Bên ngoài, trên bến sông, Roland nhìn xung quanh, thoáng thấy lờ mờ một bóng đen ẩn sau một cây trụ. Chàng đi thẳng đến bóng đen đó.

– Có phải là mi không? Chàng hỏi.

– Chính tôi, thưa đức ông, Scalabrino hiện ra và trả lời.

Anh đã trút bỏ bộ chế phục đẹp đẽ của Arétin sắm cho và mặc như một người trung lưu ở Venise.

– Ngài thấy đó, thưa chủ nhân, tôi canh giữ.

– Còn các bạn đồng hành của chúng ta?

– Họ đến gần như đầy đủ và đang chờ lệnh của ngài.

– Tốt! Lúc nào họ đến đủ, mi báo cho ta biết...

Nói xong, Roland mở dây cột chiếc du thuyền và nhảy lên đẩy chiếc thuyền ra xa.

– Tôi có cần đi theo ngài không, thưa chủ nhân? Scalabrino hỏi.

– Nếu mi muốn. Đêm quang đãng. Một cuộc dạo chơi trên sông sẽ đem lại thú vị cho chúng ta, theo ta nghĩ.

– Ngài muốn đi đâu, thưa chủ nhân?

– Đến Lido, ở ngoài khơi ta không lo ngại sự tò mò.

– Khi họ đến cảng, Roland đứng thẳng lên và bảo người bạn đồng hành dừng chèo.

– Sao, mi đã nói rằng không bao giờ mi có gặp lại người đàn bà ấy? Thình lình Roland nói.

– Người đàn bà nào, thưa đức ông? Scalabrino hỏi.

– Người đàn bà mà mi kể cho ta nghe câu chuyện phiêu lưu tình cảm lạ lùng... Kẻ đã ưa thích mi hơn làSandrigo, trong Hắc Động...

– Không, thưa đức ông, tôi chẳng bao giờ gặp lại bà ta.

– Mi có nhìn kỹ cô thiếu nữ đó, lúc ban nãy ở trong dinh thự của Imperia?

– Có, thưa chủ nhân, và như tôi đã có nói với ngài, giờ đây tôi sẽ nhận ra cô bé giữa một ngàn người khác.

– Nàng tên là Bianca.

– Tôi sẽ ghi nhớ cái tên đó: Bianca.

– Mi sẽ có lý để ghi nhớ cái tên đó, Scalabrino, cũng như mi có lý để khắc sâu trong trí nhớ nét mặt của đứa trẻ đó...

– Bởi vì ngài ra lệnh cho tôi, thưa đức ông!

– Ta? Đâu có! Việc đó chỉ quan hệ đến mi!

Scalabrino sửng sốt nhìn Roland.

– Thực ra, Roland nói tiếp, ta quên một chi tiếtđáng chú ý. Đứa trẻ có một người mẹ tên là Imperia.

– Người kỹ nữ ở dinh thự?

– Phải: người kỹ nữ thuở xưa đã thuê mi đặt một cái bẫy cho ta...

– Thưa đức ông!...

– Người kỹ nữ đã là nguyên nhân đầu tiên cho việc bắt giữ ta. Nhưng chúng ta hãy bỏ qua việc đó. Bianca có người mẹ tên là Imperia. Nhưng mi có biết người cha cô tên gì không?

– Không, thưa chủ nhân, tôi không biết việc đó!...

– Thế thì, người cha của Bianca tên là Scalabrino.

Scalabrino làm một chuyển động mạnh khiến cho chiếc thuyền suýt lật úp.

– Sao, mi gặp phải việc gì đó? Roland kêu lên.

– Xin lỗi, xin tha lỗi, thưa đức ông... Tôi không nghe rõ, có phải không?... Ngài đùa giỡn với tôi?...

Gã khổng lồ run rẩy trên đôi chân.

– Bianca là con gái của mi, Roland nói nghiêm trang.

– Sao! Đứa trẻ quá xinh đẹp đó, với đôi mắt xanh sâu thẳm và rất ngây thơ...

– Đó là con gái của mi, Scalabrino.

– Vị tiên nữ đó... Con gái của tôi!... Ôi! Thưa đức ông xin tha lỗi, thật quá sức của tôi...

Scalabrino bắt đầu khóc nức nở nho nhỏ.

Roland đứng lên, cầm cây chèo đẩy nhanh chiếc du thuyền về phía bến sông. Scalabrino, hai bàn tay ôm đầu, hạnh phúc trong niềm say mê, chấn động bởi một sự xúc cảm mới mẻ mà anh tự hỏi mình có nằm mơ hay không. Scalabrino ngước đầu lên lúc chiếc du thuyền cặp vào bờ. Với một tiếng kêu lớn, anh nhảy lên bến, chạy trốn, thiết tha mong được cô đơn mà người ta có trong những cơn đau khổ lớn hoặc trong những niềm vui tuyệt đỉnh.

Roland nhìn theo với nỗi u hoài cái bóng của gã khổng lồ mờ dần trong đêm tối.

– Kẻ đáng thương! Chàng lẩm bẩm. Bao nhiêu năm khốn khổ, giờ chỉ một phút vui mừng không lẫn lộn!... Hãy khóc đi, phải, hãy kể cho đêm tối nghe hạnh phúc của mi!... Ngày mai, mi sẽ còn đau khổ nữa!

Bấy giờ, chàng nhẹ nhàng nhảy xuống đất, và đi con đường chằng chịt với những con đường nhỏ và những cây cầu, chàng đi thẳng đến những tòa dinh thự trên sông Đại Giang. Càng đi tới, bước chân của chàng càng do dự hơn, lưng chàng còng xuống, đầu chàng nặng nề cúi xuống với bao nỗi niềm cay đắng. Cuối cùng chàng đứng lại gần một dinh thự, nơi đây tất cả đều tối tăm và lặng lẽ.

Với một cái rùng mình kéo dài, chàng ngước lên nhìn những chiếc cửa sổ đóng kín mít... Dinh thự đó, là của ngài đại úy thống lĩnh Altieri.

– Ta đến đây để làm gì? Chàng lẩm bẩm. Nơi đó yên giấc những gì mà ta yêu thương còn hơn cả cuộc đời của ta. Altieri... Léonore... Hận thù, tình yêu, đó là những gì ta đến đây duyệt lại như một viên kế toán giỏi đang tìm biết những công việc của mình đi đến đâu... Trước khi đương đầu với sự thử thách đáng ghê sợ đó, ta muốn gieo xung quanh mình ta một ít hạnh phúc. Do nơi ta, đêm nay, đứa con gái của người kỹ nữ khốn nạn đang ngủ ngon giấc, và ta đã rót vào trong tâm hồn nổi loạn của nàng thiếu nữ những lời nói êm dịu của người cha; do nơi ta, người kỹ nữ từng gây nên nỗi bất hạnh cho ta biết được sự ân tình, do nơi ta, Scalabrino biết được một sự vui mừng vô biên, mà chẳng bao giờ ta sẽ biết được.

Được chứng kiến niềm hạnh phúc của người khác, ta muốn thăm dò nỗi đau khổ của ta...

Một tiếng rên rỉ xé nát cổ họng chàng và đưa lên mắt, có lẽ trong niềm hy vọng, chàng có thể tìm thấy cái cảm giác sự mát mẻ của những giọt nước mắt. Nhưng đôi mắt của chàng vẫn ráo hoảnh và nóng bỏng. Chàng nhủ thầm:

– Thế nào, mi đã hài lòng chưa, con tim đáng thương bị cắn rứt! Trái tim của mi đang đập mạnh, bởi vì mi đang ở rất gần bên con tim của nàng, hay tại vì mi thấy là phải như vậy... Ta mong được ngắm nhìn ngôi nhà nơi Léonore đang yên giấc, rồi, đi xuống tận đáy tâm hồn ta, để chỉ tìm ở nơi đây mối hận thù. Ta mong được thở, nếu không phải là với sự lãnh đạm, ít ra cũng là với sự trầm tĩnh, cái không khí mà nàng thở! Và kia là những tiếng nức nở làm kích động lồng ngực của ta, và tiếng gào thét trong lòng ta không phải chỉ có sự hận thù, mà cả nỗi đau đớn... nỗi đau đớn về tình yêu. Vậy ái tình là gì, và trái tim con người phải được nhồi nặn bằng chất dơ bẩn nào! Nàng ở đó, cách ta hai mươi bước, nàng đang ngủ yên, vì đã quên lãng ta từ lâu. Còn ta, kẻ dại dột, ta rên rỉ ở trước cửa nhà nàng như là một kẻ ăn xin... Khi ta nghĩ rằng từ sáu năm qua, không một phút nào trôi qua mà hình ảnh của nàng không hiện diện trong trí nhớ của ta!... Còn nàng, nàng đã nghĩ gì?... Ô hay! Những gì mà những người đàn bà thường nghĩ đến... Than ôi! Than ôi!... Nếu như ta cũng có thể, ta cũng vậy, quên lãng, ngủ yên!

Rồi, lần lần, gợi nhớ mãi đến hình ảnh của Léonore và của Altieri, một sự ghen tuông dữ dội xâm chiếm lấy tâm hồn chàng. Từ lúc đó, chàng bình tâm trở lại, bởi vì sự ghen tuông là một tình cảm chiến đấu. Chàng cần bước đi xa yên tĩnh hơn. Sự cuồng nhiệt, sự giận dữ để nghĩ đến ngay lúc này, Léonore đang phung phí những sự mơn trớn với Altieri, thay vì kích thích chàng, lại đưa chàng trở về con người của chàng và đem đến cho chàng một cảm giác dịu mát. Cho nên, ở trong những bản chất mạnh mẽ, tình yêu còn đáng ghê sợ hơn là hận thù.

Đêm đó có một ảnh hưởng quyết định trong cuộc đời chàng. Chúng ta đã thấy trong đêm đó, chàng đã tiếp xúc với Imperia. Cũng trong đêm đó mà sự gặp gỡ bất ngờ giữa chàng với Bianca đã làm cho chàng đi lệch hướng mà chàng đã vạch ra ban đầu. Cuối cùng, cũng vào cái đêm đó mà một sự gặp gỡ khác đến xác định kế hoạch tác chiến của chàng.

Rời khỏi dinh thự Altieri, chàng đi thẳng về phía tòa cung điện quận công và các ngục thất.

Chàng xuống chiếc du thuyền, chèo về phía tòa cung điện quận công.

Chàng đẩy chiếc thuyền vào dưới chiếc cầu Than thở. Bấy giờ chàng trông thấy một vật mà lúc ở xa, chàng không thể nhận ta. Đó là cây cầu được chống đỡ bởi những giàn cây đà chống tréo nhau.

Roland mỉm cười và nghĩ thầm:

– Người ta đang sửa lại chiếc cầu bị hư hại do sét đánh và do Scalabrino gây ra, hai trận cuồng phong đã làm rúng động cây cầu!

Chàng cột chiếc du thuyền vào một cây đà, rồi cắm sâu cây đà dưới nước, chàng trèo lên những cây xà ngang. Chỉ trong vài phút, chàng lên đến cây cầu, nơi Scalabrino đã ném phiến đá của anh. Ban đêm, những người thợ làm việc trên cầu chỉ bít tạm lỗ hổng bằng những tấm ván. Những tấm ván đó, Roland vẹt ra không chút khó nhọc chỉ đủ để cho chàng đi qua, và lúc sau, chàng đứng trên cây cầu Than Thở.

Roland có một sức mạnh và một nghị lực phi thường.

Nhưng vừa đặt chân lên cầu, chàng rùng mình, trán ướt đẵm bởi những giọt mồ hôi sợ hãi. Chỉ trong vài giây, chàng hồi tưởng lại cảnh tượng thê thảm lúc chàng bị bắt... Những con quỷ bọc thép, lởm chởm gai thép, không một lời nói, đẩy chàng đi về phía các ngục thất. Rồi, bỗng nhiên, đôi mắt chàng tìm kiếm trong bóng tối chiếc ghế bằng đá: Chàng thấy nó ở cách chàng vài bước. Bị giày vò bởi ảo tưởng, chàng bước chậm đến nó, từ từ quì xuống, đặt chiếc trán nóng bỏng lên mặt đá hoa cương nhẵn bóng. Và ở đó, chàng đã có một lời thề nguyền son sắt mà nó ghê gớm trong lòng, bởi vì chàng đứng lên, lẩm bẩm:

– Xin cha hãy yên lòng, thưa cha!...

Rồi chàng từ từ đi thụt lùi về phía lỗ hổng mà từ đó chàng đã đi vào.

Đột nhiên mặt chàng tái xanh.

Nỗi ám ảnh này đột nhiên đến với chàng, chỉ một lần, là chàng có thể bị bắt gặp thình lình! Tự nhiên, chàng thầm nhủ rằng chiếc dao găm của mình vẫn còn nguyên trong vỏ, và đến lúc cần, chàng sẽ dễ dàng rút ra. Chàng nghĩ rằng một toán tuần tiễu có thể bất ngờ xuất hiện và bắt lấy chàng, chàng vội rút dao ra cầm tay và nhìn hướng trước mặt như là để thách thức kẻ thù.

Rồi chàng bình tĩnh trở lại, nhún vai và đút lưỡi dao vào vỏ.

Vào lúc đó có tiếng nhiều bước chân vọng lại.

Một ánh sáng mờ chợt lóe ra.

Trước sự nguy hiểm kề cận, chàng lấy lại sự sáng suốt, lui lại tựa vào những cây đà chống đỡ cây cầu, rút dao găm quyết đánh đổi tánh mạng trong một cuộc tự vệ sinh tử.

Hai người đàn ông xuất hiện ở lối đi vào cầu.

Roland nhận ra họ ngay.

Một người là Foscari, và người kia là Bembo.

Thủ tướng Foscari đứng lại trước chiếc ghế bằng đá, trầm ngâm suy nghĩ. Roland thấy rõ ràng gương mặt ông ta được chiếc đèn lồng của Bembo cầm chiếu rọi vào. Foscari chỉ hơi già đi chút ít, nét mặt vẫn khắc khổ, lo lắng như được đẽo gọt trong đá hoa cương. Duy chỉ có ánh mắt còn u tối hơn ngày xưa.

– Tại sao chúng ta không trói nó lên trên chiếc ghế đá này! Tại sao chúng ta không đâm mù mắt nó cũng như cha nó, hoặc là tốt hơn, tại sao tên đao phủ không chặt đầu nó rơi xuống!... Chà! Bembo, đó là cái lỗi nặng!

Roland hiểu là họ đang nói đến chàng. Chàng rùng mình.

– Thưa đức ông, Bembo nói, đây là những sự lo ngại vô ích. Roland Candiano đã chết.

Foscari nhìn sững Bembo.

– Người ta không tìm được thây của nó, ông ta nói. Ta đã cho vét hết trên sông. Ta đã trải qua mười lăm ngày ghê gớm để chờ đợi, người ta đến báo với ta rằng chiếc thây đã được tìm ra... Nhưng...

– Ngài có biết rằng, thưa đức ông, con sông đã cuốn đi những chiếc thây bị nó chôn vùi cho đến cửa biển Lido. Tại đây, những con cá háu ăn đã phụ trách việc khâm liệm cuối cùng, xin ngài đừng có nghi ngại...

Foscari lắc đầu.

– Hãy tin ta, Bembo, một người như hắn không chết đuối bao giờ. Ta đã tận mắt đến xem cái đường hầm mà hắn đã kiên nhẫn đào trong sáu năm trời. Đó là một công việc phi thường. Và sự vượt ngục của hắn hiện ra trước mắt ta còn phi thường hơn nữa. Không, hắn đã không bị chết đuối, thủ tướng nói tiếp với một giọng u ám hơn... Hắn có rất nhiều việc để làm hơn là chết như thế vào lúc được tự do.

– Bằng cách chấp nhận là hắn còn sống, Bembo nói ấp úng, hắn cần phải hiểu...

Foscari nhún vai.

Rồi, chợt thay đổi dòng tư tưởng, ông nói tiếp:

– Người đàn ông đó, người bạn của Jean de Médicis mà mi có bổn phận đưa đến!...

– Pierre Arétin?... Ông ta đã đến, thưa đức ông, và ông đã làm cả thành phố ngạc nhiên về sự xa hoa và sự táo bạo trơ trẽn của ông ta.

– Phải, ta nghe nói đến việc đó. Và mi có tin rằng ông ta sẽ thành công, với sự thông minh và sự trung thành cái sứ mạng đó bên cạnh Jean de Médicis?

– Ông ta thông minh một cách phi thường, còn về lòng tận tụy, chỉ cần trả một số tiền lớn.

– Mi sẽ đưa ông ta đến gặp ta.

Thủ tướng Foscari bước đến ngồi lên chiếc ghế bằng đá nơi thân phụ của Roland đã thụ hình, rồi hai tay ôm đầu, ông ta trầm ngâm nghĩ ngợi. Một lúc sau ông tỉnh lại, cùng Bembo đi trở lại qua cầu, chiếc cửa cung điện quận công thông qua được đóng kín sau lưng họ.

Roland nhìn sững lên chiếc cửa. Một cái gì đó như là một tiếng rên rỉ hoặc có lẽ là một lời nguyền rủa âm vang tràn lên cửa miệng chàng. Rồi, không cần dè dặt nữa, chàng trở lại lỗ hổng, leo xuống chiếc du thuyền của mình, chèo đến nơi bến cũ. Cột chiếc du thuyền xong, chàng nhảy lên bờ và đi mau về phía quảng trường Saint-Marc.

Chàng đến nơi ấy để tìm việc gì? Chàng chờ đợi ai, mai phục dưới chân một cây cột mang kỳ hiệu của nước Cộng hòa? Chẳng bao lâu, từ cánh cửa của tòa cung điện quận công, một bóng đen tách ra đi chầm chậm theo con đường bên con sông Đại Giang.

Chắc chắn, đó là người đàn ông được Roland chờ đợi, bởi vì chàng bắt đầu theo dõi ông ta...

– Bembo! Chàng lẩm bẩm.

Quả thật đó là Bembo. Roland đi theo ông ta mà không định kiến. Những dự định xoay đảo trong đầu chàng như những đám mây trong cơn giông tố trên trời, đám này đuổi đám kia. Chàng háo hức theo dõi Bembo, sẵn sàng giết chết ông ta. Có lẽ do sự hiếu kỳ nóng nảy và bệnh hoạn đã thúc đẩy người đàn ông biểu lộ bằng hành động. Tuy nhiên, chẳng bao lâu, chính dáng đi của Bembo làm chàng chú ý.

Thật vậy, mặc dù đêm đã khuya, Bembo không đi thẳng về nhà ông ta.

Cuối cùng, Bembo dừng lại.

Ông ta đứng lại trước dinh thự của Imperia.

Roland hiểu tất cả!

Con quái vật si tình vừa trả cống lễ của nó cho tình yêu! Gã cũng biết yêu! Gã cũng đến mơ mộng gần bên ngôi nhà, nơi mà người thiếu nữ được gã yêu thương đang yên giấc! Bembo đi đến với Bianca cũng như Roland đã đi đến với Léonore!... Sự so sánh đó mang lại một nụ cười cay đắng trên đôi môi của Roland.

Tuy nhiên, chàng không giấu mình nữa, bắt đầu đi về phía Bembo.

Bembo thình lình nghe tiếng động, vào lúc Roland chỉ còn cách ông ta có vài bước.

– Này! Roland kêu lên với một giọng chế nhạo, dường như ta không phải là người duy nhất đến than thở dưới cửa sổ của những người đẹp trẻ tuổi ở trong dinh thự này!...

– Hãy cút đi tên quấy rầy! Bembo gầm lên.

– Có phải tình cờ ngài si tình phu nhân Imperia chăng? Roland nói tiếp. Tôi tưởng rằng chỉ có những nhà thi sĩ như là chủ nhân của tôi và những người tập làm thơ như tôi mới tìm dưới ánh sáng các vì sao một hình ảnh diễm lệ được yêu thương!

– Té ra là viên thư ký của Arétin! Bembo lẩm bẩm.

Và ông ta nói lớn tiếng:

– Xin ông hãy vui lòng đi theo con đường của ông, thưa ông.

– Đúng là ông! Nhưng tôi đã sáng tác một bài thơ tứ đoạn làm vinh dự cho nàng Bianca thiêng liêng, tôi muốn ngâm lên, sung sướng vì có được một thính giả, thay vì cho người đẹp thưởng thức...

Nghe đến tên Bianca, Bembo rùng mình dữ dội. Ông đi tới trước mặt Roland và nắm lấy cánh tay chàng nhưng lập tức bị chàng xô mạnh ông ta ra.

– Đừng có đụng đến ta! Chàng gầm vang với giọng quá khàn và giận dữ đến nỗi ông ta vô cùng ngạc nhiên.

– Giọng nói đó! Bembo lẩm bẩm vừa lùi lại hai bước.

Nhưng Roland đã lấy lại cái giọng âm điệu nhẹ nhàng mà chàng đã chọn:

– Tôi biết ngài đâu có một ý định xấu xa nào đối với một người thi sĩ đáng thương!...

– Ông đã thốt lên một cái tên... Bembo nói.

– Tên của nàng Bianca.

– Phải! Bembo nghiến răng nói, Bianca. Do từ đâu mà ông nói với một sự thân thiện như vậy?...

– Do từ đâu mà ngài chất vấn tôi với một vẻ xấc láo như thế?...

– Ông có biết ta là ai không? Bembo càu nhàu.

– Hoàn toàn biết rõ. Ngài là Hồng y – giám mục thành Venise.

Bembo buông ra một tiếng kêu khàn ngạc nhiên và gần như kinh hãi.

– Đây này, thưa chủ nhân, Roland nói tiếp, thay vì nặng nhẹ tôi hoặc tìm cách uy hiếp tôi, tốt hơn ngài nên nói chuyện cùng tôi. Tôi có thể nói với ngài nhiều chuyện rất thú vị.

– Về vấn đề nào? Bembo hỏi.

– Về nàng Bianca; không phải đó là điều đang lay động trái tim của ngài hay sao?

Bàn tay của Bembo co rúm lại và đặt trên cán chiếc dao găm. Ông ta liếc nhìn lên Roland.

– Xin ngài đừng khốn khổ phạm phải một vụ giết người vô ích, Roland nói lạnh lùng. Vả lại, tôi xin báo cho ngài biết rằng tôi sẽ không chịu xuôi tay bị giết mà không thể nhẹ nhàng bóp nghẹn cổ họng ngài...

– Ông điên sao, ông bạn thân mến, Bembo nói, mặt tái ngắt. Ông đang nói chuyện với vị Hồng y – giám mục thành Venise, chớ không phải với một tên phu khuân vác ở bến cảng.

– Ngài quá tự phụ, thầy Bembo ạ. Nhưng vấn đề không phải ở đó. Tôi chấm dứt ý nghĩ của tôi bằng cách nói với ngài rằng đã có khá nhiều những vụ giết người vô ích. Thật ra, tôi xin bảo đảm với ngài rằng, ngài đã hạ thấp lòng quý chuộng của tôi lúc tôi thấy ngài chụp lấy chiếc dao găm của ngài. Làm thế nào ngài không hiểu rằng người ta khó có thể giết chết một người đàn ông như là tôi?

– Ông muốn gì nào? Bembo thét lên với giọng giận dữ. Ta nghe ông nói tự nãy giờ và tự hỏi có phải ta đang lôi thôi với một kẻ điên không.

– Ngài đừng nói dối, thưa đức ông giám mục: Ngài biết rằng việc đó bị Giáo hội ngăn cấm. Nếu như ngài thật sự tin có dính dáng đến một người điên, tất ngài đã bỏ đi rồi. Đằng này, ngài ở lại, ngài đang ở đó, ngài đang khao khát chất vấn tôi.

– Vậy thì, phải, con quỷ! Ta không biết ai đã cho mi năng lực đọc được trong tâm hồn, nhưng mi đã đọc được những điều sâu kín nơi lòng ta như trong một quyển sách vừa lật ra!

– Việc đó có gì lạ lùng? Ngài có một gương mặt thành thật biểu lộ tự nhiên của những điều thầm kín nhất... Nhưng chúng ta đang nói những chuyện nhảm nhí. Ngài nên chất vấn tôi, bởi vì ngài đang ước mơ say đắm. Tôi sẽ thành thật trả lời ngài. Nào, ngài muốn biết việc gì?

– Ta muốn biết việc gì? Bembo nói vừa dán chặt đôi mắt rực lửa vào Roland. Trước hết, ông là ai! Ông tự xưng là thi sĩ, thư ký của Arétin. Quả thật ta có thấy ông nơi nhà ông ta. Nhưng tất cả việc đó chỉ là một sự ngụy trang. Ông là một cái gì khác. Và chính cái gì khác đó mà ta muốn biết.

– Lúc nãy ngài gọi tôi là con quỷ. Tôi nghĩ rằng chắc ngài rất am tường. Giả sử cứ cho rằng tôi đúng như theo lời ngài nói...

Bembo ném xung quanh mình một cái nhìn kinh hoàng.

Ông ta thụt lùi một bước, và với một giọng cố gắng cho vững vàng, ông thốt ra:

– Nếu như ông là bộ hạ của quỷ vương sai đến, ta buộc ông phải thú nhận.

– Ngài có thích tôi là một thiên thần không? Chàng hỏi với một vẻ trang trọng khiến cho vị Hồng y rùng mình. Vả lại, tôi để cho ngài tự lựa chọn. Con người, thiên thần, quỷ dữ, tựu trung đều có lý thú riêng của nó. Ngài hãy sang qua một vấn đề khác.

– Được. Ông hãy nói cho ta rõ trường hợp nào ông biết quá nhiều về những điều thầm kín của ta?

– Lẽ giản dị là vì tôi đã điều tra kỹ. Tôi đã theo dõi ngài, rình rập ngài...

– Cũng được. Nhưng tại sao lại nói về Bianca và... về những gì ta nghĩ về nàng. Đó là một điều bí mật.

– Cuối cùng. Roland kêu lên, chúng ta đã thật sự đề cập đến một vấn đề. Trời hỡi, thưa đức ông, cần phải có thời gian để cho ngài quyết định! Ngài tưởng rằng lòng say mê của ngài đối với Bianca là bí mật sao! Kia là những kẻ si tình! Họ thật ngây thơ, họ bị u mê trong sự thanh khiết của các vì tinh tú, họ không nhìn thấy ở dưới chân họ tên phản bội đang rình rập theo dõi các cử chỉ của họ, đang thu thập những lời nói của họ! Đây này, thuở xưa có một thanh niên đáng thương đã si mê một thiếu nữ đến điên cuồng. Cũng như ngài, chàng ta trải qua thời giờ của mình lảng vảng xung quanh ngôi nhà của người mình yêu thương. Cũng như ngài, chàng không lo ngại để biết xem mối tình của mình có làm trái ý một người nào không, người ta có theo rình rập mình không. Cũng như ngài, chàng bỗng gặp phải trong một đêm tăm tối một người đàn ông đang theo dõi chàng cho đến suốt thiên tình sử của chàng. Chỉ có điều, chàng bị tan nát...

– Việc gì đã xảy đến cho ông ta? Bembo thở hổn hển hỏi.

– Chàng bị giết chết, Roland thản nhiên nói. Còn ngài, trái lại, ngài đã bị rình rập, may mắn thay cho ngài, bởi một người chẳng những không muốn giết chết ngài... Bằng không việc đó đã làm xong lâu rồi!... Nhưng còn muốn giúp đỡ ngài.

– Giúp đỡ ta! Bembo nói, tại sao giúp đỡ ta!

– Không quan hệ đối với ngài! Tôi không thể có một lợi lộc nào đó để thấy đứa con gái của Imperia trở thành nhân tình của ngài sao?

Bembo rùng mình vì vui mừng.

Người đàn ông này đã bị một mối thù hận nào thúc đẩy! Tất cả đều minh bạch. Ông là người biết rõ thế nào là thù hận, ông đã dùng thù hận để làm cái đòn bẩy lớn cho cuộc đời của mình và sự giàu sang cho mình, bây giờ có thể ăn ý với người lạ này.

– Nào hãy xem làm thế nào ông có thể giúp được ta? Ông nói vừa lấy lại sự bình tĩnh của mình. Và ông sẽ đòi hỏi ta những gì để giúp đỡ cho ta?

– Tôi sẽ trả lời ngài trên hai điểm, nhưng bằng cách đảo lộn lại thứ tự các câu hỏi. Tôi sẽ không đòi hỏi ngài gì cả.

– Có lẽ là quá nhiều! Bembo lẩm bẩm.

– Xin ngài hãy an lòng, tôi đã được trả công ở phần khác, tôi chỉ còn lại có vấn đề để biết xem tôi có thể giúp ích được gì cho ngài...

– Ta chờ...

– Vậy thì! Tôi có thể bắt cóc nàng Bianca trẻ tuổi để giao cho ngài.

– Ôi! Nếu như ông làm được việc đó! Bembo quá sung sướng. Bây giờ hãy yêu cầu, hãy đòi hỏi những gì ông muốn!

– Tôi nói với ngài rằng tôi đã được trả công ở phần khác... Ngài có chấp nhận những gì tôi đề nghị với ngài không?

– Ta chấp nhận! Bembo nói giọng hổn hển.

– Tốt. Tối mai vào lúc chín giờ tối, ngài nên có mặt trước tòa dinh thự của Imperia.

– Và nếu như nàng trông thấy ta!

– Có hề gì. Cần cho người ta trông thấy ngài. Tôi cần việc đó để thúc giục một vài người. Đến mười một giờ đêm, nàng trẻ tuổi Bianca sẽ thuộc về ngài.

– Ông sẽ làm gì?

– Việc đó chỉ liên quan đến một mình tôi. Hẹn ngày mai. Ngài nên có mặt đúng nơi hẹn. Nếu không, cơ hội hiến dâng cho ngài có lẽ sẽ chẳng tái diễn lại nữa!

– Ai chứng tỏ rằng ông không giương một cái bẫy cho ta? Ông ta bất ngờ nói.

– Một cái bẫy? Để làm gì? Nếu như tôi muốn giết ngài, từ một giờ qua, tôi có thể bất ngờ hạ sát ngài một trăm lần.

– Thật đúng! Bembo lẩm bẩm.

– Vậy thì ngài sẽ có mặt nơi hẹn.

– Ta sẽ có mặt!

Nói xong với giọng cương quyết không để một chút nghi ngờ nào trên những dự định của ông ta. Bembo bước đi mau. Roland liếc mắt theo dõi ông ta một lúc lâu. Một vẻ ghê tởm khó tả hiện lên trên nét mặt chàng.

Rồi đến lượt chàng bỏ đi về phía bến cảng. Chàng đến một ngôi nhà nghèo nàn, gõ vào một cánh cửa và được mở ra ngay.

Người đàn ông ra mở cửa là Scalabrino.

– Thưa chủ nhân, anh nói qua một tiếng thở dài, xin tha lỗi cho tôi đã rời khỏi nhà ngài lúc nãy. Tôi điên... Những gì ngài nói làm cho tôi xúc động... Sự bất ngờ quá đỗi đã gây cho tôi nhiều ý nghĩ không thể có được... Nhưng giờ thì cơn xúc động đã qua.

– Mi đã mơ mộng những gì?... Nào hãy xem... Mi đã mộng tưởng rằng mi sẽ đưa con gái mi xa khỏi Venise, rằng mi che chở nó khỏi những con hổ đang lảng vảng trong bóng tối đi tìm kiếm luồng máu trẻ, phải không? Mi che chở nó khỏi người mẹ mà sớm hay trễ, do sự tính toán, do sự nhu nhược, do sự khủng bố hoặc là một một tình cảm nào khác, cuối cùng sẽ giao nạp đứa con gái? Có phải như thế không?

Scalabrino chắp hai bàn tay to lớn trước Roland và gật đầu.

– Mi mơ tưởng rằng lần lần, nhờ tình yêu thương và lòng tận tụy, cuối cùng mi sẽ làm cho Bianca yêu mến mi, để một ngày kia nó sẽ bảo mi: Tại sao ông không phải là cha của tôi!... Và lúc bấy giờ mi, mi, mi sẽ reo lên: Con gái của ta, đứa trẻ yêu dấu của ta, ta thật sự là người cha của con!

– Thật đúng, thưa đức ông, tôi đã có giấc mơ đó.

– Rồi. Roland nói tiếp, mi tự bảo với mình rằng không thể được! Rằng người đàn bà đó, người kỹ nữ đó canh giữ quá nghiêm ngặt Bianca và mi buộc phải sống mãi mãi ở xa nó!

– Không phải đó là sự thật sao, thưa chủ nhân!

Đôi mắt gã khổng lồ tràn trề nước mắt.

– Ngày mai vào lúc mười một giờ đêm, thình lình Roland nói, chúng ta sẽ bắt cóc Bianca.

– Ôi! Gã khổng lồ lẩm bẩm, ngài mở cửa trời cho tôi!

– Tất cả các bạn đồng hành của chúng ta có mặt đủ ở Venise chưa?

– Hầu hết, Scalabrino nói với giọng run run. Những người chưa có mặt ở đây chắc chắn ngày mai sẽ đến.

– Vậy thì hẹn với họ ở dinh thự của Imperia. Đến mười giờ, ta sẽ đến cho họ những chỉ thị cần thiết.

– Tôi sẽ có mặt ở đó không, thưa chủ nhân? Gã khổng lồ kêu lên.

– Không...

– Sao! Tôi không có mặt ở đó để đem con gái tôi đi sao?

– Cần phải như thế? Mi sẽ ở trong một chiếc thuyền lớn với hai tay chèo giỏi; ta sẽ trao lại con gái của mi và mi sẽ chèo mau về phía chiếc thuyền buồm đang chờ trong cảng.

Scalabrino buông ra một tiếng kêu vui mừng nhưng vội dừng lại ngay.

– Một khi Bianca lên chiếc thuyền buồm rồi, Roland nói tiếp, mi đừng lo ngại đến việc gì còn lại, và hãy đến tìm gặp ta. Ta mong rằng mi có đủ tín nhiệm ở nơi ta để làm đúng những gì mà ta đã trù tính cho hạnh phúc của đứa con gái mi.

– Tôi tin tưởng nơi ngài, thưa chủ nhân, cũng như tôi đã tin tưởng ở Chúa lúc tôi còn trẻ. Scalabrino đáp lại.

Bembo đi vào trong dinh thự của mình ở không xa giáo đường Saint-Marc. Lúc đó vào khoảng ba giờ sáng. Rạng đông cũng bắt đầu, bầu trời mờ nhạt. Với một cử chỉ hung bạo, viên hồng y đuổi tên hầu phòng ra ngoài để ông ta thay đổi y phục. Ông mở rộng cánh cửa phòng làm việc, đi dạo vài bước chậm chậm.

Bianca tưởng rằng Bembo chỉ trông thấy cô có hai lần và nàng vẫn không biết tất cả những gì về ông ta, kể cả tên tuổi. Sự thật, Bembo đã trông thấy cô ngay cái ngày được Imperia đưa cô đến Venise. Kể từ ngày đó đánh dấu sự say mê của ông ta.

Có thể người ta sẽ lạ lùng thấy rằng một bản chất như thế lại có cảm xúc tình yêu mãnh liệt như thế. Chính giáo chủ Bembo đã tự thú nhận sự si mê to lớn đó trong những bức thơ của ông. Và đó là một tình yêu nhục dục thấp hèn, cái dục tính đó càng phù hợp với tất cả những gì chúng tôi đã nói về ông ta.

Bembo chưa bao giờ được yêu. Ông chưa bao giờ biết yêu.

Thật ra, ông có vài mối liên lạc qua đường không để lại một dấu vết nào trong cuộc đời của ông. Từ ngày trông thấy Bianca, ông mới biết rằng thế nào là sự mãnh liệt và thành thật. Ban đầu, ông coi thường Bianca và Imperia. Sự chống đối tuyệt vọng mà ông tìm thấy nơi Imperia đã nhanh chóng đem đến cho ông một tình trạng kích thích thần kinh quá độ; đồng thời, ông tự nhủ rằng tốt hơn nên từ bỏ Bianca.

Nhưng vừa tự xác nhận với mình rằng sẽ từ bỏ ý nghĩ đó, ông càng tưởng nhớ đến nhiều hơn cô gái mà ông thoáng trông thấy, và chẳng bao lâu hình ảnh cô càng sống động trong trí tưởng của ông.

Lúc bấy giờ Bembo tự bảo rằng ông ta sẽ tuyệt vọng nếu như ông ta không đi đến thành công.

Vào buổi tối gặp Roland, Bembo càng tuyệt vọng, đang tìm trong trí một kế hoạch táo bạo nào đó để bắt cóc Bianca. Cuộc hội kiến giữa ông với Roland đã xác định cái kế hoạch còn mơ hồ trong tư tưởng của ông.

Bembo đã đi đi lại lại trong phòng làm việc của mình, và tất mọi ý nghĩ giờ đây đang hướng về điểm hẹn trước tòa dinh thự Imperia. Ông mơ màng, không một lời nói, không một tiếng thì thầm. Đã từ lâu, Bembo có thói quen là càng nói ít chừng nào càng tốt nhất là khi ông có một mình. Ông cho rằng lời độc thoại luôn luôn tiết lộ một sự bí mật.

Nhưng nếu như ông nói ít hoặc gần như không nói gì cả, ông lại càng suy nghĩ nhiều.

Và đây là những gì ông đang suy nghĩ vào lúc ấy:

– Ta cần phải giết chết người đàn ông đó.

Người đàn ông đó, là người lạ mặt sắp giao một Bianca cho ông, nói tóm lại là giúp cho ông một công việc lớn lao.

– Câu chuyện phiêu lưu thật quái lạ, Bembo nhớ lại. Hiển nhiên là người đàn ông đó biết rõ những việc làm và cử chỉ của ta; ông ta am hiểu nhiều ý nghĩ của ta?... Tại sao ông ta muốn giao nộp Bianca cho ta? Phải, nhất là việc đó, ta cần phải biết rõ.

Bembo dừng lại một lúc.

Bỗng nhiên ông ta chú ý đến hai người ăn mày đang ngủ, dựa vào một cọc trụ, mà ông trông thấy từ cửa sổ.

Rồi ông ta tiếp tục suy nghĩ trong lòng:

– Có thể ông ta bị thúc đẩy bởi một mối tình...Nhưng ông ta yêu ai?... Bianca!... Bianca đã hất hủi ông ta và bị ông ta tìm cách trả thù? Không, Imperia? Có lẽ. Người đàn ông đó có nét mặt cứng đờ, khiến phải gạt bỏ khả năng ông ta có những tình cảm đơn giản như vậy. Sau cái mặt nạ đó, có nhiều bí ẩn. Việc gì?Ta không biết được, và ông ta hiểu những tư tưởng của ta. Ít nhất ông ta biết rõ mối tình si của ta đối với Bianca. Cho nên, ông ta đã lo nghĩ đến ta, lâu dài và đứng đắn. Với mưu định nào?

Bembo trở lại bên cửa sổ: Hai tên ăn mày vẫn còn ở nguyên chỗ cũ, như những người đại phúc đang hưởng sự mơn trớn của mặt trời rạng đông; ông ao ước được như họ, và nghĩ rằng không bao giờ ông có được giấc ngủ yên bình.

– Trong đời ta, ông vừa nói vừa tiếp tục cuộc đi dạo của mình, ta đã nghiền nát rất nhiều người. Khi người ta mơ tưởng đến những gì mà ta mơ tưởng, khi người ta tiến đến quyền hành, cần phải bắt đầu gạt ra khỏi mình mọi tư tưởng về công lý và nhổ khỏi quả tim mình cây cỏ xấu được người ta gọi là lòng thương hại. Lúc ấy, người ta sẽ mạnh mẽ. Ta, ta mạnh mẽ, bởi vì ta luôn luôn quên lãng công lý và lòng thương hại. Phải, nhưng khi người ta nghiền nát những người tìm thấy trên đường đi của mình, cần phải cẩn thận nghiền nát họ hoàn toàn. Có phải do tình cờ, ta đã bỏ lại sau lưng mình một kẻ thù nào mà giờ đây...

Ông thôi nói, khoanh hai tay, khảo duyệt lại cuộc đời mình trong một nỗi suy tư lâu dài. Ông đi đến kết luận rằng:

– Ta cần phải giết chết người đàn ông này. Trước hết, ta nên sử dụng ông ta. Rồi ta sẽ giết ông ta. Nên tìm cách... Nào hãy xem, tối nay ông ta giao nộp Bianca cho ta. Ta phải có một sự tri ân lớn đối với ông ta. Để chứng tỏ việc đó với ông ta, để tỏ lòng cám ơn về sự ân cần giúp đỡ của ông ta, ta sẽ mời ông ta ăn tối ở đây, trong tòa dinh thự chủ giáo của ta. Chắc chắn ông ta sẽ đến. Nhưng ông ta có chịu ăn chung bàn với ta không?... Phải, nếu như ta gây cho ông ta một sự tin tưởng vừa đủ, trong một ngày, trong một giờ. Đó là phần việc của ta. Phải, ông ta sẽ đến, ông ta sẽ ngồi vào bàn ta... Phần còn lại tùy thuộc nơi mình. Đó là cách thức tốt nhất, giản tiện nhất.

Mưu tính xong, lòng Bembo nhẹ nhõm, gần như tin chắc sẽ trừ khử được người lạ, bằng cách đầu độc ông ta. Từ lúc đó, Bembo tỏ ra vui vẻ khác thường trước sự tưởng tượng thực hiện việc bắt cóc Bianca và sự thỏa mãn mối dục tình của mình.

Bấy giờ, ông hoạch định cuộc đời mới mà ông sắp phải tổ chức.

Ông gọi người quản gia vào bảo sửa soạn một căn phòng cho một người sẽ đến tạm trú trong một vài ngày ở dinh thự và ông nói thêm:

– Người khách là một người đàn bà.

Một ánh mắt nhìn sững làm cho người quản gia hiểu rõ điều gì: Người quản gia này còn hơn và còn đáng giá hơn là một người quản gia tầm thường. Ông ta được huấn luyện kỹ lưỡng, hiểu bóng gió lời nói của chủ nhân và thực hiện mù quáng theo lệnh chủ.

– Mi cần phải lo tìm gấp cho ta một can phòng khá vắng vẻ và dễ canh giữ. Mi sẽ ở lại đó.

– Vâng, thưa đức ông, tôi có sẵn cho ngài.

Người quản gia biến mất: Ông ta đã biết khá nhiều.

Một giờ sau, thành phố đã thức dậy, ông khoác vào bộ trang phục mà ông thường mặc ở trong thành phố, nghĩa là một áo khoác của giáo sĩ che phủ những dấu hiệu chủ giáo; ông đội lên đầu mũ nhỏ dẹp màu đỏ.

Bembo lên ngồi trên một chiếc kiệu và cho khiêng đến nhà Arétin.

Arétin ngồi trước một chiếc bàn nhỏ bằng cây trắng, không có trang trí, trong một gian phòng chật hẹp với bàn ghế tầm thường được ông gọi là phòng thí nghiệm, đang viết:

– Anh thấy! Ông kêu lên vừa nhận ra Bembo, tôi đang kiếm tiền.

– Anh đang làm gì?

– Một truyện kể cho quốc vương nước Pháp.

– Mà anh hy vọng sẽ có tiền?

– Ít nhất một ngàn ê-quy tốt, bởi vì tôi đang đe dọa ngài, lần này không khoan nhượng.

– Về việc gì, hỡi trời! Bembo nói vừa làm bộ mỉm cười.

– Sẽ cho tuyên bố câu chuyện mà tôi gởi cho ngài!...

– Và truyện của anh kể điều gì?

– Một câu chuyện có thể là thật, bởi vì không có một người làm chứng nào có thể xác nhận ngược lại: Rằng mẹ của quốc vương thuở xưa có những mối tình với một người đàn ông rất đẹp trai xứng đáng được yêu...

– Đó không phải là quá ghê gớm.

– Phải, nhưng mà người đàn ông đẹp trai đó làm nghề giữ ngựa. Ở đây anh thấy viên đá liệng vào trong cái ao chứa ếch nhái không: Nhà vua là con trai của một tên giữ ngựa!...

– Không đến nỗi tệ! Bembo nói. Nhưng mà anh cần tiền lắm sao?

– Tôi đang khao khát; tôi đang đói khát như điên: Tôi không có lấy một đồng tiền nhỏ...

– Anh bạn đáng thương!...

– Tôi phải nhất thiết tìm cho ra trong năm nay độ một chục ngàn ê-quy; tôi đã định giá cho hoàng đế Charles ba ngàn, quốc vương nước Pháp một ngàn, cộng là bốn ngàn, quận công de Ferrare năm trăm.

– Còn ta, là bao nhiêu? Bembo ngắt lời.

– Anh!...

– Ta... hoặc là những ai mà ta có thể làm cho trả tiền.

Arétin bước lẹ lại gần Bembo.

– Anh có thể đem lại cho tôi một số tiền?

– Bốn ngàn ê-quy.

– Chừng nào?...

– Ngay hôm nay, và nếu như anh muốn, phân nửa...

– Tôi muốn lắm chớ, bởi những nhũ hoa của Margherita!

– Vậy hãy theo ta!

– Đến đâu?...

– Nhanh lên, anh sẽ thấy!... Hãy ăn mặc sạch sẽ. Ta đưa anh đi cùng với ta.

Arétin chạy vụt đi. Vài phút sau, ông trở lại đã thay đổi hẳn.

Bấy giờ hai người đi xuống và bước lên ngồi trên chiếc kiệu được Bembo cẩn thận kéo rèm che kín.

Chẳng bao lâu chiếc kiệu dừng lại trước tòa cung điện quận công.

– Chúng ta sắp gặp ai?

– Thủ tướng!...

– Thủ tướng? Arétin nói.

– Phải, thủ tướng. Việc đó làm anh sợ chăng?

– Tôi!... Tôi chỉ lo sợ có bọn dân nghèo khó... cũng như anh và tôi... Anh Bembo!

Trong lúc đó, vị Hồng y đi qua một gian phòng rộng lớn đầy những sĩ quan và những nhà quý tộc – có thể nói là những cận thần. Quả thật, thủ tướng Foscari đã phô trương những dáng vẻ của một vị hoàng đế. Là một viên thẩm phán tầm thường, đại diện cho luật pháp của nước Cộng hòa, ông đã lần lần bao phủ quanh mình bởi nghi lễ và một bộ máy quyền lực mà ban đầu đã tỏ ra vô hại đối với giới quý tộc hay đa nghi ở Venise. Một ngày tốt trời, những lớp vỏ quyền hành được bao bọc bên ngoài sẽ bị bóc đi để lộ ra sự thật, bấy giờ đã quá muộn để ngăn cản lòng tham vọng của vị thủ tướng: Như vậy lịch sử vĩnh viễn của nước Cộng hòa sẽ tái diễn, nơi đó nhân dân bị gạt bỏ không được tham gia vào chính quyền để giải quyết quyền lợi của mình. Chỉ có nhân dân mới có thể thiết lập nên những chế độ tự do. Trong một nước Cộng hòa mà không phải chính nhân dân điều khiển cho chính vận mệnh của mình một cách sáng suốt, luôn luôn đột ngột hiện ra một người đàn ông hoặc một giai cấp gồm những người chiếm lĩnh quyền hành. Cho nên, ở Venise, dưới sự giả tạo của nền tự do hão huyền, mặc dù theo lý thuyết, luật pháp ở đây rất tuyệt diệu, nhân dân vẫn luôn luôn bị áp chế.

Foscari có những tham vọng lớn lao.

Và để thành tựu những tham vọng đó, trước hết ông cẩn thận tự đề ra cho mình một kế hoạch mà cuối cùng ông đã thực hiện được phần đầu. Nghĩa là trước khi xông vào những công cuộc vĩ đại được ông trù tính, ông đã bắt đầu rèn lấy võ khí: Ông đã có trong tay hai món võ khí mà một nhà chuyên chế thông minh luôn luôn tìm cách khuynh đảo:

Quân đội và Giáo đường.

Altieri cho ông Quân đội.

Bembo cho ông Giáo đường.

Phần thứ nhất trong kế hoạch của Foscari là như thế: Ông đã bỏ ra sáu năm để thực hiện. Giờ đây ông có thể sử dụng hai món dụng cụ của mình để xây dựng nền vinh quang cho mình.

Các ảo tưởng vinh quang và quyền lực ám ảnh trí tưởng tượng của vị thủ tướng gồm có những gì?

Đã đến lúc cần xác định con người Foscari cho câu chuyện của chúng ta.