Vừa lên bờ, Roland theo một con đường tắt, đi gần suốt đêm và đến thành phố nhỏ Mestre, đây là mặt tiền của Venise trên đất liền. Chàng ngủ trong một lữ quán cho đến lúc mặt trời mọc mới thức dậy, rồi hỏi thăm người chủ quán về hai con ngựa chàng muốn mua. Chủ quán trả lời:

– Vừa đúng lúc ở trong lữ quán tôi có một nhà quý tộc đang muốn bán vài con ngựa đẹp mà ông không biết làm sao, bởi vì ông sắp đến ở tại Venise. Nếu như ngài vui lòng đi theo tôi...

Roland tỏ cử chỉ bằng lòng và đi theo chủ quán, ông này cầm chiếc mũ trùm nơi tay, dẫn chàng đến gian phòng đẹp nhất ở trong lữ quán.

Lúc sắp vào, chủ quán quay về phía Roland và bảo chàng:

– Xin ngài đừng lấy làm lạ về dáng điệu của nhà quý tộc này. Ông ta rất giàu và có lẽ hơi quá thích nhàn hạ.

Nói xong, ông chủ quán “Mặt trời bằng bạc” – tên của lữ quán – gõ cửa, và nghe một tiếng trả lời vọng từ bên trong, ông dẫn Roland đi vào.

– Thưa đức ngài danh tiếng, ông nói và nghiêng mình chào, đây là một người muốn mua ngựa.

– Này, tên xỏ lá! Người đàn ông trả lời, có cần phải làm bận rộn ta với việc quá nhỏ mọn thế không? Sao mi không ngỏ lời với một trong những viên thư ký của ta?...

– Tôi tưởng rằng tôi được phép gặp ông, thưa đức ông, chủ quán ấp úng.

– Tốt lắm, hãy đi đi. Thưa ngài, người đàn ông nói tiếp và ngỏ lời với Roland trong lúc người chủ quán biến mất, xin vui lòng tha lỗi cho sự tức giận đúng đắn của tôi... Bởi vì làm quấy rầy một người như tôi không phải là một tội lớn sao, vào đúng ngay lúc mà tôi sắp có một cuộc nói chuyện tay đôi với Tửu thần Bacchus và Thần vệ nữ Vénus!... Tuy nhiên, tôi ưa thích gương mặt của ngài mặc dù, bởi đôi vú của Margarita! Ngài có dáng điệu của một người được cải táng hơn là một người yêu đời vui sống như tôi. Nếu như ngài thích bầu bạn cùng tôi...

Xin tha lỗi, thưa ngài, Roland nói, tôi khá vội. Xin ngài hãy nói cụ thể xem ngài có đồng ý bán cho tôi hai con ngựa, và cái giá mà ngài muốn bán.

– Cái giá! Cái giá! Người lạ càu nhàu. Còn phải xem lại! Bởi vì mặc dù vẻ bên ngoài, ta, ta vẫn sống kham khổ!

Nói xong, ông ta ngồi xuống trước một cái bàn, mặc dù trời còn sớm, trên bàn chứa đầy những thức ăn của một bữa ăn sáng dồi dào. Ngồi cạnh bên ông là hai người thiếu phụ, trông có vẻ là những nàng kỹ nữ, với đôi cánh tay trần mang nhiều chiếc vòng tay, với đôi nhũ hoa vừa hơi che kín dưới một chiếc áo ngắn tay và mái tóc xõa của họ.

Roland chờ đợi với một sự kiên nhẫn thản nhiên.

– Thưa ngài, người lạ nói tiếp vừa gắp một miếng chả dồi, sau đó ông ta đẩy sang cho hai người thiếu phụ. Sau khi cân nhắc, tôi sẽ bán cho ngài hai con ngựa giỏi nhất của tôi, con Neptune và con Pluton. Hiển nhiên là người đàn ông này có nghiên cứu thần thoại học.

– Nói vắn tắt, tôi sẽ làm vinh dự cho kinh thành Venise với sự hiện diện của tôi, hiện còn đang thiếu sự vinh dự cuối cùng đó. Tôi được anh bạn đáng kính Bembo của tôi triệu đến...

Roland làm một cử động nhẹ.

– ... Và bởi những ngài lãnh chúa quan trọng khác, người đàn ông nói tiếp, trong số đó chính ngài vĩ đại, ngài vinh quang và cao cả Foscari, chẳng ai khác hơn là ngài thủ tướng của Venise.

Roland rùng mình, nhưng chàng không tỏ một cử chỉ nào cả.

Người lạ mặt ba hoa lấy làm ngạc nhiên vì đã không gây ra được sự kính phục, lầm bầm:

– Cút đi cái gương mặt bí ẩn! Người đàn ông này sắp đi đến gặp Quỷ Satan hay là ông ta từ nơi đó đi ra?

Ông ngồi dựa trong chiếc ghế bành và quyết định đè bẹp người đối thoại, ông nói tiếp:

– Thưa ngài, tôi nhận thấy chúng ta chưa tự giới thiệu cho biết chúng ta là ai. Để bổ khuyết cho sự sơ xuất đó, tôi xin thông báo với ngài rằng tôi tên Pierre Arétin...

Người đàn ông chờ đợi vừa nhìn thẳng vào mặt Roland.

– Thưa ngài, tôi là một khách qua đường chỉ muốn mua hai con ngựa. Ngài có đồng ý bán ngựa cho tôi không?

– Bởi bộ ngực, bởi cổ họng, bởi cái bụng láng của nàng Chiara! Tôi bán cho ngài Neptune và Pluton, hai con vật đã có vinh hạnh được đưa nhân vật lỗi lạc Pierre Arétin từ Ferrare đến Mantoue, từ Mantoue đến Vérone, từ Vérone đến Padoue, và từ Padoue đến Mestre! Nhưng đây là lần đầu tiên mà tôi thấy xảy ra việc một người tiếp nhận với vẻ thản nhiên cái tên vĩnh viễn nổi danh của Pierre Arétin!... Có lẽ ngài là người ngoại quốc chăng?

– Đúng như lời ngài nói.

– Tất cả được giải thích! Nhưng mà danh tiếng củatôi đã vượt quá ranh giới của nước Ý. Có phải ngài đến từ một nơi thật xa không?...

– Từ nơi thật xa

– Nếu như thế, việc không hay biết của ngài có thể tha thứ. Nhưng tại vì ngài cần kíp, tôi xin báo rằng tôi sẽ nhượng lại cho ngài con Neptune và con Pluton với số năm mươi đồng đuy-ca, và tôi bị thiệt, nhưng tôi ưa thích dáng điệu của ngài.

Roland lấy trong túi tiền ra năm mươi đồng vàng đặt lên bàn trước mặt người tự xưng là Pierre Arétin.

Rồi, sau khi gật đầu chào, chàng đi ra trong lúc Pierre Arétin cẩn thận đếm số vàng của mình. Lúc sắp đến cửa, Roland quay lại nói:

– Thưa ngài, ngài bảo rằng ngài là bạn hữu của thủ tướng Foscari?

– Thật vậy! Và của nhiều vị lãnh chúa danh tiếng ở Venise.

– Thí dụ như, ngài giám mục Bembo chẳng hạn?

– Úi chao. Nếu như ngài cần đến một lời giới thiệu, ngài nên mạnh dạn đến tìm tôi ở Venise. Tôi sẽ vui lòng giúp đỡ ngài, ngài có một lối trả tiền không mặc cả làm cho tôi rất cảm kích. Ngài có đến không?

– Có thể! Roland nói.

Và lần này, chàng biến mất.

Mười lăm phút sau, Roland và Scalabrino đi trên đường Trévise. Neptune và Pluton tỏ ra là hai con vật khỏe. Đến hai giờ chiều, họ đi vào Trévise. Tại đây, Scalabrino ăn ngon lành, Roland uống một ly rượu nho, hai con ngựa ăn cỏ no nê.

Rồi họ lên đường, đi về hướng Bắc.

Mặt trời vừa lặn ở chân trời, hai người trông thấy một ngôi làng.

– Mi có nhận ra ngôi làng này không? Roland hỏi.

– Có, thưa đức ông, Scalabrino nói, ngày xưa tôi có đến đây.

– Chà! Roland nói với một giọng biến đổi. Tên nó là gì?

– Nervesa.

– Nervesa! Roland kêu lên.

Chàng dừng phắt con ngựa của mình lại, đôi mắt rực lửa nhìn sửng về một xóm nhà thấp lè tè, xây cất dựa vào chân một ngọn núi, bên dưới là một dòng sông đang chảy xiết. Scalabrino ngạc nhiên, tôn trọng sự im lặng của người được anh gọi là chủ nhân. Anh nghe chàng lẩm bẩm những lời nói mơ hồ. Cuối cùng, Roland xuống ngựa và bảo Scalabrino đợi chàng ở nơi đó, rồi đi bộ về phía ngôi làng.

Trước ngôi nhà đầu tiên, một bà lão ngồi trên một chiếc băng đá đang kéo sợi. Roland trông thấy bà, đi ngay đến, bỗng chàng đứng lại và đưa bàn tay lên vuốt trán, nghĩ thầm:

– Ta đi tìm mẹ ta... Và mẹ ta đã chết trong nỗi khủng khiếp... Ta đi tìm vị hôn thê của ta và vị hôn thê của ta đã hiến mình cho tên hèn nhát nhất trong số những tên đã kết án ta... Ta sắp biết được gì, giờ đây đang tìm kiếm cha ta? Vào lúc đó, những âm thanh lộn xộn của những tiếng cười the thé, giống như tiếng kêu la của trẻ con đang đùa giỡn, vang lên, mấy con chó sủa rân. Roland nghe tiếng trẻ con cười lớn.

– Cái đó là cái gì? Chàng nói vừa rùng mình.

Thình lình, từ một con đường ngang, cách chàng năm mươi bước, một đám trẻ ồn ào đi ra con đường lớn, chúng vừa đi vừa đánh nhịp theo điệu hát của trẻ con, xen lẫn tiếng kêu la và những tiếng cười trong trẻo.Đám trẻ bao quanh một vật gì hay là một người nào đó có lẽ đang đi chầm chậm mà Roland không thấy rõ. Tim chàng đập mạnh, chàng bước nhanh tới. Và tiếng kêu la càng lớn hơn, những tiếng cười nhức tai hơn, và đám trẻ lùi lại, mở rộng cái vòng vây, như là bị khiếp sợ...

Và trong cảnh quang đãng Roland trông thấy người đàn ông, một ông lão râu dài bạc trắng, ănmặc lôi thôi, gầy ốm, đang chống gậy đi. Ông lão làm một động tác hăm dọa... hoặc là một cử chỉ van xin... do đó, tiếng kêu la càng vui vẻ hơn và những tiếng cười dòn dã hơn...

Người đàn ông đó, Roland nhận ra trong ánh mắt đầu tiên.

Ngay lúc đó, đám trẻ tản ra. Ông lão giơ cao cây gậy của mình. Một đứa trẻ lượm lên một cục đá, némvào ông lão. Ông đưa hai bàn tay gầy run rẩy lên lau mặt ướt đẫm máu... Ném xong cục đá, đứa trẻ, một đứa trẻ trai độ mười hai tuổi, lượm một cục đá khác, bỗng nó thét lên một tiếng kêu khủng khiếp. Nó bị nắm lấy, bị nhấc bổng lên cao bởi hai bàn tay bấu chặt vào hai cánh tay nó. Roland đong đưa đứa trẻ trên đầu chàng như muốn nghiền nát nó vào bức tường của một ngôi nhà lân cận...

Tại sao chàng không giết chết đứa trẻ khốn nạn?

Do ở động lực phi thường nào khiến cho chàng dừng lại đúng lúc?

Đoạn chàng đặt đứa nhỏ mặt tái xanh vì khủng khiếp xuống đất, và chính mặt chàng cũng tái mét, chàng nói ôn tồn:

– Đi đi, con trẻ, mau đi, hãy chạy đi, trong một giây ta sẽ không còn làm chủ lấy ta... Đi đi...

Đứa trẻ ném một cái nhìn lên người lạ, nó đã hiểu, bởi vì với một tiếng kinh hãi nó bỏ chạy hết tốc độ. Đám trẻ còn lại, ban đầu, bị chưng hửng bởi sự xuất hiện bất ngờ đó, đến lượt chúng nó cũng khiếp sợ, và chỉ trong hai giây đồng hồ, trên con đường lớn chỉ còn lại có ông lão đang lau gương mặt, và Roland đang thở hổn hển, cuống cuồng nhìn ông.

Lúc đó, một người đàn ông đến gần chàng, thản nhiên hỏi:

– Có phải tình cờ ngài biết người “Điên” này không?

– Người điên nào? Roland thét lên, lơ láo.

Người đàn ông dùng ngón tay chỉ ông lão, ngài thủ tướng Candiano... Thân phụ của chàng! Quá đột ngột, Roland té ngửa ra, bất tỉnh trên con đường bụi bặm.

Vài phút sau, Roland tỉnh lại. Chàng thấy người ta đã chở chàng đưa đến một ngôi nhà, và chàng đang ngồi trong một chiếc ghế bành.

Trước mặt chàng, người đàn ông vừa nói chuyện với chàng trên đường lộ đang nhìn chàng với vẻ ngạc nhiên.

– Thưa ngài, người đàn ông nói, tôi là vị thẩm phán ở trong làng này. Vì thấy rằng ngài quan tâm đến người mù này, nên tôi đã cho đưa ông ta vào nhà tôi...

– Thưa ngài, nếu ngài là một người đàn ông?... Hẳn trong lòng ngài còn có một ít lòng thương hại?... Nếu phải... Xin ngài để tôi ở lại một mình một lát cùng với ông ta!...

Với một cử chỉ mơ hồ, viên thẩm phán nghiêng mình chào và đi ra.

Bấy giờ, Roland cố dằn cơn xúc động mãnh liệt và đi đến trước mặt ông lão.

– Thưa cha! chàng gọi ông nho nhỏ.

Người mù làm một cử động như để nghe rõ hơn, nét mặt ông khép kín.

– Thưa cha! Roland nhắc lại.

– Những đứa trẻ đó, ông lão nói, thật là độc ác. Không bao giờ ta ra khỏi nhà để hít thở khí trời mà không bị rủi ro đánh đập?...

– Thưa cha! Roland nhắc lại với giọng nghẹn ngào.

– Không còn có công lý ở trên đời này nữa, ông lão nói lớn.

– Có một nền công lý, bởi vì con đang ở đây!... Thưa cha... Cha hãy lắng nghe... đứa con trai của cha... cha không nhớ đến đứa con trai của cha sao... Roland! Cái tên này không nói gì với cha sao? Roland?

– Ta không có con trai... Ta không bao giờ có con cái... tất cả mọi người đều biết việc đó, ở đây... Vả lại, bọn trẻ không thương yêu ta...

Roland quỳ xuống.

– Thưa cha, cha ơi, giọng chàng tha thiết, cha không nhận ra giọng nói của con sao!

– Giọng nói của ông! Vậy ông là ai?...

– Con là con trai của cha... đứa con trai Roland của cha... Cha hãy lắng nghe con nói, thưa cha, cha hãy lắng nghe giọng nói của con?...

– Ta không bao giờ có con trai, ông lão Candianonói. Ông rất tốt, thưa ông... Dù ông là ai, ta cảm tạông... Ông ve vuốt ta... Ông lau gương mặt ta... Chưa bao giờ có người nào săn sóc ta... Phải, ông phải là người tốt...

Roland đứng lên.

Chàng vòng tay ôm lấy cái đầu bạc trắng của ông lão, với giọng êm dịu và rên rỉ chàng kể lại cho ông nghe những hành hạ dã man dai dẳng của ngục tù đối với mình và việc phản bội của Léonore; chàng để cho nước mắt tràn ngập con tim mình, cũng như là cha mình nghe hiểu rõ, vàâ chàng chờ đợi một lời an ủi của ông.

Nhưng không có gì khuấy động vẻ bình tĩnh trên gương mặt của người mù – không có gì cả, nếu không phải là một sự ngạc nhiên mơ hồ mà ông lão cảm thấy người đàn ông đó khóc than, ai oán với một giọng quá nghẹn ngào.

Cơn đau đớn kinh hoàng đó, sẽ rất rùng rợn đối với một người nào còn đủ lý trí, nhưng thân phụ của Roland vẫn dửng dưng – “thân xác không có linh hồn”, theo như cách diễn tả xưa thật đúng và thật ghê gớm.

Nỗi đau đớn đó gần như bất ngờ bị cạn. Nét mặt của Roland đanh lại. Chàng trang nghiêm như một pho tượng bằng cẩm thạch và đã từng làm cho Juana và Scalabrino kinh hãi.

Bấy giờ, chàng mở cánh cửa nơi ông thẩm phán đã đi ra và gọi ông. Người đàn ông đó có nghe những lời rên rỉ của Roland không? Không quan hệ đối với chàng. Chàng không cần biết đến.

– Thưa ngài, chàng nói với giọng khàn và ngắn, giờ đây là giọng nói bình thường khi cơn xúc động mãnh liệt đã lắng dịu, thưa ngài, tôi sắp đem đi theo tôi...Ông lão... này. Ngài có thấy trở ngại nào chăng?

– Không có gì, ông thẩm phán trả lời sau một lúc do dự. Nhưng để chắc chắn... Ngài có thể cho tôi một bằng chứng!...

– Thưa ngài, tôi không thể cung cấp cho ngài một bằng chứng nào cả, Roland nói, cố dằn lòng nhưng dứt khoát. Nhưng tôi xác nhận với ngài rằng tôi có quyền đem ông đi theo, và lời bảo đảm đó sẽ đủ cho ngài...

– Tuy nhiên...

– Im đi! Roland thét lên rồi nắm lấy cườm tay của vị thẩm phán. Ngài để cho ông lão đó bị hành hạ trong sáu năm trời, ngài đã cho phép ông lão trở thành trò cười của những đứa trẻ trong ngôi làng này, và có lẽ đó là sự giải trí cho những người đàn ông. Ngài nên lấy làm may mắn, thưa ngài, về việc tôi chỉ bằng lòng đưa ông lão đi mà không hỏi tội ngài về những gì ông lão đã chịu đau khổ tại làng này! Ngài nên lấy làm may mắn rằng lời nguyền rủa không giáng xuống đầu ngài!

– Ngài hãy làm những gì theo ý muốn của ngài! Viên thẩm phán kêu lên. Dù sao, chúng tôi không am hiểu người đàn ông này!

– Tốt! Roland nói trong một tiếng gầm thét cuối cùng. Rồi, chàng cố trấn tĩnh trở lại.

– Bây giờ, ngài hãy nói cho tôi biết ông lão đã sống ra sao suốt trong sáu năm trời, người khách mà do một tai biến đã bị đem ký gởi ở ngôi làng của ngài và giao phó cho lòng nhân đạo của ngài.

– Bằng sự bố thí công cộng, thưa ngài, viên thẩm phán trả lời với giọng hợm mình và sự lễ độ độc ác mà tất cả mọi viên thẩm phán đều luôn luôn bày tỏ sự lố lăng của họ.

Một sự phẫn uất đang chất chứa trong lòng Roland.

Chàng đi đến cầm lấy bàn tay của cha mình.

– Ngài có vui lòng đi theo tôi không? Giọng chàng thật dịu dàng khiến cho lần đầu tiên, viên thẩm phán mới nghĩ ra rằng người lạ mặt nầy chắc đã đau khổ nhiều.

Ta rời khỏi nơi đây?...

Phải!

– Không còn phải nghe những lời nguyền rủa khi ta hỏi xin bánh mì?

– Phải!

– Đi! Chúng ta nên đi ngay...

Roland áp mạnh cánh tay của mình dưới cánh tay ông lão.

– Ngài hãy vịn vào đây, chàng nói, xin ngài đừng ngại tôi mệt... Tôi mạnh mẽ... Chàng nhẹ nhàng đi ra khỏi nhà, từng bước từng bước một.

Trước ngôi nhà, độ hai mươi người dân quê và những mụ đàn bà bép xép, hay sự việc xảy ra do lời kể của bọn trẻ, họ quây thành nửa vòng tròn.

Roland hiện ra, tay đỡ người mù... Người điên.

Chàng không trông thấy họ, chỉ chủ tâm lo dìu dắt cha.

Mọi người im lặng tránh ra, và đoán rằng có cái gì đó thật vĩ đại đi qua trước mặt họ, họ đứng im tại chỗ, ngạc nhiên và rùng mình.

Lúc Roland đến chỗ mà trước đây để Scalabrino ở lại, thì trời đã tối. Một cơn gió mạnh mẽ từ trên núi tràn xuống quét qua thung lũng của La Piave, gầm thét cách xa một phần tư dặm đường. Roland cởi chiếc áo 186 choàng của mình và phủ lên đôi vai thân phụ. Rồi, không kém phần khó nhọc, chàng đỡ ông lão lên yên ngựa của mình và để ông ngồi vững trên yên. Chàng nắm dây cương ngựa và nói:

– Lên đường!

– Thưa đức ông, Scalabrino nói, xin ngài lấy con ngựa của tôi, còn tôi sẽ đi bộ. Roland lắc đầu biểu lộ sự từ chối đến nỗi Scalabrino ngạc nhiên, không nói thêm nữa.

Bấy giờ Roland đi bộ, tay cầm cương ngựa, nghiêng mình về phía trước, đi sâu vào trong đêm tối, gió thổi vù vù điên loạn.

•••

Đến Trévise, Roland nói vài lời với Scalabrino, anh ta vội vã đi mau về hướng Mestre và thành Venise. Còn về phần chàng, chàng dừng lại trong một ngôi lữ quán tầm thường, mua quần áo để thay thế những mảnh tả tơi mà cha chàng đang mặc, đặt một bữa ăn ngon và tự mình lo cho ông lão ở bàn. Sau bữa ăn, ông lão Candiano nằm ngủ với vẻ thanh thản và tin tưởng như những đứa trẻ được sự che chở của người mẹ. Roland để yên cho ông ngủ cho đến chiều. Rồi với vài đồng bạc, chàng mua một chiếc xe nhỏ, bắt kế con ngựa của mình vào. Chàng để yên ngựa ở đáy thùng, đưa cha ngồi lên băng, bên cạnh mình, và đi theo con đường Mestre. Chàng đến nơi thật khuya trong đêm và ghé lại một ngôi quán nhỏ nghèo nàn nằm đối diện với lữ quán mang tên “Mặt trời bằng bạc”.

Ba ngày trôi qua.

Trong mấy ngày này, Roland không rời khỏi ông lão Candiano một phút nào.

Buổi tối ngày thứ ba, một người đàn ông và mộtngười đàn bà đi đến ngôi quán. Đó là Scalabrino và Juana.

Bấy giờ Roland đi lang thang trong thành phố. Trong một vùng ngoại ô, gần như ở một thị trấn nhỏ, chàng tìm thấy một ngôi nhà nhỏ, có vườn bao quanh, đề bảng cho thuê.

Chàng liền đến làm khế ước trả trước sáu tháng tiền. Sau đó chàng đi tìm cha mình, Juana và dẫn họ đến ngôi nhà vừa thuê. Scalabrino ở lại quán.

– Juana, Roland nói, em có nhận ra người đàn ông này không? Juana lắc đầu.

Đó là thân phụ của ta, Roland nói giản dị.

Đức ông Candiano, thủ tướng Venise! Nàng lẩm bẩm.

– Không, Juana! Candiano người mù! Candiano người điên! Candiano người bị đày! Candiano cha của Roland tên cướp, vừa mới vượt ngục khỏi những cái giếng ở Venise, và ngày hôm nay đã mơ ước sẽ làm nhân loại khủng khiếp, cũng tựa như là ngọn lửa trời đã đánh xuống chiếc Cầu Than thở!...

Juana hồi hộp lắng nghe.

– Juana, chàng nói tiếp giọng dịu dàng, ta giao phó thân phụ ta cho em. Em hiểu ý ta chưa? Người đàn ông này chịu khổ hình, đã bị đọa đày, người đàn ông này là kẻ đã bị người ta đâm mù đôi mắt trước mặt ta, là kẻ đã sống sáu năm trời bằng ăn xin, mà lòng tuyệt vọng đã giết chết lý trí; người đàn ông này, đó là thân phụ ta... Và ta giao phó ông cho em... Cho em, Juana, bởi vì em là người duy nhất ở trên đời này mà ta muốn giao phó, một kho tàng vô giá, đó là tất cả tình yêu của ta và tất cả lòng thù hận của ta. Em hiểu rõ ý ta chưa, Juana?

Juana vội quỳ xuống và nói:

– Bởi kỷ niệm thiêng liêng của người đàn bà đã gọi tôi là con gái của bà, tôi sẽ canh giữ đức ông suốt cả ngày đêm, và khi tôi còn sống, sẽ không có điều gì xảy ra để ngài than khóc nữa, nếu không phải là vui mừng!

Roland ở đêm cuối cùng gần bên cha.

Đến mờ sáng, chàng ra khỏi gian phòng của cha, nói lời giã từ với Juana rồi trở về quán, ném mình lên chiếc giường và ngủ yên một giấc suốt ba giờ liền mới tỉnh dậy.

Rồi chàng cùng với Scalabrino lên ngựa, và tiếp tục đi về Trévise.

Cũng như lần đi qua đầu tiên, lần này chàng lại qua Trévise theo hướng La Piave.

Khi trông thấy ngôi làng Nervesa, chàng theo một con đường tắt phía bên trái, đi sâu vào một khu rừng thông và bắt đầu trèo lên sườn núi.

– Mi có nhận ra con đường này không? Roland hỏi lúc chàng ra khỏi khu rừng.

Cũng như lần đầu, Scalabrino trả lời:

– Biết, thưa đức ông. Tôi đã đến đây lúc thuở xưa.

– Nó dẫn đến đâu?

– Đến những khe núi La Piave, thưa đức ông.