấy giờ bà bỏ đi, cõi lòng tan nát, thân mình trĩu xuống.
Ngày hôm sau, bà nhận thấy tóc mình trước vẫn còn xám, nay đã bạc trắng. Và những người trông thấy bà bước đi, cái đầu run run lắc lư, nét mặt hốc hác, đôi mắt không còn sinh khí, họ không còn nhận ra bà, thủ tướng Candiano phu nhân nữa.
Sau người này đến người khác, bà thử gặp tất cả các nhân vật có quyền lực để hy vọng nhờ họ sử dụng một thế lực nào đó. Những người này từ chối nghe bà. Những người khác, sau khi nghe bà nói, khuyên bà nên xa lánh Venise. Bà mang như thế những lời cầu khẩn của mình đi khắp mọi nơi trong thành phố.
Một buổi chiều, trong lúc thất vọng, bà trở về và cố nhớ lại trong đầu ai là người có thể thử van nài ngày hôm sau. Bà bỗng gặp một người đàn ông vào buổi chiều của cuộc bạo động, đã chỉ định bà cho Scalabrino.
– Bembo! Bà kêu lên với giọng ngạt thở.
Bembo đảo mắt xung quanh, rồi liếc nhìn con sông ở gần bên, thấy người ta vẫn còn qua lại. Và ý nghĩ độc ác của người đàn ông bị cản trở. Rồi sau khi chăm chú nhìn bà mẹ của Roland, ông ta mỉm cười và làm một cử động, như đểä nói:
– Sau cùng, việc đó không đáng bao nhiêu!...
Hỡi ôi, không! Không cần phải giết bà nữa...
Trong lúc đó bà lão đáng thương tiếp tục khúc tiểu ca dao bi ai cùng với sự bướng bỉnh cảm động của lòng bà.
Bembo tỏ vẻ xót thương, làm bộ lau nước mắt.
– Bà sẽ lấy làm lạ sao không có một ai đến để đòi hỏi sự tự do cho anh Roland đáng thương, ông ta nói. Than ôi! ở đây có một lý do đau đớn. Và tôi, tôi cũng ngạc nhiên sao người ta không dám nói lại với bà. Nhưng mà tôi, tôi không phải là kẻ đao phủ. Nỗi buồn của bà làm tan nát con tim của tôi, thưa bà. Và tôi sắp nói với bà... Bởi vì việc đó làm tôi tức giận sao người ta lại để cho một người đàn bà như bà phải chạy từ cửa này đến cửa khác để ăn mày, một sự thương hại không thể có được...
Tên khốn nạn nhấn mạnh một cách độc ác trên những chữ làm nhục. Bà Silvia buồn bã cúi đầu.
– Bà nên hiểu rõ tôi, thưa bà: tôi có nói một sự thương hại không thể có được.
Giọng nói của Bembo có một âm điệu mỉa mai quá độc ác khiến cho bà Silvia rùng mình vì khủng khiếp.
– Tôi muốn nói, ông ta nói tiếp, rằng dù cho họ có muốn đi nữa, những pháp quan cũng như Thập nhân chế không thể phóng thích con trai bà được.
– Tôi biết, bà lão tội nghiệp nói khẽ, luật pháp chống lại việc đó...
– Không phải là như vậy, Bembo nói và lắc đầu.
– Vậy là việc gì? Bà rên rỉ?
– Không còn có sự tự do nào đối với những người chết, Bembo nói với giọng lạnh lùng.
Bà Silvia lảo đảo trên đôi chân, mặt bà xám lại. Một tiếng thở dài rùng rợn của con vật bị người ta cắt cổ. Bà không còn đủ sức thốt lên một tiếng kêu, một lời rên rỉ, không một giọt lệ nào tuôn ra từ đôi mắt bà.
Và bà bước đi thất thểu trong buổi hoàng hôn tựa như một bóng ma hiện hình, quá lãnh đạm và lặng lẽ khiến cho những người qua đường trông thấy bà đều vội vàng làm dấu thánh giá, mê tín và nói rằng họ đã thấy Thần chết đi qua!
Từ lúc đó, người ta không còn trông thấy bà đi lảng vảng xung quanh những tòa dinh thự trên sông Đại Giang nữa, cũng như ở trên quảng trường Saint-Marc. Riêng chỉ có Juana là người có thể nói bà đã ra sao.
